Thiên 1 — Quyển thượng

#  Kinh Đại Pháp Cổ (Kinh Trống Pháp Lớn)

 Kinh Đại Pháp Cổ

 Đời Lưu Tống (triều Tống của họ Lưu, 420–479, thời Nam Bắc triều ở Trung Hoa), Cầu-na-bạt-đà-la dịch.

 Kinh Đại Pháp Cổ, quyển thượng

 Đời Tống, Tam tạng (vị tăng thông suốt cả ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Cầu-na-bạt-đà-la dịch.

 Tôi nghe như vầy. Một thuở nọ, Phật ở nước Xá-vệ, tại vườn Kỳ thụ Cấp Cô Độc (khu vườn có rừng cây của thái tử Kỳ-đà, được trưởng giả Cấp Cô Độc mua lại dâng Phật). Ngài ở cùng chúng đại tỳ-kheo (người nam xuất gia đã nhận giới đầy đủ) năm trăm vị. Lại có trăm nghìn vị đại Bồ-tát (người tu hạnh cứu giúp chúng sinh, hướng tới thành Phật). Lại có rất nhiều chúng trời, rồng, dạ-xoa (một loài quỷ thần) và kiền-thát-bà (thần âm nhạc ở cõi trời). Lại có trăm nghìn ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tu tại gia) và ưu-bà-di (nữ cư sĩ tu tại gia). Lại có Phạm Thiên vương, chủ cõi Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu nhiều khổ), cùng Thiên Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) và chúng Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương). Lại có vô lượng tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã nhận giới đầy đủ), ưu-bà-tắc, ưu-bà-di và các Bồ-tát từ các thế giới mười phương cùng đến.

 Bấy giờ Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật) nói cho bốn chúng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di) pháp (lời dạy, giáo lý) như sau: "Có 'hữu' (sự tồn tại trong vòng sống chết luân hồi) thì có khổ vui; không có 'hữu' thì không có khổ vui. Vì vậy, lìa khổ vui chính là cái vui bậc nhất của niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sống chết)."

 Năm trăm tỳ-kheo Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho chính mình) ấy đều là A-la-hán (bậc đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh). Các lậu (những dòng phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm tâm) đã hết, không còn phiền não, tâm được tự tại, ví như rồng lớn. Tâm được giải thoát trọn vẹn, trí tuệ được giải thoát trọn vẹn, việc cần làm đã làm xong, đã bỏ gánh nặng, đã đạt được lợi ích cho mình, dứt hết các mối trói buộc của "hữu", nhờ trí đúng đắn mà tâm được giải thoát, đạt ba-la-mật (sự viên mãn, đến được bờ bên kia) bậc nhất là tâm tự tại đối với mọi thứ.

 Có vô lượng bậc hữu học (người còn đang học đạo, chưa đến quả vị cuối cùng), đều đã được quả Tu-đà-hoàn (quả vị thứ nhất: bước vào dòng thánh), Tư-đà-hàm (quả vị thứ hai: chỉ còn trở lại cõi người một lần) và A-na-hàm (quả vị thứ ba: không còn trở lại cõi dục). Có vô lượng chúng tỳ-kheo đã thành tựu pháp hữu lậu (những công đức còn lẫn phiền não, thuộc thế gian). Có các Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) đã thành tựu công đức nhiều đến vô lượng a-tăng-kỳ (con số lớn không đếm xuể), từ mười phương kéo đến, nhiều đến mức không con số hay ví dụ nào diễn tả được, cũng không phải điều mà các Thanh văn, Duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần nghe Phật dạy) có thể biết. Chỉ trừ Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát Đại Lực, Bồ-tát Quán Thế Âm, Bồ-tát Ma-ha-tát Di-lặc — những vị Bồ-tát Ma-ha-tát đứng đầu như thế — cùng vô lượng a-tăng-kỳ chúng. Ví như cây cỏ mọc trên mặt đất lớn, các chúng Bồ-tát từ các phương đến cũng như vậy, không thể kể xiết.

 Lại có tỳ-kheo-ni Sai-ma cùng chúng tỳ-kheo-ni; bà Tỳ-xá-khư Lộc Tử Mẫu (nữ cư sĩ lớn, mẹ của Lộc Tử) và phu nhân Mạt-lợi (hoàng hậu của vua Ba-tư-nặc), mỗi người cùng vô lượng người thân thuộc tùy tùng; trưởng giả Tu-đạt (tức Cấp Cô Độc) cùng các ưu-bà-tắc. Bấy giờ Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật) ở giữa đại chúng nói pháp môn (cửa ngõ giáo lý) "có và không có".

