# Lăng-già A-bạt-đa-la Bảo Kinh (bộ kinh quý báu về việc Phật vào nước Lăng-già để thuyết pháp. "Lăng-già" là tên một hòn đảo, một ngọn núi ở phương Nam Ấn Độ; "A-bạt-đa-la" là phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là "đi vào")
Lăng-già A-bạt-đa-la Bảo Kinh
Đời Lưu Tống (triều Tống do họ Lưu lập ra thời Nam Bắc triều, năm 420–479), Cầu-na-bạt-đà-la dịch.
Lời tựa Lăng-già A-bạt-đa-la Bảo Kinh
Tưởng Chi Kỳ soạn. Ông giữ các chức: Triều nghị đại phu (một bậc phẩm hàm của quan văn); Trực Long Đồ các (chức danh dự gắn với gác Long Đồ, nơi cất giữ sách vở, giấy tờ của nhà vua); tạm giữ chức Chế trí diêm phàn kiêm Phát vận phó sứ các lộ Giang, Hoài, Kinh, Chiết (phó quan coi việc muối, phèn và việc chuyên chở lương thực, tiền thuế ở các vùng ấy); Thượng hộ quân (một bậc tước huân, tức danh hiệu ban cho công trạng); được vua ban áo tía và túi cá vàng (một ân điển dành cho quan được trọng đãi).
Chi Kỳ tôi từng khổ vì kinh Lăng-già khó đọc, lại khó tìm được bản tốt. Nhân dịp ông Trương ở Nam Đô (kinh đô phía nam của nhà Tống, tức phủ Ứng Thiên), chức Thái tử Thái bảo (chức quan cao, vốn là thầy dạy dỗ thái tử, về sau thành chức danh dự), đã về hưu, đem kinh này ra bố thí, Tô Tử Chiêm (tức Tô Thức) người Mi Sơn viết chữ rồi khắc vào ván in, làm của thường trụ (tài sản chung thuộc về chùa và tăng chúng) cho chùa Kim Sơn. Trưởng lão chùa Kim Sơn là Phật Ấn đại sư Liễu Nguyên đem kinh gửi cho tôi.
Nhân đó tôi nói rằng: Kinh do Phật nói gồm cả thảy mười hai bộ (mười hai thể loại kinh văn trong đạo Phật), số lượng nhiều đến năm nghìn quyển. Đang thời chính pháp (thời kỳ đầu sau khi Phật nhập diệt, giáo pháp, sự tu hành và sự chứng đắc đều còn đầy đủ) còn lưu hành, người chỉ nghe nửa bài kệ (bài văn vần trong kinh Phật), được một câu mà ngộ nhập (tỉnh ngộ và thấu vào chân lý) thì nhiều không đếm xiết. Đến sau thời tượng pháp (thời giáo pháp chỉ còn hình thức giống như chính pháp, người chứng đạo đã ít) và mạt pháp (thời cuối, giáo pháp suy yếu), cách bậc thánh đã xa, người ta bắt đầu chìm đắm trong chữ nghĩa, mắc cái khốn như vào biển đếm cát (ví việc mải mê phân tích chữ nghĩa vô cùng tận mà chẳng đi đến đâu), còn đối với bản thể nhất chân (chân lý duy nhất, chân thật) thì mờ mịt chẳng hiểu gì.
Bấy giờ có các vị tổ sư (những bậc thầy đứng đầu, truyền nối Thiền tông) xuất hiện, chỉ thẳng vào lòng người, thấy tánh thành Phật (nhận ra bản tính chân thật của mình tức là thành Phật), coi đó là "giáo ngoại biệt truyền" (truyền riêng ở ngoài kinh giáo, không dựa vào chữ nghĩa). Chỉ trong khoảnh khắc nét mặt khẽ động, lời vừa cất ra, người có căn cơ bậc trên, trí sắc bén đã nhìn thấy mà nắm được rồi. Cho nên thiền sư Vân Môn đến mức chửi Phật, thiền sư Dược Sơn đến mức răn người không được đọc kinh, đều là ý ấy cả.
