Thiên 50 — Chiêm sao lạ, sao yêu quái

 Phép xem các tạp tinh và yêu tinh (các sao lạ, sao quái báo điềm, không thuộc các chòm sao thường), thiên thứ năm mươi.

 Yêu tinh (sao quái lạ báo điềm) hiện ban ngày. Cam thị (Cam Đức, nhà thiên văn nước Tề thời Chiến Quốc) nói: sao cùng hiện ra với mặt trời, gọi là "đàn bà tranh sáng với mặt trời"; bên võ sẽ yếu, bên văn sẽ mạnh; hiện ở vùng thành ấp thì ứng việc văn, hiện ở vùng đồng nội thì ứng việc binh.

 Hằng tinh (các ngôi sao cố định, thường thấy) không hiện. Sách Vật lý luận của Dương Tuyền (học giả thời Tây Tấn) nói: phàm những sao không có tên thì lúc hiện lúc không, chỉ có Nhị thập bát tú (hai mươi tám chòm sao chính dọc đường đi của mặt trời, mặt trăng) là có số độ nhất định, cho nên gọi là "hằng" (thường còn). Sách Tả thị truyện nói: thời Lỗ Trang công, hằng tinh không hiện, giữa đêm sao rơi như mưa. Lời truyện nói: hằng tinh không hiện là vì đêm sáng.

 Sách Cốc Lương truyện nói: sao thường là những sao ở đúng vị trí, là hình tượng của vua; không hiện là hình tượng không có vua. Năm Thái Thủy thứ tư đời Tấn Thế Tổ (Tấn Vũ đế Tư Mã Viêm), tháng bảy, sao rơi như mưa, sao băng bay về phía tây rơi xuống, là hình tượng dân bỏ Ngô theo Tấn.

 Phép xem sao lay động. Sách Lã thị Xuân Thu nói: ở thời loạn nhất thì có sao Đẩu lay động (?). Năm đầu đời Hán Văn đế, các sao ở giữa trời đều lay động; vua hỏi người xem sao, người ấy đáp: sao lay động là dân phải vất vả. Về sau đánh các tộc man di bốn phương, trăm họ khổ vì chiến tranh. Sách Dịch truyện của Kinh Phòng (nhà Dịch học đời Hán) nói: sao là tinh hoa của âm dương, là thể của muôn vật, là hình của Ngũ hành (năm yếu tố cơ bản: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ). Thể của nó ở dưới, ánh sáng tinh hoa của nó ở trên.

 Mệnh của trăm quan đều theo nguồn gốc của mình; sao bay và đi chuyển thì muôn người không yên (?). Sao lớn rơi xuống là khí dương mất vị trí, là mầm mống của tai họa. Cách cứu là: vua nên hối lỗi, sửa lại chính sự, tự trách mình, giảm bớt lao dịch, yên nước, phong hầu, lấy việc làm yên dân làm đầu, thì các sao sẽ trở lại đúng vị trí. Sách Dịch truyện của Kinh Phòng nói: vua không dùng người hiền thì điềm quái là trời mưa sao.

 Phép xem yêu tinh. Sách Hoàng Đế chiêm nói: yêu tinh là khí của Ngũ hành, là sự biến hóa của năm sao (năm hành tinh: Mộc, Hỏa, Thổ, Kim, Thủy), mỗi thứ hiện ra ở phương của nó mà gây tai ương. Đều lấy năm màu mà đoán, biết nước nào lành, nước nào dữ, ắt đoán quyết được. Chúng hiện ra ở nước vô đạo, nước thất lễ, là điềm đói kém, binh đao, lụt lội, hạn hán, chết chóc. Sách Hoàng Đế chiêm nói: phàm yêu tinh xuất hiện, hình dạng không giống nhau, nhưng gây tai ương thì như nhau. Khi nó hiện ra, không quá một năm, hoặc ba năm, ắt có nước bị phá, thành bị tàn sát, vua chết, thiên hạ phản loạn, người chết trận ngoài đồng, xác chất ngổn ngang, tai ương còn sót chưa hết thì thành lụt, hạn, binh đao, đói kém, dịch bệnh.

 Thiên Bạng (một loại yêu tinh hình như cây gậy). Sách Hà Đồ nói: tinh khí của Tuế tinh (sao Mộc) trôi ra thành Thiên Bạng. Thiên văn chí của Ban Cố (trong sách Hán thư) nói: Tuế tinh đi vượt lên (trước vị trí đáng có) về phía đông nam thì biến thành Thiên Bạng. Thạch thị (Thạch Thân, nhà thiên văn nước Ngụy thời Chiến Quốc) nói: Thiên Bạng xuất hiện thì nước ấy gặp điều dữ, không thể làm việc lớn, không thể dùng binh. Lại nói: hạn ba tháng, ắt quân bị phá, thành bị chiếm. Cam thị nói: Thiên Bạng hiện thì đàn bà nắm quyền.

