Thiên 1 — Phần 1: Yết-ma thọ giới

 # Văn yết-ma giới Bồ-tát (yết-ma: nghi thức tác pháp theo khuôn mẫu nhất định trong Phật giáo, ở đây là nghi thức truyền giới; Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật, vừa tu cho mình vừa cứu giúp chúng sinh)

 Văn yết-ma giới Bồ-tát

 Bồ-tát Di-lặc nói, đời Đường, Huyền Trang dịch.

 Văn yết-ma giới Bồ-tát (trích từ phần "Bồ-tát địa" thuộc "Bản địa phần" trong bộ luận Du-già, tức "Du-già sư địa luận", bộ luận lớn của phái Du-già Hành, tương truyền do Bồ-tát Di-lặc nói ra).

 Bồ-tát Di-lặc nói.

 Sa-môn (người tu hành xuất gia) Huyền Trang vâng chiếu vua dịch.

 Phần thứ nhất: Yết-ma thọ giới

 Nếu các vị Bồ-tát muốn học Tam tụ tịnh giới (ba nhóm giới thanh tịnh của Bồ-tát: giới ngăn điều ác, giới làm mọi điều thiện, và giới làm lợi ích cho chúng sinh) của Bồ-tát, dù là người tại gia hay người xuất gia, thì trước hết phải phát nguyện rộng lớn hướng về Vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn, tức quả vị Phật). Sau đó phải xét kỹ, tìm một vị Bồ-tát cùng theo một pháp với mình: người đã phát đại nguyện, có trí tuệ, có năng lực, có thể dùng lời nói diễn đạt ý nghĩa để truyền trao và giảng giải. Tìm được vị Bồ-tát cao quý có đủ những công đức như thế, thì đến chỗ vị ấy, trước hết lạy sát hai chân, để trần vai phải, quỳ hai gối chạm đất, chắp tay cung kính thỉnh như sau:

 "Bạch Đại đức (tiếng tôn xưng bậc tu hành có đức lớn), xin nhớ cho con, con tên là như thế này. Con xin được thọ nhận nơi Đại đức tất cả tịnh giới của Bồ-tát. Cúi mong Đại đức trong chốc lát không nề mệt nhọc, thương xót nghe lời con và truyền giới cho con." (Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy.) Thỉnh đúng như vậy, không sai sót, rồi để trần vai phải, cung kính lễ lạy, cúng dường chư Phật Thế Tôn (Thế Tôn: bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) khắp mười phương ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), cùng chúng Bồ-tát đã vào đại địa (các bậc tu chứng cao của Bồ-tát, từ Sơ địa trở lên), được trí tuệ lớn, được thần thông lớn. Ngay trước các ngài, chuyên tâm nhớ nghĩ công đức của các ngài, sinh lòng tha thiết và thanh tịnh.

 Khi các vị Bồ-tát muốn truyền giới Bồ-tát cho một vị Bồ-tát khác, trước hết nên giảng cho người ấy nghe pháp tạng Bồ-tát (kho giáo pháp dành cho Bồ-tát, tức kinh điển Đại thừa) và ma-đát-lý-ca (phần luận tóm lược, nêu cương yếu giáo pháp), giảng các học xứ (những điều giới Bồ-tát phải học và giữ) cùng những dấu hiệu của các điều phạm, để người ấy nghe và nhận lấy. Người ấy dùng trí tuệ xem xét chính ý muốn của mình, đủ sức suy xét chọn lựa mà thọ giới Bồ-tát, chứ không phải chỉ vì người khác khuyên, cũng không phải để hơn người khác. Nên biết người như vậy gọi là Bồ-tát vững chắc, đủ sức thọ tịnh giới luật nghi (giới luật và oai nghi, tức khuôn phép giữ gìn thân, miệng, ý) của Bồ-tát. Khi ấy hãy theo phép thọ giới mà truyền trao cho đúng.

 Vị Bồ-tát thọ giới lại đến chỗ vị Bồ-tát cao quý có trí có sức kia, khiêm nhường cung kính, quỳ hai gối chạm đất, trước tượng Phật chắp tay thỉnh rằng: "Cúi mong Đại đức thương xót truyền cho con tịnh giới Bồ-tát." Thỉnh như vậy rồi, chuyên tâm nhớ vào một đối tượng, nuôi lớn lòng thanh tịnh, nghĩ: "Không bao lâu nữa ta sẽ có được kho công đức lớn, vô tận, vô lượng, không gì cao hơn." Rồi theo đó suy nghĩ ý nghĩa của việc ấy, lặng im mà ở yên.

