Ất Tỵ chiêm (tên sách, nghĩa là "Phép đoán điềm soạn năm Ất Tỵ"), quyển thứ sáu.
Thiên thứ ba mươi tư: Đoán điềm theo Thái Bạch (tên cổ của sao Kim, tức sao Mai lúc sáng sớm và sao Hôm lúc chiều tối).
Thái Bạch còn có tên là Thiên Tướng, có tên là Thái Chính, có tên là Thái Cao, có tên là Minh Tinh, lại gọi là Trường Canh. Sao này mang đức Kim của phương tây (theo thuyết ngũ hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, mỗi hành ứng với một phương, một mùa), là tinh khí của Bạch Hổ (con hổ trắng, thần thú canh giữ phương tây), là sứ giả của Bạch Chiêu Cự (vị thiên đế cai quản phương tây). Tính của nó là nghĩa, việc của nó là lời nói, mùa của nó là mùa thu, ngày của nó là các ngày Canh, Tân (hai thiên can thuộc hành Kim), địa chi của nó là Tân Dậu (?) (đúng ra có lẽ là Thân, Dậu – hai địa chi thuộc hành Kim), vị đế của nó là Thiếu Hạo, vị thần của nó là Nhục Thu (thần coi mùa thu), loài vật của nó là loài có lông, âm của nó là âm Thương (một trong năm âm cổ: Cung, Thương, Giốc, Chủy, Vũ), vị của nó là cay, mùi của nó là tanh, quẻ của nó là quẻ Càn và quẻ Đoài (hai quẻ trong bát quái thuộc hành Kim). Kinh Dịch nói: "Vui vẻ nói năng nơi Đoài, giao chiến nơi Càn." Vì thế Thái Bạch chủ về binh đao, tượng trưng đại tướng, uy thế, sự cắt đứt quyết đoán, sự giết hại; cho nên khi dùng binh ắt phải xem điềm của nó. Thái Bạch thân lớn, màu trắng, sáng rõ mà tươi nhuận thì vùng đất ứng với chỗ nó ở binh mạnh nước thịnh; thân nhỏ mà mờ tối thì quân thua nước mất.
Thái Bạch chủ về mùa thu; vua khi gặp mùa thu mà thuận theo Thái Bạch để làm chính sự thì tốt, trái với nó thì xấu. Vì thế, vào mùa thu có thể ban thưởng cho tướng soái, võ quan ở triều đình, sai tướng, chọn quân, mài sắc binh khí, chọn người tài giỏi, rèn luyện người kiệt xuất, giao việc riêng cho người có công, để đi đánh kẻ bất nghĩa, trừng phạt kẻ tàn bạo ngạo mạn, làm rõ điều nên yêu nên ghét, để khiến phương xa khuất phục; sửa sang thành quách, tu bổ khí giới, quân lính, xe cộ, tổ chức săn bắn để tập trận, luyện tập năm loại binh khí, ra lệnh nhắc đi nhắc lại nhiều lần, để lo liệu việc quân; thì Thái Bạch sáng, tươi nhuận và lớn, đi thuận theo quỹ đạo, nước ấy binh mạnh, vua thịnh vượng – đó là điềm Thái Bạch hiện ra. Nhân mùa ấy mà sửa phép tắc chế độ, tu bổ nhà ngục, sắm đủ gông cùm, cấm kẻ gian tà, chú trọng việc bắt trói, xét kỹ việc ngục tụng hình phạt, trừng trị tội lỗi, chém giết phải đúng tội, không để sót kẻ có tội, không giữ lại kẻ không có lỗi (?). Nếu xử oan, bẻ cong, không đúng thì vua và đại thần phải chịu tai họa; nếu thi hành chế độ hợp thời thì Thái Bạch ẩn hiện đúng kỳ, tiến lùi đúng độ, dấy binh đi đánh ắt thắng, các tộc bốn phương đều đến thần phục. Lại vào mùa thu, vua nên xét kỹ pháp độ, nuôi dưỡng người già yếu, ban ghế tựa và gậy chống cho người già, đắp thành sửa tường, tu bổ kho thóc; chú trọng việc thu hoạch, cất giữ của dự trữ, không đem của cất giấu ra dùng, không chia đất phong tước để khỏi làm tổn thương khí thu hoạch của mùa thu; thì Thái Bạch vui mà sáng nhuận, dân trong nước mạnh mẽ. Phàm làm việc lớn, đừng trái số trời, ắt phải thuận theo mùa, theo đúng loại việc, thì Thái Bạch ban uy xuống, kẻ gian kẻ trộm tự dứt, các tộc Nhung, Địch (các tộc người phía tây và phía bắc) đến thần phục. Nếu số trời đã định mùa mà chính sự không làm theo đúng loại (?), thì Thái Bạch đi ngang trời và hiện ra giữa ban ngày, nước đổi chính sự, các tộc bốn phương xâm lấn vào trong, Trung Quốc (vùng đất trung tâm, tức nước của thiên tử) rối loạn, kẻ mất đạo thì loạn mà diệt vong.
