Thiên 1 — Kinh văn: phép lễ Phật năm vóc, quy y, sám hối, khuyến thỉnh, tùy hỷ, hồi hướng, phát nguyện

 Kinh Pháp Lễ Phật do Bồ-tát Ly Cấu Tuệ hỏi (Bồ-tát: người tu theo con đường giác ngộ, phát nguyện tự mình thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh; Ly Cấu Tuệ: tên vị Bồ-tát này, nghĩa là "trí tuệ lìa mọi nhơ bẩn"; Pháp Lễ Phật: cách thức, nghi thức lạy và kính lễ Phật)

 Tam tạng Na-đề đời Đại Đường dịch (Tam tạng: vị pháp sư tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo là kinh, luật, luận; Na-đề: vị tăng người Ấn Độ sang Trung Hoa vào đời Đường)

 Tôi nghe như vầy: Một thuở nọ, Phật ở trong vườn Cấp Cô Độc (khu vườn do ông trưởng giả Cấp Cô Độc, nghĩa là "người hay cấp giúp kẻ cô độc", mua để dâng cúng Phật) thuộc rừng Thắng Đức (rừng cây của thái tử Kỳ-đà, tức Kỳ Thọ), tại thành Thất-la-phiệt-tất-đế (tức thành Xá-vệ, kinh đô nước Kiều-tát-la ở miền bắc Ấn Độ xưa), cùng với chúng đại tỳ-kheo (tăng sĩ nam đã thọ đủ giới, sống bằng khất thực) năm trăm vị, và vô số Bồ-tát. Lại có vô lượng người thuộc các giai cấp Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tế lễ, đứng đầu xã hội Ấn Độ xưa), Tỳ-xá (giai cấp buôn bán, làm nông), Thủ-đà (giai cấp nô lệ, làm thuê, thấp nhất), cùng các vị trưởng giả (người giàu có, có đức độ và uy tín), mỗi người đều là bậc đứng đầu trong đám đông của mình, cùng với những người đồng loại đến chỗ Phật.

 Lại có các loài trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần có sức mạnh, đi lại nhanh), càn-thát-bà (thần nhạc của cõi trời, sống bằng hương thơm), a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay nóng giận, thường đánh nhau với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, chuyên bắt rồng làm mồi), khẩn-na-la (thần ca hát của cõi trời, hình dáng giống người mà có sừng), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), vây quanh trước sau pháp hội lớn (buổi họp mặt để nghe Phật giảng đạo).

 Khi ấy trong hội chúng có vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát bậc lớn, đã tu hành lâu dài, có tâm nguyện rộng lớn) tên là Ly Cấu Tuệ, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai bên phải, gối phải quỳ xuống đất, cung kính chắp tay, tiến đến trước bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), con muốn hỏi đôi điều, mong Ngài cho phép."

 Phật nói: "Ông cứ tùy ý hỏi, Ta sẽ tùy theo đó mà trả lời."

 Bồ-tát Ly Cấu Tuệ được Phật cho phép rồi, vui mừng hớn hở vô cùng, bạch Phật rằng: "Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người con trai hiền lành, người con gái hiền lành, tức những người tin theo và làm việc lành) đối với Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như, đến như các vị Phật trước đã đến), thì phải cung kính, lễ lạy, cúng dường (dâng hiến vật phẩm và lòng kính trọng) như thế nào?"

 Phật nói: "Này Ly Cấu Tuệ, hay thay, hay thay! Ông có lòng thương xót rộng lớn, muốn làm lợi ích và đem lại an vui cho tất cả loài người và chư thiên. Hãy khéo lắng nghe cho kỹ, Ta sẽ vì ông mà giảng giải.

 Nếu thiện nam tử và thiện nữ nhân muốn hướng về Phật mà dấy lòng lễ kính, thì trước hết nên phát nguyện, nói như thế này: 'Nay con hết lòng cúi đầu lạy chư Phật khắp mười phương, để được thâm nhập khắp vào tất cả các pháp thù thắng. Nay con lạy Phật theo phép ngũ luân (lạy năm vóc: hai đầu gối, hai bàn tay và đỉnh đầu chạm đất), để dứt bỏ ngũ đạo (năm nẻo đường tái sinh: địa ngục, ngạ quỷ tức quỷ đói, súc sinh, loài người, cõi trời) và lìa xa ngũ cái (năm thứ phiền não che lấp tâm trí: tham muốn, giận dữ, hôn trầm mê ngủ, xao động hối tiếc, nghi ngờ). Nguyện cho các chúng sinh luôn được an trú vững vàng, có ngũ thông (năm năng lực siêu phàm: thấy xa không ngăn ngại, nghe xa không ngăn ngại, biết tâm người khác, biết các đời trước, đi lại biến hóa tự tại) không hư hoại, đầy đủ ngũ nhãn (năm loại mắt nhìn: mắt thịt của người thường, mắt trời của chư thiên, mắt trí tuệ thấy lẽ không, mắt pháp thấy rõ mọi pháp môn để cứu độ, mắt Phật thấy biết trọn vẹn tất cả).