 Lúc ấy, vị Bồ-tát có trí có sức, đối với vị Bồ-tát có khả năng thực hành đúng đắn kia, với tâm không tán loạn, hoặc ngồi hoặc đứng, nói như sau: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, tiếng gọi người tu) tên là như thế, hãy lắng nghe. Ông có phải là Bồ-tát không?" Người ấy nên đáp: "Phải." "Đã phát nguyện bồ-đề (nguyện cầu giác ngộ thành Phật) chưa?" Nên đáp: "Đã phát."

 Từ đó về sau, vị truyền giới nên nói: "Này thiện nam tử tên là như thế, hãy lắng nghe. Nay ông muốn thọ nơi tôi tất cả học xứ của các Bồ-tát, thọ tất cả tịnh giới của các Bồ-tát, tức là: luật nghi giới (giới ngăn ngừa mọi điều ác), nhiếp thiện pháp giới (giới gom giữ, thực hành mọi điều thiện), nhiêu ích hữu tình giới (giới làm lợi ích cho chúng sinh; hữu tình: loài có tình thức, tức chúng sinh). Những học xứ như thế, những tịnh giới như thế, tất cả Bồ-tát quá khứ đã đầy đủ, tất cả Bồ-tát vị lai sẽ đầy đủ, tất cả Bồ-tát hiện tại khắp mười phương nay đang đầy đủ. Những học xứ ấy, những tịnh giới ấy, tất cả Bồ-tát quá khứ đã học, tất cả Bồ-tát vị lai sẽ học, tất cả Bồ-tát hiện tại nay đang học. Ông có thể thọ không?" Đáp: "Con có thể thọ." Vị Bồ-tát truyền giới nói lần thứ hai, lần thứ ba cũng như vậy; vị Bồ-tát thọ giới đáp lần thứ hai, lần thứ ba cũng như vậy.

 Thọ như vậy xong, vị Bồ-tát thọ giới không đứng dậy khỏi chỗ ngồi. Vị Bồ-tát truyền giới ở trước tượng Phật, hướng về chư Phật và chư Bồ-tát hiện đang ở khắp mười phương, cung kính cúng dường, cúi lạy sát hai chân, rồi bạch rằng: "Kính bạch chư Phật, chư Bồ-tát trong các thế giới vô biên vô tận khắp mười phương: nay tại nơi đây có Bồ-tát tên là như thế, ở chỗ tôi là Bồ-tát tên là như thế, đã nói đến ba lần mà thọ giới Bồ-tát. Tôi làm chứng cho người ấy. Cúi mong chư Phật, chư Bồ-tát trong các thế giới vô biên vô tận khắp mười phương — các bậc chân thánh cao nhất, ở mọi lúc mọi nơi, dù hiện ra hay không hiện ra, đều thấy biết rõ tất cả chúng sinh — cũng làm chứng cho vị Bồ-tát thọ giới tên là như thế này." Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy.

 Nghi thức yết-ma thọ giới như vậy đã xong. Ngay sau đó, trước chư Phật hiện đang ở trong các thế giới vô biên vô tận khắp mười phương và trước các Bồ-tát đã vào đại địa, tự nhiên theo lẽ pháp có điềm tướng hiện ra, qua đó báo cho biết rằng vị Bồ-tát như thế đã thọ tịnh giới mà Bồ-tát phải thọ. Khi ấy chư Phật, chư Bồ-tát mười phương thấy điềm tướng tự nhiên ấy của vị Bồ-tát, liền khởi lên sự nhớ nghĩ. Nhờ nhớ nghĩ mà trí thấy biết chân chính khởi lên. Nhờ trí thấy biết chân chính mà biết đúng như thật rằng: ở thế giới nọ, có Bồ-tát tên là như thế, ở chỗ Bồ-tát tên là như thế, đã thọ đúng tịnh giới mà Bồ-tát phải thọ. Tất cả các ngài đối với vị Bồ-tát thọ giới này, như đối với con, với em, sinh lòng thân thiết tốt lành, thương nhớ và xót thương. Nhờ chư Phật, Bồ-tát thương nhớ và xót thương, khiến vị Bồ-tát này mong cầu điều thiện ngày càng tăng thêm gấp bội, không hề lui sụt. Như vậy gọi là phép bạch thỉnh làm chứng khi thọ giới Bồ-tát.

 Các vị Bồ-tát đã giữ giới luật nghi thì có bốn loại tha thắng xứ pháp (bốn tội nặng nhất của Bồ-tát; phạm vào thì bị phiền não thắng mình như người thua trận, tương tự tội ba-la-di của người xuất gia). Bốn loại ấy là gì?