 Bấy giờ vua Ba-tư-nặc (vua nước Kiều-tát-la, đóng đô ở Xá-vệ) thức dậy, nghĩ rằng: "Nay ta nên đến chỗ Thế Tôn." Nghĩ xong liền đi, đánh trống, thổi tù và ốc, đến chỗ Phật. Bấy giờ Thế Tôn biết mà vẫn hỏi: "A-nan (thị giả thân cận của Phật), vì sao có tiếng trống và tù và?" A-nan bạch Phật: "Vua Ba-tư-nặc đến chỗ Phật, đó là tiếng vua đánh trống, thổi tù và." Phật bảo A-nan: "Nay ông cũng nên đánh trống pháp lớn, ta sẽ nói Kinh Đại Pháp Cổ." A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, tên Kinh Đại Pháp Cổ này con chưa từng nghe. Vì sao gọi là Kinh Đại Pháp Cổ?" Phật bảo A-nan: "Do đâu ông biết được? Các đại Bồ-tát đến hội đây còn không ai biết được tên gọi sáu chữ của Kinh Đại Pháp Cổ này, huống chi ông mà được nghe biết." A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thật chưa từng có! Tên gọi của pháp này thật khó biết." "Đúng vậy, A-nan, thật đúng như thế, không khác. A-nan, Kinh Đại Pháp Cổ này ở đời rất hiếm có, như hoa ưu-đàm-bát (loài hoa linh thiêng tương truyền rất lâu mới nở một lần)."

 A-nan bạch Phật: "Chẳng phải tất cả chư Phật đều có pháp này sao?" Phật bảo A-nan: "Chư Phật ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) đều có pháp này." A-nan bạch Phật: "Nếu vậy, các Bồ-tát ấy, những bậc anh hùng trong loài người, vì sao đều kéo đến tụ hội ở đây? Các đức Như Lai kia vì sao không tự mình giảng nói ở cõi nước của mình?"

 Phật bảo A-nan: "Như có một tỳ-kheo a-luyện (tỳ-kheo sống nơi vắng vẻ yên tĩnh để tu) ở ẩn trong hang núi. Đến giờ, ông vào làng định đi khất thực, trên đường thấy đủ loại xác chết người và thú. Thấy rồi sinh lòng chán ngán, bỏ ăn mà quay về: 'Than ôi, khổ thay! Ta rồi cũng sẽ như vậy.' Vào một lúc khác, tâm ông được an vui, ông nghĩ: 'Ta nên đi xem xét xác chết nữa, để tăng thêm lòng nhàm chán xa lìa.' Ông lại vào làng tìm xem xác chết, tu phép quán bất tịnh (quán thân thể là nhơ nhớp để dứt lòng tham đắm). Thấy rồi quán xét, chứng được quả A-la-hán. Cũng vậy, chư Phật ở phương khác không nói về vô thường (không thường còn), khổ, không (không có thực thể riêng) và bất tịnh. Vì sao? Vì cõi nước của chư Phật ấy theo lẽ là như vậy. Các đức Như Lai kia nói với các Bồ-tát thế này: 'Lạ thay, đức Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni làm việc khó làm! Ngài ra đời trong cõi nước ngũ trược (năm thứ vẩn đục: thời đại xấu, tà kiến, phiền não, chúng sinh kém cỏi, mạng sống ngắn ngủi), vì chúng sinh khổ não mà dùng đủ loại phương tiện (cách khéo léo để dẫn dắt) nói Kinh Đại Pháp Cổ. Vì vậy, các thiện nam tử, hãy học như thế.' Các Bồ-tát ấy đều muốn gặp ta để cung kính lễ lạy, cho nên đến hội nơi đây. Đến hội rồi, có vị đạt Sơ trụ, cho đến Thập trụ (từ bậc thứ nhất đến bậc thứ mười trong mười bậc 'trụ', các giai đoạn tu hành của Bồ-tát). Vì vậy Kinh Đại Pháp Cổ rất khó gặp được; vì vậy các chúng đại Bồ-tát mười phương vì muốn nghe pháp mà đều đến tụ hội."

