Xem lẫn các việc ra vào của vương hầu, công khanh, quan hàng hai nghìn thạch — thiên thứ một trăm.
Các can chi dương chủ về quan lại đứng đầu, các can chi âm chủ về dân gian. Ví như thiên tử, vương hầu, công khanh, quan hàng hai nghìn thạch (quan có bổng lộc hai nghìn thạch thóc mỗi năm, tức quan đứng đầu một quận như thái thú), quan lệnh, quan trưởng (quan đứng đầu huyện lớn, huyện nhỏ) ra vào mà quần thần không biết, thì có thể dựa vào gió mà biết. Ví như thiên tử ở vị Giáp (một trong hai mươi bốn phương vị, ở phía đông lệch bắc; theo sách này, Giáp ứng với thiên tử), thì quan hàng hai nghìn thạch, sứ giả, quan lệnh, quan trưởng cũng xem cùng một cách.
Ví như thiên tử ở Giáp, có gió từ hướng Giáp thổi tới, giờ rơi vào Giáp: gió dừng ở Dần thì thiên tử vào phủ hoàng hậu; gió từ Giáp tới dừng ở Sửu thì thiên tử vào phủ đại tướng quân; dừng ở Mão thì thiên tử vào phủ thái tử; dừng ở Dậu thì thiên tử thăm hỏi người áo trắng (người thường không có chức tước) (?); dừng ở Tuất thì thiên tử vào chợ trong kinh thành; dừng ở [chữ mất] (?) thì thiên tử vào nhà dân; dừng ở tứ quý (Thìn, Tuất, Sửu, Mùi) thì thiên tử đi chơi xa nghìn dặm; dừng ở tứ trọng (Tý, Ngọ, Mão, Dậu) thì thiên tử đi xa trăm dặm; dừng ở tứ mạnh (Dần, Thân, Tỵ, Hợi) thì thiên tử đi trong phạm vi thành quách.
Thiên tử, chư hầu theo cách ấy mà xem; quan hàng hai nghìn thạch, quan lệnh, quan trưởng, người làm chủ ra vào cũng xem như vậy. Phép gió dừng ở Giáp: hoặc nửa ngày thì dừng, hoặc một ngày thì dừng, hoặc năm ngày thì dừng, đều là bề tôi dâng việc lên vua. Muốn xem quan đứng đầu bị triệu về, thì xem ở các phủ, sân công đường, tùy theo hướng gió thổi tới.
Các chức quan cao thấp ở vị trí nào? Mùa xuân, thiên tử ở Giáp, gió từ Mùi tới, dừng ở Giáp, đó là cửu khanh (chín vị quan lớn đứng đầu các bộ phận trong triều) và các tể tướng quyền quý dâng việc, vào cung cấm. Mùa xuân, thiên tử ở Giáp, gió từ Kỷ (có lẽ là Tỵ) (?) tới, dừng ở Giáp, đó là quan tư không (một trong ba quan cao nhất, coi việc xây dựng, thủy lợi) dâng việc vào cung. Mùa xuân, thiên tử ở Giáp, gió từ Bính tới, dừng ở Giáp, đó là quan tư đồ (một trong ba quan cao nhất, coi việc dân chính, giáo hóa) dâng việc vào cung. Mùa xuân, thiên tử ở Giáp, gió từ Ngọ tới, dừng ở Giáp, đó là quan thái úy (một trong ba quan cao nhất, coi việc quân sự) dâng việc vào cung. Mùa xuân, thiên tử ở Giáp, gió từ Sửu tới, dừng ở Giáp, đó là đại tướng quân dâng việc vào cung.
Những điều trên, từ thiên tử cho tới quan lệnh, quan trưởng, quan thừa (quan phó giúp việc), quan úy (quan coi trị an), quan bậc trăm thạch, người đứng đầu hàng áo trắng (?), đều lấy địa vị sang hèn, trên dưới của người làm chủ mà xem cùng một cách.
Tiết lập xuân: tư không ở Tỵ, tư đồ ở Bính, thái úy ở Ngọ, thái phó (quan dạy dỗ, giúp đỡ vua) ở Đinh, cửu khanh ở Mùi. Thân là tư không, Canh là chiếu ngục (nhà ngục giam người phạm tội theo lệnh vua), Dậu là dân chúng, Tân là binh lính và tù làm khổ sai, Tuất là các dân tộc ngoài, Hợi là tông miếu (nhà thờ tổ tiên của vua), Nhâm là quan coi việc trong cung, Tý là quan phủ, Quý là kho tàng trong cung, Sửu là đại tướng quân, Dần là hoàng hậu, Giáp là thiên tử, Mão là thái tử, Ất là phi tần, hậu cung, Thìn là bếp lớn của triều đình.
