42. Quẻ Ích (quẻ thứ bốn mươi hai). (Quẻ: hình gồm sáu vạch, mỗi vạch liền hoặc đứt, chồng lên nhau, dùng trong Kinh Dịch để bói toán và suy xét lẽ biến đổi của trời đất, việc người. "Ích" nghĩa là thêm vào, làm lợi cho.)
(Ký hiệu hình quẻ, chữ bị hỏng) (?)
(Ký hiệu, chữ bị hỏng) (?) (Chấn ở dưới, Tốn ở trên). (Chấn và Tốn là hai quẻ đơn, mỗi quẻ gồm ba vạch. Hai quẻ đơn chồng lên nhau thành một quẻ sáu vạch. Chấn tượng trưng cho sấm và sự chuyển động. Tốn tượng trưng cho gió, cho cây gỗ và sự thuận theo, len lỏi vào.)
Quẻ Ích: có lợi khi có nơi để đi tới, tức là có lợi khi ra tay làm việc. Có lợi khi vượt sông lớn, tức là có lợi khi làm việc lớn, vượt qua hiểm nguy.
Lời Thoán (lời giải thích ý nghĩa của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: "Ích" là bớt ở trên để thêm cho ở dưới, nên dân vui mừng không bờ bến. Người trên tự hạ mình xuống với người dưới, nên đạo ấy sáng rỡ lớn lao. "Có lợi khi có nơi để đi tới" là vì các hào ở vị trí trung chính nên có phúc lành. (Hào: mỗi vạch trong quẻ. Trung chính: hào nằm ở giữa quẻ đơn, lại đúng với ngôi âm hay ngôi dương của vị trí mình; ở quẻ này là hào thứ hai và hào thứ năm.) "Có lợi khi vượt sông lớn" là vì đạo của cây gỗ được thi hành, ý nói quẻ Tốn là gỗ, gỗ đóng thành thuyền để qua sông. Quẻ Ích vừa chuyển động (Chấn) vừa thuận theo (Tốn), nên ngày ngày tiến lên không có giới hạn. Trời ban phát, đất sinh ra,
nên sự thêm lợi ấy không bó buộc vào một phương nào. Phàm đạo làm lợi đều phải theo đúng thời mà đi cùng.
Lời Tượng (lời giải thích dựa vào hình tượng của quẻ và của từng hào) nói: gió và sấm hợp lại là quẻ Ích. Người quân tử (người có đức hạnh) noi theo đó: thấy điều tốt thì theo, có lỗi thì sửa.
Hào Sơ Cửu (hào thứ nhất, tức vạch dưới cùng, là hào dương; "sơ" chỉ vị trí đầu tiên, "cửu" chỉ hào dương, tức vạch liền): có lợi khi dùng vào việc làm lớn. Rất tốt lành, không bị trách lỗi.
Lời Tượng nói: "Rất tốt lành, không bị trách lỗi" là vì người ở dưới vốn không gánh nổi việc lớn nặng nề, phải làm thật tốt thì mới không bị trách.
Hào Lục Nhị (hào thứ hai, là hào âm; "lục" chỉ hào âm, tức vạch đứt): có người thêm cho mình con rùa đáng giá mười bằng, không thể từ chối. (Bằng: đơn vị tiền bằng vỏ sò thời xưa. Rùa quý được dùng để bói.) Giữ bền điều chính đáng mãi mãi thì tốt lành. Vua dùng điều ấy để dâng lễ tế Thượng đế thì tốt lành.
Lời Tượng nói: "Có người thêm cho mình" là điều lợi từ bên ngoài đến.
Hào Lục Tam: được thêm lợi nhờ những việc tai ương hoạn nạn, không bị trách lỗi. Có lòng thành tín. Đi theo đường chính giữa, báo lên bậc công hầu, cầm ngọc khuê làm tín vật. (Ngọc khuê: thẻ ngọc dài, bề tôi cầm khi vào chầu, dùng làm vật tỏ lòng tin.)
Lời Tượng nói: "Được thêm lợi nhờ việc tai ương" là vì đó vốn là phần việc mình phải gánh vác.
Hào Lục Tứ: đi theo đường chính giữa, báo lên bậc công hầu thì được nghe theo. Có lợi khi làm chỗ dựa cho việc dời đô.
Lời Tượng nói: "Báo lên bậc công hầu thì được nghe theo" là vì có chí muốn làm lợi cho người.
Hào Cửu Ngũ (hào thứ năm, là hào dương, ứng với ngôi vua): có lòng thành tín, có lòng ban ơn, chẳng cần hỏi cũng biết là rất tốt lành. Người dưới cũng có lòng thành tín, cảm mến ân đức của ta.
Lời Tượng nói: "Có lòng thành tín, có lòng ban ơn" thì chẳng cần hỏi nữa. "Cảm mến ân đức của ta" là đạt được chí lớn.
Hào Thượng Cửu (hào trên cùng, là hào dương): không ai thêm lợi cho, lại có kẻ tấn công. Lập lòng không bền vững thì gặp điều xấu.
Lời Tượng nói: "Không ai thêm lợi cho" là vì lời nói thiên lệch, chỉ nghĩ lợi riêng cho mình. "Có kẻ tấn công" là tai họa từ bên ngoài đến.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video