 A-nan bạch Phật: "Lành thay, lành thay! Tất cả đều đến thật tốt lành, họ đều được kinh pháp khó được này." Phật bảo A-nan: "Kinh sâu xa như thế không phải ai cũng nhận được, cho nên không nên nói rằng tất cả đều đến tốt lành." A-nan bạch Phật: "Vì sao họ không phải tất cả đều đến tốt lành?" Phật bảo A-nan: "Kinh điển này là kho pháp bí mật của các Như Lai, rất sâu xa mầu nhiệm, khó hiểu khó tin. Vì vậy, A-nan, không nên nói rằng tất cả đều đến tốt lành." A-nan bạch Phật: "Chẳng phải như vua Ba-tư-nặc khi ra trận đánh trống trận lớn, ai nghe tiếng trống thì mũi tên trên người đều rơi ra hết sao?" Phật bảo A-nan: "Khi vua Ba-tư-nặc đánh trống ra trận, không phải ai nghe tiếng trống cũng vui mừng; có kẻ nhút nhát nghe mà sợ hãi, hoặc chết, hoặc gần chết. Cũng vậy, A-nan, tên Kinh Đại Pháp Cổ này là pháp môn mà người nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ: Thanh văn và Duyên giác) không tin. Vì vậy, A-nan, ví như nhà vua kia đến lúc giao chiến mới đánh trống lớn của vua; trống pháp lớn này là điều bí mật của chư Phật, chỉ khi Phật ra đời mới đem ra giảng nói."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Đại Ca-diếp (đệ tử lớn của Phật, bậc nhất về hạnh khổ hạnh): "Các tỳ-kheo này trong sạch thuần nhất, chân thật mạnh mẽ, đã lìa hết trấu cám (những kẻ kém cỏi lẫn lộn), có kham nổi nghe Kinh Đại Pháp Cổ này không?" Ca-diếp bạch Phật: "Nếu có tỳ-kheo phạm giới, trái luật, bị Đại Mục-liên (Mục-kiền-liên, đệ tử bậc nhất về thần thông) quở trách, những hạng như thế con không đi chung. Huống chi bạch Thế Tôn, chúng hội hôm nay như rừng chiên-đàn (rừng gỗ đàn hương), trong sạch thuần nhất." Phật bảo Ca-diếp: "Chúng hội hôm nay tuy tất cả đều trong sạch thuần nhất, nhưng đối với 'lời nói che giấu' thì có chỗ không hiểu rõ." Ca-diếp bạch Phật: "Thế nào gọi là lời nói che giấu?" Phật bảo Ca-diếp: "Lời nói che giấu là nói rằng Như Lai rốt cuộc nhập diệt, nhưng thật ra Như Lai thường còn, không diệt. Bát-niết-bàn (nhập niết-bàn trọn vẹn) không phải là pháp hư hoại. Tu-đa-la (kinh) này lìa sự che giấu, trong sạch, âm thanh rõ ràng, dùng trăm nghìn nhân duyên (lý do, ví dụ, hoàn cảnh) để phân tích chỉ bày. Vì vậy, Ca-diếp, ông hãy quan sát lại đại chúng này."

 Lúc đó Đại Ca-diếp liền quan sát lại những người đến kia, xem họ đến với tâm thế nào. Trong khoảnh khắc sát-na (khoảng thời gian cực ngắn), những chúng sinh lòng tin thấp kém, cùng các Thanh văn, Duyên giác và Bồ-tát sơ nghiệp (mới bắt đầu tu), tự nghĩ mình không kham nổi, sinh lòng thối lui muốn bỏ đi. Ví như trong nhà vua có các lực sĩ, trong đó có người tên là Thiên Lực Sĩ (lực sĩ mạnh bằng nghìn người), từ chỗ ngồi đứng dậy đánh trống, xướng lên: "Ai kham nổi đấu sức với ta?" Những người không kham nổi thì ngồi im, tự nghĩ: "Ta không kham nổi đấu sức với người ấy, có khi bị thương đến mất mạng." Trong chúng không ai dám đối địch, bấy giờ người ấy mới được gọi là lực sĩ dũng mãnh khó khuất phục, dựng lá cờ đại thắng. Cũng vậy, những chúng sinh thấp kém cùng Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát sơ nghiệp nghĩ: "Ta không kham nổi nghe nhận điều này: Như Lai đã nhập niết-bàn mà lại nói là thường còn không diệt." Ở giữa đại chúng nghe điều chưa từng nghe, họ đứng dậy bỏ đi. Vì sao? Vì những người ấy trong đêm dài (suốt thời gian lâu dài) đối với bát-niết-bàn đã quen tu cái thấy cho rằng tất cả là trống không; nay nghe kinh trong sạch lìa che giấu nên đứng dậy bỏ đi.