 Nguyện khi gối phải của con chạm đất, khiến các chúng sinh được con đường chánh giác (sự giác ngộ chân chính, hoàn toàn của Phật). Nguyện khi gối trái của con chạm đất, khiến các chúng sinh không khởi tà kiến (cách nhìn sai lệch về sự thật) đối với giáo pháp của ngoại đạo (các đạo, các học thuyết ngoài Phật giáo), mà tất cả đều được đứng vững trên con đường chánh giác.

 Nguyện khi tay phải của con chạm đất, cũng giống như Thế Tôn ngồi trên tòa kim cương (chỗ ngồi vững chắc dưới gốc cây bồ-đề, nơi Phật thành đạo), đưa tay phải chỉ xuống đất làm mặt đất rung chuyển, hiện điềm lành, chứng đắc đại bồ-đề (sự giác ngộ lớn, trọn vẹn của Phật); nay con cũng vậy, cùng với các chúng sinh đồng chứng đạo giác ngộ.

 Nguyện khi tay trái của con chạm đất, khiến những người theo ngoại đạo khó điều phục, được con dùng tứ nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí giúp đỡ, nói lời dịu dàng dễ nghe, làm việc có lợi cho họ, cùng làm việc chung với họ) mà thu phục, khiến họ đi vào chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật).

 Nguyện khi đỉnh đầu của con chạm đất, khiến các chúng sinh lìa bỏ lòng kiêu căng ngạo mạn, tất cả đều thành tựu được tướng vô kiến đảnh (tướng đỉnh đầu nhô cao của Phật mà không ai nhìn thấy được đến tận cùng, là quả báo của đức khiêm cung kính người).'

 Này Ly Cấu Tuệ, đó là cách thức lạy theo phép ngũ luân. Kế đến lễ chư Phật hiện đang ở mười phương, nên nói thế này:

 Nam mô (xin quy y, xin kính lạy) Như Lai A-súc (nghĩa là "Bất Động", không lay động) ở phương Đông, và khắp tất cả Như Lai trong vô lượng thế giới ở phương ấy, các kho tàng giáo pháp lớn, cùng các vị Bồ-tát, Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, mục tiêu là tự mình thoát khổ), Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, thường tu một mình), và tất cả các bậc hiền thánh (người đã tu chứng ở các mức độ khác nhau).

 Nam mô Như Lai Bảo Tướng ở phương Nam, và khắp tất cả Như Lai trong vô lượng thế giới ở phương ấy, các kho tàng giáo pháp lớn, cùng các vị Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác và tất cả các bậc hiền thánh.

 Nam mô Như Lai Vô Lượng Thọ (tức Phật A-di-đà, nghĩa là "tuổi thọ không thể đo lường") ở phương Tây, và khắp tất cả Như Lai trong vô lượng thế giới ở phương ấy, các kho tàng giáo pháp lớn, cùng các vị Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác và tất cả các bậc hiền thánh.

 Nam mô Như Lai Diệu Cổ Thanh (nghĩa là "tiếng trống mầu nhiệm") ở phương Bắc, và khắp tất cả Như Lai trong vô lượng thế giới ở phương ấy, các kho tàng giáo pháp lớn, cùng các vị Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác và tất cả các bậc hiền thánh.

 Nam mô Như Lai Nhân-đà-la Kê-đô Tràng Vương (nghĩa là "vua cờ phướn của trời Đế Thích") ở phương Đông Nam, và khắp tất cả Như Lai trong vô lượng thế giới ở phương ấy, các kho tàng giáo pháp lớn, cùng các vị Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác và tất cả các bậc hiền thánh.

 Nam mô Như Lai Bảo Du Bộ (nghĩa là "bước đi quý báu") ở phương Tây Nam, và khắp tất cả Như Lai trong vô lượng thế giới ở phương ấy, các kho tàng giáo pháp lớn, cùng các vị Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác và tất cả các bậc hiền thánh.