Nếu vào mùa thu mà làm việc của mùa đông thì khí của Thần tinh (tên cổ của sao Thủy) xâm vào Thái Bạch, Thái Bạch màu đen, có tia sáng nhọn (mang giác: những tia sáng tỏa ra nhọn như gai, như sừng), khí âm thắng mạnh, quân Nhung kéo đến, tai họa gió bão nổi lên, nhiều trộm cướp, biên giới không yên, đất rung nứt, trong nước có tang lớn và án ngục nặng. Vào mùa thu mà làm việc của mùa xuân thì khí của Tuế tinh (tên cổ của sao Mộc) xâm vào Thái Bạch, sao màu xanh mà mờ, nước nhỏ bị hạn, vua có lo lớn, khí dương đến chậm, ngũ cốc không có hạt, mưa không xuống, năm ấy hạn hán, cây cỏ không tươi tốt, không đúng mùa. Nếu mùa thu làm việc của mùa hạ thì khí của Huỳnh Hoặc (tên cổ của sao Hỏa) xâm vào Thái Bạch, sao màu đỏ giận dữ mà binh dấy lên, trong nước nhiều hỏa hoạn, nóng lạnh không điều hòa, dân nhiều bệnh sốt rét; các loài sâu bọ ngủ đông không chịu ẩn mình. Nếu ban hành việc đúng mùa thì sao màu trắng mà sáng nhuận, không có gì sai lệch, binh mạnh, có thể đánh và giữ. Thái Bạch đi theo quỹ đạo, đúng độ mà đến trước thời hạn thì trong nước có tướng biết ứng biến, nắm nhiều quân (?), thuận theo tính "theo và đổi" của hành Kim mà nhân thời cơ thay đổi. Thái Bạch chủ về nghĩa, về xử án, về việc trị quân và biên cõi để sai khiến dân (?); kho lẫm đầy đủ thì Thái Bạch sáng mà yên, nước được trị. Nếu kiện tụng không xét xử, săn bắn không đúng mùa, chính sự giáo hóa trái ý trời, thì Thái Bạch có tia sáng nhọn lay động, trộm cướp đi thành bầy, quân lính kỵ binh đầy đồng, đánh và giữ không ngừng, binh đao và hạn hán cùng nổi lên. Mùa thu chủ về nghĩa; nghĩa là sắp đặt của cải, sửa cho đúng lời lẽ, ngăn dân làm điều sai trái.
Phàm điều cốt yếu khi dùng binh là ắt phải xem điềm Thái Bạch, vì nó là tinh khí của hành Kim, ở ngôi đại tướng, là hình tượng của binh. Thái Bạch mọc lặn thế nào thì binh thuận theo nó là tốt, trái với nó là xấu.
Thái Bạch mọc lên cao (cách xa đường chân trời) thì khi dùng binh, tiến sâu vào là tốt, tiến nông là xấu, bên dấy binh trước thắng; Thái Bạch mọc thấp thì tiến nông là tốt, tiến sâu là xấu, bên dấy binh sau tốt.
Thái Bạch hiện ra giữa ban ngày thì đang có binh sẽ bãi binh, chưa có binh sẽ dấy binh, không quá sáu mươi ngày. Thái Bạch mọc ở phương đông, khi mới hiện là ứng vào việc ân đức; còn ba ngày nữa là hết tháng âm lịch, nếu nó ở phía nam mặt trăng là đi đúng đường, ở phía bắc mặt trăng là đi sai đường, gọi là "phản sinh"; nếu không có quân bị phá thì ắt có thành bị giết sạch, nước phương bắc phải chịu.
