Thiên 56 — Đẻ khó do huyết hư

 Khó sinh do huyết hư (máu trong cơ thể không đủ để nuôi dưỡng và làm trơn thai), bài thứ năm mươi sáu

 Có người phụ nữ mang thai đau bụng mấy ngày liền mà vẫn không sinh được. Ai cũng nói là do khí hư (sức đẩy, sức vận động của cơ thể yếu kém), sức yếu nên không đẩy được đứa con ra khỏi sản môn (cửa sinh, tức đường mà thai nhi đi ra khi sinh). Có ai ngờ rằng đó là do huyết hư nên dính đọng, trong bào (bọc chứa thai, tức tử cung) không có máu, nên đứa trẻ khó xoay mình mà ra.

 Thai hình thành là nhờ tinh của tạng thận (chất tinh tuý gốc rễ của sự sinh sản, do thận cất giữ). Còn thai được nuôi lớn là nhờ máu của ngũ tạng lục phủ (năm tạng: tâm, can, tỳ, phế, thận, và sáu phủ: đởm, vị, tiểu trường, đại trường, bàng quang, tam tiêu, tức toàn bộ các cơ quan trong người). Cho nên máu dồi dào thì con dễ sinh, máu suy kém thì khó đẻ. Vì vậy trước lúc sắp sinh nên dùng thuốc bổ huyết (thuốc làm cho máu sinh ra nhiều thêm).

 Nhưng bổ huyết thì máu không thể sinh ra ngay được, nên phải bổ khí thêm để giúp máu sinh ra. Tuy vậy không được chỉ bổ toàn khí, vì sợ phần dương (mặt hoạt động, nóng, bốc lên của cơ thể; khí thuộc dương, huyết thuộc âm) quá mạnh thì máu vẫn thiếu. Cái hại của việc một bên lấn át bên kia là chỉ có bốc lên mà không có hạ xuống, cũng là cái mầm dần dần dẫn tới khó sinh.

 Muốn ngăn ngừa từ lúc còn nhỏ nhặt, chặn đứng từ khi mới chớm, thì chỉ có cách bổ cả khí lẫn huyết mà thôi. Khiến cho khí và huyết đều dồi dào thì khí đủ sức đẩy đưa, mà máu đủ để hỗ trợ. Như thế đứa trẻ như ở giữa biển nước mênh mông, tự nhiên chẳng khó gì mà xoay mình, còn lo gì chuyện dính đọng nữa. Dùng bài thuốc Tống tử đan (thuốc đưa con ra).

 Bài thuốc này rất hay. Nếu là sinh con so mà giao cốt (chỗ khớp nối của hai xương chậu phía trước, tức khớp mu, khi sinh cần giãn mở ra) không mở, thì thêm ba tiền (đơn vị cân thời xưa, mỗi tiền khoảng 3,7 gam) phần đuôi(?) quy bản (yếm rùa, một vị thuốc) đã chích (nướng tẩm), cùng ba tiền tóc ở đỉnh đầu của người phụ nữ đã từng sinh con. Tóc rửa sạch, dùng một viên ngói mới đặt lên lửa, sấy tóc thành tro, cho vào cùng sắc với thuốc. Uống vào là có hiệu quả ngay.

 Sinh hoàng kỳ (rễ cây hoàng kỳ dùng sống, vị thuốc bổ khí) một lạng (đơn vị cân thời xưa, bằng mười tiền, khoảng 37 gam); đương quy (rễ cây đương quy, vị thuốc bổ huyết) một lạng, rửa bằng rượu; mạch đông (củ cây mạch môn đông) một lạng, bỏ lõi; thục địa (củ địa hoàng đã chế chín) năm tiền, chưng chín lần; xuyên khung (thân rễ cây khung cùng, vị thuốc hành huyết) ba tiền.

 Sắc với nước, uống hai thang thì sinh được, lại không lo sinh ngang hay sinh ngược (thai ra tay chân hoặc mông trước thay vì đầu ra trước). Đây là bài thuốc vừa bổ huyết vừa bổ khí. So sánh hai bên thì những vị bổ huyết nhiều hơn những vị bổ khí, bởi bổ khí chỉ dùng một vị hoàng kỳ, còn lại đều là các vị bổ huyết.

 Máu dồi dào thì khí được nuôi dưỡng, khí sinh ra thì máu có chỗ dựa. Bào thai được tưới nhuận trơn láng, tự nhiên dễ sinh. Ví như chiếc thuyền gặp chỗ nước cạn, dù dùng nhiều sức người cũng khó đẩy đi được. Bỗng gặp nước xuân dâng tràn, thuyền tự nhấp nhô muốn chạy, lại được gió thuận đưa đẩy, thì có lẽ nào không giương buồm mà lướt đi nhanh chóng.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video