 Nam mô Như Lai Sa-la Nhân-đà-la Vương (nghĩa là "vua Đế Thích của cây sa-la") ở phương Tây Bắc, và khắp tất cả Như Lai trong vô lượng thế giới ở phương ấy, các kho tàng giáo pháp lớn, cùng các vị Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác và tất cả các bậc hiền thánh.

 Nam mô Như Lai Vô Lượng Tràng Vương (nghĩa là "vua cờ phướn không thể đo lường") ở phương Đông Bắc, và khắp tất cả Như Lai trong vô lượng thế giới ở phương ấy, các kho tàng giáo pháp lớn, cùng các vị Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác và tất cả các bậc hiền thánh.

 Nam mô Như Lai Trí Quang (nghĩa là "ánh sáng trí tuệ") ở phương trên, và khắp tất cả Như Lai trong vô lượng thế giới ở phương ấy, các kho tàng giáo pháp lớn, cùng các vị Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác và tất cả các bậc hiền thánh.

 Nam mô Như Lai Tỳ-lô-giá-na (nghĩa là "chiếu sáng khắp nơi") ở phương dưới, và khắp tất cả Như Lai trong vô lượng thế giới ở phương ấy, các kho tàng giáo pháp lớn, cùng các vị Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác và tất cả các bậc hiền thánh.

 Kế đến lại quy mạng (đem cả thân mạng về nương tựa) Như Lai Thích-ca Mâu-ni, bậc Bổn sư (vị thầy gốc, người trực tiếp truyền đạo) của thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống, nghĩa là cõi phải "kham nhẫn", chịu đựng nhiều khổ đau), và khắp tất cả Như Lai trong vô lượng thế giới ở mười phương, các kho tàng giáo pháp lớn, cùng các vị Bồ-tát ma-ha-tát đã vào thập địa (mười bậc tu cao của Bồ-tát, từ đó đã thấy được chân lý), các vị Thanh văn, Duyên giác và tất cả các bậc hiền thánh.

 Lại nói thế này: "Nay con một lòng cúi đầu lạy tất cả chư Phật, giáo pháp và các bậc hiền thánh kể trên. Xin các ngài chứng biết cho con: từ hôm nay cho đến khi thành tựu bồ-đề (giác ngộ hoàn toàn), con luôn quy y (trở về nương tựa) đức Phật Thế Tôn: bậc có lòng đại từ bi, bậc có trí biết tất cả, bậc thấy biết tất cả, bậc đã lìa mọi nỗi sợ hãi, bậc sư tử lớn trong loài người (ví Phật như sư tử, vua các loài thú, không gì làm cho sợ hãi), bậc vua rồng lớn, bậc đại tiên sĩ (bậc tu hành cao cả) trong loài người, bậc đại trượng phu (người có chí khí và đức hạnh lớn lao), bậc có thân không thể nghĩ bàn, biết khắp tất cả, thân cao tột không ai hơn, thân không ai sánh bằng, thân không chung với nhị thừa (hai hạng tu hành Thanh văn và Duyên giác, chỉ lo tự mình thoát khổ), bậc có pháp thân thanh tịnh (thân chân thật của Phật, chính là chân lý trong sạch, không hình tướng), bậc tôn quý cao nhất trong mọi hội chúng.

 Nay con chí thành một lòng quy mạng. Quy mạng như thế trăm lần, nghìn lần, trăm nghìn vạn lần, cho đến vô lượng vô số lần; cho đến tận cùng thời vị lai, thấu tận xương tủy, quy y chư Phật Thế Tôn kể trên."

 Lại nói thế này: "Nay con đem căn lành (gốc rễ của việc lành, những việc tốt làm nảy sinh phúc báo) của ba nghiệp thân, khẩu, ý (ba loại hành động: việc làm của thân, lời nói của miệng, ý nghĩ trong tâm), cùng các chúng sinh quy y Phật, mãi mãi không lìa Phật.

 Quy y như vậy nơi giáo pháp: là chỗ của bậc ngồi nơi đạo tràng (nơi tu hành chứng đạo, cụ thể là chỗ Phật ngồi thành đạo); là cái thường trụ, thường hằng, không dời đổi; là cái không già, không chết, không diệt mất hư hoại; là cái không chỗ trụ, không duyên (không lệ thuộc điều kiện), bản tánh vắng lặng; là chỗ ở trong ngôi nhà giáo pháp mà làm sự che chở lớn, làm bãi đảo giữa dòng (ví như chỗ dựa an toàn cho người đang chìm trôi giữa sông nước); là chỗ để quy về, để nương tựa, để chứng Niết-bàn (trạng thái tịch diệt, đã dứt hết phiền não và khổ đau, không còn sinh tử); là cái đứng ở chỗ cao nhất trong mọi pháp. Nay con chí thành, ân cần, trịnh trọng quy mạng chánh pháp của chư Phật như thế.