Thái Bạch mọc ở phương đông, vào ba ngày cuối tháng, Thái Bạch ở phía bắc mặt trăng thì các nước dựa biển (các nước ven biển phía đông) không thắng; ở phía nam mặt trăng thì Trung Quốc thắng; ở phía bắc mặt trăng thì nước ở giữa thua.
Thái Bạch đi lệch về phía nam, gọi là Kim vào Hỏa (phương nam thuộc hành Hỏa), thì đang có binh sẽ bãi.
Thái Bạch mọc ở phương tây thì chủ về hình phạt.
Ngày mồng ba, khi trăng mới mọc, Thái Bạch ở phía bắc mặt trăng thì các nước dựa biển đánh thắng; ở phía nam mặt trăng thì các nước dựa biển đánh thua.
Thái Bạch và mặt trăng kẹp sát nhau thì có binh. Khoảng cách lọt được ba ngón tay thì có lo về binh; lọt được hai ngón tay thì có lo cho thành trì, có cuộc chiến của tướng phó.
Thái Bạch cùng mọc với mặt trăng thì bên giữ thành được cứu viện (?).
Thái Bạch phạm (đi đến sát, chạm vào) các tú (hai mươi tám chòm sao chính xếp quanh vòng trời) thì có trận đánh nhỏ; phạm năm hành tinh thì có trận đánh lớn.
Thái Bạch mọc lệch về phía nam thì nước phương nam thua; mọc lệch về phía bắc thì nước phương bắc thua.
Sao Kim mọc ở phương đông thì ứng vào việc ân đức; khi dùng binh, đón nó ở bên trái là tốt, quay lưng về nó ở bên phải là xấu. Thái Bạch mọc ở phương tây thì ứng vào hình phạt; khi làm việc dùng binh, đón nó ở bên phải là tốt, quay lưng về nó ở bên trái là xấu.
Thái Bạch thủ (dừng lại, lưu lâu không đi tại một chỗ) ở tú Đẩu (tú gồm sáu sao hình cái đấu ở phương bắc) bảy ngày thì các tộc Di, Địch xâm lấn.
Thái Bạch vào chòm Vũ Lâm (chòm sao đông đúc tượng trưng đội cấm quân của thiên tử) thì quân binh dấy lên.
Thái Bạch che khuất tú Mão và tú Tất (hai tú ứng với vùng của người Hồ phương bắc) thì người Hồ có thể bị diệt.
Thái Bạch sáng đến mức in bóng (?) thì đánh không thắng, tướng quân chết.
Thái Bạch đổi màu thì tùy theo phương hướng ứng với màu ấy mà bên đó đánh thắng: màu xanh thì phương đông thắng.
Thái Bạch đi vào trong mặt trăng thì bốn ngày sau xem xét, nếu bên cạnh có sao nhỏ bám theo ra; nếu cách xa hơn một thước đến hai thước (thước: đơn vị đo khoảng cách trên bầu trời theo lối cổ) thì quân khách (bên đến đánh) thua lớn, có tướng chết, quân đang ở ngoài; nếu bên cạnh có sao nhỏ cách một thước thì quân bãi.
Thái Bạch màu trắng mà có góc nhọn thì chủ việc văn, không thể đánh trận; sao Kim màu đỏ mà có góc nhọn thì chủ việc võ, có thể đánh trận.
Thái Bạch hợp ánh sáng với sao Mộc (hai sao đến sát nhau như hòa làm một) thì có chiến trận.
Thái Bạch đáng mọc mà không mọc, đáng lặn mà không lặn, gọi là thất sắc (?) (có lẽ là "thất xá": sai chỗ dừng); nếu không có quân bị phá thì ắt có tướng chết; nước ứng chịu điềm ấy không thể đánh trận. Không đáng mọc mà mọc, chưa đáng lặn mà lặn, thì thiên hạ binh dấy lên, có nước bị bại phải chịu, không thể đánh trận.
Thái Bạch mới lặn, lặn mười bốn ngày rồi lại mọc thì tướng quân (?) tử trận; lặn bảy ngày rồi lại mọc thì tể tướng chết.