 Trong số Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát sơ nghiệp từ mười phương đến ấy, nếu chia làm trăm nghìn vạn ức a-tăng-kỳ phần thì chỉ còn một phần ở lại, đó là những Bồ-tát Ma-ha-tát tin hiểu pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý) thường còn không đổi. Những vị ấy mới an trụ, thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) tất cả kinh về Như Lai tạng (giáo lý cho rằng trong mọi chúng sinh đều có sẵn tính Như Lai, như kho báu bị che lấp), cũng có thể giảng giải, an ủi thế gian, hiểu biết mọi lời nói che giấu, khéo quán xét mọi kinh liễu nghĩa (kinh nói rõ trọn ý nghĩa) và bất liễu nghĩa (kinh chưa nói rõ trọn, nói theo phương tiện), đều có thể hàng phục những chúng sinh phá hủy giới cấm, tôn kính vâng thuận người trong sạch có đức, đối với Ma-ha-diễn (Đại thừa: cỗ xe lớn, đường tu cứu độ tất cả để thành Phật) có lòng tin trong sạch lớn lao, không coi nhị thừa là điều kỳ diệu đặc biệt. Ngoài những kinh đại phương quảng (kinh Đại thừa rộng lớn) như thế, họ không giảng kinh khác; chỉ giảng rằng Như Lai thường còn và có Như Lai tạng, nhưng vẫn không bỏ nghĩa "không"; mà cái "không" ấy cũng không phải là cái "không" trong thân kiến (cái thấy sai lầm chấp có cái ta nơi thân), mà là "không" đối với tự tính của hết thảy pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt).

 Phật bảo Ca-diếp: "Ông hãy hỏi lại đại chúng: có muốn nghe Đại Pháp Cổ phương quảng nhất thừa (con đường duy nhất đưa tất cả đến thành Phật), tức là kinh Đại thừa khó tin này không?" Như vậy cho đến ba lần. Ca-diếp bạch Phật: "Lành thay, Thế Tôn." Ông liền từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, cúi đầu lễ chân Phật, đi quanh Phật về bên phải ba vòng, rồi bảo đại chúng: "Các vị có muốn nghe Kinh Đại Pháp Cổ này không? Như Lai nay sẽ vì tất cả các vị mà giảng nói nhất thừa, tức là Đại thừa, vượt ngoài cảnh giới của tất cả Thanh văn, Duyên giác." Ông nói như vậy ba lần. Mọi người đều đáp: "Chúng con mong muốn được nghe. Thưa ngài Đại Ca-diếp, chúng con đều vì nghe pháp mà đến. Lành thay, xin thương xót nói cho chúng con Kinh Đại Pháp Cổ." Ca-diếp lại nói: "Các vị tin như thế nào?" Họ liền đáp: "Ví như một người trai mới hai mươi tuổi mà có đứa con trăm tuổi, nếu Phật nói như vậy, chúng con cũng sẽ theo đó mà tin; huống chi Phật nói chánh pháp (giáo lý chân chính) mà chúng con lại không tin nhận. Vì sao? Vì Như Lai nói sao làm vậy; mắt trong sạch của Như Lai soi khắp không chướng ngại, dùng Phật nhãn (con mắt thấy biết tất cả của Phật) mà biết tâm chúng con." Ca-diếp khen: "Lành thay, lành thay! Các hiền giả, các vị kham nổi nghe Kinh Đại Pháp Cổ, hoặc giữ gìn, hoặc giảng nói." Phật bảo Ca-diếp: "Ví như người trai mới hai mươi tuổi mà có con trăm tuổi, Kinh Đại Pháp Cổ cũng như vậy. Vì sao? Vì Như Lai nhập niết-bàn mà lại thường còn; hết thảy đều vô ngã (không có cái 'ta' thực thể) mà lại nói có ngã (cái 'ta' chân thật)." Họ liền bạch: "Chỉ có Phật mới biết. Thế Tôn dạy thế nào, chúng con xin thọ trì như thế."