Mộ (vị trí mà hành ứng với một âm bị chôn vùi, chủ sự chết chóc) của âm Cung và âm Vũ ở Thìn, của âm Giác ở Mùi, của âm Thương ở Sửu, của âm Chủy ở Tuất (năm âm Cung, Thương, Giác, Chủy, Vũ lần lượt ứng với Thổ, Kim, Mộc, Hỏa, Thủy).
Ở chỗ mộ của năm âm, gió từ phương mộ thổi tới, vào và dừng trong mộ, thì đó là chết chóc, tang tóc, lo buồn, hung dữ, tai hại; đến kỳ ứng theo số của năm âm. Ví như gió từ phương mộ thổi tới, giờ rơi vào Kỷ, Dậu (có lẽ là Tỵ, Dậu) (?), mà dừng ở phương vượng, tướng (phương có hành đang mạnh nhất hoặc mạnh thứ nhì theo mùa), thì đáng chết mà được sống: vào mộ rồi lại ra, tội được tha, trời ân xá ắt sống. (Các trường hợp khác cũng theo lệ này.)
Làm sao biết gió báo hiệu quân lớn bên nào khởi trước? Xét gió thuộc âm Thương, âm Giác thì quân khởi từ phía đầu gió; gió thuộc âm Cung, Vũ, Chủy thì quân khởi từ phía cuối gió. Ví như vào ngày Dương giác (ngày thuộc âm Giác mang can chi dương), gió từ phương Giác thổi tới, nên biết gió ấy báo đại tướng quân khởi binh trước.
Muốn biết ai thắng ai thua, theo phép mà nói: phàm gió nổi lên, nếu tương sinh thì hòa, nếu tương khắc ắt hung. Nay ngày Giác mà gió từ phương Vũ tới, Giác (Mộc) và Vũ (Thủy) tương sinh, đại tướng quân ra quân ắt thắng lợi.
Tuần Giáp Tý: Tuất, Hợi; tuần Giáp Tuất: Thân, Dậu; tuần Giáp Thân: Ngọ, Mùi; tuần Giáp Ngọ: Thìn, Tỵ; tuần Giáp Thìn: Dần, Mão; tuần Giáp Dần: Tý, Sửu (tuần là chu kỳ mười ngày bắt đầu bằng một ngày Giáp; mỗi tuần dư ra hai địa chi không được ghép can). Đó là ngày khoan đại (ngày rộng lượng, điềm lành) của sáu tuần Giáp.
Thìn, Tuất, Sửu, Mùi là tứ quý (bốn chi ở cuối bốn mùa); Tý, Ngọ, Mão, Dậu là tứ trọng (bốn chi ở giữa bốn mùa); Dần, Thân, Tỵ, Hợi là tứ mạnh (bốn chi ở đầu bốn mùa).
Mùa xuân thì phương đông vượng (đang mạnh nhất), phương nam tướng (mạnh thứ nhì, sắp lên), phương tây hưu (nghỉ, suy), phương bắc phế (bỏ, suy kiệt). Thứ tự vượng, tướng, hưu, phế của các mùa đều như vậy. Hưu, phế cũng tức là tù, tử (bị giam hãm, chết).
Tham lang (một trong "sáu tình" của thuật phong giác — sáu tính chất gán cho các địa chi; Tham lang ứng với Thân, Tý) chủ về sự hung bạo, quan đứng đầu phát của cải. Âm tặc (ứng với Hợi, Mão) chủ về giết chóc, quan đứng đầu tra xét việc gian. Gian tà (ứng với Thìn, Mùi) chủ về dâm loạn, che giấu, quan đứng đầu bắt người trị tội. Công chính (ứng với Tuất, Sửu) chủ về báo thù, quan đứng đầu lấy nghĩa mà khoan dung với kẻ ác (?). Liêm trinh (ứng với Dần, Ngọ) chủ về sự trong sạch, công bằng, quan đứng đầu chủ về người hiền tài. Khoan đại (ứng với Tỵ, Dậu) chủ về khách quý, quan đứng đầu được ban thưởng, chúc mừng, thăng chức.