Từ đó, người ta bỏ Phật (bỏ lời Phật dạy trong kinh) mà gọi đó là Thiền, lìa nghĩa lý mà gọi đó là Huyền (lẽ sâu kín vượt ngoài lời nói). Cho nên người học Phật theo kinh giáo ắt chê bai Thiền, còn kẻ kiêng nói nghĩa lý thì ắt tôn Huyền. Môn đồ hai nhà thay nhau chê bai nhau mà không biết rằng hai bên vốn làm công dụng cho nhau. Vả lại, Thiền là một trong lục độ (sáu phép tu đưa người qua bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), há lại khác với Phật sao? Tôi cho rằng: Thiền từ Phật mà ra, Huyền từ nghĩa lý mà ra; không vì Phật mà bỏ Thiền, không vì Huyền mà bỏ nghĩa lý, thì mới gần với đạo vậy.
Nhiễm Cầu hỏi: "Nghe điều phải thì làm ngay chăng?" Khổng Tử đáp: "Nghe thì làm ngay." Tử Lộ hỏi: "Nghe điều phải thì làm ngay chăng?" Khổng Tử đáp: "Còn cha anh ở đó, sao lại nghe là làm ngay được?" Vì Cầu hay rụt rè nên đẩy cho tiến lên, Do (tức Tử Lộ) hăng hái hơn người nên kéo cho lùi lại. Lời nói há có khuôn cố định? Chỉ là để chữa chỗ lệch mà thôi. Cái tệ của việc học Phật là đến mức chìm đắm trong câu chữ của kinh, mê lầm vì nghĩa từng câu, khiến người ta không thể nghiệm được lẽ Huyền, thì nói Thiền để chữa. Cái tệ của việc học Thiền là đến mức chạy theo lời nói suông, đùa giỡn với lối biện luận kỳ lạ, khiến người ta không hiểu thấu nghĩa lý, thì nói Phật để chữa. Hai bên thay nhau chữa cho nhau thì Phật pháp mới trọn vẹn.
Xưa Đạt-ma (Bồ-đề Đạt-ma, vị tổ thứ nhất của Thiền tông ở Trung Hoa) từ phương Tây sang, đã truyền tâm ấn (sự ấn chứng, xác nhận rằng người học đã ngộ đúng tâm Phật) cho Nhị tổ (tổ thứ hai, tức Huệ Khả), lại còn nói: "Ta có kinh Lăng-già bốn quyển, cũng giao cho ngươi. Đây chính là cửa trọng yếu của tâm địa (cái tâm, ví như mảnh đất làm gốc cho mọi điều) của Như Lai (một danh hiệu của Phật), giúp chúng sinh được khai, thị, ngộ, nhập (được mở ra, được chỉ bày, tự tỏ ngộ, rồi đi vào cái thấy biết của Phật)." Đó cũng là Phật và Thiền cùng được truyền, Huyền và nghĩa lý cùng được giao vậy.
Đến Ngũ tổ (tổ thứ năm, tức Hoằng Nhẫn) mới đổi sang dùng kinh Kim Cương để truyền dạy. Cho nên Lục tổ (tổ thứ sáu, tức Huệ Năng) nghe một người khách đọc kinh Kim Cương, hỏi kinh ấy từ đâu đến, khách nói: "Tôi từ núi Ngũ Tổ ở phía đông huyện Hoàng Mai, châu Kỳ đến. Ngũ tổ đại sư thường khuyên cả tăng lẫn người thế tục chỉ cần trì kinh Kim Cương (đọc tụng, giữ gìn theo kinh) là tự thấy tánh thành Phật." Vậy việc trì kinh Kim Cương bắt đầu từ Ngũ tổ, nhờ thế kinh Kim Cương thịnh hành ở đời, còn kinh Lăng-già thì không ai truyền nữa.
Nay kinh này được truyền lại, thực là do ông Trương khởi xướng. Tôi đi qua Nam Đô, đến thăm ông Trương, chính tai nghe ông kể nhân duyên (duyên do) của ông với kinh Lăng-già. Ban đầu, ông Trương từ chức Tam ty sứ (quan đứng đầu Tam ty, cơ quan coi tài chính cả nước thời Tống) kiêm Hàn lâm học sĩ (quan văn chuyên soạn thảo chiếu chỉ cho vua) ra làm quan coi châu Trừ. Một hôm vào chùa ở núi Lang Da, thấy một hộp đựng kinh, mở ra xem thì là kinh Lăng-già. Ông chợt nhận ra đó là kinh chính mình chép ở kiếp trước, nét chữ còn y nguyên. Rõ ràng là tâm thần ông đã được nhận kinh này từ trước.