 Ca-diếp bạch Phật: "Cúi mong Thế Tôn nói Kinh Đại Pháp Cổ, đánh trống pháp lớn, thổi tù và pháp lớn." Phật nói: "Lành thay, lành thay, Ca-diếp! Nay ông hãy nghe giảng Kinh Đại Pháp Cổ." Ca-diếp bạch Phật: "Vâng, con xin nhận lời dạy. Vì sao? Vì đây là cảnh giới của con, cho nên Như Lai rất mực kính trọng đối đãi con. Kính trọng thế nào? Ngài từng bảo con: 'Ông hãy đến ngồi chung với ta.' Vì nhân duyên ấy, con phải biết ơn." Phật nói: "Lành thay, Ca-diếp! Vì lẽ ấy mà ta kính trọng đối đãi ông. Ca-diếp, ví như vua Ba-tư-nặc khéo nuôi bốn đạo binh; khi giao chiến thì đánh trống trận lớn, thổi tù và trận lớn, quân sĩ đối địch đứng vững; nhờ ơn nuôi dưỡng mà đánh không tiếc sức, thắng được quân thù, bờ cõi yên ổn. Cũng vậy, các tỳ-kheo, sau khi ta nhập niết-bàn, Ma-ha Ca-diếp sẽ hộ trì Kinh Đại Pháp Cổ này. Vì lẽ ấy, ta chia cho ông nửa chỗ ngồi. Vì vậy, vị ấy sẽ làm những điều ta làm; sau khi ta diệt độ (qua đời, nhập niết-bàn), kham nổi rộng truyền Kinh Đại Pháp Cổ." Ca-diếp bạch Phật: "Con là con trưởng sinh ra từ miệng Thế Tôn (nhờ lời dạy của Thế Tôn mà thành người con trong đạo)." Phật bảo các tỳ-kheo: "Ví như vua Ba-tư-nặc dạy các vương tử học các ngành học thuật; về sau họ kham nổi nối dõi dòng vua. Cũng vậy, các tỳ-kheo, sau khi ta diệt độ, tỳ-kheo Ca-diếp hộ trì kinh này cũng như thế."

 "Lại nữa, Ca-diếp, như vua Ba-tư-nặc thù địch với nhiều vua, đánh nhau qua lại. Những lúc ấy, các chiến sĩ thuộc bốn loại binh — voi, ngựa, xe, bộ — nghe tiếng trống lớn mà lòng không sợ hãi, nắm chắc áo giáp binh khí. Bấy giờ vua thương xót ban thưởng rất nhiều; đến lúc đánh nhau lại ban thêm châu báu và thành ấp; nếu ai thắng được địch thì đội cho dải lụa trắng, phong làm vua. Cũng vậy, Ca-diếp, các đệ tử Thanh văn của ta — tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di — theo giới mà học Ba-la-đề-mộc-xoa (bộ giới điều giúp giải thoát), thành tựu và khéo giữ mình trong luật nghi (khuôn phép giới luật), thì Như Lai ban cho họ sự an vui của cõi người, cõi trời. Ai có công lớn hàng phục bốn ma (bốn thứ phá hoại người tu: phiền não, thân năm uẩn, cái chết, và ma vương cõi trời), thì Như Lai lấy dải lụa trắng giải thoát của Tứ chân đế (bốn sự thật: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ) đội lên đầu họ. Nếu ai có lòng tin hiểu vượt bậc, cầu pháp thân thường còn, đại ngã (cái 'ta' lớn chân thật), kho tàng của Phật, thì khi ấy Như Lai lấy nước tát-bà-nhã (trí biết hết thảy của Phật) rưới lên đỉnh đầu, lấy dải lụa trắng Đại thừa đội lên đầu người ấy. Đại Ca-diếp, nay ta cũng như vậy, lấy dải lụa trắng Đại thừa đội lên đầu ông. Ông ở chỗ vô lượng đức Phật trong tương lai sẽ hộ trì kinh này. Ca-diếp nên biết, sau khi ta diệt độ, ông kham nổi hộ trì kinh điển như thế." Ca-diếp bạch Phật: "Xin vâng theo lời Thế Tôn dạy." Ông lại bạch Phật: "Con từ hôm nay cho đến sau khi Phật diệt độ, sẽ luôn hộ trì và giảng rộng kinh này."

 Phật bảo Ca-diếp: "Lành thay, lành thay! Nay ta sẽ vì ông nói Kinh Đại Pháp Cổ." Bấy giờ trong hư không, các chúng trời, rồng đồng thanh khen: "Lành thay, lành thay, Ca-diếp! Hôm nay chư thiên mưa xuống rất nhiều hoa trời, các chúng long vương (vua rồng) mưa xuống nước cam lộ (nước ngọt thần diệu) và hương bột mịn, an ủi, làm vui lòng hết thảy chúng sinh. Ngài xứng đáng được Thế Tôn lập làm con trưởng của pháp." Khi ấy chúng trời, rồng đồng thanh nói kệ (bài thơ tụng):

 Vua ở thành Xá-vệ
Đánh trống, thổi tù và trận;

 Vua pháp ở rừng Kỳ-hoàn (tức vườn Kỳ thụ)
Đánh lên trống pháp lớn.