 Lại như trên, con chí thành quy mạng các vị Bồ-tát đang ở bậc chủng tánh (bậc đã có dòng giống, phẩm chất Bồ-tát vững chắc, chắc chắn sẽ thành Phật), cùng chư Bồ-tát tăng đang ở thập địa, từ Hoan Hỷ địa (bậc thứ nhất, tâm vui mừng lớn vì vừa thấy được chân lý) cho đến Pháp Vân địa (bậc thứ mười, giáo pháp tuôn rưới khắp nơi như mây mưa)."

 Kế đến nên sám hối (tỏ bày lỗi lầm đã làm, ăn năn và nguyện không tái phạm), nói thế này: "Cúi xin chư Phật Thế Tôn ở mười phương chứng biết, ghi nhớ, thương xót nhận lời sám hối của con.

 Nghiệp của thân có ba thứ: giết hại, trộm cắp, dâm dục. Nghiệp của miệng có bốn: nói dối, nói lời độc ác, nói hai lưỡi (nói đâm thọc gây chia rẽ), nói lời thêu dệt. Nghiệp của ý có ba: tham, sân (giận dữ), si (mê muội). Hoặc tự mình làm, hoặc bảo người khác làm, hoặc thấy người khác làm mà vui theo. Mười điều ác như thế, nay con đều sám hối.

 Lại suy nghĩ sâu xa: từ vô thủy (thời xa xưa không thể biết đâu là khởi đầu) đến nay, con xoay vòng trong lục đạo (sáu nẻo đường tái sinh: cõi trời, loài người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục), đối với các chúng sinh đã lừa dối, ức hiếp đủ cách: dùng đấu lớn, cân nặng để lấy đồ của người về làm lợi cho mình; dùng cân nhẹ, đấu nhỏ để đưa đồ cho người; làm giả quần áo, vàng bạc; lén dùng thuốc độc. Tất cả những việc gây tổn hại đó, nay con đều sám hối.

 Hoặc đã phỉ báng tam thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát), nói sai giáo pháp và giới luật, khinh mạn Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp là giáo lý, Tăng là đoàn thể người tu), lừa dối cha mẹ; trước các bậc tôn trưởng, hòa thượng (vị thầy truyền giới, bậc thầy chính của người xuất gia), xà-lê (vị thầy dạy dỗ, uốn nắn oai nghi phép tắc) và các bậc lão thành mà không sinh lòng cung kính. Những tội lỗi quá khứ như thế, nay con đều sám hối.

 Những nghiệp ác hiện tại, con thành tâm phát lộ (bày tỏ công khai, không giấu giếm); những điều chưa làm thì không dám làm nữa. Nay con ở trước chư Phật, chư Bồ-tát, là những bậc đứng đầu tối thượng trong đại chúng, không ai sánh được, không ai cao hơn, ngang bằng với bậc không ai ngang bằng, mà phát lộ sám hối, không dám che giấu. Sám hối một lần rồi thì không tái phạm nữa."

 Sám hối như vậy rồi, lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như trên.

 Kế đến nên khuyến thỉnh (khẩn khoản mời thỉnh chư Phật), nói thế này: "Chư Phật khắp mười phương, vị nào chưa chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp; ví giáo pháp như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não), vị nào sắp nhập Niết-bàn, con đều khẩn khoản mời thỉnh, chỉ mong các ngài ở lâu nơi đời, trải qua vô lượng kiếp (thời gian cực kỳ dài) thương xót chúng sinh, tuôn mưa giáo pháp lớn, chuyển bánh xe chánh pháp, chớ nhập Niết-bàn."

 Kế đến nên tùy hỷ (vui theo, mừng theo việc lành của người khác), nói thế này: "Tất cả các bậc hiền thánh tam thừa ở mười phương, nhiều như cát sông Hằng, cùng tất cả chúng sinh, tu hành lục độ (sáu hạnh đưa người qua bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) và các pháp hỗ trợ cho sự giác ngộ, con đều vui theo."

