Thiên 25 — Quẻ 25: Vô Vọng (Không càn bậy)

 25. Quẻ Vô Vọng (quẻ thứ hai mươi lăm trong Kinh Dịch. "Quẻ" là một hình gồm sáu vạch, mỗi vạch liền hoặc đứt, tượng trưng cho một tình thế trong đời. "Vô Vọng" nghĩa là không càn bậy, không xằng bậy, sống thành thật theo lẽ tự nhiên của trời.)

 (Ký hiệu hình quẻ, nguyên bản bị hỏng (?))

 (Quẻ Chấn ở dưới, quẻ Càn ở trên. Mỗi quẻ sáu vạch do hai "quẻ đơn" ba vạch chồng lên nhau mà thành. Chấn là quẻ đơn tượng trưng cho sấm, mang ý chuyển động. Càn là quẻ đơn tượng trưng cho trời, mang ý mạnh mẽ.)

 Quẻ Vô Vọng: rất mực hanh thông (mọi việc suôn sẻ, thuận lợi), có lợi khi giữ được sự ngay chính và bền vững. Nếu không ngay chính thì gặp tai họa, không có lợi khi định đi đâu hay làm việc gì.

 Lời Thoán (lời giải thích ý nghĩa chung của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: Vô Vọng là hào cương (hào là mỗi vạch trong quẻ; hào cương là vạch liền, thuộc dương, tính mạnh) từ bên ngoài đến mà làm chủ ở bên trong. Ở đây chỉ vạch dương dưới cùng của quẻ Chấn; quẻ đơn ở dưới gọi là quẻ trong, quẻ đơn ở trên gọi là quẻ ngoài.

 Quẻ này động mà mạnh mẽ, vì Chấn là động, Càn là mạnh. Hào cương ở giữa mà có hào hô ứng: hào dương thứ năm nằm giữa quẻ trên, hô ứng với hào âm thứ hai nằm giữa quẻ dưới. Rất hanh thông mà lại ngay chính, đó là mệnh của trời.

 "Nếu không ngay chính thì gặp tai họa, không có lợi khi định đi đâu": ở vào thời phải không càn bậy mà còn đi làm trái lẽ, thì đi đâu được? Mệnh trời không phù hộ, còn đi sao được!

 Lời Tượng (lời giải thích dựa trên hình ảnh tượng trưng của quẻ) nói: Dưới gầm trời có sấm vang đi khắp nơi, muôn vật đều được cái tính chân thật, không càn bậy. Các bậc vua đời trước theo đó mà gắng sức thuận theo thời tiết, nuôi dưỡng muôn vật.

 Sơ Cửu (hào thứ nhất, tức vạch dưới cùng, là vạch dương. "Sơ" là vị trí đầu tiên, "Cửu" là cách gọi hào dương): không càn bậy mà tiến tới thì tốt lành.

 Lời Tượng nói: "Không càn bậy mà tiến tới" là được thỏa chí.

 Lục Nhị (hào thứ hai, là vạch âm. "Lục" là cách gọi hào âm): không cày cấy mà mong gặt, không vỡ đất hoang mà mong có ruộng thuần (nghĩa là không mong cầu được hưởng sẵn), thì có lợi khi đi đâu hay làm việc gì.

 Lời Tượng nói: "Không cày cấy mà mong gặt" là vì không phải làm để cầu giàu.

 Lục Tam (hào thứ ba, là vạch âm): có tai họa đến dù mình không làm gì càn bậy. Ví như có người buộc con bò ở đó, người qua đường dắt được bò đi, còn người trong làng thì mắc vạ (bị nghi oan là kẻ lấy trộm).

 Lời Tượng nói: người qua đường được bò, thì người trong làng mắc vạ.

 Cửu Tứ (hào thứ tư, là vạch dương): có thể giữ vững sự ngay chính, không có lỗi lầm.

 Lời Tượng nói: "Có thể giữ vững ngay chính, không có lỗi lầm" là vì giữ chắc cái đức mình vốn sẵn có.

 Cửu Ngũ (hào thứ năm, là vạch dương): mắc bệnh dù mình không làm gì càn bậy, đừng uống thuốc thì sẽ có tin vui (bệnh tự khỏi).

 Lời Tượng nói: "Thuốc cho bệnh không do mình càn bậy mà mắc" thì không nên đem ra thử.

 Thượng Cửu (hào trên cùng, tức hào thứ sáu, là vạch dương): dù không càn bậy, nhưng nếu cứ đi tới (hành động) thì sẽ gặp tai họa, không có lợi gì.

 Lời Tượng nói: "Không càn bậy mà cứ đi tới" thì mắc tai họa, vì đã đến chỗ cùng đường.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video