 Phật bảo Ca-diếp: "Nay ông hãy lấy câu hỏi vặn làm dùi mà đánh trống pháp lớn. Như Lai là vua của pháp, là trời trong các cõi trời, sẽ vì ông mà giảng nói, sẽ giải quyết mối nghi của ông."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Đại Ca-diếp: "Có một tỳ-kheo tên là Tín Đại Phương Quảng (Tin Kinh Đại Thừa Rộng Lớn). Nếu bốn chúng nghe tên vị ấy thì những mũi tên tham, giận, si (si: mê muội; ba thứ này là 'ba độc' làm hại tâm) đều được nhổ ra. Vì sao? Ca-diếp, ví như vua Ba-tư-nặc có người con của Kỳ-bà (vị danh y thời Phật) tên là Thượng Dược. Khi vua Ba-tư-nặc giao chiến với nước địch, bảo Thượng Dược: 'Ông mau mang thuốc có thể nhổ tên cho mọi người đến đây.' Thượng Dược liền mang thuốc giải độc đến, vua đem bôi lên trống trận. Hoặc bôi, hoặc xông, hoặc đánh trống, những người bị trúng tên độc, ở trong khoảng một do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số) hoặc hai do-tuần, nghe tiếng trống ấy thì tên đều được nhổ ra. Cũng vậy, Ca-diếp, nếu ai nghe tên tỳ-kheo Tín Phương Quảng, thì những mũi tên tham, giận, si đều được nhổ ra. Vì sao? Vì vị ấy nhờ kinh này mà làm cho chánh pháp tăng trưởng rộng khắp, do thành tựu ngay trong đời hiện tại nên được quả báo lớn này. Đại Ca-diếp, ông hãy xem cái trống thường không có tâm biết kia, nhờ thứ thuốc không có tâm biết, hoặc bôi, hoặc xông, hoặc đánh, mà còn có sức đem lợi ích cho chúng sinh như thế; huống chi nghe tên Bồ-tát Ma-ha-tát là tỳ-kheo Tín Phương Quảng mà lại không trừ được ba độc của chúng sinh."

 Ca-diếp bạch Phật: "Nghe tên Bồ-tát còn trừ được ba mũi tên độc của chúng sinh, huống chi xưng niệm danh hiệu và công đức của Thế Tôn, nói rằng 'Nam-mô (xin kính lễ, xin quy về) Thích-ca Mâu-ni'. Xưng tán danh hiệu và công đức của Thích-ca Mâu-ni còn nhổ được ba mũi tên độc của chúng sinh, huống chi nghe Kinh Đại Pháp Cổ này, được an ủi, được giảng nói cho dù một bài kệ hay một câu, huống chi giảng rộng, lẽ nào lại không nhổ được ba mũi tên độc."

 Phật bảo Ca-diếp: "Như ta đã nói trước, tỳ-kheo giữ giới trong sạch thì mong muốn điều gì đều được như ý, do bản nguyện (lời nguyện gốc đã phát từ trước). Tất cả chư Phật đều có pháp này, tức là Kinh Đại Pháp Cổ không tạo tác, không khởi lên, không diệt mất. Vì vậy, Ca-diếp, ông ở đời sau cũng sẽ như ta. Vì sao? Vì nếu bốn chúng nghe tên ông thì ba mũi tên độc đều được nhổ ra. Vì vậy, Ca-diếp, nay ông hãy hỏi về Kinh Đại Pháp Cổ, để sau khi ta diệt độ, kinh được hộ trì, truyền bá lâu dài ở thế gian." Ca-diếp bạch Phật: "Lành thay, Thế Tôn, nay xin vì con nói Kinh Đại Pháp Cổ." Phật bảo Ca-diếp: "Về Kinh Đại Pháp Cổ, ông nên hỏi đôi điều." Bấy giờ Ca-diếp liền bạch Phật: "Lành thay, Thế Tôn, con xin hỏi chỗ còn nghi. Như Thế Tôn nói: 'Có hữu thì có khổ vui, không có hữu thì không có khổ vui.' Điều này nghĩa là gì?" Phật bảo Ca-diếp: "Không có hữu, tức là cái vui bậc nhất của bát-niết-bàn. Vì vậy, lìa khổ vui thì được cái vui bậc nhất của bát-niết-bàn. Hoặc khổ hoặc vui, đó chính là hữu; nếu không có hữu thì không có khổ vui. Vì vậy, ai muốn được bát-niết-bàn thì hãy cầu dứt hữu." Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại nghĩa này nên nói kệ rằng:

 Mọi hữu đều vô thường,
Chẳng có gì không đổi khác;

 Có hữu thì có khổ vui,
Không hữu thì không khổ vui.

