Thiên 36 — Quẻ 36: Minh Di (Ánh sáng bị tổn thương)

 36. Quẻ Minh Di (quẻ thứ ba mươi sáu. "Quẻ" là một trong 64 hình tượng của Kinh Dịch, mỗi quẻ gồm sáu vạch xếp chồng lên nhau, mỗi vạch gọi là một "hào". "Minh Di" nghĩa là ánh sáng bị tổn thương, bị che lấp.)

 ⅱ (?) (ký hiệu trong bản gốc, có lẽ là chỗ in hình vạch của quẻ, không rõ nghĩa).

 ⅵ (?) (Ly ở dưới, Khôn ở trên. Ly và Khôn là hai trong tám quẻ đơn, mỗi quẻ đơn gồm ba vạch. Ly tượng trưng cho lửa, ánh sáng, mặt trời. Khôn tượng trưng cho đất, cho sự mềm mỏng, thuận theo. Quẻ Minh Di do quẻ Ly chồng dưới quẻ Khôn mà thành, tức mặt trời lặn xuống dưới mặt đất.)

 Quẻ Minh Di: lợi cho việc giữ vững chính đạo trong cảnh gian khó (chữ "trinh" ở đây nghĩa là bền lòng giữ điều ngay thẳng, chính đáng).

 Lời Thoán (phần lời giải thích ý nghĩa của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: Ánh sáng lặn vào trong lòng đất, đó là "Minh Di". Bên trong sáng suốt, có văn vẻ, bên ngoài mềm mỏng, thuận theo, nhờ vậy mà vượt qua được tai nạn lớn. Văn Vương đã làm như thế (Văn Vương tên là Cơ Xương, người đặt nền móng cho nhà Chu, từng bị vua Trụ nhà Thương giam ở ngục Dữu Lý nhưng vẫn nhẫn nhịn vượt qua).

 "Lợi cho việc giữ vững chính đạo trong cảnh gian khó" nghĩa là phải che giấu sự sáng suốt của mình. Gặp nạn ngay trong nhà mà vẫn giữ được ý chí ngay thẳng, Cơ Tử đã làm như thế (Cơ Tử là chú của vua Trụ. Ông can vua không được, phải giả điên, chịu làm nô lệ để giữ mình và giữ đạo).

 Lời Tượng (phần lời giải thích dựa vào hình tượng của quẻ và của từng hào) nói: Ánh sáng lặn vào trong lòng đất, đó là "Minh Di". Người quân tử (người có đức hạnh, ở đây chỉ người đứng đầu, người cai trị) noi theo đó mà cai quản dân chúng: bề ngoài giấu sự sáng suốt, mà bên trong vẫn thật sự sáng suốt.

 Hào Sơ Cửu (hào thứ nhất, tính từ dưới lên, là hào dương. "Sơ" là đầu tiên. "Cửu" là số chín, dùng để gọi hào dương, tức vạch liền): Ánh sáng bị tổn thương, như con chim đang bay phải cụp đôi cánh xuống. Người quân tử bỏ đi, ba ngày không ăn. Muốn đến nơi nào thì chủ nhà nơi ấy có lời trách móc.

 Lời Tượng nói: "Người quân tử bỏ đi" là vì theo lẽ phải thì không nên ăn (không chịu nhận bổng lộc).

 Hào Lục Nhị (hào thứ hai, là hào âm. "Lục" là số sáu, dùng để gọi hào âm, tức vạch đứt): Ánh sáng bị tổn thương, như bị thương ở đùi trái. Dùng ngựa khỏe để cứu thì tốt lành.

 Lời Tượng nói: Hào Lục Nhị được tốt lành là vì biết thuận theo mà vẫn giữ phép tắc.

 Hào Cửu Tam (hào thứ ba, là hào dương): Trong cảnh ánh sáng bị tổn thương, đi săn ở phương nam, bắt được kẻ cầm đầu lớn. Nhưng không được nóng vội mà sửa cho ngay ngắn liền.

 Lời Tượng nói: Chí hướng của việc "đi săn ở phương nam" là sẽ thu được thành quả lớn.

 Hào Lục Tứ (hào thứ tư, là hào âm): Lọt vào phía bụng bên trái, biết được lòng dạ của kẻ gây ra cảnh ánh sáng bị tổn thương, rồi ra khỏi cửa nhà mà rời đi.

 Lời Tượng nói: "Lọt vào phía bụng bên trái" nghĩa là biết được tâm ý bên trong.

 Hào Lục Ngũ (hào thứ năm, là hào âm): Như Cơ Tử che giấu sự sáng suốt của mình, thì lợi cho việc giữ vững chính đạo.

 Lời Tượng nói: Cơ Tử giữ vững chính đạo cho thấy ánh sáng không thể bị dập tắt.

 Hào Thượng Lục (hào trên cùng, là hào âm): Không sáng mà tối tăm. Lúc đầu lên đến tận trời, về sau rơi vào lòng đất.

 Lời Tượng nói: "Lúc đầu lên đến tận trời" là soi sáng khắp bốn phương. "Về sau rơi vào lòng đất" (?) (nguyên văn chép là "vào trời đất", có lẽ chép nhầm) là vì đánh mất phép tắc.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video