Thiên 76 — Sau đẻ khí huyết đều hư, không có sữa

 Sau khi sinh, khí huyết đều hư, sữa không xuống — mục bảy mươi sáu.

 Người phụ nữ sau khi sinh mà không có lấy một giọt sữa, người ta cho là do ống dẫn sữa bị tắc, nào ngờ thật ra là do cả khí lẫn huyết đều đã cạn kiệt. (Khí: theo y học cổ truyền là nguồn năng lượng vận hành, thúc đẩy mọi hoạt động trong cơ thể; huyết: máu cùng phần dinh dưỡng mà máu mang đi nuôi cơ thể.) Sữa vốn do khí và huyết biến hóa mà thành. Không có huyết thì dĩ nhiên không sinh được sữa, mà không có khí cũng không sinh được sữa. Thế nhưng trong hai thứ ấy, huyết biến thành sữa lại không nhanh bằng khí biến thành sữa. Người mới sinh, huyết đã hao tổn rất nhiều, huyết còn lo cho chính mình chưa xong, làm sao còn biến thành sữa được. Sữa hoàn toàn trông vào sức của khí để đẩy huyết đi mà biến thành sữa.

 Nay sinh đã mấy ngày mà sữa không xuống lấy một giọt, thì biết là huyết ít và khí suy. Khí mạnh thì sữa nhiều, khí suy thì sữa ít, khí cạn thì sữa cũng cạn, đó là lẽ tất nhiên. Người đời không biết cái hay của việc bồi bổ mạnh khí huyết, chỉ một mực dùng thuốc thông sữa. Họ đâu biết rằng không có khí thì sữa không có gì để biến thành, không có huyết thì sữa không có gì để sinh ra. Làm vậy chẳng khác nào đi xin cơm người đang đói, đi đòi vàng người nghèo khó hay sao?

 Cách chữa nên bổ khí để sinh huyết, thì sữa tự xuống, không cần dùng thuốc lợi khiếu (làm thông các lỗ, đường dẫn trong cơ thể) để thông sữa. Bài thuốc tên là Thông nhũ đan (bài thuốc làm thông sữa).

 Nhân sâm (một lạng; lạng là đơn vị cân thời xưa, khoảng 37 gam), sinh hoàng kỳ (hoàng kỳ để sống, không tẩm sao; một lạng), đương quy (hai lạng, rửa bằng rượu), mạch đông (năm tiền; tiền bằng một phần mười lạng, khoảng 3,7 gam; bỏ lõi), mộc thông (ba phân; phân bằng một phần mười tiền, khoảng 0,37 gam), cát cánh (ba phân), móng giò lợn loại có bảy lỗ (hai cái, bỏ móng và lớp vỏ sừng).

 Sắc với nước, uống hai thang thì sữa trào ra như suối. Bài thuốc này chuyên bổ khí huyết để sinh sữa, chính vì sữa sinh ra từ khí huyết. Sau khi sinh, khí huyết cạn mà không có sữa thì không thể đem so với trường hợp ống dẫn sữa bị tắc mà không có sữa. Bài thuốc không nhằm thông sữa mà lại gọi là Thông nhũ đan, cũng chỉ vì uống vào thì sữa thông nên đặt tên như vậy. Nay không thông sữa mà sữa vẫn sinh ra, thì gọi là Sinh nhũ đan (bài thuốc làm sinh sữa) cũng được.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video