 Không tạo tác thì không khổ vui,
Tạo tác thì có khổ vui;

 Chớ ưa thích các pháp hữu vi,
Cũng đừng gần gũi, quen theo nữa.

 Nếu người được an vui
Rồi lại rơi vào khổ;

 Nếu chưa đến niết-bàn
Thì chẳng ở nơi an vui.

 Bấy giờ Ca-diếp dùng kệ đáp rằng:

 Chúng sinh không tạo hữu,
Niết-bàn là vui bậc nhất;

 Đó chỉ là tên gọi "vui",
Không có người hưởng vui.

 Bấy giờ Thế Tôn lại nói kệ:

 Giải thoát thường còn, chẳng phải chỉ là tên gọi,
Sắc (hình tướng, thân có hình) mầu nhiệm lặng trong mà an trụ;

 Chẳng phải là cảnh giới
Của Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát.

 Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, sao nói là sắc mà lại thường còn?" Phật bảo Ca-diếp: "Nay ta sẽ nói ví dụ. Ví như có người từ xứ Ma-đầu-la ở phương nam đến. Có người hỏi: 'Ông từ đâu đến?' Người ấy đáp: 'Tôi từ Ma-đầu-la đến.' Lại hỏi: 'Ma-đầu-la ở phương nào?' Người ấy liền chỉ về phương nam. Ca-diếp, chẳng phải người hỏi nhờ đó mà tin sao? Vì sao? Vì người kia tự mình thấy nơi ấy mà đến. Cũng vậy, Ca-diếp, vì ta đã thấy, nên ông hãy tin ta." Bấy giờ Thế Tôn liền nói kệ:

 Ví như có người
Lấy tay chỉ hư không;

 Nay ta cũng như vậy,
Dùng tên gọi mà nói giải thoát.

 Ví như người kia
Từ phương nam xa xôi đến;

 Nay ta cũng như vậy,
Từ niết-bàn kia mà ra.

 "Nhưng, Ca-diếp, nếu thấy được nghĩa thì không cần nhân duyên (lý lẽ, ví dụ để giải thích); nếu không thấy được nghĩa thì cần nhân duyên. Cũng vậy, Ca-diếp, chư Phật Thế Tôn thường dùng vô lượng nhân duyên để chỉ bày giải thoát." Ca-diếp bạch Phật: "Thế nào là nhân (nguyên nhân chính)?" Phật bảo Ca-diếp: "Nhân là cái việc chính làm ra." Ca-diếp bạch Phật: "Thế nào là duyên (điều kiện phụ trợ)?" Phật bảo Ca-diếp: "Duyên là chỗ nương tựa." Ca-diếp bạch Phật: "Xin chỉ bày thêm, ví dụ thế nào?" Phật bảo Ca-diếp: "Như do cha mẹ mà sinh ra con: mẹ là nhân, cha là duyên. Vì vậy, do nhân duyên cha mẹ mà sinh con. Nói pháp nương nhân duyên mà tồn tại như thế, gọi là 'thành'." Ca-diếp bạch Phật: "'Thành' có nghĩa gì?" Phật bảo Ca-diếp: "'Thành' là thế gian được thành lập." Ca-diếp bạch Phật: "Thế nào là thế gian?" Phật bảo Ca-diếp: "Là cái tên đặt tạm cho sự hòa hợp của chúng sinh." Ca-diếp bạch Phật: "Thế nào là chúng sinh?" Phật bảo Ca-diếp: "Là cái tên đặt tạm cho sự tụ họp của các pháp (các yếu tố cấu thành)." Ca-diếp bạch Phật: "Thế nào là pháp?"

