Thiên 56 — Quẻ 56: Lữ (Đi xa, khách đất lạ)

 56. Quẻ Lữ (quẻ thứ năm mươi sáu trong sách Kinh Dịch; "Lữ" nghĩa là đi xa, ở trọ nơi đất khách).

 ⅵ (?) (chỗ này vốn là ký hiệu vẽ hình quẻ, bản gốc bị lỗi chữ)

 ⅶ (?) (Cấn ở dưới, Ly ở trên. Mỗi quẻ gồm sáu vạch, ghép từ hai quẻ đơn ba vạch. Cấn là quẻ đơn tượng trưng cho núi, mang tính dừng lại. Ly là quẻ đơn tượng trưng cho lửa, cho ánh sáng, mang tính bám vào.)

 Quẻ Lữ: hanh thông nhỏ (hanh thông là thông suốt, thuận lợi; ở đây chỉ thuận lợi ở mức nhỏ). Người đi xa nơi đất khách mà giữ được trinh (giữ vững điều chính đáng một cách bền bỉ) thì tốt lành.

 Lời Thoán (phần lời giải thích ý nghĩa chung của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: "Lữ hanh thông nhỏ" là vì hào âm (vạch đứt, tính mềm mỏng) được ở vị trí chính giữa của quẻ đơn bên ngoài, tức quẻ Ly ở trên. Hào ấy lại thuận theo các hào dương (vạch liền, tính cứng cỏi) ở trên và dưới nó. Quẻ còn có hình tượng dừng lại (Cấn) mà bám vào chỗ sáng (Ly). Cho nên mới nói "hanh thông nhỏ, đi xa mà giữ điều chính đáng thì tốt lành". Ý nghĩa của thời đi xa ở đất khách thật lớn lao thay!

 Lời Tượng (phần lời giải thích dựa vào hình tượng của quẻ) nói: Trên núi có lửa, đó là hình tượng quẻ Lữ (lửa cháy trên núi lan đi mãi, không dừng ở một chỗ, giống như người lữ khách). Người quân tử theo đó mà sáng suốt và thận trọng khi dùng hình phạt, không để vụ án dây dưa, giam giữ người lâu ngày.

 Hào Sơ lục (hào thứ nhất tính từ dưới lên, là hào âm; trong Kinh Dịch, "lục" chỉ hào âm, "cửu" chỉ hào dương): người đi xa mà tính tình tầm thường, so đo vụn vặt, ấy là tự mình chuốc lấy tai họa.

 Lời Tượng nói: "Người đi xa mà tầm thường, vụn vặt" là vì chí hướng hẹp hòi, bế tắc nên gặp tai họa.

 Hào Lục nhị (hào thứ hai, là hào âm): người đi xa đến được chỗ trọ, mang theo tiền của, lại có được đầy tớ trẻ trung thành, giữ được điều chính đáng.

 Lời Tượng nói: "Có được đầy tớ trung thành, giữ được điều chính đáng" thì rốt cuộc không có gì đáng trách.

 Hào Cửu tam (hào thứ ba, là hào dương): người đi xa bị cháy mất chỗ trọ, mất cả đầy tớ; dù có giữ điều chính đáng thì vẫn nguy hiểm.

 Lời Tượng nói: "Người đi xa bị cháy mất chỗ trọ" thì cũng đã bị tổn hại rồi. Đang ở đất khách mà đối xử với kẻ dưới bằng thái độ kiêu căng, cứng rắn như thế thì lẽ tất nhiên sẽ mất lòng họ.

 Hào Cửu tứ (hào thứ tư, là hào dương): người đi xa có được chỗ ở tạm, có được tiền của và cái rìu (tiền để tiêu dùng dọc đường và đồ để phòng thân), nhưng trong lòng ta không vui.

 Lời Tượng nói: "Có được chỗ ở tạm" là vì chưa được ở đúng vị trí xứng đáng (hào dương lại nằm ở vị trí dành cho hào âm). "Có được tiền của và cái rìu" mà trong lòng vẫn chưa vui.

 Hào Lục ngũ (hào thứ năm, là hào âm): bắn chim trĩ, mất đi một mũi tên, nhưng rốt cuộc được tiếng khen và được ban chức tước.

 Lời Tượng nói: "Rốt cuộc được tiếng khen và được ban chức tước" là vì được người bề trên biết đến.

 Hào Thượng cửu (hào trên cùng, là hào dương): chim bị cháy tổ, người lữ khách trước thì cười, sau thì gào khóc. Mất trâu vì sơ ý, coi thường (?) (có thuyết hiểu chữ này là tên đất Dịch, tức mất trâu ở đất Dịch), xấu.

 Lời Tượng nói: Đang ở đất khách mà lại ở chỗ cao nhất, kiêu ngạo, thì lẽ tất nhiên sẽ bị cháy tổ. "Mất trâu vì sơ ý, coi thường", rốt cuộc cũng chẳng ai nghe biết để mách bảo cho.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video