35. Quẻ Tấn (quẻ thứ ba mươi lăm trong Kinh Dịch; "Tấn" nghĩa là tiến lên)
ⅵ (có lẽ là ký hiệu hình vạch của quẻ, bị hỏng trong bản gốc (?))
ⅱ (có lẽ cũng là ký hiệu hình quẻ bị hỏng (?)) (Khôn ở dưới, Ly ở trên. Mỗi quẻ kép có sáu vạch, gồm hai quẻ đơn ba vạch chồng lên nhau. Khôn là quẻ đơn tượng trưng cho đất và tính nhu thuận; Ly là quẻ đơn tượng trưng cho lửa, ánh sáng, mặt trời.)
Quẻ Tấn: Khang hầu (bậc chư hầu, tức vua chư hầu, có công làm yên ổn đất nước) được nhà vua ban thưởng ngựa rất nhiều, trong một ngày được vua tiếp kiến ba lần.
Lời Thoán (phần lời giải thích ý nghĩa chung của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: Tấn nghĩa là tiến lên, giống như mặt trời ló lên trên mặt đất. Quẻ này có đức thuận theo (của Khôn) và nương vào ánh sáng lớn (của Ly). Hào âm (vạch đứt, tượng trưng cho tính mềm mỏng) tiến lên, đi lên đến vị trí cao (tức hào thứ năm, ngôi tôn quý). Vì thế mới nói "Khang hầu được ban ngựa rất nhiều, trong một ngày được tiếp kiến ba lần".
Lời Tượng (phần lời giải thích dựa vào hình tượng của quẻ và của từng hào) nói: Ánh sáng ló lên trên mặt đất, đó là hình tượng quẻ Tấn. Người quân tử (người có đức hạnh và học vấn) theo đó mà tự làm sáng tỏ đức tốt của chính mình.
Sơ lục (hào thứ nhất, tức vạch dưới cùng, là hào âm. Mỗi quẻ có sáu hào đếm từ dưới lên; chữ "lục" dùng để gọi hào âm, chữ "cửu" dùng để gọi hào dương): Muốn tiến lên mà bị cản trở, đẩy lùi; giữ vững điều chính đáng thì tốt lành. Chưa được người khác tin, nhưng cứ thong thả, rộng lòng thì không có lỗi.
Lời Tượng nói: "Muốn tiến mà bị đẩy lùi" là vì một mình đi theo đường chính. "Thong thả thì không có lỗi" là vì chưa nhận mệnh lệnh (tức chưa được giao chức vụ, nên chưa phải chịu trách nhiệm).
Lục nhị (hào thứ hai, là hào âm): Muốn tiến lên mà lòng lo buồn; giữ vững điều chính đáng thì tốt lành. Sẽ nhận được phúc lớn này từ bà nội của mình (ý nói được bậc tôn quý mang tính âm, tức hào thứ năm, ban phúc) (câu gốc ngắt câu lạ, dịch theo cách đọc thông thường (?)).
Lời Tượng nói: "Nhận được phúc lớn này" là nhờ ở vị trí trung chính (hào thứ hai nằm giữa quẻ dưới nên gọi là "trung", tức đúng mực, vừa phải; hào âm ở vị trí số chẵn là đúng chỗ, gọi là "chính").
Lục tam (hào thứ ba, là hào âm): Mọi người đều tin theo, nỗi ăn năn tiêu mất.
Lời Tượng nói: Chí hướng của việc "mọi người đều tin theo" là cùng nhau tiến lên trên.
Cửu tứ (hào thứ tư, là hào dương): Tiến lên giống như con chuột đồng (loài chuột tham lam, nhút nhát, biết nhiều nghề mà không nghề nào giỏi); dù cố giữ vị trí cũng gặp nguy hiểm.
Lời Tượng nói: "Như chuột đồng, cố giữ thì nguy hiểm" là vì ở vị trí không thích đáng (hào dương lại nằm ở vị trí số chẵn, là chỗ dành cho hào âm, nên không đúng chỗ).
Lục ngũ (hào thứ năm, là hào âm, ở ngôi vua): Nỗi ăn năn tiêu mất, được hay mất đều đừng lo lắng. Cứ tiến tới thì tốt lành, không có gì là không thuận lợi.
Lời Tượng nói: "Được hay mất đều đừng lo" là vì tiến tới sẽ có điều vui mừng.
Thượng cửu (hào trên cùng, là hào dương): Tiến đến tận chỗ sừng (ý nói đã lên đến chỗ cao nhất, cứng rắn như sừng thú, không còn đường tiến). Chỉ nên dùng sức ấy để đánh dẹp trong ấp của mình (tức tự sửa trị trong phạm vi của mình). Tuy nguy hiểm nhưng tốt lành, không có lỗi; nhưng nếu cứ khăng khăng giữ mãi cách ấy thì sẽ đáng tiếc.
Lời Tượng nói: "Chỉ nên dùng để đánh dẹp trong ấp" là vì đạo lý chưa được sáng tỏ rộng khắp.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video