Băng huyết kèm tối sầm mắt, ngất xỉu — mục thứ sáu
Có người phụ nữ bỗng nhiên bị huyết băng (băng huyết: máu từ tử cung ra ồ ạt, không theo kỳ kinh), hai mắt tối sầm, choáng váng ngã lăn ra đất, không biết gì nữa. Ai cũng cho rằng đó là do hỏa thịnh động huyết (nhiệt trong người quá mạnh làm máu chảy bừa ra ngoài). Nhưng hỏa này không phải thực hỏa (nhiệt do tà khí thừa thãi, cơ thể còn khỏe) mà là hư hỏa (nhiệt sinh ra do phần âm, tức tinh huyết và chất dịch nuôi dưỡng cơ thể, bị thiếu hụt, không giữ được dương nên nhiệt bốc lên).
Người đời hễ thấy băng huyết là thường dùng ngay các vị thuốc chỉ sáp (thuốc cầm máu, làm se, thu giữ lại). Tuy cũng có thể có hiệu quả nhất thời, nhưng nếu không dùng thuốc bổ âm (bồi bổ phần âm, tức tinh huyết, chất dịch của cơ thể) thì hư hỏa dễ xung lên. E rằng vừa cầm được lại phát ngay, đến nỗi kéo dài năm này qua tháng khác không khỏi hẳn cũng có.
Vậy thuốc cầm băng huyết không thể dùng riêng một mình, mà phải vừa bổ âm vừa áp dụng cách cầm băng huyết. Bài thuốc dùng là Cố bản chỉ băng thang (thang thuốc "củng cố gốc, cầm băng huyết").
Nếu băng huyết đã nhiều ngày, máu ra đến mấy đấu (đấu: đơn vị đo dung tích ngày xưa; ý nói máu ra rất nhiều), lục mạch (sáu chỗ bắt mạch ở hai cổ tay) đều không thấy, trong mũi chỉ còn hơi thở thoi thóp, thì không được vội uống bài này. Vì e rằng khí (sức sống, năng lượng vận hành cơ thể) sắp thoát, không chịu nổi tuấn bổ (bồi bổ mạnh, dồn dập).
Người có điều kiện thì dùng Liêu nhân sâm (nhân sâm vùng Liêu Đông, loại tốt) bỏ lô (bỏ phần cuống ở đầu rễ), ba tiền (tiền: đơn vị khối lượng, một tiền khoảng 3,7 gam), sắc xong hòa với một tiền bột quán chúng thán (rễ cây quán chúng sao cháy thành than, có tác dụng cầm máu) mà uống. Đợi hơi thở mạnh lên chút ít rồi mới uống bài này, vẫn thêm một tiền bột quán chúng thán, không lần nào là không thấy hiệu quả.
Người không có điều kiện thì dùng rượu vàng không tro (rượu gạo vàng nấu không cho tro vôi vào) hòa ba tiền bột quán chúng thán mà uống. Đợi khí nối lại được, tinh thần tỉnh táo, mới có thể uống bài này, nhân sâm thì thay bằng đảng sâm (một loại sâm rẻ hơn, tác dụng bổ khí nhẹ hơn). Lúc uống cũng thêm một tiền bột quán chúng thán hòa vào.
Cũng có người góa phụ tuổi già bị băng huyết, thì ắt là do khí xung lên huyết thất (tử cung, nơi chứa huyết). Dùng bài gốc thêm ba tiền hàng thược thán (bạch thược vùng Hàng Châu sao cháy thành than) và ba tiền quán chúng thán, rất hiệu nghiệm.
Đại thục địa (rễ cây địa hoàng đã chế chín) một lạng (lạng: khoảng 37 gam), đồ chín lần; bạch truật một lạng, sao với đất cho đến khi vàng sém; hoàng kỳ ba tiền, dùng sống; đương quy năm tiền, rửa bằng rượu; hắc khương (gừng khô sao đen) hai tiền; nhân sâm ba tiền.
Sắc với nước mà uống. Một thang thì cầm được băng huyết, mười thang thì không tái phát nữa. Nếu sợ liều thuốc nặng mà giảm đi một nửa thì sức thuốc yếu, không cầm được.
Chỗ hay của bài thuốc là hoàn toàn không nhằm cầm máu mà chỉ bổ huyết; lại không chỉ bổ huyết mà còn bổ khí; không chỉ bổ khí mà còn bổ hỏa (bồi thêm hơi ấm, tức dương khí, của cơ thể).
Bởi vì băng huyết đến mức mắt tối sầm, ngất xỉu thì huyết đã mất hết, chỉ còn một sợi khí mong manh để giữ gìn sự sống. Nếu không gấp rút bổ khí để sinh huyết, mà lại bổ huyết trước, bỏ sót phần khí, thì huyết là thứ có hình chất e không thể sinh ra ngay được, còn khí là thứ vô hình ắt sẽ tan biến hết. Đó là lý do không bổ huyết trước mà bổ khí trước.
Tuy vậy, nếu chỉ bổ khí thì huyết lại khó sinh; chỉ bổ huyết mà không bổ hỏa thì huyết lại ắt ngưng trệ, không thể theo khí mà sinh ra nhanh được. Huống chi hắc khương còn dẫn huyết quy kinh (dẫn máu trở về đúng đường mạch của nó, không chảy tràn ra ngoài), tức là trong việc bồi bổ lại có cái hay của sự thu giữ. Vì thế mới dùng chung nó với các vị thuốc bổ khí, bổ huyết vậy.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video