Thiên 69 — Tạp quái truyện (các quẻ xen nhau)

 Tạp quái (thiên bàn xen lẫn về các quẻ: một thiên trong phần truyện giải thích Kinh Dịch, nêu ngắn gọn ý nghĩa của từng quẻ, xếp từng cặp đối nhau chứ không theo thứ tự trong kinh; "quẻ" là hình gồm sáu vạch liền hoặc đứt, mỗi hình tượng trưng cho một tình thế)

 Quẻ Càn (quẻ sáu vạch liền, tượng trời, chỉ sức mạnh) thì cứng; quẻ Khôn (quẻ sáu vạch đứt, tượng đất, chỉ sự thuận theo) thì mềm. Quẻ Tỷ (quẻ nói về sự gần gũi, thân thiết) thì vui; quẻ Sư (quẻ nói về quân đội, việc binh) thì lo. Ý nghĩa của quẻ Lâm (quẻ nói về việc người trên đến gần, trông nom kẻ dưới) và quẻ Quán (quẻ nói về việc xem xét, ngưỡng trông): một bên là ban cho, một bên là tìm cầu.

 Quẻ Truân (quẻ nói về cảnh khó khăn buổi đầu, như mầm cây mới nhú) là mầm đã ló ra mà vẫn không rời chỗ của mình. Quẻ Mông (quẻ nói về sự non dại, mờ tối) là lẫn lộn rồi sau mới sáng tỏ. Quẻ Chấn (quẻ tượng sấm) là trỗi dậy. Quẻ Cấn (quẻ tượng núi) là dừng lại. Quẻ Tổn (quẻ nói về sự giảm bớt) và quẻ Ích (quẻ nói về sự thêm lên) là khởi đầu của thịnh và suy. Quẻ Đại Súc (quẻ nói về sự tích chứa lớn) là đợi đúng thời. Quẻ Vô Vọng (quẻ nói về sự không làm càn, sống theo lẽ thật) là gặp tai họa bất ngờ. Quẻ Tụy (quẻ nói về sự tụ họp) là nhóm lại, còn quẻ Thăng (quẻ nói về sự đi lên) là đi lên mà không quay lại. Quẻ Khiêm (quẻ nói về sự nhún nhường) là tự coi mình nhẹ, còn quẻ Dự (quẻ nói về sự vui vẻ, thư thái) là dễ sinh lười nhác. Quẻ Phệ Hạp (quẻ có hình như miệng cắn vật cho khép lại, chỉ việc trừ bỏ vật cản, dùng hình phạt) là ăn. Quẻ Bí (quẻ nói về sự trang sức, tô điểm) là trở về không màu mè. Quẻ Đoài (quẻ tượng đầm nước, chỉ sự vui vẻ) là lộ ra ngoài, còn quẻ Tốn (quẻ tượng gió, chỉ sự thuận theo, len vào) là ẩn nấp. Quẻ Tùy (quẻ nói về sự đi theo) là không giữ khư khư cái cũ. Quẻ Cổ (quẻ nói về việc đã hư hỏng, đồ vật mục nát) là phải sửa sang. Quẻ Bác (quẻ nói về sự bị bóc lột dần, sụp đổ) là mục nát. Quẻ Phục (quẻ nói về sự trở lại) là quay về.

 Quẻ Tấn (quẻ nói về sự tiến lên, như mặt trời mọc trên đất) là ban ngày. Quẻ Minh Di (quẻ nói về ánh sáng bị tổn hại, như mặt trời lặn xuống đất) là bị giết hại. Quẻ Tỉnh (quẻ tượng cái giếng) là thông suốt, còn quẻ Khốn (quẻ nói về cảnh khốn đốn) là gặp phải trở ngại. Quẻ Hàm (quẻ nói về sự cảm ứng, rung động qua lại) là nhanh chóng.

