Thiên 28 — Chiêm sao Huỳnh Hoặc (Hỏa tinh)

 Sách Ất Tỵ chiêm (sách đoán điềm lành dữ qua các hiện tượng trên trời), quyển thứ năm.

 Thiên thứ hai mươi tám: Lời đoán về Huỳnh Hoặc. Huỳnh Hoặc là sao Hỏa; gọi như vậy vì ánh sao đỏ lập lòe, đường đi lúc tới lúc lui, khó lường.

 Huỳnh Hoặc còn có tên là Phạt tinh, tức sao trừng phạt. Sao này thuộc hỏa đức phương Nam (hỏa đức: phần đức tính ứng với hành Hỏa trong năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ). Nó là tinh khí của Chu Tước (con chim đỏ, thần giữ phương Nam) và là sứ giả của Xích Tiêu Nộ (vị Xích đế, thần đế màu đỏ phương Nam). Tính của nó là lễ. Việc của nó là nhìn xét. Mùa của nó là mùa hạ. Ngày của nó là ngày Bính, ngày Đinh, tức những ngày mang can Bính, can Đinh (can là mười ký hiệu dùng để đặt tên ngày tháng năm). Thời thần của nó là Tỵ và Ngọ, tức các chi Tỵ, Ngọ (chi là mười hai ký hiệu dùng kèm với can). Âm của nó là âm Chủy, một trong năm âm cổ là Cung, Thương, Giốc, Chủy, Vũ. Số của nó là bảy. Đế của nó là Viêm Đế (vị vua thần thoại cai quản hành Hỏa). Thần của nó là Chúc Dung (thần lửa). Loài vật của nó là loài có lông vũ, tức chim. Vị của nó là đắng. Mùi của nó là khét. Quẻ của nó là quẻ Ly, một trong tám quẻ của Kinh Dịch, tượng cho lửa và ánh sáng. Sao này chủ việc soi xét rõ chỗ nào đáng phạt, chỗ nào gặp họa, chỗ nào được phúc; Huỳnh Hoặc dò xét rồi giáng tai ương, trừng phạt. Kinh Dịch nói: "Mọi vật thấy rõ nhau ở quẻ Ly." Lại nói: "Hai lần sáng nối tiếp mà bám vào nhau; bậc đại nhân nối tiếp ánh sáng ấy soi khắp bốn phương." Sao này chủ việc nghịch loạn, cùng chủ tai họa hạn hán, chủ việc xét ngục, chủ việc chết chóc tang tóc. Nó là lễ, được xem như vị quan xét án, có nhiệm vụ cử xét, vạch tội, làm rõ chỗ có kẻ gian ác hung dữ, để bày điềm báo cho người biết mà ứng biến. Làm vua, nếu thường vào mùa hạ sửa sang chính sự hợp với Huỳnh Hoặc, thì vua chính đáng, tôi trung thành, cha hiền, con hiếu, mọi việc đều được đúng lẽ, không mất lễ tiết.

 Chính sự hợp với Huỳnh Hoặc là thế này. Vua sai đại thần và tam công (ba chức quan cao nhất triều đình) đề cử người tài giỏi kiệt xuất, tiến dẫn người hiền lương, cất nhắc người có tài lớn, ban tước, cấp lộc ắt phải đúng chỗ. Vua xử nhẹ các án hình phạt nhẹ, xét xong các tội nhỏ, tha những người bị giam vì tội nhẹ, khoan hồng cho tù tội nặng, cấp thêm cơm ăn cho họ. Vua cầu cúng núi sông, làm lễ vu (lễ cầu mưa) để xin cho lúa được hạt. Làm như thế thì Huỳnh Hoặc đi đúng đường, không có biến lạ. Nước ấy có lễ, mọi việc đều thỏa đáng, khí nóng nuôi lớn muôn vật, làm nên trăm thứ hoa trái.

 Nếu vua cho xây cất đào đắp, hội họp chư hầu, dấy binh, động đến dân chúng, làm việc lớn mà làm lay động khí nuôi dưỡng muôn vật, làm hại dân chúng, chặt cây lớn, lỡ thời vụ nhà nông, đốt phá, phơi bày (?), phát cắt cây cỏ, dùng lửa ở phương Nam, thì Huỳnh Hoặc nổi giận. Khi ấy tia sáng nhọn tỏa ra như gai, như sừng của sao (gọi là mang giác) biến khác thường, đường đi sai lệch, đi ngược. Đại thần làm phản, tể tướng bị giết, vua có điều lo. Trời giáng tai ương trừng phạt: dân không thịnh, lúa không thành, muôn vật không lớn, binh đao, hạn hán, tai họa, hỏa hoạn cùng nổi lên.

