Thiên 9 — Quẻ 9: Tiểu Súc (Chứa nhỏ, ngăn nhỏ)

 09. Quẻ Tiểu Súc (quẻ thứ chín) (quẻ: một hình gồm sáu vạch xếp chồng lên nhau, mỗi vạch liền hoặc đứt, dùng trong Kinh Dịch để xem xét sự biến đổi của sự việc; Tiểu Súc: "cái nhỏ kìm giữ, gom chứa", ý nói sức yếu kìm giữ được sức mạnh nhưng chỉ ở mức nhỏ, chưa trọn vẹn)

 (ký hiệu hình quẻ, chữ hỏng (?))

 (ký hiệu (?)) (Càn ở dưới, Tốn ở trên) (Càn và Tốn là hai quẻ ba vạch ghép thành quẻ này: Càn tượng trưng cho trời, có tính mạnh mẽ; Tốn tượng trưng cho gió, có tính thuận theo, len lỏi vào)

 Quẻ Tiểu Súc: hanh (hanh thông: mọi việc suôn sẻ, thông suốt). Mây kéo dày đặc mà không mưa, mây đến từ cánh đồng ngoài thành phía tây của ta.

 Lời Thoán (Thoán truyện: phần lời chú giải giải thích ý nghĩa tên quẻ và lời quẻ) nói: "Tiểu Súc" là vì hào nhu (hào: từng vạch trong quẻ; hào nhu là vạch đứt, thuộc âm, tính mềm yếu, ở đây là vạch thứ tư) được đắc vị (đứng đúng chỗ hợp với tính chất của mình: vạch âm ở vị trí chẵn), mà các hào ở trên và ở dưới đều ứng với nó (hưởng ứng, hợp tác với nó), nên gọi là Tiểu Súc. Bên dưới mạnh mẽ, bên trên thuận theo; hào cương (vạch liền, thuộc dương, tính cứng mạnh) ở vị trí trung (vị trí chính giữa của mỗi quẻ ba vạch, tức vạch thứ hai và thứ năm) mà chí hướng được thực hiện, vì thế được hanh thông. "Mây dày đặc mà không mưa", là vì khí dương vẫn còn đang bốc lên. "Từ cánh đồng phía tây của ta", là vì ơn huệ còn chưa ban ra được.

 Lời Tượng (Tượng truyện: phần lời chú giải dựa vào hình ảnh tượng trưng của quẻ và của từng hào để rút ra ý nghĩa) nói: Gió thổi trên trời, đó là hình ảnh quẻ Tiểu Súc. Người quân tử (người có đức hạnh, có học thức) theo đó mà trau dồi văn đức cho tốt đẹp (văn đức: phẩm chất về văn hóa, lễ nghĩa, giáo hóa, đối lại với sức mạnh võ lực).

 Hào Sơ Cửu (hào thứ nhất, tức vạch dưới cùng, là vạch dương; trong Kinh Dịch, "Cửu" chỉ hào dương, "Lục" chỉ hào âm, "Sơ" là vạch dưới cùng, "Thượng" là vạch trên cùng): Quay trở về theo đường của chính mình, thì có cữu (lỗi lầm, tai vạ) gì đâu? Cát (tốt lành).

 Lời Tượng nói: "Quay trở về theo đường của chính mình", lẽ ấy vốn là "tốt lành".

 Hào Cửu Nhị (hào thứ hai, là vạch dương): Được dắt kéo cùng nhau quay trở về, tốt lành.

 Lời Tượng nói: Được dắt kéo quay trở về mà ở vị trí trung, nên cũng không tự đánh mất mình.

 Hào Cửu Tam (hào thứ ba, là vạch dương): Xe bị tuột nan hoa bánh xe (?). Vợ chồng trừng mắt nhìn nhau (bất hòa, quay lưng với nhau).

 Lời Tượng nói: "Vợ chồng trừng mắt nhìn nhau", là vì không giữ được cho gia đình ngay ngắn, đúng đạo.

 Hào Lục Tứ (hào thứ tư, là vạch âm): Có phu (lòng thành tín, được người tin), nỗi lo lắng (?) (chữ gốc là "máu", có thể đọc là "lo âu") tiêu tan, nỗi sợ hãi được thoát khỏi, không có lỗi lầm.

 Lời Tượng nói: "Có lòng thành tín, thoát khỏi sợ hãi", là vì hợp chí hướng với bên trên (tức hào thứ năm).

 Hào Cửu Ngũ (hào thứ năm, là vạch dương): Có lòng thành tín gắn bó khăng khít, cùng giàu có với láng giềng.

 Lời Tượng nói: "Có lòng thành tín gắn bó khăng khít", là không giàu có một mình.

 Hào Thượng Cửu (hào trên cùng, là vạch dương): Mưa đã rơi, rồi đã dừng; vẫn coi trọng đức, đức đã tích tụ đầy. Người đàn bà dù trinh (giữ mình ngay chính, bền vững) cũng gặp lệ (nguy hiểm). Trăng sắp đến vọng (ngày rằm, trăng tròn), người quân tử mà chinh (ra đi, hành động) thì hung (xấu, gặp tai họa).

 Lời Tượng nói: "Mưa đã rơi, rồi đã dừng", là đức đã tích tụ đầy đủ. "Người quân tử ra đi thì xấu", là vì có điều đáng ngờ.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video