Thiên 23 — Chiêm các chòm sao

 Đoán về tinh quan, thiên thứ hai mươi ba

 Năm hành tinh là năm sứ giả của Hạo Thiên Thượng Đế (vị trời tối cao), nhận mệnh của thần, mỗi sao coi một phần đất dưới trần; dù sâu kín xa xôi, không gì là không biết hết. Cho nên có khi phúc đức giúp đỡ, có khi giáng họa phạt, uy hình; có khi đi đúng đường, giữ nếp thường, có khi rối loạn để bày ra điều lạ: mang giác (tia sáng nhọn, tia sáng dài như sừng) biến động, ánh sáng màu sắc thịnh suy, cư lưu (dừng ở lâu), can phạm (lấn đến sát các sao khác), câu dĩ (đi qua đi lại như hình cái móc), yểm diệt (che lấp làm mất). Cách răn bảo không phải chỉ một đường.

 Phàm năm hành tinh, mỗi sao đều có màu thường, có thân thể vốn có. Như Tuế tinh (sao Mộc) màu xanh; Huỳnh Hoặc (sao Hỏa) màu đỏ, giống sao Đại Giác, giống sao ở vai trái chòm Sâm; đó là màu thường. Trấn tinh (sao Thổ) màu vàng; Thái Bạch (sao Kim) màu trắng, như sao lớn của chòm Ngũ Xa, có ánh sáng. Thần tinh (sao Thủy) màu đen, như sao lớn của tú Khuê.

 Phàm năm hành tinh, màu xanh mà tròn là đói kém và lo âu; màu đỏ mà tròn là nhiều hạn hán và tranh giành; màu vàng mà tròn là nữ chủ (hoàng hậu, thái hậu) có mừng; màu trắng mà tròn là có tang và binh đao; màu đen mà tròn là có lụt và bệnh tật.

 Phàm năm hành tinh, có giác màu vàng là tranh giành đất đai; giác màu đỏ là xâm phạm thành (?); giác màu trắng là binh đao; giác màu xanh là lo âu; giác màu đen là chết chóc, tang ma.

 Phàm năm hành tinh đổi năm màu khác thường: xanh là lo âu, đỏ là tranh giành, hạn hán, vàng là vui mừng, trắng là binh đao, đen là tang ma, bệnh tật.

 Năm hành tinh gắn với bát quái (tám quẻ của Kinh Dịch, mỗi quẻ tượng trưng một loại sự vật):

 Trấn tinh gắn với quẻ Khôn (tượng đất) và quẻ Cấn (tượng núi). Cho nên sao này đi chậm nhất, giống như đất và núi không thể dời đổi. Không dời đổi là đức của người đàn bà.

 Tuế tinh gắn với quẻ Chấn (tượng sấm) và quẻ Tốn (tượng gió, cây cỏ). Tốn tượng cây cỏ sinh trưởng, động mà chậm, lại giống gió sấm có lúc mới nổi lên. Sấm vang trăm dặm, gió là hiệu lệnh. Mà chấn động là tượng của vua, cho nên tượng chủ về đức.

 Huỳnh Hoặc gắn với quẻ Ly. Ly là lửa. Phàm vật luôn động không yên là lửa. Lửa có thể soi sáng, xét xét, đốt những thứ dơ bẩn chất chứa, cho nên quét trừ kẻ tàn bạo. Vì thế Huỳnh Hoặc đi nhanh hơn sao Thủy (?), tượng quan coi lễ, xét việc ngục để trừng phạt muôn vật. Kinh Dịch nói: "Gặp nhau ở Ly; bậc đại nhân nối ánh sáng mà soi bốn phương." Cho nên chủ việc xem xét.

 Thái Bạch gắn với quẻ Càn (tượng trời), là thể của trời, đi mạnh không ngừng, cho nên sao Kim đi gấp nhất. Kinh Dịch nói: "Vui ở Đoài, đánh nhau ở Càn." Cho nên chủ binh; binh lại phải có uy, nên chủ uy. Đoài là vui, nghĩa là lấy sự vui vẻ mà sai khiến người, lấy uy mà đối với vật, đó là đạo của Càn và Đoài. Cho nên Thái Bạch chủ binh.

