08. Quẻ Tỷ (quẻ thứ tám). (Quẻ: một trong 64 hình gồm sáu vạch liền hoặc đứt trong Kinh Dịch, dùng để bói và suy xét việc đời. Tỷ nghĩa là gần gũi, thân cận, gắn bó với nhau.)
ⅴ (ký hiệu hình quẻ, bản gốc bị lỗi chữ?)
ⅱ (?) (Khôn dưới, Khảm trên. Khôn là quẻ đơn ba vạch tượng trưng cho Đất; Khảm là quẻ đơn ba vạch tượng trưng cho Nước. Quẻ Tỷ ghép từ hai quẻ đơn này: Khôn nằm dưới, Khảm nằm trên.)
Quẻ Tỷ: tốt lành. Bói lại cho thật kỹ (nguyên phệ: xem xét lại lời bói bằng cỏ thi một lần nữa), thấy có đức nguyên (lớn lao, đứng đầu mọi điều thiện), vĩnh trinh (giữ được sự ngay chính lâu bền), thì vô cữu (không mắc lỗi lầm). Những kẻ chưa yên ổn đang kéo nhau tìm đến; kẻ nào đến sau thì gặp điều xấu.
Lời Thoán (lời giải thích ý nghĩa của toàn quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: Tỷ là điều tốt lành; Tỷ là nương tựa giúp đỡ, kẻ dưới thuận theo người trên. "Bói lại cho kỹ, có đức lớn lao, giữ ngay chính lâu bền, thì không lỗi lầm", là nhờ có hào cương ở ngôi trung (cương: hào dương, tượng cho sự cứng mạnh; trung: vị trí ở giữa của quẻ đơn trên hoặc dưới; ở đây chỉ hào thứ năm là hào dương nằm giữa quẻ trên). "Những kẻ chưa yên ổn đang kéo nhau đến", là vì trên dưới đều hưởng ứng nhau. "Kẻ đến sau thì gặp điều xấu", là vì đường đi của kẻ ấy đã đến chỗ bế tắc.
Lời Tượng (lời giải thích dựa vào hình ảnh tượng trưng của quẻ và của từng hào) nói: Trên mặt đất có nước, đó là hình ảnh quẻ Tỷ. Các vua đời trước theo đó mà dựng lập muôn nước, thân thiết với các chư hầu (các vua nước nhỏ được thiên tử phong đất và thần phục thiên tử).
Hào Sơ lục (hào thứ nhất, tính từ dưới lên, là hào âm; "sơ" là đầu tiên, "lục" là con số dùng để gọi hào âm; hào là mỗi vạch trong sáu vạch của quẻ): Có lòng thành tín mà gắn bó với người, thì không lỗi lầm. Lòng thành tín đầy ắp như rượu tràn chiếc vò sành, rốt cuộc sẽ có điều tốt khác từ nơi khác đến, tốt lành.
Lời Tượng nói: Hào Sơ lục của quẻ Tỷ, là có điều tốt khác đến, tốt lành.
Hào Lục nhị (hào thứ hai, là hào âm): Gắn bó với người từ trong lòng mình mà ra, giữ ngay chính thì tốt lành.
Lời Tượng nói: "Gắn bó từ trong lòng mà ra", tức là không tự đánh mất mình.
Hào Lục tam (hào thứ ba, là hào âm): Gắn bó với kẻ không phải người tốt.
Lời Tượng nói: "Gắn bó với kẻ không phải người tốt", chẳng phải là điều đáng đau lòng sao?
Hào Lục tứ (hào thứ tư, là hào âm): Gắn bó với người ở bên ngoài, giữ ngay chính thì tốt lành.
Lời Tượng nói: Gắn bó với người hiền ở bên ngoài, là để theo người bề trên.
Hào Cửu ngũ (hào thứ năm, là hào dương; "cửu" là con số dùng để gọi hào dương): Gắn bó một cách sáng tỏ, công khai. Vua dùng phép tam khu khi đi săn (chỉ vây ba mặt, chừa một mặt để thú có đường chạy thoát), đành để mất những con thú chạy về phía trước. Người trong ấp không cần phải răn đe, phòng bị, tốt lành.
Lời Tượng nói: Cái tốt lành của sự "gắn bó sáng tỏ", là nhờ ở ngôi vị chính trung (hào dương ở đúng vị trí dành cho hào dương là "chính", lại ở giữa quẻ trên là "trung"). Bỏ những con chạy ngược đi, chỉ bắt những con chạy xuôi về phía mình, cho nên để mất những con thú chạy phía trước. Người trong ấp không cần răn đe, là vì người bề trên sai khiến họ theo lẽ vừa phải, đúng mực.
Hào Thượng lục (hào trên cùng, là hào âm): Gắn bó mà không có người đứng đầu để nương theo, xấu.
Lời Tượng nói: "Gắn bó mà không có người đứng đầu", tức là không có được kết cục tốt.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video