Thiên 11 — Quẻ 11: Thái (Thông suốt, yên vui)

 11. Quẻ Thái (quẻ thứ mười một). (Quẻ: hình gồm sáu vạch xếp chồng trong Kinh Dịch, vạch liền là dương, vạch đứt là âm; mỗi quẻ tượng trưng cho một tình thế của trời đất và việc người. "Thái" nghĩa là thông suốt, yên ổn, thịnh vượng.)

 (Ký hiệu hình quẻ (?))

 (Hình quẻ (?)) (Càn ở dưới, Khôn ở trên.) (Càn: quẻ ba vạch toàn dương, tượng trưng cho trời, cho sự mạnh mẽ; Khôn: quẻ ba vạch toàn âm, tượng trưng cho đất, cho sự thuận theo. Quẻ Thái do quẻ Càn đặt dưới và quẻ Khôn đặt trên ghép thành.)

 Quẻ Thái: cái nhỏ đi, cái lớn đến, cát, hanh. (Cái nhỏ chỉ khí âm, cái lớn chỉ khí dương: âm đi ra ngoài, dương đến ở bên trong. Cát: tốt lành. Hanh: hanh thông, mọi việc thông suốt.)

 Lời Thoán nói (Thoán: lời giải thích ý nghĩa của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn): "Quẻ Thái, cái nhỏ đi, cái lớn đến. Cát, hanh." Ấy là trời đất giao hòa với nhau nên muôn vật được thông suốt; trên dưới giao hòa với nhau nên chí hướng giống nhau.

 Bên trong là dương mà bên ngoài là âm, bên trong mạnh mẽ mà bên ngoài thuận theo, bên trong là người quân tử mà bên ngoài là kẻ tiểu nhân. (Bên trong chỉ quẻ ba vạch ở dưới, bên ngoài chỉ quẻ ba vạch ở trên.) Đạo của người quân tử ngày càng lớn mạnh, đạo của kẻ tiểu nhân ngày càng tiêu mòn.

 Lời Tượng nói (Tượng: lời giải thích dựa vào hình ảnh tượng trưng của quẻ và của từng hào): Trời đất giao hòa, đó là quẻ Thái. Bậc vua chúa theo đó mà điều tiết, hoàn thành đạo của trời đất, giúp cho mọi việc hợp với lẽ thích đáng của trời đất, để nâng đỡ, giúp đỡ dân chúng.

 Hào Sơ Cửu (hào: mỗi vạch trong quẻ, đếm từ dưới lên; "Sơ" là hào thứ nhất, dưới cùng; "Cửu" chỉ hào dương): Nhổ cỏ tranh, rễ dính liền nhau, kéo theo cả đám cùng loại. Tiến lên thì cát.

 Lời Tượng nói: "Nhổ cỏ tranh, tiến lên thì cát", là vì chí hướng ở bên ngoài (muốn đi ra, tiến lên giúp đời).

 Hào Cửu Nhị (hào thứ hai, là hào dương): Bao dung được cả những chỗ hoang vu, những người kém cỏi; có gan lội bộ qua sông lớn; không bỏ sót những người ở xa. Không kéo bè kết cánh, thì được hợp với đạo trung (đạo đi theo đường giữa, không thiên lệch; hào này ở chính giữa quẻ dưới).

 Lời Tượng nói: "Bao dung được cả những chỗ hoang vu, được hợp với đạo trung", là vì đức độ sáng sủa, rộng lớn.

 Hào Cửu Tam (hào thứ ba, là hào dương): Không có chỗ bằng phẳng nào mà không có lúc nghiêng dốc, không có cái gì đi mà không quay trở lại. Trong gian nan mà giữ trinh thì vô cữu. (Trinh: bền lòng giữ theo chính đạo. Vô cữu: không mắc lỗi, không gặp tai họa.) Đừng lo lắng về lòng thành tín của mình (không được người tin), trong việc ăn uống, hưởng lộc sẽ có phúc.

 Lời Tượng nói: "Không có cái gì đi mà không quay trở lại", là vì đây là chỗ giáp ranh giữa trời và đất (hào thứ ba nằm ở chỗ tiếp giáp giữa quẻ dưới tượng trời và quẻ trên tượng đất).

 Hào Lục Tứ (hào thứ tư; "Lục" chỉ hào âm): Nhẹ nhàng bay lượn đi xuống, không cần giàu có mà vẫn cùng láng giềng đi theo nhau, không cần răn bảo mà vẫn tin nhau.

 Lời Tượng nói: "Nhẹ nhàng bay lượn, không cần giàu có", là vì đều không có thực lực (hào âm vốn rỗng, không đầy đủ). "Không cần răn bảo mà vẫn tin nhau", là vì trong lòng tự mong muốn như vậy.

 Hào Lục Ngũ (hào thứ năm, là hào âm): Vua Đế Ất (vua nhà Thương) gả em gái, nhờ đó được phúc, nguyên cát (cả tốt, rất tốt lành).

 Lời Tượng nói: "Nhờ đó được phúc, nguyên cát", là vì giữ đạo trung mà thực hiện được điều mong muốn.

 Hào Thượng Lục (hào trên cùng, là hào âm): Tường thành sụp đổ xuống hào khô (rãnh đất đào quanh thành, không có nước). Đừng dùng quân đội, chỉ nên ban mệnh lệnh trong thành ấp của mình. Dù giữ trinh cũng lận (đáng hổ thẹn, đáng tiếc).

 Lời Tượng nói: "Tường thành sụp đổ xuống hào khô", là vì mệnh lệnh đã rối loạn.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video