Thiên 21 — Quẻ 21: Phệ Hạp (Cắn hợp, hình ngục)

 21. Quẻ Phệ Hạp (quẻ thứ hai mươi mốt trong 64 quẻ của Kinh Dịch; mỗi quẻ gồm sáu vạch xếp chồng gọi là sáu "hào". "Phệ Hạp" nghĩa là cắn cho hai hàm khép lại).

 (Ký hiệu hình quẻ, chữ trong bản gốc bị hỏng) (?)

 (Ký hiệu hình quẻ, chữ trong bản gốc bị hỏng) (?) (Chấn ở dưới, Ly ở trên. Chấn và Ly là hai trong tám quẻ đơn ba vạch, mỗi quẻ sáu vạch do hai quẻ đơn chồng lên nhau mà thành. Chấn tượng trưng cho sấm và sự chuyển động; Ly tượng trưng cho lửa, tia chớp và sự sáng tỏ.)

 Quẻ Phệ Hạp: hanh (thông suốt, thuận lợi). Có lợi cho việc dùng ngục hình, tức xét xử và trị tội.

 Lời Thoán (lời giải thích ý nghĩa của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: Trong hàm có vật nên gọi là Phệ Hạp. Cắn cho hàm khép lại thì được thông suốt. Hào cương và hào nhu (hào cương là hào dương, vẽ bằng vạch liền; hào nhu là hào âm, vẽ bằng vạch đứt) chia ra đều nhau. Quẻ dưới thì động, quẻ trên thì sáng; sấm và chớp hợp lại mà rõ rệt. Hào nhu được ngôi giữa (đắc trung: ở vị trí chính giữa của quẻ đơn trên hoặc quẻ đơn dưới, tức hào thứ hai hoặc hào thứ năm; ở đây là hào âm thứ năm) mà tiến lên trên. Tuy không đúng ngôi (đương vị: hào dương ở ngôi lẻ, hào âm ở ngôi chẵn mới là đúng ngôi; ở đây hào âm lại nằm ở ngôi thứ năm là ngôi lẻ), nhưng vẫn có lợi cho việc xét xử.

 Lời Tượng (lời giải thích dựa vào hình tượng của quẻ và của từng hào) nói: Sấm và chớp hợp lại là quẻ Phệ Hạp. Các bậc vua đời trước theo đó mà làm sáng tỏ hình phạt, chỉnh đốn pháp luật.

 Sơ Cửu (hào thứ nhất, tính từ dưới lên, là hào dương; "sơ" là vị trí đầu tiên, "cửu" là tiếng gọi hào dương): Chân mang cùm che lấp cả ngón chân, không có lỗi (vô cữu: không mắc lỗi, không chuốc tai vạ).

 Lời Tượng nói: "Chân mang cùm che lấp cả ngón chân" là để không còn đi làm điều sai được nữa.

 Lục Nhị (hào thứ hai, là hào âm; "lục" là tiếng gọi hào âm): Cắn vào thịt mềm, ngập cả mũi, không có lỗi.

 Lời Tượng nói: "Cắn vào thịt mềm, ngập cả mũi" là vì hào này cưỡi lên hào cương (hào âm nằm ngay trên hào dương Sơ Cửu).

 Lục Tam (hào thứ ba, là hào âm): Cắn thịt khô gặp phải chất độc, hơi đáng tiếc (tiểu lận: có chút ân hận, khó xử nhỏ), nhưng không có lỗi.

 Lời Tượng nói: "Gặp phải chất độc" là vì ngôi không đúng (hào âm ở ngôi thứ ba là ngôi lẻ).

 Cửu Tứ (hào thứ tư, là hào dương): Cắn miếng thịt khô còn dính xương, được mũi tên bằng đồng (tượng trưng cho đức cứng rắn và ngay thẳng). Có lợi nếu giữ vững điều chính đáng trong lúc gian nan (trinh: bền lòng giữ điều chính), tốt lành.

 Lời Tượng nói: "Có lợi nếu giữ vững điều chính đáng trong lúc gian nan, tốt lành" là vì đạo của hào này chưa được sáng tỏ, rộng lớn.

 Lục Ngũ (hào thứ năm, là hào âm): Cắn thịt khô mà được vàng (màu vàng là màu của ngôi giữa, kim loại tượng trưng cho sự cứng rắn). Giữ điều chính mà vẫn lo sợ nguy hiểm (trinh lệ), thì không có lỗi.

 Lời Tượng nói: "Giữ điều chính mà vẫn lo sợ nguy hiểm, không có lỗi" là vì làm việc được thỏa đáng.

 Thượng Cửu (hào trên cùng, là hào dương): Cổ mang gông che lấp cả tai, xấu (hung: điềm dữ, gặp tai họa).

 Lời Tượng nói: "Cổ mang gông che lấp cả tai" là vì nghe mà không sáng suốt.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video