 Phép xem Thiên Thương (một loại yêu tinh hình như ngọn giáo). Sách Xuân Thu vĩ (loại sách bói đoán phụ vào kinh Xuân Thu) nói: Tuế tinh lùi lại về phía nam, ba tháng thì sinh ra Thiên Thương. Khí dương quá thịnh, mầm biến loạn nảy sinh, đạo nghĩa rối loạn, binh đao hành động, chư hầu ngang ngược lớn; nó hiện ở nước nào thì nước ấy đừng dùng binh. Thiên văn chí trong Hán thư nói: thời Hán Văn đế, Thiên Thương hiện lúc chiều tối ở phía tây nam. Lời đoán nói: là điềm binh đao, tang tóc, loạn lạc. Năm thứ sáu, tháng mười một, Hung Nô (tộc du mục phương bắc) vào quận Thượng, quận Vân Trung, nhà Hán dấy binh để bảo vệ kinh đô. Lưu Hướng nói: (đó là điềm) bảy nước Ngô, Sở làm phản.

 Quốc Hoàng (một loại yêu tinh). Vu Hàm (nhà thiên văn tương truyền thời nhà Thương) nói: Quốc Hoàng lớn mà đỏ, giống sao Nam Cực lão nhân (ngôi sao sáng ở rất thấp phía nam bầu trời). Sách Xuân Thu khảo dị bưu nói: Quốc Hoàng hiện ở phía đông nam thì binh nổi lên, thiên hạ có việc gấp. Thiên văn chí của Tư Mã Bưu nói: trong niên hiệu Quang Hòa đời Hán Linh đế, Quốc Hoàng hiện ở góc đông nam, cách mặt đất một hai trượng (mỗi trượng mười thước), hình như ngọn đuốc, hơn mười ngày thì không thấy nữa. Lời đoán nói: Quốc Hoàng là điềm loạn, trong ngoài có binh đao, tang tóc. Sau đó giặc Khăn Vàng Trương Giác đốt phá châu quận, triều đình sai tướng đi đánh dẹp, chém hơn mười vạn đầu.

 Xi Vưu kỳ (cờ Xi Vưu — Xi Vưu là thủ lĩnh hiếu chiến thời thượng cổ; đây là một loại yêu tinh). Sách Hà Đồ nói: tinh khí của sao Huỳnh Hoặc (sao Hỏa) trôi ra thành Xi Vưu kỳ, giống sao chổi mà phía sau cong queo, giống lá cờ. Sách Thuyết uyển nói: Xi Vưu kỳ do sự doanh súc (sao đi nhanh vượt trước hoặc chậm lùi sau vị trí đáng có) của năm sao sinh ra. Hạ thị nói: nhìn bốn phía không có mây, riêng thấy một đám mây đỏ, đó là Xi Vưu kỳ.

 Sách Hoàng Đế chiêm nói: Xi Vưu kỳ vốn giống sao chổi mà phía sau cong queo, giống lá cờ phướn, dài chừng hai ba trượng. Nó hiện thì nhà vua giương cờ đánh trống ra quân lớn, chinh phạt bốn phương, binh nổi lên lớn. Nếu không vậy thì nước có đại tang, hạn ba năm, vừa năm năm, xa bảy năm. Năm đầu đời Cao Quý Hương công nhà Ngụy (Tào Mao), có luồng khí trắng hiện ra hai phía nam bắc (?), rộng mấy trượng, dài suốt bầu trời. Vương Túc nói: đó là Xi Vưu kỳ, phương đông có loạn chăng? Về sau Quán Khâu Kiệm chiếm Hoài Nam làm phản. Sách Xuân Thu vận đẩu xu nói: Xi Vưu kỳ can phạm vùng Thái Vi (vùng sao tượng trưng triều đình) thì phép tắc bị hủy, vua chết ngoài đồng.

 Phép xem Thiên Sàm (một loại yêu tinh). Cam thị nói: Thiên Sàm ở phía tây nam, dài mấy trượng, hai bên trái phải nhọn, hiện ra rồi đổi chỗ. Kinh Phòng nói: Thiên Sàm hiện ra thì ở vùng dưới nó người ta gièm pha lẫn nhau mà gây binh đao, đất đỏ trơ trụi nghìn dặm, xương khô ngổn ngang. Thiên văn chí trong Hán thư nói: Thiên Sàm là điềm tang của trời. (Một thuyết nói là binh đao, tang tóc.)