 Nếu các Bồ-tát vì tham cầu lợi lộc và sự kính trọng mà tự khen mình, chê bai người khác, đó là tha thắng xứ pháp thứ nhất.

 Nếu các Bồ-tát hiện có của cải, nhưng vì tính keo kiệt của cải, nên khi có người khổ sở, nghèo túng, không nơi nương tựa, không ai che chở, đang cần cầu của cải đến trước mặt, mà không khởi lòng thương xót để bố thí; khi có người đang cầu học giáo pháp đến trước mặt, mà vì tính keo kiệt giáo pháp, tuy hiện đang có pháp mà không chịu ban cho, đó là tha thắng xứ pháp thứ hai.

 Nếu các Bồ-tát nuôi lớn loại phẫn triền như thế (phẫn triền: cơn giận dữ trói buộc tâm; triền: phiền não quấn chặt, trói buộc tâm), vì nguyên nhân ấy mà không chỉ buông lời thô ác rồi thôi, mà do bị cơn giận che lấp, còn dùng tay chân, đất đá, dao gậy đánh đập, gây thương tổn, làm hại và làm khổ chúng sinh; trong lòng ôm ý giận hờn dữ dội; khi người kia có lỗi đến can gián, xin lỗi, thì không nhận, không nhịn, không bỏ mối oán hận, đó là tha thắng xứ pháp thứ ba.

 Nếu các Bồ-tát phỉ báng Bồ-tát tạng (kinh điển dành cho Bồ-tát, tức kinh điển Đại thừa), lại ưa thích tuyên nói, giảng giải, dựng lập những thứ trông giống chánh pháp mà không phải chánh pháp; đối với thứ pháp giả giống ấy, hoặc tự mình tin hiểu, hoặc chạy theo người khác, đó là tha thắng xứ pháp thứ tư.

 Như vậy gọi là bốn loại tha thắng xứ pháp của Bồ-tát. Bồ-tát đối với bốn tha thắng xứ pháp này, phạm vào một loại đã vậy, huống chi phạm hết cả bốn, thì không còn có thể ngay trong đời hiện tại tăng trưởng và gom giữ tư lương bồ-đề rộng lớn của Bồ-tát (tư lương: hành trang gồm phước đức và trí tuệ để đi đến giác ngộ), không còn có thể ngay trong đời hiện tại giữ được ý muốn thanh tịnh. Người ấy gọi là Bồ-tát giả mạo, không phải Bồ-tát thật.

 Bồ-tát nếu do triền ở mức nhẹ hoặc mức vừa mà phạm bốn loại tha thắng xứ pháp, thì chưa mất tịnh giới luật nghi của Bồ-tát; nếu do triền ở mức nặng mà phạm thì gọi là đã mất giới. Nếu các Bồ-tát phạm bốn loại tha thắng xứ pháp, lặp đi lặp lại nhiều lần, hoàn toàn không biết hổ thẹn, lại rất ưa thích, cho việc ấy là tốt, thì nên biết đó gọi là phạm do triền mức nặng. Không phải các Bồ-tát hễ phạm một lần tha thắng xứ pháp là liền mất tịnh giới luật nghi của Bồ-tát, như các bí-sô (tức tỳ-kheo, nam tu sĩ xuất gia đã thọ giới đầy đủ) phạm tội tha thắng thì liền mất biệt giải thoát giới (giới luật của người xuất gia, giữ từng điều thì được giải thoát khỏi từng lỗi lầm tương ứng). Nếu các Bồ-tát do phạm như vậy mà mất tịnh giới luật nghi của Bồ-tát, thì ngay trong đời hiện tại vẫn có thể thọ lại, không phải là không thể; không như bí-sô giữ biệt giải thoát giới mà phạm tội tha thắng thì ngay trong đời hiện tại không thể thọ lại.

 Tịnh giới mà Bồ-tát thọ như vậy, so với tất cả các loại tịnh giới khác được thọ, là cao quý nhất, không gì hơn, luôn có kho công đức lớn vô lượng vô biên đi theo; được phát khởi từ tâm ý thiện lành cao tột bậc nhất; có thể trừ diệt mọi loại việc ác đối với tất cả chúng sinh. Tất cả các luật nghi biệt giải thoát, so với giới luật nghi Bồ-tát này, trăm phần không bằng một, nghìn phần không bằng một; dù tính bằng số phần, kể phần, đếm phần, ví dụ phần, cho đến ô-ba-ni-sát-đàm phần (phần cực nhỏ, nhỏ đến mức không thể chia được nữa) cũng không bằng một, vì giới Bồ-tát gom giữ được tất cả công đức lớn.