 Thần tinh gắn với quẻ Khảm. Khảm là nước, ngày đêm chảy mãi, không lúc nào ngừng. Cho nên sao Thủy đi cũng nhanh, giống sao Kim. Khảm là nước, là âm, là trộm cướp, là hình phạt; hình phạt trộm cướp ở chỗ hiểm, là quan coi ngục. Cho nên Khảm chủ về hình phạt.

 Phàm năm hành tinh đi vào các tú và các trung ngoại quan (các nhóm sao mang tên chức quan, vật dụng, ở trong và ngoài vòng hai mươi tám tú), lời đoán đại khái giống nhau. Chỉ nên theo lẽ mà châm chước lành dữ, không thể kể ra từng cái một.

 Phàm mặt trăng đi, mỗi khi cách năm hành tinh trong vòng mười độ (đơn vị chia vòng trời, cả vòng khoảng ba trăm sáu mươi lăm độ và một phần tư), ắt đi nhanh hướng đến sao. Nếu đường đi lệch vào trong hay ra ngoài thì uốn cong, uốn cong quay lại mà tới gần. Qua khỏi sao rồi thì đi chậm, dừng lại không vội đi.

 Lại nữa, Thần tinh muốn hiện ra, có lúc theo độ đáng hợp, đáng hiện mà vì gặp khí sai lệch (?) nên phục. Khi cách mặt trời trong vòng mười tám độ, có sao (ở gần) thì hiện, đi trước sao thì không hiện (?). Đó đều là lệ lớn của việc theo nhau, tới gần nhau. Đều có ghi trong phép lịch; phần giao (chỗ đường đi của mặt trăng cắt đường đi của mặt trời) của nhật thực cũng vậy.

 Ngũ hành thay nhau vượng (đang thịnh), bốn mùa không giống nhau, mỗi hành vào thời của mình mà làm chủ. Đến khi các sao coi xét lỗi lầm mà hiện ra trừng phạt, hay giáng phúc bày điềm lành, thì to nhỏ khác hình, lúc hưu (suy, nghỉ) lúc vượng khác màu: hoặc ánh sáng tươi nhuận, trong sạch, hoặc nhỏ mờ có mang giác; việc phạm có hơi khác thường là có thể châm chước mà đoán, không cần phải đợi đến khi có đấu, thực, yểm, phạm.

 Màu của bốn mùa: mùa xuân xanh, mùa hạ đỏ, mùa thu trắng, mùa đông đen, bốn quý (mười tám ngày cuối mỗi mùa) vàng. Khi đoán cho các nước thì sáng thắng tối, vui thắng giận. Còn màu chủ lo, chủ mừng thì như đã nói trước.

 Phàm trong năm hành tinh, có từ ba sao trở lên cùng ở một tú là hợp. Phàm tú có sao tụ hợp, các sao tương sinh (theo ngũ hành, hành này sinh ra hành kia) thì việc lành dấy lên, tương khắc (hành này chế ngự hành kia) thì việc dữ nổi lên. Tính chất của tú (?) đều lấy phương của nó mà định, kèm lời đoán về tú ấy mà xét việc. Hai sao sáng, hòa nhau thì rất lành, khắc nhau thì rất dữ. Sao phúc đức đến trước là lành, sao hình họa đến trước là dữ. Sao hình họa rời đi trước là lành, sao phúc đức rời đi trước là dữ. Một lành một dữ thì hai việc cùng phát, chỉ nên tu đức để phòng.

 Hai sao trở lên tụ hợp đều là điềm đổi chính lệnh. Ba sao hợp gọi là "kinh" (kinh động), đổi lập hầu vương. Bốn sao hợp gọi là "đại đãng" (đại loạn quét sạch), nước ấy binh đao, tang ma cùng nổi lên, người quân tử lo âu, kẻ tiểu nhân trôi dạt. Năm sao hợp gọi là "dịch hành" (đổi vận), đổi lập bậc làm vua, có cả bốn phương, con cháu đông đúc hưng thịnh; kẻ mất đức thì chịu vạ, bị diệt tông miếu, trăm họ lìa bỏ, tản ra khắp bốn phương. Năm sao to thì việc lớn; nhỏ thì việc nhỏ.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video