 Tuần Thủy (một loại yêu tinh). Sách Thuyết uyển nói: Tuần Thủy do sự doanh súc của năm sao sinh ra. Vu Hàm nói: Tuần Thủy hiện ra bên cạnh Bắc Đẩu (bảy sao hình cái gáo ở phương bắc), hình như con gà trống; khi nó sáng dữ thì có màu xanh đen, giống con ba ba nằm phục. Sách Xuân Thu hợp thành đồ nói: sao chổi màu vàng tách ra thành Tuần Thủy, là dấu hiệu lập vua, chủ về loạn, chủ về chiêu gọi kẻ ngang ngược (?); nó hiện thì bề tôi loạn, binh đao nổi lên, chư hầu tàn bạo, hạn mười năm, bậc thánh nhân dấy lên chinh phạt, bọn gian xảo ngang ngược tung hoành.

 Sách Xuân Thu khảo dị bưu nói: Tuần Thủy chiếu xuống vùng nào thì ở đó ắt có vua bị diệt. Thiên văn chí đời Hán nói: Tuần Thủy giống con ba ba, hễ hiện ra thì bọn gian xảo ngang ngược tung hoành. Sách Huyền Minh chiêm nói: có vật như con gà trống, màu đỏ vàng, tên là Tuần Thủy; nó hiện thì thiên hạ có binh đao, nước ấy không yên, hạn ba năm.

 Thiên Cẩu (chó trời, một loại sao băng lớn hoặc yêu tinh). Sách Hoàng Đế chiêm nói: Thiên Cẩu là khí của năm sao, hiện ra ở phía tây nam, khí của sao Kim và sao Hỏa hợp lại, gọi là Thiên Cẩu. Mạnh Khang (người chú giải sách Hán thư) nói: Thiên Cẩu có đuôi, bên cạnh có đuôi chổi ngắn, phía dưới có hình như con chó cúi xuống ăn máu; quân ở dưới nó ắt thua. Thạch thị nói: phía tây bắc có ngôi sao dài ba trượng hiện ra, khí của sao Thủy và sao Kim giao nhau, gọi là Thiên Cẩu; nó hiện thì binh lớn nổi lên, thiên hạ đói lớn, người ăn thịt người.

 Thạch thị nói: chỗ Thiên Cẩu rơi xuống ắt có đánh lớn, quân bị phá, tướng bị giết, xác nằm, máu chảy, Thiên Cẩu ăn những thứ ấy. Đều hạn một năm, vừa hai năm, xa ba năm, ai nấy theo nước nơi nó rơi xuống mà đoán. Khích Manh nói: hiện ra màu đỏ trắng có ánh sáng thì là Thiên Cẩu, phía dưới nhỏ, không có chân. Vùng đất nó rơi xuống ắt có máu chảy, nước đổi chính sự.

 Thiên văn chí đời Hán nói: thời Hán Ai đế, có luồng khí trắng dính trên trời, rộng như một tấm vải, dài hơn mười trượng, có tiếng như sấm, đi về phía tây nam rồi dừng, gọi là Thiên Cẩu. Lời truyện nói: lời nói (của vua) không được nghe theo thì có họa do chó, có điềm quái trong ca dao. Năm ấy người ta kinh động lẫn nhau, ồn ào chạy tán loạn. Sách Xuân Thu vĩ nói: Thiên Cẩu như con chó chạy, có tiếng, trông như lửa; nó hiện thì bốn phương bắn giết lẫn nhau. Sách Hán sử nói: phía tây bắc có vật dài ba trượng như lửa, gọi là Thiên Cẩu; nó hiện thì người ăn thịt người. Sách Thiên quan nói: Thiên Cẩu hình như con chó.

 Sách Kính tinh (?) lại nói: sao băng lớn, có tiếng, khi nó chạm đất thì giống như con chó rơi xuống, như ánh lửa giữa trời. Phía dưới nó tròn, rộng như mấy khoảnh ruộng (khoảnh: đơn vị đo diện tích ruộng, mỗi khoảnh một trăm mẫu), phía trên nhọn, thấy có màu vàng; trong nghìn dặm quân bị phá, tướng bị giết. Sách Hán sử lại nói: sao Chiêu Minh (một loại yêu tinh) rơi xuống thành Thiên Cẩu, binh nổi lên, máu chảy, (cách đoán xem ở phần) sao Chiêu Minh. Sách Lạc Thư nói: sao Chiêu Minh hiện thì có bậc bá chủ xuất hiện. Sách Vận đẩu xu nói: sao Chiêu Minh có tia nhọn, góc cạnh là điềm báo. Sách Hà Đồ nói: sao Thái Bạch (sao Kim) tản ra thành Thiên Cẩu. Lại nói: có vật hiện ra màu đỏ trắng có ánh sáng thì là Thiên Cẩu; phía dưới nhỏ, không có chân, rơi xuống nước nào thì nước ấy thay vua.