Tôi từng nghe: Dương Thúc Tử (tức Dương Hỗ) năm tuổi, bảo bà vú lấy chiếc vòng vàng mình hay chơi. Bà vú bảo: "Con vốn chẳng có vật ấy." Hỗ bèn tự đến bờ tường phía đông nhà người hàng xóm họ Lý, mò trong gốc dâu mà tìm được. Chủ nhà kinh ngạc nói: "Đây là vật đứa con đã chết của ta đánh mất, sao lại lấy đi?" Bà vú kể lại đầu đuôi, mới biết kiếp trước của Hỗ là con nhà họ Lý. Bạch Lạc Thiên (tức Bạch Cư Dị) mới sinh được bảy tháng, bà vú chỉ cho hai chữ "chi" và "vô", dù thử cả trăm lần cũng không sai. Chín tuổi đã thông thạo thanh luật (phép phối hợp âm thanh bằng trắc trong thơ). Các nhà chép sử cho rằng ông chuyên tâm vào văn chương, ấy là trời phú. Nhưng chính Lạc Thiên vẫn cho đó là do duyên thói quen đã luyện từ kiếp trước.
Con người mang cái tính nhất chân không bao giờ mất ấy mà chết đi sinh lại, đến rồi đi trong khoảng trời đất, số đời kiếp nhiều đến nỗi dù bẻ hết cây cỏ trong thiên hạ làm que tính cũng không đếm xuể. Nhưng vì chìm trong vòng sống chết, thần thức (cái tâm hay biết của con người) mỏi mòn nên không nhớ lại được, chỉ người có tâm tròn sáng, không mờ tối mới biết mà thôi. Như ông Trương, nhờ văn chương cao, sách luận lớn mà hai lần đỗ chế cử (khoa thi đặc biệt do vua mở để chọn người tài xuất chúng), lên làm quan thị tùng (quan cận thần hầu bên vua), nắm then chốt chính sự, ra vào triều đình hơn bốn mươi năm, phong độ, khí tiết và sự nghiệp vang khắp tai mắt mọi người, thì kiếp trước ông từng là một bậc đại thiện tri thức (bậc thầy có đạo đức và trí tuệ lớn, dẫn dắt người khác tu đạo) là điều không có gì phải ngờ. Việc ông nhớ được chuyện kiếp trước há chẳng phải là thật sao? Cho nên nhân đọc bản kinh Lăng-già mới khắc, tôi ghi lại nhân duyên ấy ở đầu kinh.
Lời tựa Lăng-già A-bạt-đa-la Bảo Kinh
Tô Thức viết. Ông giữ các chức: Triều phụng lang (một bậc phẩm hàm của quan văn); mới được cử làm Tri châu châu Đăng (quan đứng đầu châu Đăng, coi cả việc quân lẫn việc dân), kiêm coi việc khuyến khích nghề nông trong hạt; Kỵ đô úy (một bậc tước huân); được mượn áo đỏ (chưa đủ phẩm nhưng được tạm cho mặc áo đỏ của quan phẩm cao hơn).
Lăng-già A-bạt-đa-la Bảo Kinh là kinh do Phật thuở trước nói, là liễu nghĩa (giáo lý nói rõ trọn vẹn đến chỗ rốt ráo) chân thật, vi diệu bậc nhất, nên gọi là "Phật ngữ tâm phẩm" (phần lời Phật nói về cái tâm). Tổ sư Đạt-ma (Bồ-đề Đạt-ma, vị tổ thứ nhất của Thiền tông ở Trung Hoa) đem kinh giao cho Nhị tổ (tổ thứ hai, tức Huệ Khả), nói: "Ta xem khắp kinh giáo ở Chấn Đán (tên người Ấn Độ gọi Trung Hoa), chỉ có bốn quyển Lăng-già là có thể dùng để ấn tâm (ấn chứng, xác nhận cái tâm đã ngộ là đúng)." Các đời tổ truyền nhau, coi đó là tâm pháp (giáo pháp truyền thẳng từ tâm thầy sang tâm trò). Giống như sách Nạn Kinh (sách y học cổ, giải đáp các điểm khó trong sách Hoàng Đế Nội Kinh) của nghề thuốc, câu nào cũng là lý, chữ nào cũng là phép. Người thông đạt đời sau hiểu thấu đến mức thần diệu, thì như hạt ngọc lăn trên mâm, như mâm xoay quanh hạt ngọc (ví sự vận dụng linh hoạt, tròn trịa, không bị vướng mắc), chỗ nào cũng được. Nếu bày ra ý mới mà bỏ cái học cũ, cho là vô dụng, thì không phải ngu dốt chẳng biết gì thì cũng là ngông cuồng mà thôi.