 Kế đến nên hồi hướng (đem công đức của mình chuyển hướng về một mục đích cao cả, chia sẻ cho chúng sinh), nói thế này: "Những việc làm của chư Phật trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) ở mười phương, và hạnh lục độ mà các vị Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác tu hành, đều đã hồi hướng trọn về vô thượng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột không gì hơn). Con cũng như thế, hồi hướng về Phật đạo."

 Kế đến nên phát nguyện: "Kính nghĩ chư Phật, Bồ-tát trong ba đời ở mười phương đều phát nguyện lớn, cùng khắp hư không, trùm khắp pháp giới (toàn thể mọi cõi, mọi sự vật hiện tượng), ở bất cứ nơi đâu cũng lưu truyền giáo hóa vì chúng sinh, tất cả những gì thuộc ba cõi không sót một ai. Các ngài nguyện cho chúng sinh được lợi ích an vui, được thành thục (căn lành chín muồi), đầy đủ luật nghi tốt lành (giới luật và oai nghi phép tắc), an trú trong đại Niết-bàn. Nay các ngài đều đang hiện ra trước mắt.

 Con cũng như thế, lấy lời thệ nguyện lớn làm trang nghiêm: nguyện cho tâm con đối với đạo vô thượng không tán loạn; thường thấy chư Phật, thường nghe chánh pháp, phụng sự và tu hành không để luống qua; những pháp lành đã làm và tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh) cũng không thối lui, mất mát. Sinh ra ở chỗ nào cũng cúng dường các bậc thánh, giáo hóa chúng sinh được đạo vô thượng, chuyển bánh xe chánh pháp, đầy đủ thần thông lớn; cũng khiến cho chúng sinh tu học như thế cho đến bậc bất thối chuyển (bậc tu hành vững chắc, không bao giờ lùi bước, sa sút nữa).

 Lại nguyện cho tất cả chúng sinh sớm dứt mọi khổ đau, mau chứng Niết-bàn, an trú trong trí tuệ của Như Lai. Con đã ra khỏi sinh tử, giác ngộ tất cả, thì cũng khiến chúng sinh ra khỏi sinh tử, giải thoát phiền não, giác ngộ tất cả. Chỉ mong chư Phật mười phương chứng biết cho con tu hạnh Bồ-tát, phát khởi biển nguyện rộng lớn."

 Khi ấy Thế Tôn nói lại bằng kệ (lời thơ tóm ý trong kinh) rằng:

 Nguyện nơi con sinh ra, tùy theo nghiệp mà nhận lấy thân hình,

 Thành được thân đại trượng phu, có lòng tin, các giác quan đầy đủ,

 Thông thạo kỹ thuật, nghề nghiệp, tài năng, hiểu rộng ý nghĩa các giáo lý,

 Việc đời đều buông bỏ, mọi dục vọng đều xa lìa,

 Nói lời chân chính, an trú trong niệm tưởng chánh pháp, trang nghiêm tâm bồ-đề,

 Kính thờ thiện tri thức (người thầy, người bạn hiền dẫn dắt mình trên đường tu), được mọi chúng sinh đều quý trọng,

 Giới luật oai nghi đã đầy đủ, thọ trì trong sạch, nghĩ đến quả báo an vui (?),

 Luôn sợ những nghiệp ác kia, dạo bước trong các pháp lành,

 Thường nương theo hạnh thập độ (mười hạnh đưa người qua bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, phương tiện khéo léo, nguyện lực, sức mạnh, trí biết), nhờ vậy mà thành tựu bồ-đề,

 Cho đến thân cuối cùng (thân trong đời chót trước khi thành Phật), luôn đem niềm vui đến cho chúng sinh,

 Như trong các loại ngọc, ngọc ma-ni (loại ngọc báu như ý, có thể đáp ứng mọi ước muốn) là quý nhất, có thể làm nên việc lợi ích cho người khác,

 Nguyện con cho đến tận cùng thời vị lai, làm lợi ích không ngừng nghỉ.

 Phật bảo Bồ-tát ma-ha-tát Ly Cấu Tuệ rằng: "Nếu có chúng sinh tu hạnh Bồ-tát, thì nên theo đúng như lời Ta đã nói mà tu học."

 Phật nói kinh này xong, Bồ-tát Ly Cấu Tuệ cùng các vị khác và cả đại chúng, trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và chẳng phải người (các loài quỷ thần và chúng sinh khác không phải loài người), nghe lời Phật dạy đều vui mừng, kính vâng làm theo.

 Kinh Pháp Lễ Phật do Bồ-tát Ly Cấu Tuệ hỏi

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video