 Năm Trinh Quán thứ mười ba (đời Đường Thái Tông, tức năm 639), tháng giêng, ngày mồng ba, giữa trưa, ở phía đông nam có tiếng như sấm, rất lâu mới dứt. Đối chiếu kiểm nghiệm điềm này, phần nhiều là Thiên Cẩu rơi xuống; các thuyết không giống nhau, chưa rõ thuyết nào đúng. Suy theo vận loạn lạc, diệt vong, thì điều này ắt là Thiên Cẩu chăng.

 Uổng Thỉ (mũi tên cong, một loại sao băng lạ). Sách Thuyết uyển nói: Uổng Thỉ do sự doanh súc của năm sao sinh ra. Vu Hàm nói: Uổng Thỉ giống sao băng lớn, màu xanh đen, đi uốn lượn như rắn bò, trông như có lông (một thuyết nói: có mắt), dài mấy tấm vải (mỗi tấm dài chừng bốn trượng), dính trên trời. Sách Hải trung chiêm nói: Uổng Thỉ giống sao băng, trông như có lông, có mắt, dài chừng một tấm vải, trắng sáng dính trên trời. Nó hiện thì thiên hạ binh nổi lên lớn, tướng xuất quân, cung nỏ được dùng, hạn ba năm.

 Thiên văn chí đời Hán nói: chỗ Uổng Thỉ chạm tới là nơi thiên hạ cùng đánh, cùng bắn, là hình tượng diệt vong. Lại nói: Uổng Thỉ bay, là để đánh kẻ làm loạn. Lại nói: khi Hạng Vũ cứu Cự Lộc, Uổng Thỉ bay về phía tây. Lời đoán nói: chỗ Uổng Thỉ chạm tới là nơi thiên hạ cùng đánh, cùng bắn, là hình tượng diệt vong. Trong các loài vật không gì thẳng bằng mũi tên; nay nó bò như rắn, không thẳng được, mũi tên mà cong là vì người cầm tên không ngay chính, để tượng trưng việc Hạng Vũ nắm quyền mà làm loạn (?).

 Thiên Phong (mũi giáo trời, một loại yêu tinh). Tống Quân (người chú giải các sách vĩ đời Hán) nói: Thiên Phong là sao chổi hình như mũi giáo. Sách Hồng Phạm ngũ hành truyện nói: thời Hán Chiêu đế, Thiên Phong hiện ra ở vùng Thiên Thị (vùng sao "chợ trời", tượng trưng chợ búa) phía tây, đi về phía đông qua chòm Hà Cổ (ba sao gần tú Ngưu, tượng trưng cái trống trận), vào trong tú Doanh Thất (một trong hai mươi tám tú, gồm hai sao, tượng trưng cung điện của vua); lời đoán là có bề tôi gây loạn bị giết. Về sau Tả tướng quân Thượng Quan Kiệt cùng Yên vương (Lưu Đán) mưu phản, đều bị giết.

 Bồng tinh (sao bồng, một loại yêu tinh). Sách Kinh Châu chiêm nói: Bồng tinh, còn gọi là Vương tinh, hình như ánh lửa ban đêm, nhiều thì bốn năm sao, ít thì hai ba sao. Một thuyết nói: Bồng tinh ở phía tây nam, dài mấy trượng, hai bên trái phải có ánh sáng, hiện ra rồi đổi chỗ.

 Thiên văn chí trong Hán thư nói: năm thứ ba thời kỳ Trung (giai đoạn giữa đời) Hán Cảnh đế, tháng sáu, ngày Nhâm Tuất, Bồng tinh hiện ở phía tây nam, ở phía nam tú Phòng (một trong hai mươi tám tú, gồm bốn sao, tượng trưng nhà Minh đường nơi vua ban chính lệnh), cách tú Phòng chừng hai trượng, to như cái đồ đựng hai đấu, màu trắng; ngày Quý Hợi, ở phía đông bắc tú Tâm (tú gồm ba sao, sao giữa tượng trưng thiên tử), cách chừng một trượng; ngày Giáp Tý, ở phía bắc tú Vĩ (tú gồm chín sao, tượng trưng hậu cung), cách chừng sáu thước; ngày Đinh Mão, ở phía bắc tú Cơ (tú gồm bốn sao hình cái nia), gần sông Ngân thì nhỏ dần, lúc sắp tắt to như quả đào; ngày Nhâm Thân thì mất, tất cả mười ngày.

 Lời đoán nói: Bồng tinh xuất hiện ắt có bề tôi gây loạn. Khoảng giữa tú Phòng và tú Tâm là cung của thiên tử. Lúc ấy Lương vương (Lưu Vũ, em Hán Cảnh đế) muốn được làm người nối ngôi nhà Hán, sai người giết bề tôi can gián của nhà Hán là Viên Áng; nhà Hán muốn giết các đại thần nước Lương, rìu búa được dùng đến; Lương vương sợ hãi, đi xe vào cửa ải, nằm lên đe chém (đồ dùng khi xử chém) để tạ tội, sau đó mới được tha.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video