Thiên 69 — Quyển 10 — lời dẫn

 Sách "Ất Tỵ chiêm" (sách xem thiên tượng, khí tượng để đoán điềm), quyển thứ mười.

 Kinh Dịch nói: "Tốn là gió" (Tốn: một trong tám quẻ cơ bản của Kinh Dịch, tượng trưng cho gió). Lời quẻ Tốn nói: "Hai quẻ Tốn chồng lên nhau là để ban bố mệnh lệnh"; lại nói: "Làm lay động muôn vật, không gì nhanh bằng gió", "gió để làm tản ra". Lời tựa Kinh Thi nói: "Phong (gió) là răn bảo bóng gió, là dạy dỗ; gió để lay động, dạy để cảm hóa." Vậy thì gió là hiệu lệnh của trời đất, là sứ giả của âm dương (hai mặt đối lập mà bổ sung cho nhau của vạn vật), phát ra để báo điềm lành điềm dữ, chuyển động để làm rõ lời dạy của thần linh.

 Thiên "Hồng Phạm" (một thiên trong Kinh Thư) nói: "Hãy nghĩ mà dùng các điềm ứng. Điềm tốt: vua sáng suốt thì gió thuận theo đúng lúc. Điềm xấu: vua mờ tối thì gió thổi mãi không ngừng." Sách Chu lễ, phần "Xuân quan", nói về chức "Bảo Chương thị" (chức quan coi việc xem sao, mây, gió để đoán điềm): "Dùng mười hai thứ gió để xét sự hòa hợp hay lìa trái của trời đất, và các điềm quái lạ, điềm lành." Từ đó mà xét, thì việc đoán tiếng gió để dò họa phúc đã có từ rất lâu rồi.

 Cho nên khi chiếc rương niêm vàng chưa mở, đã hiện điềm gió làm cây bật gốc; khi ngọc và lụa vừa dâng tế, đã nổi việc lạ lúa đổ rạp lại đứng dậy (điển tích: Chu Công viết lời khấn xin chết thay vua Vũ Vương, cất trong rương niêm vàng; sau Thành Vương nghi ngờ Chu Công, trời nổi gió lớn làm cây bật gốc, lúa đổ rạp; Thành Vương mở rương thấy lời khấn, tỉnh ngộ, làm lễ tế trời, gió đổi chiều, lúa đổ lại đứng dậy).

 Tống Tương Công mất đức thì sáu con chim nghịch (loài chim nước lớn) bay lùi (điển trong sách Xuân Thu: gió lớn làm sáu con chim bay lùi qua kinh đô nước Tống, điềm báo Tống Tương Công thất bại); bà Bá Cơ sắp chết cháy thì có chim lạ kêu (điển: Bá Cơ, phu nhân nước Tống, chết trong vụ cháy cung, trước đó có chim lạ kêu báo). Do đó biết rằng gió báo trước, chim cảm được tình, đó là lẽ của việc trời đất, có từ lâu lắm rồi.

 Xưa Tử Dã (tức Sư Khoáng, nhạc sư nước Tấn thời Xuân Thu) hát mấy khúc nhạc phương nam để nghiệm biết quân Sở yếu; Ngô Phạm (thuật sĩ nước Ngô thời Tam Quốc) lập phép xem gió mà định trước ngày bắt được Quan Vũ. Dương Phạm (?) đoán được việc gà và rượu, Quản Lộ (thầy bói nổi tiếng thời Tam Quốc) xét chim cưu bay mà đoán việc. Đều là những lời đoán khớp như hai nửa phù tiết, ý hợp còn hơn hai mảnh khế ước ghép lại (phù tiết, khế ước: tín vật chia đôi, khi ghép lại thì khớp khít).

 Do đó biết rằng việc không kể lớn nhỏ, hễ có cảm thì ắt có ứng; điềm không kể nông sâu, hễ hiện thành hình thì đều ứng nghiệm. Đó là nguồn gốc của phép thuật này.

 Tôi xưa hết lòng mến chuộng đạo này, xem khắp, tìm tòi kỹ càng. Từ Dực Phụng (học giả đời Hán, giỏi phép xem gió đoán điềm) về sau, sách "phong giác" (phép xem gió thổi từ bốn phương, bốn góc để đoán điềm lành dữ) có gần trăm quyển, chỗ kỹ chỗ sơ, thật giả lẫn lộn, lời văn quái lạ nông cạn, phép thuật sai trái.

 Vì vậy tôi cắt bỏ những chỗ rườm rà, loại bỏ những lời bàn suông, gom lại chép ra, làm phần đối chiếu điềm gió và điềm chim, phụ vào cuối phần thiên tượng. Lại có bảng tra sẵn để dùng lúc gấp, mong cho văn gọn mà việc đủ, lời ít mà lý đầy; người cùng sở thích đời sau có lẽ sẽ xem đến.

 Chu miệng huýt khẽ còn có điềm ứng, huống chi ngũ hành (năm yếu tố Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ tạo nên và chi phối vạn vật) cảm ứng lẫn nhau mà lại không nghe thấy gì sao? Lục Giả (học giả đầu đời Hán) nói: "Mắt giật thì được ăn uống, bấc đèn nở hoa thì được tiền của, chim khách mổ chân thì có khách tới, nhện tụ lại thì trăm việc vui." Việc nhỏ đã như thế thì việc lớn cũng vậy; mong các bậc quân tử mai sau biết kính sợ mệnh trời.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video