Thiên 38 — Quẻ 38: Khuê (Chia lìa, trái nhau)

 38. Quẻ Khuê (quẻ thứ ba mươi tám; "Khuê" nghĩa là chia lìa, trái ngược nhau)

 ⅵ (?) (chỗ này có lẽ là ký hiệu hình vẽ của quẻ, bản gốc bị hỏng)

 ⅷ (?) (Quẻ Đoài ở dưới, quẻ Ly ở trên. Đoài là quẻ đơn tượng trưng cho đầm nước, Ly là quẻ đơn tượng trưng cho lửa. Mỗi quẻ kép gồm sáu vạch, do hai quẻ đơn ba vạch chồng lên nhau mà thành.)

 Quẻ Khuê: việc nhỏ thì tốt lành.

 Lời Thoán (Thoán truyện: phần lời giải thích ý nghĩa chung của quẻ) nói: Khuê là lửa động thì bốc lên, nước đầm động thì chảy xuống. Hai người con gái ở chung một nhà nhưng chí hướng không cùng đi một đường (quẻ Ly tượng trưng cho người con gái giữa, quẻ Đoài tượng trưng cho người con gái út). Vui vẻ mà nương theo nơi sáng sủa (Đoài là vui vẻ, Ly là sáng). Mềm mỏng mà tiến lên, đi lên trên, được ngôi giữa (tức hào ở vị trí chính giữa của quẻ đơn trên hoặc quẻ đơn dưới, tượng trưng cho sự vừa phải, đúng mực) và ứng với hào cứng (tức hào âm ở ngôi thứ năm có quan hệ tương ứng với hào dương ở ngôi thứ hai. "Ứng" là sự hô ứng giữa hai hào cùng thứ bậc ở quẻ đơn trên và quẻ đơn dưới, một âm một dương thì hợp nhau. "Cứng" chỉ hào dương, "mềm" chỉ hào âm), cho nên việc nhỏ thì tốt lành. Trời và đất cách biệt nhau nhưng công việc của chúng thì giống nhau (cùng sinh thành muôn vật). Trai và gái khác biệt nhau nhưng chí hướng thì thông với nhau.

 Muôn vật khác biệt nhau nhưng công việc của chúng thì cùng một loại. Ý nghĩa và công dụng của thời chia lìa quả là lớn lao thay!

 Lời Tượng (Tượng truyện: phần lời giải thích hình tượng của quẻ và của từng hào) nói: Trên là lửa, dưới là đầm, đó là quẻ Khuê. Người quân tử noi theo đó mà giống người ở điều lớn, nhưng vẫn giữ chỗ khác biệt của mình ở điều nhỏ.

 Hào Sơ Cửu (hào thứ nhất, tức vạch dưới cùng của quẻ, là hào dương. "Sơ" là đầu tiên; "Cửu" là số chín, dùng để gọi hào dương; "Lục" là số sáu, dùng để gọi hào âm): Sự ăn năn tiêu mất. Mất ngựa thì đừng đuổi theo, nó sẽ tự quay về. Gặp kẻ xấu cũng không có lỗi.

 Lời Tượng nói: "Gặp kẻ xấu" là để tránh lỗi.

 Hào Cửu Nhị (hào thứ hai, là hào dương): Gặp chủ trong ngõ hẻm, không có lỗi.

 Lời Tượng nói: "Gặp chủ trong ngõ hẻm" là chưa đánh mất đạo lý.

 Hào Lục Tam (hào thứ ba, là hào âm): Thấy cỗ xe bị kéo lùi lại, con bò kéo xe bị níu giữ, người đánh xe thì bị khắc chữ vào trán và bị cắt mũi (hai hình phạt thời xưa). Lúc đầu không tốt nhưng về sau có kết quả tốt.

 Lời Tượng nói: "Thấy cỗ xe bị kéo lùi lại" là vì ngôi vị không thích đáng (hào âm mà ở ngôi lẻ, vốn là ngôi dành cho hào dương). "Lúc đầu không tốt nhưng về sau có kết quả tốt" là vì gặp được hào cứng (tức hào dương trên cùng, có quan hệ tương ứng với nó).

 Hào Cửu Tứ (hào thứ tư, là hào dương): Chia lìa, cô độc, gặp được người trượng phu tốt lành (chỉ hào Sơ Cửu), hai bên tin nhau. Tuy có nguy hiểm nhưng không có lỗi.

 Lời Tượng nói: "Hai bên tin nhau, không có lỗi" là vì chí hướng được thực hiện.

 Hào Lục Ngũ (hào thứ năm, là hào âm): Sự ăn năn tiêu mất. Người cùng phe với mình (chỉ hào Cửu Nhị tương ứng) hợp với mình dễ như cắn vào miếng da mềm. Tiến tới thì có lỗi gì đâu?

 Lời Tượng nói: "Người cùng phe hợp với mình dễ như cắn vào miếng da mềm" là tiến tới thì có điều vui mừng.

 Hào Thượng Cửu (hào trên cùng, là hào dương): Chia lìa, cô độc, thấy con lợn mình đầy bùn đất, thấy một xe chở đầy ma quỷ. Lúc đầu giương cung định bắn, sau lại buông cung xuống, vì đó không phải là giặc cướp mà là người đến cầu hôn. Tiến tới mà gặp

 mưa thì tốt lành.

 Lời Tượng nói: "Gặp mưa thì tốt lành" là vì mọi mối ngờ vực đều tan biến.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video