 Sau khi đã làm xong các việc như yết-ma thọ giới Bồ-tát, vị Bồ-tát truyền giới và vị Bồ-tát thọ giới cùng đứng dậy cúng dường chư Phật, chư Bồ-tát trong các thế giới vô biên vô tận khắp mười phương, cúi lạy sát hai chân, cung kính rồi lui ra.

 Lại nữa, các Bồ-tát không phải cứ người thông minh nào cũng có thể theo để cầu thọ tịnh giới của Bồ-tát. Người không có lòng tin trong sạch thì không nên theo người ấy mà thọ, tức là người đối với tịnh giới được thọ như thế này, ngay từ đầu đã không tin hiểu, không thể đi vào, không khéo suy nghĩ. Người keo kiệt tham lam, người bị keo kiệt tham lam che lấp, người ham muốn nhiều, người không biết đủ, thì không nên theo mà thọ. Người hủy phạm tịnh giới, người không kính trọng các học xứ, người lơi lỏng khinh nhờn đối với giới luật nghi, thì không nên theo mà thọ. Người hay giận hờn, người phần nhiều không nhẫn nhịn, người không chịu đựng được lỗi lầm của người khác, thì không nên theo mà thọ. Người lười nhác, người biếng trễ, người phần nhiều đắm say ngủ nghỉ ngày đêm, thích dựa, thích nằm, thích tụ tập bè bạn, thích đùa giỡn chuyện trò, thì không nên theo mà thọ. Người tâm tán loạn, thậm chí không thể giữ tâm thiện chuyên chú vào một đối tượng mà tu tập dù chỉ trong khoảng thời gian vắt sữa bò (?), thì không nên theo mà thọ. Người tối tăm, người thuộc loại ngu si, người có tâm hết sức kém cỏi, người phỉ báng tố-đát-lãm tạng (kho kinh, tức các kinh do Phật nói) và ma-đát-lý-ca của Bồ-tát, thì không nên theo mà thọ.

 Lại nữa, các Bồ-tát đối với phép thọ giới luật nghi Bồ-tát, tuy đã thọ trì đầy đủ trọn vẹn, nhưng đối với người phỉ báng Bồ-tát tạng, những chúng sinh không có lòng tin, thì nhất định không vội vàng giảng nói, chỉ bày cho họ. Vì sao vậy? Vì họ nghe rồi không thể tin hiểu, bị chướng ngại vô minh lớn che lấp, liền sinh ra phỉ báng. Do phỉ báng, nên giống như người giữ tịnh giới luật nghi Bồ-tát thì thành tựu kho công đức lớn vô lượng, thì kẻ phỉ báng kia cũng bị kho tội nghiệp lớn vô lượng theo đuổi; cho đến khi nào chưa dứt bỏ hẳn tất cả lời nói ác, cách thấy ác và suy nghĩ ác, thì trọn không thoát khỏi.

 Nếu các Bồ-tát muốn thọ tịnh giới luật nghi của Bồ-tát mà không gặp được bổ-đặc-già-la (người, cá nhân) có đầy đủ công đức, thì khi ấy nên đến trước tượng Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc theo đường chân thật mà đến) tự mình thọ tịnh giới luật nghi của Bồ-tát. Nên thọ như sau: để trần vai phải, gối phải quỳ chạm đất, nói như thế này: "Con tên là như thế, kính bạch tất cả Như Lai khắp mười phương, cùng chúng Bồ-tát đã vào đại địa: nay con muốn ở nơi chư Phật, Bồ-tát trong các thế giới mười phương, thề thọ tất cả học xứ của Bồ-tát, thề thọ tất cả tịnh giới của Bồ-tát, tức là luật nghi giới, nhiếp thiện pháp giới, nhiêu ích hữu tình giới. Những học xứ như thế, những tịnh giới như thế, tất cả Bồ-tát quá khứ đã đầy đủ, tất cả Bồ-tát vị lai sẽ đầy đủ, tất cả Bồ-tát hiện tại khắp mười phương nay đang đầy đủ. Những học xứ ấy, những tịnh giới ấy, tất cả Bồ-tát quá khứ đã học, tất cả Bồ-tát vị lai sẽ học, tất cả Bồ-tát hiện tại khắp mười phương nay đang học." Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy. Nói xong thì đứng dậy. Mọi việc còn lại nên biết đều như đã nói ở trước.

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video