 Quẻ Hằng (quẻ nói về sự bền vững, không đổi) là lâu dài. Quẻ Hoán (quẻ nói về sự tan tác, ly tán) là chia lìa. Quẻ Tiết (quẻ nói về sự tiết chế, có chừng mực) là dừng lại. Quẻ Giải (quẻ nói về sự cởi gỡ khó khăn) là thư thả. Quẻ Kiển (quẻ nói về cảnh gian nan, bước đi trắc trở) là khó khăn.

 Quẻ Khuê (quẻ nói về sự trái nhau, chia lìa) là ở bên ngoài. Quẻ Gia Nhân (quẻ nói về người trong nhà, đạo gia đình) là ở bên trong. Quẻ Bĩ (quẻ nói về sự bế tắc, trên dưới không thông) và quẻ Thái (quẻ nói về sự hanh thông, trên dưới hòa hợp) là hai loại trái ngược nhau. Quẻ Đại Tráng (quẻ nói về sự lớn mạnh) thì nên dừng lại, quẻ Độn (quẻ nói về sự lui ẩn, lánh đi) thì nên lui về. Quẻ Đại Hữu (quẻ nói về sự có được nhiều) là đông đúc. Quẻ Đồng Nhân (quẻ nói về sự cùng chung lòng với người) là thân thiết. Quẻ Cách (quẻ nói về sự thay đổi) là bỏ cái cũ. Quẻ Đỉnh (quẻ tượng cái vạc nấu, chỉ việc xây dựng cái mới) là lấy cái mới. Quẻ Tiểu Quá (quẻ nói về sự hơi vượt quá) là quá mức. Quẻ Trung Phu (quẻ nói về lòng thành thật ở bên trong) là đáng tin. Quẻ Phong (quẻ nói về sự thịnh lớn, đầy đủ) là nhiều việc, nhiều biến cố. Ít người thân là quẻ Lữ (quẻ nói về cảnh đi xa, ở đất khách).

 Quẻ Ly (quẻ tượng lửa, ánh sáng) là bốc lên trên, còn quẻ Khảm (quẻ tượng nước, chỉ sự hiểm trở) là chảy xuống dưới. Quẻ Tiểu Súc (quẻ nói về sự tích chứa nhỏ, ngăn giữ chút ít) là ít ỏi. Quẻ Lý (quẻ nói về sự dẫm bước, cách đi đứng cư xử) là không ở yên. Quẻ Nhu (quẻ nói về sự chờ đợi) là chưa tiến lên.

 Quẻ Tụng (quẻ nói về sự tranh cãi, kiện tụng) là không thân nhau. Quẻ Đại Quá (quẻ nói về sự vượt quá lớn) là nghiêng đổ. Quẻ Cấu (quẻ nói về sự gặp gỡ) là gặp nhau, tức cái mềm (hào âm: vạch đứt, tượng trưng cho mềm, yếu, nữ) gặp cái cứng (hào dương: vạch liền, tượng trưng cho cứng, mạnh, nam). Quẻ Tiệm (quẻ nói về sự tiến dần dần) là người con gái về nhà chồng phải đợi nhà trai làm đủ lễ rồi mới đi. Quẻ Di (quẻ tượng cái miệng, hàm, chỉ sự nuôi dưỡng) là nuôi dưỡng theo lẽ chính. Quẻ Ký Tế (quẻ nói về việc đã xong, đã qua sông) là yên định. Quẻ Quy Muội (quẻ nói về việc em gái về nhà chồng) là chỗ gửi thân trọn đời của người con gái. Quẻ Vị Tế (quẻ nói về việc chưa xong, chưa qua sông) là chỗ cùng đường của người con trai. Quẻ Quải (quẻ nói về sự quyết đoán, dứt bỏ) là quyết dứt, tức cái cứng quyết trừ bỏ cái mềm. Đó là đạo của người quân tử (người có đức) lớn lên, còn đạo của kẻ tiểu nhân (kẻ hèn kém, xấu xa) thì đáng lo.

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video