Kinh Phòng (nhà dịch học đời Hán) giỏi dùng "đức" (yếu tố lành, sinh dưỡng trong phép xem); Trương Bình Tử (tức Trương Hành, nhà thiên văn đời Hán) giỏi dùng ngày giờ can chi; họ Phục giỏi dùng "hình" (yếu tố sát phạt, xung khắc); họ Dực (tức Dực Phụng, học giả đời Hán) giỏi dùng gió ấm, gió lạnh. Tạ Lâm Thái (?) chép lại chỗ hay của bốn nhà về thuật phong giác, có ứng nghiệm, lược bớt lời mà giữ phần cốt yếu: hình và đức, vượng và tướng, tai họa ứng nghiệm, lành dữ, tất cả mười lăm việc, lời lo xa mà ý sâu, lấy cái gần để biết cái xa, xem xét tình hình sự việc; vua có thể nhờ đó biết bề tôi, bề tôi có thể nhờ đó biết vua.
Thần thông suốt lẽ thánh, hiệu lệnh chưa ban ra mà muôn dặm đã ứng; lòng bậc vương giả, trời đất cùng bày tỏ. Phân trao cho người hiền đời sau truyền lại, thì giữ được bổng lộc và phúc lâu dài vậy. Đồ hình xem gió: phàm thuật xem gió, phương pháp rất nhiều; có những cách khó phân biệt, khó tinh thông thì nay đều không chép. Từng thấy gió đến theo tám quẻ (tám phương ứng với tám quẻ trong Kinh Dịch) phần nhiều có ứng nghiệm, nay chép đồ hình ở sau.
Phép xem tám hướng gió để biết bên chủ, bên khách thắng thua (bên chủ là bên ở yên giữ đất, bên khách là bên đi đánh).
Quẻ Càn: gió Chiết (gió bẻ gãy), từ tây bắc tới, chủ tướng chết, bên khách thắng.
Quẻ Khảm: gió Đại cương (gió cứng mạnh lớn), từ phía bắc tới, bên khách thắng, bên chủ thua.
Quẻ Cấn: gió Tiểu cương (gió cứng mạnh nhỏ), từ đông bắc tới, bên khách thắng, bên chủ bất lợi.
Quẻ Chấn: gió Quỹ (gió gian ác), từ phía đông tới, bên chủ thắng, bên khách bất lợi.
Quẻ Tốn: gió Tiểu nhược (gió yếu nhỏ), từ đông nam tới, bên chủ thắng, bên khách bất lợi.
Quẻ Ly: gió Đại nhược (gió yếu lớn), từ phía nam tới, bên chủ thắng, bên khách bất lợi.
Quẻ Khôn: gió Gián (gió can ngăn), từ tây nam tới, bên chủ thắng, bên khách bất lợi.
Quẻ Đoài: gió Xung (gió xông thẳng), từ phía tây tới, bên khách thắng, bên chủ bất lợi.
Phép xem gió khi xuất quân.
Phàm khi xuất quân, có gió thổi ngược vào quân thì không thể đi. Gió mang theo hình sát (khí sát phạt, xung khắc theo can chi) thì rất hung. Gió thổi xuôi theo hướng quân đi thì gặp trận ắt thắng lớn. Quân đang đi mà hai bên trái phải có gió nổi lên thì giặc có quân mai phục. Bỗng có gió nổi từ tây bắc rồi lại quay về đông nam, xoay chuyển nhiều lần, thì chủ tướng tham lam tàn ác, quân lính mưu làm phản. Hoặc gió mang theo nguyệt hình sát (khí hình sát ứng với tháng) thì phải cẩn thận chớ ra đánh, đánh ắt thua, hung. Gió từ phía địch thổi tới mà hợp với tam hình (ba loại "hình" — quan hệ xung khắc, hại nhau giữa các địa chi — ứng với năm, tháng, ngày) thì giặc định tới đánh ta; ứng với tuế hình (hình của năm) và nhật hình (hình của ngày) thì hung, ứng với nguyệt hình (hình của tháng) thì việc đến chậm.
Phép xem gió xoáy.