 Nếu vua vào mùa hạ mà làm theo lệnh của mùa thu thì khí của Thái Bạch (sao Kim) xâm vào, sao Hỏa có sắc trắng mà mờ. Khi ấy mưa nhiều lần, ngập lụt, ngũ cốc không tốt (ngũ cốc: năm loại lúa và hạt chính, ý nói chung mùa màng). Dân ở bốn vùng biên phải rút vào đồn lũy, cây cỏ rụng tàn, hoa quả chín sớm, dân nhiều dịch bệnh, đàn bà có thai gặp nhiều tai nạn, có tang lớn. Nếu vào mùa hạ mà làm theo lệnh của mùa xuân thì khí của Tuế tinh (sao Mộc) xâm vào, sao Hỏa có sắc xanh mà biến đổi. Khi ấy vua có điều lo, châu chấu thành tai họa, gió dữ kéo đến (?), cây cỏ trổ bông mà không kết hạt, ngũ cốc chín muộn, đủ loại sâu ăn lá thỉnh thoảng nổi lên, nước ấy bị đói, hạt lúa ít mà rụng, dân phải dời đi nơi khác. Nếu vào mùa hạ mà làm theo lệnh của mùa đông thì khí của Thần tinh (sao Thủy) xâm vào, sao Hỏa có sắc đen mà giận dữ. Năm ấy binh nổi, có tai họa chết chóc tang tóc, cây cỏ khô héo rụng rơi. Về sau có lụt lớn làm hỏng thành quách, mưa đá, giá rét làm hại lúa, đường sá tắc nghẽn, giặc dữ kéo đến.

 Vua làm sai lệnh theo mùa thì Huỳnh Hoặc đi rối loạn, đi lùi. Nó thừa, lăng, thủ, phạm các sao, tia sáng nhọn lay động, đi vòng hình câu kỷ, quấn quanh, không gì là không làm. (Thừa: đi đè lên phía trên sao khác. Lăng: lấn chạm rồi vượt qua. Thủ: đứng lì một chỗ, lâu không rời đi. Phạm: tới sát cạnh, gần đến mức ánh sáng hai sao chạm nhau. Câu kỷ: đường đi cong vòng như lưỡi câu, như nét chữ "kỷ".) Có khi nó giáng xuống hóa làm người; trẻ con hát những lời quái lạ báo điềm, cùng nổi lên khắp nơi, làm dân chúng mê loạn. Vua lo việc ấy thì nên sửa đức để tạ tội với trời mà tránh tai họa.

 Huỳnh Hoặc là sao Hỏa. Tính của lửa là bốc lên, nên sao này giữ việc lễ, việc xét và quan sát chính sự. Vua nhìn thẳng thắn, ban giáo lệnh sáng suốt, xét xử trong sạch kỹ càng, thì phân biệt được người hiền kẻ ngu, chính sự sáng suốt hợp lẽ, ứng với lòng trời. Khi ấy Huỳnh Hoặc sáng mà nhỏ, có ánh sáng mà không giận dữ, khí nóng mùa hạ nuôi lớn muôn vật, trăm tai họa đều dứt. Nếu vua ham chơi, kiêu căng, lười biếng, kiện tụng không dứt, người hiền ở ngoài đồng nội, kẻ tiểu nhân ở ngôi quan, nghe nhìn không sáng, không phân biệt được hiền ngu, thì Huỳnh Hoặc to và sáng, giận dữ, tỏa tia nhọn, để báo điềm trừng phạt. Khi ấy hạn hán, dịch bệnh, trái mùa, mất thỏa đáng, các thứ trừng phạt cùng nổi lên. Vì thế Huỳnh Hoặc ở đâu là dò xét được hay dở của vua cai quản vùng đất ứng với chỗ ấy, để mà trừng phạt. Khi nó báo điềm phạt thì hạn hán, tai họa dữ cùng kéo đến. Nếu nó giận dữ, lay động, tỏa tia nhọn thì binh lớn nổi lên, trộm cướp không dứt, nước sắp diệt vong.

 Huỳnh Hoặc nhỏ mà đỏ thì chủ việc bãi binh. Nếu nó đi thành hình câu kỷ thì đánh nhau sẽ gặp điều dữ, trong nước có quân.

 Sao Hỏa lúc mới hiện ra có sắc đỏ và tỏa tia nhọn thì quân đang có ắt phải đánh; chưa có binh thì binh nổi. Tia nhọn chỉ về hướng nào thì đó là tượng hướng ấy bị phá quân, giết tướng.

 Sao Hỏa tỏa tia nhọn, sáng thịnh, to, lay động thì có lợi cho bên khách (bên đi đánh), thanh thế có uy.

 Sao Hỏa không lay động thì đánh nhau gặp điều dữ, có tướng bị giết.

 Sao Hỏa dừng lại từ ba ngày trở lên thì đại tướng chết. Dừng năm ngày thì quân thua, mất đất. Dừng mười ngày là tượng vua chết, nước mất.

 Sao Hỏa đã đi khỏi lại đi lùi về chòm cũ thì có quân bị phá, tướng chết, nước mất, vua chết.

