Giận dữ quá độ mà sảy thai (tiểu sản: thai bị sẩy khi còn non tháng) — mục năm mươi lăm
Có người phụ nữ mang thai, sau một trận giận dữ lớn thì bỗng đau bụng, nôn ra máu, rồi vì thế mà sẩy thai. Đến khi thai đã sẩy rồi mà bụng vẫn đau chưa dứt, người ta cho là lửa giận của tạng can (theo Đông y, can là tạng gan, có chức năng chứa trữ máu và điều hòa sự lưu thông của khí; giận dữ làm tổn hại can, sinh ra "nộ hỏa" tức lửa giận bốc lên) chưa lui. Ai ngờ đó là do huyết bất quy kinh (máu không trở về đường kinh lạc, tức không đi theo đúng đường vận hành vốn có của nó mà chạy lung tung) mà ra.
Vốn can là nơi chứa máu. Giận dữ lớn thì can không giữ được máu, lẽ ra chỉ nên mất máu chứ không đến nỗi sẩy thai, vậy sao mất máu mà thai cũng sẩy theo? Là vì tính của can rất gấp gáp, cửa máu không khép lại, máu đổ thẳng vào bào thai (ở đây chỉ cái túi tử cung bao bọc, nuôi giữ thai nhi). Dây buộc của bào thai thông với khoảng giữa tạng tâm (tim, theo Đông y thuộc hành Hỏa) và tạng thận (theo Đông y thuộc hành Thủy). Máu của can xông tới thì ắt cắt đứt đường liên thông giữa tâm và thận. Thai vì đường tâm thận bị đứt nên bào thai mất sự nuôi dưỡng của thủy hỏa (sự phối hợp giữa Thủy của thận và Hỏa của tâm, là nguồn nuôi giữ thai), vì thế mà sẩy.
Thai đã sẩy rồi mà bụng vẫn đau như cũ, là vì tâm và thận chưa đến tiếp ứng, muốn nối lại mà không có cách, hai bên cùng đau đớn tổn thương. Khí của can muốn trở về với tâm thì tâm không nhận, muốn trở về với thận thì thận không thu, cho nên máu vẫn chưa yên, mà cơn đau cũng không dứt. Cách chữa nên dẫn máu của can trở lại vào can, thì cơn đau bụng tự hết. Nhưng nếu chỉ dẫn máu của can mà không làm bình can khí (làm dịu, làm yên khí của gan đang bốc lên), thì khí nghịch (khí đi ngược chiều, không theo đường thuận) mà khó xoay chuyển, tức là máu cũng nghịch mà khó trở về. Bài thuốc dùng là Dẫn khí quy huyết thang (thang thuốc dẫn khí về cùng với máu).
Sau khi sinh kiêng dùng Bạch thược (rễ cây thược dược trắng), vì vị thuốc này chua và lạnh. Sau khi sẩy thai mà dùng Bạch thược năm tiền (tiền: đơn vị cân xưa, khoảng 3,7 gam), thì chỉ người sinh vào thượng nguyên mới dùng được; còn người sinh vào hạ nguyên thì tuyệt đối không được dùng (thượng nguyên, hạ nguyên: theo cách tính thời vận xưa, cứ 180 năm chia làm ba nguyên là thượng nguyên, trung nguyên, hạ nguyên, mỗi nguyên 60 năm; người ta cho rằng thể chất người sinh ở mỗi nguyên mạnh yếu khác nhau). Nếu bất đắc dĩ phải dùng thì đem Bạch thược sao thành than, dùng ba tiền là được. Các vị thuốc khác bào chế theo đúng phép.
Bạch thược (năm tiền, sao với rượu), Đương quy (năm tiền, rửa bằng rượu), Bạch truật (ba tiền, sao với đất), Cam thảo (một tiền), Hắc giới tuệ (bông kinh giới sao đen; ba tiền), Đan bì (vỏ rễ cây mẫu đơn; ba tiền), Khương thán (gừng sao cháy thành than; năm phân — phân: một phần mười tiền), Hương phụ (củ gấu; năm phân, sao với rượu), Mạch đông (củ mạch môn; hai tiền, bỏ lõi), Uất kim (củ nghệ trắng; một tiền, sao với giấm).
Sắc với nước mà uống. Bài thuốc này tên là "dẫn khí", nhưng thực ra vẫn là dẫn máu; mà dẫn máu cũng chính là để dẫn khí. Khí trở về trong can, máu cũng trở về trong can, khí và huyết đều trở về thì cơn đau bụng tự khắc dứt.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video