Thái Bạch khi mới mọc nhỏ, sau lớn dần thì binh mạnh. Thái Bạch hiện, có binh thì đánh là tốt, không đánh là xấu; thuận theo nó mà đánh thì tốt, trái với nó thì xấu.
Thái Bạch đi chậm thì dùng binh chậm là tốt, nhanh là xấu; đi nhanh thì dùng binh nhanh là tốt, chậm là xấu. Thái Bạch mọc thì binh xuất, lặn thì thu binh về, đánh sẽ thắng. Dùng binh theo hình tượng Thái Bạch thì tốt, trái với nó thì xấu. Sao đỏ thì có chiến trận; trắng mà có góc nhọn thì có tang.
Thái Bạch ở phương đông, cùng mọc với mặt trăng, lấy khoảng cách giữa các ngón tay mà đo. Lọt một ngón tay thì hạn ứng nghiệm mười ngày, có quân, quân bị phá, tướng chết, bên chủ (bên giữ đất) không thắng; lọt hai ngón tay thì hạn mười hai ngày, quân thua lớn, bên chủ mất đất; lọt ba ngón tay thì hạn mười sáu ngày, quân bị phá, tướng chết, bậc vương giả mất đất; lọt bốn ngón tay thì hạn hai mươi lăm ngày, quân khách thua lớn; lọt năm ngón tay thì hạn ba mươi ngày, hai bên dàn trận mà không đánh.
Thái Bạch hiện buổi chiều ở phương tây, vào ngày mồng ba khi trăng mới mọc, cùng hiện với mặt trăng. Khoảng giữa lọt một ngón tay thì quân đang ở ngoài, hạn mười ngày, có quân bị phá, tướng chết, bên khách thắng; lọt hai ngón tay thì hạn mười lăm ngày, có quân bị phá, tướng chết, bên chủ thắng; lọt ba ngón tay thì hạn hai mươi ngày, có quân bị phá, tướng chết, quân khách thắng lớn, bên chủ mất đất; lọt bốn ngón tay thì hạn hai mươi lăm ngày, quân khách vào đất, bên chủ không thắng; lọt năm ngón tay thì hạn ba mươi ngày, hai bên dàn trận mà không đánh. Khi cùng hiện với mặt trăng thì mới đoán, không cùng hiện thì không đoán.
Thái Bạch lúc ở phương đông, lúc ở phương tây thì gây hại cho vương hầu; lúc ở phía nam, lúc ở phía bắc thì binh ẩn nấp.
Thái Bạch phạm tú Phòng (tú gồm bốn sao xếp hàng dọc) thì người đội khăn tang bằng gai nhan nhản; phạm hai tú Tất và Giác thì đánh nhau đổ máu; phạm sao Tả Giác (sao bên trái của tú Giác) thì tướng bên trái chết; phạm sao Hữu Giác (sao bên phải của tú Giác) thì tướng bên phải chết.
Thái Bạch ở phía bắc Điền tinh (sao Thổ) thì thiên tử mất đất.
Năm hành tinh cùng Thái Bạch thủ ở giữa tú Tất thì nước loạn, người quyền quý phải chịu, nước đổi chính sự.
Thái Bạch, Huỳnh Hoặc (sao Hỏa), Thần tinh (sao Thủy) thủ ở tú Tâm (tú gồm ba sao, sao giữa tượng trưng nhà vua) thì tiếng khóc rên rỉ.
Thái Bạch vào trong mặt trăng mà không ra thì tướng bên khách chết. Thái Bạch vào trong mặt trăng mà sao vẫn hiện thấy thì bề tôi giết chủ.
Mặt trăng che khuất Thái Bạch thì vua nước ấy giết bề tôi, (hoặc bề tôi) giết chủ.
Thái Bạch đi ngang trời (hiện rõ giữa ban ngày và vượt qua giữa trời) thì không quá ba năm ắt có tang lớn, đại thần gặp tai ương, có việc quân.
Thái Bạch mọc mà Thần tinh không mọc theo Thái Bạch thì bên khách được lợi, bên chủ dù binh mạnh cũng không đánh. Thần tinh mọc thì lấy Thái Bạch làm bên chủ; có bên chủ thì không lo binh đánh (?).
Sao Kim và sao Thủy cùng mọc ở phương đông thì phương đông cùng thắng, các nước phương tây thua lớn.