 Nước ứng với chỗ sao Hỏa dừng lại và đi lùi sẽ dấy binh đánh nhau, tướng bị giết, quân rối loạn, nước mất nhà tan, cha con lìa nhau, đến mức đổ máu. Đó là nói chỗ nó dừng khi đi đúng độ; nếu nó vượt độ mà dừng thì càng nặng hơn.

 Chòm sao nào bị sao Hỏa thừa, lăng, thủ, phạm thì nước ứng với chòm ấy ắt phải diệt vong.

 Phàm dùng binh đánh nhau thì nên quay lưng về phía Huỳnh Hoặc. Như khi Huỳnh Hoặc đi ở thứ Thuần Hỏa (một trong mười hai khu chia vòng trời, ứng với phương Nam, chi Ngọ) thì nên quay lưng về hướng Ngọ mà đánh. Lại dùng phép lấy Nguyệt tướng đặt lên giờ (Nguyệt tướng: vị thần chủ tháng; phép này đặt thần ấy lên giờ đang xét để định phương hướng). Quay lưng về Thắng Quang (tên Nguyệt tướng ứng với chi Ngọ) mà đánh thì thắng lớn.

 Sao Hỏa phạm sao Mộc hoặc sao Thổ thì có trận đánh lớn. Thái Bạch (sao Kim) áp sát nó thì mất tướng phó. Huỳnh Hoặc đi vòng quanh Thái Bạch thì tướng phó chết. Hai sao đi ngược nhau mà đụng nhau thì quân bị phá, tướng bị giết. Huỳnh Hoặc đi vào trong Thái Bạch rồi ló ra phía trên thì quân bị phá, tướng bị giết, bên khách thắng. Kim, Hỏa phạm nhau thì đánh lớn. Nếu Kim ở phía nam thì nước phương Nam thua; ở phía bắc thì nước phương Bắc thua. Vùng đất ứng với chỗ hai sao đụng nhau sẽ bị phá quân, giết tướng. Sao Hỏa ở đâu thì nơi ấy không lợi cho việc dấy binh trước.

 Sao Hỏa đi tới chỗ nào mà dừng lại, thủ ở đó, thì đều là đại họa: vua chết, nước mất. Nếu vua nước ấy sửa đức thì không thành lỗi mà còn được thêm phúc. (Như Tống Cảnh Công: Huỳnh Hoặc thủ ở tú Tâm, Cảnh Công nói ra ba lời hay, Huỳnh Hoặc lùi đi ba xá, tức ba chặng, và ông được sống thêm hai mươi mốt năm. Vì thế vua xem Huỳnh Hoặc ở đâu thì sửa đức để giải trừ tai họa.)

 Mặt trăng và sao Hỏa phạm nhau thì người quyền quý chết.

 Phàm sao Hỏa đi lại trên dấu đường cũ của mình thì gọi là "đốt dấu". Đó là điềm rất dữ: hạn hán, đói kém, quân thua, nước mất.

 Huỳnh Hoặc bình kiến (ngày sao lần đầu hiện ra, tính theo số trung bình, chưa hiệu chỉnh). Nếu ngày ấy rơi vào ngày đầu tiết Đông chí thì trừ hai mươi lăm ngày (tiết khí: hai mươi bốn mốc chia năm theo vị trí mặt trời; Đông chí, Tiểu hàn, Đại hàn... đều là tên tiết khí). Sau đó cứ sáu ngày thì giảm năm ngày (?), cho đến khi bớt hết hai mươi lăm ngày. Phần còn lại tính hết đến ngày bình kiến sau Đông chí (?). Từ Tiểu hàn vào Đại hàn, cứ ba ngày cộng hai ngày, đến ngày đầu tiết Kinh trập thì hết (?). Đến hết tiết Cốc vũ thì đều cộng hai mươi chín ngày. Từ ngày đầu tiết Lập hạ cộng hai mươi chín ngày, sau đó cứ ba ngày bớt một ngày, tính ngày mà bớt cho hết hai mươi chín ngày. Phần còn lại cộng vào ngày bình kiến, hết ở ngày Đại thử. Vào tiết Lập thu thì theo đúng số trung bình, không thêm bớt. Từ ngày vào tiết Xử thử, cứ bốn ngày bớt một ngày, hết ở ngày Lập đông. Từ ngày vào Tiểu tuyết đến hết ngày Đại tuyết thì đều trừ hai mươi lăm ngày. Lúc mới hiện ra, sao cách mặt trời mười bảy độ (độ: đơn vị chia vòng trời, cả vòng chừng ba trăm sáu mươi lăm độ rưỡi); trong văn có chữ "năm ngày" (?). Cách tính sao đi đã nói trong thiên Tuế tinh. Huỳnh Hoặc hiện ra vào ngày đầu Đông chí thì tính chung một trăm bốn mươi mốt ngày đi một độ (?), vị trí ở độ thứ một trăm sáu mươi bảy (?).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video