Nếu gió xoáy bỗng nổi lên trên quân địch thì đánh gấp, ắt thắng. Gió xoáy từ phía địch tới vào trong doanh ta thì giặc có lòng muốn hàng. Nếu gió ấy mang tam hình tới thì giặc ắt quay lại mưu hại ta. Nếu gió xoáy bỗng nổi mà hợp với tam hình, lại mang theo ngũ mộ (vị trí "mộ" của năm hành, nơi hành bị chôn vùi, chủ sự chết chóc), thì giặc có quân mai phục. Nếu gió xoáy nổi lên nhiều lần mà ta ra gặp địch thì ta thua; dời doanh trại đi thì tốt. Gió mang thời hình (hình ứng với giờ) thì chủ lợi cho việc đánh nhanh; mang nhật hình thì bên khách thắng. Nếu gió xoáy thẳng lên trời thì đánh gấp, phá được giặc, thắng lớn. Nếu gió làm cờ xí bay tung các hướng đông tây nam bắc, xoay vòng quanh, thì tướng chết, quân đổ. Nếu gió quấn quanh cán cờ rồi thẳng xuống, trống trận đánh không vang, thì tướng chết ngoài đồng, đó là điềm thua lớn.
Phép tam hình.
Tuế hình (hình ứng với năm), nguyệt hình (hình ứng với tháng), nhật hình (hình ứng với ngày). Cũng gọi là: hình trên, hình dưới, tự hình.
Phép các chi hình nhau.
Tý hình Mão, Mão hình Tý; Dần hình Tỵ, Tỵ hình Thân, Thân hình Dần; Mùi hình Sửu, Sửu hình Tuất; Thìn, Ngọ, Dậu, Hợi tự hình (tự hại chính mình).
Ví như năm Tý, và tháng mười một, cùng ngày Tý, gió từ hướng Mão tới là phạm hình;
năm Mão, và tháng hai, cùng ngày Mão, gió từ hướng Tý tới là phạm hình;
năm Dần, và tháng giêng, cùng ngày Dần, gió từ hướng Tỵ tới là phạm hình;
năm Tỵ, và tháng tư, cùng ngày Tỵ, gió từ hướng Thân tới là phạm hình;
năm Thân, và tháng bảy, cùng ngày Thân, gió từ hướng Dần tới là phạm hình;
năm Mùi, và tháng sáu, cùng ngày Mùi, gió từ hướng Sửu tới là phạm hình;
năm Sửu, và tháng mười hai, cùng ngày Sửu, gió từ hướng Mùi tới là phạm hình;
còn năm Thìn, Ngọ, Dậu, Hợi, cùng tháng ba, tháng năm, tháng tám, tháng mười, và ngày Thìn, Ngọ, Dậu, Hợi, thì gió đều từ chính phương vị của mình tới là phạm hình.
Phép ngũ mộ.
Kim có mộ ở Sửu, Mộc có mộ ở Mùi, Thủy và Thổ có mộ ở Thìn, Hỏa có mộ ở Tuất. Ví như ngày thuộc Kim mà gió từ hướng Sửu tới là phạm mộ; ngày thuộc Mộc mà gió từ hướng Mùi tới là phạm mộ; ngày thuộc Thủy, Thổ mà gió từ hướng Thìn tới là phạm mộ; ngày thuộc Hỏa mà gió từ hướng Tuất tới là phạm mộ.
Phép đức thần (vị thần đem điều lành của mỗi ngày, ở một phương vị nhất định).
Ngày Giáp đức ở Giáp, ngày Ất đức ở Canh, ngày Bính đức ở Bính, ngày Đinh đức ở Nhâm, ngày Mậu đức ở Mậu, ngày Kỷ đức ở Giáp, ngày Canh đức ở Canh, ngày Tân đức ở Bính, ngày Nhâm đức ở Nhâm, ngày Quý đức ở Mậu.
Phép xem gió.
Xem ngay lúc gió mới nổi: nếu trời ấm áp, bụi không bay, gió nhẹ êm từ từ thổi tới, thì đều là gió lành; nếu lại từ phương nhật đức (phương có đức thần của ngày ấy) thổi tới thì ắt có việc vui lớn. Nếu gió làm cát bay đá chạy, gãy cây tốc mái, thổi đông thổi tây không định, cờ phướn quấn quanh cán giáo, thì đều là gió tai họa. Nếu gió thổi tới vù vù, ai nấy đều rùng mình rợn người, thì đều là gió giặc; nếu lại từ phương tam hình, ngũ mộ thổi tới thì phải phòng bị gấp bội, chớ giao chiến thì tốt. Gió giặc nếu từ phương đức của quân ta (?) thổi tới thì đánh ắt thắng.
Phàm sau khi gió lặng mà có mưa thì không thành tai họa, không cần xem; nếu sau khi mưa tạnh mà gió nổi lên thì phải xem.
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video