Bàn về ngũ âm và lục thuộc, thiên thứ bảy mươi ba
Ngũ âm (năm âm cung, chủy, vũ, thương, giốc của nhạc cổ, dùng để phân loại ngày, giờ, phương hướng trong thuật xem gió): một là cung, ba là chủy, năm là vũ, bảy là thương, chín là giốc. Lục thuộc (sáu mối thuộc về, tức phép gán can chi vào các quẻ): Canh thuộc quẻ Chấn, Tân thuộc Tốn, Mậu thuộc Khảm, Kỷ (?) thuộc Ly, Bính thuộc Cấn, Đinh thuộc Đoài; Tý Ngọ thuộc Canh, Sửu Mùi thuộc Tân, Dần Thân thuộc Mậu, Mão Dậu thuộc Kỷ (?), Thìn Tuất thuộc Bính, Tỵ Hợi thuộc Đinh. (Can là mười thiên can Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý; chi là mười hai địa chi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi; Càn, Khôn, Chấn, Tốn, Khảm, Ly, Cấn, Đoài là tám quẻ của Kinh Dịch.)
Quẻ Càn chủ Giáp Tý, Nhâm Ngọ. (Giáp là đầu các ngày dương, Nhâm là cuối các ngày dương; Tý là đầu các chi dương, Ngọ là giữa các chi dương. Hào đầu của Càn — hào là mỗi vạch trong quẻ, quẻ ba vạch chồng thành quẻ sáu vạch — ở Tý thì hào thứ tư ở Ngọ. Nói Càn là dương nên chủ ngày dương; Càn chủ dương nên ứng bốn (?) chi dương. Quẻ trong chủ Tý, quẻ ngoài chủ Ngọ; trong là đầu, ngoài là cuối; đó là đầu cuối của âm dương.)
Quẻ Khôn chủ Ất Mùi, Quý Sửu. (Ất là đầu các ngày âm, Quý là cuối các ngày âm; Sửu là đầu các chi âm, Mùi là giữa các chi âm. Hào đầu của Khôn ở Mùi thì hào thứ tư ở Sửu. Nói Khôn là âm nên chủ ngày và chi âm; quẻ trong chủ Mùi, quẻ ngoài chủ Sửu.)
Quẻ Chấn chủ Canh Tý, Canh Ngọ. (Chấn là con trai trưởng; Càn chủ Giáp, Giáp đối với Canh, cha trao cho con trai; hào đầu của Càn ở Tý nên Chấn chủ Canh Tý, giống như cha.)
Quẻ Tốn chủ Tân Sửu, Tân Mùi. (Tốn là con gái trưởng; hào đầu của Khôn chủ Ất, Ất đối với Tân, nên Tốn chủ Tân; mẹ trao cho con gái, nên chủ Sửu, Mùi.)
Quẻ Khảm chủ Mậu Dần, Mậu Thân. (Khảm là con trai giữa, nên chủ chi ở giữa và can ở giữa, cùng là giữa vậy.) Quẻ Ly chủ Kỷ Mão, Kỷ Dậu. (Ly là con gái giữa, nên chủ can giữa, chi giữa.)
Quẻ Cấn chủ Bính Thìn, Bính Tuất. (Cấn là con trai út; Càn ở quẻ trên chủ Nhâm, Nhâm đối với Bính, nên Cấn chủ Bính Thìn, Bính Tuất; đó là thứ năm nên phối như vậy.)
Quẻ Đoài chủ Đinh Tỵ, Đinh Hợi. (Đoài là con gái út, đối với Đinh, nên chủ Đinh Tỵ; Khôn ở quẻ trên chủ Quý Hợi (?); đó là thứ sáu nên phối như vậy.)
Cho nên tám quẻ và mười hai chi đều lấy can mà nó thuộc về để gọi tên. Chưa đến (?), thì lấy con số lời nói mà nạp âm cho nó (nạp âm: phép gán một trong năm hành, cũng là một trong ngũ âm, cho mỗi cặp can chi), lấy số làm chủ. Có thuyết nói: can chi của ngày hôm nay phối với nhau, cùng được một âm. Còn như mặt trăng mới hiện ra ở hướng Canh thì thấy tượng quẻ Chấn; ngày mồng tám ở hướng Đinh thấy tượng quẻ Đoài; ngày rằm ở hướng Giáp thấy tượng quẻ Càn; ngày mười sáu lúc rạng sáng ở hướng Tân thấy tượng quẻ Tốn; ngày hai mươi ba lúc rạng sáng ở hướng Bính hiện tượng quẻ Cấn; ngày cuối tháng thấy tượng quẻ Ly, ngày mồng một thấy tượng quẻ Khảm ở trung cung Mậu Kỷ. Những điều chủ về này đều từ mặt trăng mà ra.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video