Mấy năm gần đây, người học ai nấy tôn thầy mình, cốt theo lối giản tiện, được một câu, một bài kệ (bài văn vần trong kinh Phật) đã tự cho là mình chứng ngộ (?), đến nỗi đàn bà trẻ con cũng vỗ tay cười đùa, tranh nhau bàn chuyện thiền duyệt (niềm vui sướng có được trong thiền định). Kẻ cao thì vì danh, kẻ thấp thì vì lợi, những dòng nhánh cuối cùng thì không chuyện gì là không làm, khiến Phật pháp suy vi. Ví như thầy lang quê mùa, không theo kinh sách và sách luận, cứ thẳng tay cho thuốc để chữa bệnh, không phải là không có lúc trúng. Nhưng đến chỗ gặp bệnh là ứng phó được ngay, đoán trước được sống chết, thì không thể đem so cùng một ngày với người hiểu kinh sách, học theo người xưa. Người đời chỉ thấy họ có lần thành công tình cờ, có khi còn nhanh hơn người xưa, bèn cho rằng không học Nạn Kinh cũng được, há chẳng sai lầm sao!
Nghĩa kinh Lăng-già vốn sâu kín nhỏ nhiệm (?), câu chữ gọn mà cổ, người đọc có khi còn không ngắt nổi câu, huống hồ là bỏ chữ để được nghĩa, quên nghĩa để thấu suốt tâm! Vì thế kinh này mới vắng vẻ ở đời, gần như bị bỏ, chỉ còn sót lại.
Ông Trương An Đạo, chức Thái tử Thái bảo (chức quan cao, vốn là thầy dạy dỗ thái tử, về sau thành chức danh dự), hiệu Lạc Toàn tiên sinh, đem tấm lòng rộng lớn mà được sự giác ngộ trong sạch. Trong khoảng niên hiệu Khánh Lịch (niên hiệu vua Tống Nhân Tông, năm 1041–1048), ông từng làm quan ở châu Trừ, đến một ngôi chùa, tình cờ cầm được kinh này trong tay, bỗng thấy như tìm lại được đồ cũ của mình. Mở kinh ra đọc chưa hết, túc chướng (những chướng ngại tích lại từ kiếp trước) tan đi như băng tan. Nhìn kỹ nét chữ thì thấy nét tay mình còn y nguyên, ông vừa buồn vừa mừng mà thở dài, từ đó ngộ nhập (tỉnh ngộ và thấu vào chân lý). Ông thường dùng bốn bài kệ ở đầu kinh để làm sáng tỏ điều cốt yếu của tâm.
Tôi theo học ở cửa ông đã ba mươi năm. Tháng hai năm nay đi qua Nam Đô (kinh đô phía nam của nhà Tống, tức phủ Ứng Thiên), đến gặp ông ở nhà riêng. Bấy giờ ông đã bảy mươi chín tuổi, mọi cái hư ảo đã tiêu tan hết, ánh sáng trí tuệ tròn đầy; còn tôi cũng đã già trong lo âu hoạn nạn, trăm ý nghĩ đều nguội lạnh như tro. Ông cho tôi là người có thể dạy được, bèn trao cho tôi kinh này, lại đưa ba mươi vạn tiền, bảo đem in để bố thí ở vùng Giang, Hoài. Trưởng lão chùa Kim Sơn là Phật Ấn đại sư Liễu Nguyên nói: "In ra bố thí thì có lúc hết, nếu viết chữ rồi khắc vào ván thì in mãi không hết." Tôi bèn viết chữ, còn Liễu Nguyên sai người hầu là Hiểu Cơ đến Tiền Đường tìm thợ giỏi khắc ván, rồi làm của thường trụ (tài sản chung thuộc về chùa và tăng chúng) cho chùa Kim Sơn.
Ngày mồng chín tháng chín năm Nguyên Phong thứ tám (năm 1085).
Lăng-già A-bạt-đa-la Bảo Kinh, quyển thứ nhất
Đời Tống (tức Lưu Tống), Tam tạng (danh hiệu vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển đạo Phật: kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Cầu-na-bạt-đà-la dịch.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video