Thiên 52 — Quẻ 52: Cấn (Núi, dừng lại)

 52. Quẻ Cấn (quẻ thứ năm mươi hai). Quẻ là một hình gồm sáu nét chồng lên nhau trong Kinh Dịch, mỗi nét là liền hoặc đứt, dùng để tượng trưng cho một tình thế. "Cấn" nghĩa là dừng lại, hình tượng là núi.

 (Ký hiệu hình quẻ; bản gốc hiển thị lỗi (?))

 (Hình quẻ (?)) (Cấn ở dưới, Cấn ở trên. Nghĩa là quẻ này gồm hai quẻ đơn Cấn chồng lên nhau. Quẻ đơn là nhóm ba nét; mỗi quẻ sáu nét do hai quẻ đơn ghép thành.)

 Lời quẻ Cấn: Dừng lại nơi lưng, không thấy được thân mình; đi trong sân, không thấy người của mình; vô cữu (không mắc lỗi, không bị trách cứ).

 Lời Thoán (lời giải thích ý nghĩa của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: Cấn là dừng lại. Đến lúc nên dừng thì dừng, đến lúc nên đi thì đi. Động hay tĩnh đều không lỡ thời cơ, thì con đường ấy sáng sủa rõ ràng.

 "Dừng ở chỗ dừng" nghĩa là dừng đúng chỗ của mình. Các hào (hào là từng nét trong quẻ) ở trên và ở dưới đối chọi nhau mà không hòa hợp, không cùng nhau qua lại. (Theo phép xem quẻ, hào 1 ứng với hào 4, hào 2 ứng với hào 5, hào 3 ứng với hào 6. Nếu một hào âm, một hào dương thì hòa hợp; nếu cùng loại thì chống nhau.) Vì thế mới nói: "Không thấy được thân mình; đi trong sân, không thấy người của mình; không mắc lỗi."

 Lời Tượng (lời giải thích hình tượng của quẻ để rút ra bài học) nói: Hai ngọn núi chồng lên nhau là quẻ Cấn. Người quân tử theo đó mà suy nghĩ, không vượt ra ngoài cương vị của mình.

 Sơ Lục (hào thứ nhất, tính từ dưới lên, là hào âm; "sơ" là đầu tiên, "lục" là con số dùng để gọi hào âm, tức nét đứt): Dừng lại ở ngón chân, không mắc lỗi. Lợi về vĩnh trinh (giữ mãi được sự ngay chính và bền vững).

 Lời Tượng nói: "Dừng lại ở ngón chân" nghĩa là chưa đánh mất sự ngay chính.

 Lục Nhị (hào thứ hai, là hào âm): Dừng lại ở bắp chân, không cứu được cái mà mình đi theo, trong lòng không vui.

 Lời Tượng nói: "Không cứu được cái mà mình đi theo" là vì kẻ kia chưa chịu lùi lại để nghe theo.

 Cửu Tam (hào thứ ba, là hào dương; "cửu" là con số dùng để gọi hào dương, tức nét liền): Dừng lại ở ngang lưng, chỗ eo ngăn cách nửa trên và nửa dưới thân người, làm đứt rời phần thịt dọc hai bên sống lưng. Nguy hiểm, lòng lo như bị lửa hun đốt.

 Lời Tượng nói: "Dừng lại ở ngang lưng" thì nguy hiểm, lòng như bị lửa hun đốt.

 Lục Tứ (hào thứ tư, là hào âm): Dừng lại ở thân mình, không mắc lỗi.

 Lời Tượng nói: "Dừng lại ở thân mình" nghĩa là tự dừng lại nơi chính bản thân mình.

 Lục Ngũ (hào thứ năm, là hào âm): Dừng lại ở quai hàm, lời nói có thứ tự, hối vong (điều ân hận tiêu tan).

 Lời Tượng nói: "Dừng lại ở quai hàm" là nhờ trung chính. "Trung" là ở vị trí giữa của quẻ đơn bên trên; "chính" là ngay thẳng, đúng mực.

 Thượng Cửu (hào trên cùng, là hào dương): Dừng lại một cách đôn hậu, vững chắc, thì cát (tốt lành).

 Lời Tượng nói: Sự tốt lành của việc "dừng lại một cách đôn hậu" là nhờ giữ được lòng dày dặn đến cuối cùng.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video