Thần tinh thủ ở Thái Bạch không rời thì đại tướng chết. Thần tinh ở phía trước Thái Bạch thì hai ngày sau quân bãi. Thần tinh ra khỏi Thái Bạch thì có trận đánh nhỏ; ở phía nam ba thước thì quân hẹn nhau đánh lớn. Thái Bạch tiến thì binh tiến.
Thần tinh và Thái Bạch cùng mọc ở phương tây thì các nước phương tây thắng, các nước phương đông thua. Mỗi sao mọc một phương gọi là "cách" (chống đối nhau), có binh mà không đánh.
Thần tinh và Thái Bạch cùng mọc mà hợp ở cùng một tú thì mới đánh nhau. Nếu ở khác tú thì hai quân dù gần nhau cũng không đánh.
Thái Bạch mọc chưa cao thì địch tiến sâu vào có thể chống được, địch rút đi thì đừng đuổi. Thái Bạch mọc cao thì địch tiến sâu vào đất mình đừng giao chiến, địch rút cũng đừng đuổi.
Thái Bạch lặn ở phương tây mà chưa mọc ở phương đông, thì bên dấy binh ở phương đông, phương nam thắng, được đất; về sau chủ bị bại, tướng chết. Thái Bạch lặn ở phương đông mà chưa mọc ở phương tây, thì bên dấy binh ở phương bắc thân chết, mất đất.
Thái Bạch chủ về nước Tần, chủ về hai châu Ung và Lương (vùng tây bắc Trung Hoa). Thái Bạch lớn thì nước Tần, nước Tấn và bậc vương giả binh mạnh, được đất, làm vua thiên hạ.
Thái Bạch có góc nhọn màu đỏ thì binh giao chiến; góc nhọn màu trắng thì binh dấy lên; góc nhọn màu đen thì binh bãi; góc nhọn màu xanh thì có lo. Thái Bạch tròn thì có tang; có tia sáng nhọn thì tia nhọn chỉ về đâu, binh dấy lên ở đó.
Thái Bạch hiện ra giữa ban ngày thì có binh, có tang, có kẻ không chịu làm tôi thay vua; nước mạnh thành yếu, nước yếu thành mạnh.
Thái Bạch hiện ra giữa ban ngày cũng là điềm nước Đại Tần mạnh; tùy tú nó đang ở mà đoán, nước ứng với tú ấy có binh.
Thái Bạch phạm năm hành tinh thì có binh lớn; phạm các tú thì có binh nhỏ. Thái Bạch phạm Huỳnh Hoặc thì có trận đánh lớn. Thái Bạch ở phía nam thì nước phía nam thua; ở phía bắc thì nước phía bắc thua. Năm Thanh Long thứ hai nhà Ngụy (năm 234), tháng năm, ngày Đinh Hợi, Thái Bạch hiện ra giữa ban ngày suốt hơn ba mươi ngày; lấy số độ trên bầu trời mà suy thì nếu không ứng vào Tần, Ngụy thì ứng vào Sở. Lúc ấy chư hầu (?) sai Gia Cát Lượng chiếm giữ phía nam sông Vị, cầm cự với Tư Mã Ý; Tôn Quyền đánh cướp Hợp Phì, lại sai bọn Lục Cơ, Tôn Hạo (?) tiến vào vùng sông Hoài. Vua thân chinh đánh phía đông. Đất Thục vốn là đất Tần, vậy là binh của Tần, Ngụy và Sở cùng nổi lên.
Mặt trăng và Thái Bạch phạm nhau thì vua chết, lại là điềm có binh.
Thái Bạch đáng hiện mà không hiện, gọi là thất xá (sai chỗ dừng, lỡ kỳ xuất hiện). Nếu không có quân bị phá thì ắt có vua chết, bị cướp nước. Sách Tống chí (phần ghi chép thiên văn trong sách Tống thư) nói: năm Hàm Ninh thứ tư nhà Tấn (năm 278), Thái Bạch đáng hiện mà không hiện; đến năm Thanh Long (?) thứ năm, tháng mười một, Dương Hỗ (?) đánh Ngô, Thái Bạch mới hiện buổi chiều ở phương tây, rồi rốt cuộc diệt được Ngô. Đó là sự ứng nghiệm của việc đáng hiện mà không hiện.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video