 Phật bảo Ca-diếp: "Phi pháp cũng là pháp, pháp cũng là phi pháp. Pháp lại có hai loại. Hai loại nào? Hữu vi và vô vi (không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt); sắc và phi sắc (có hình chất và không có hình chất). Không có pháp thứ ba." Ca-diếp bạch Phật: "Pháp có hình dạng thuộc loại gì?" Phật bảo Ca-diếp: "Pháp không phải là sắc." Ca-diếp bạch Phật: "Phi pháp thuộc loại gì?" Phật bảo Ca-diếp: "Phi pháp cũng không phải là sắc." Ca-diếp bạch Phật: "Nếu pháp và phi pháp đều không phải sắc, không có hình tướng, thì thế nào là pháp, thế nào là phi pháp?" Phật bảo Ca-diếp: "Pháp (điều chân chính, lành) là niết-bàn; phi pháp là hữu." Ca-diếp bạch Phật: "Nếu pháp và phi pháp không phải sắc, không có tướng, thì người có trí làm sao biết, biết điều gì, vì sao biết được tướng ấy?" Phật bảo Ca-diếp: "Chúng sinh sinh ra trong vòng sống chết, tu tập đủ loại phúc đức và căn lành (gốc rễ của điều thiện) trong sạch, đó là hạnh chân chính. Nếu họ làm theo pháp như thế thì mọi tướng trong sạch sinh ra. Ai làm theo pháp này là chúng sinh của pháp. Chúng sinh sinh ra trong vòng sống chết, làm đủ loại nghiệp (hành động tạo quả báo) không phúc, xấu ác, bất thiện; nếu họ làm theo phi pháp như thế thì mọi tướng xấu ác, nhơ nhớp sinh ra. Ai làm theo phi pháp này là chúng sinh của phi pháp."

 Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thế nào là chúng sinh?" Phật bảo Ca-diếp: "Chúng sinh là cái tên đặt tạm cho sự gom lại của bốn giới (bốn yếu tố cấu thành vật chất), tức là bên trong có địa giới (yếu tố đất, tính cứng), thủy giới (yếu tố nước, tính ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động); cùng các nhập xứ (giác quan và đối tượng của chúng, nơi nhận thức đi vào), năm căn (năm giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân), cho đến mười ba chi duyên khởi (các mắt xích trong chuỗi nhân duyên dẫn đến sống chết) — (Kinh Vô Tận Ý nói: từ suy nghĩ không chân chính sinh ra vô minh, nên thành mười ba chi) — cùng thọ (cảm nhận), tưởng (nhận biết hình ảnh), tư (ý muốn tạo tác), tâm, ý, thức. Đó gọi là pháp chúng sinh. Ca-diếp nên biết, đó gọi là tất cả pháp." Ca-diếp bạch Phật: "Trong đó pháp nào là chúng sinh?" Phật bảo Ca-diếp: "Trong đó không có một pháp riêng nào gọi là chúng sinh. Vì sao? Ca-diếp, ví như cái trống của vua Ba-tư-nặc, cái gì là trống?" Ca-diếp bạch Phật: "Gọi là trống là gồm da, gỗ và dùi; ba thứ này hòa hợp lại gọi là trống." Phật bảo Ca-diếp: "Cái tên đặt tạm cho sự hòa hợp như thế gọi là chúng sinh."

 Ca-diếp bạch Phật: "Tiếng trống không phải là trống sao?" Phật bảo Ca-diếp: "Dù không có tiếng đánh trống, trống cũng có tiếng, vì gió lay động (?)." Ca-diếp bạch Phật: "Trống là pháp hay phi pháp?" Phật bảo Ca-diếp: "Trống không phải pháp, cũng không phải phi pháp." Ca-diếp bạch Phật: "Vậy gọi là gì?" Phật bảo Ca-diếp: "Không phải pháp, không phải phi pháp thì gọi là vô ký (không xếp được vào thiện hay ác)." Ca-diếp bạch Phật: "Nếu có pháp vô ký thì thế gian phải có ba loại pháp." Phật bảo Ca-diếp: "Tướng vô ký giống như không phải nam, không phải nữ; không phải nam, không phải nữ thì gọi là 'bất nam' (người không có khả năng làm đàn ông). Nó cũng như vậy." Ca-diếp bạch Phật: "Như Thế Tôn nói, cha mẹ hòa hợp mà sinh con; nếu cha mẹ không có hạt giống chúng sinh thì không làm nhân duyên cha mẹ được." Phật bảo Ca-diếp: "Cái không có hạt giống chúng sinh ấy gọi là niết-bàn. Cái 'bất nam' lớn lao và thường còn cũng như vậy. Vì sao? Ví như vua Ba-tư-nặc khi giao chiến với nước địch, các chiến sĩ ăn bổng lộc của bậc trượng phu mà không dũng mãnh thì không được gọi là trượng phu. Cũng vậy, không có hạt giống chúng sinh thì không gọi là cha mẹ; cái 'bất nam' thường còn cũng như vậy."

 Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, có pháp thiện, pháp bất thiện, pháp vô ký. Cái gì là pháp thiện, cái gì là pháp bất thiện, cái gì là pháp vô ký?" Phật bảo Ca-diếp: "Lạc thọ (cảm giác vui) là pháp thiện, khổ thọ (cảm giác khổ) là pháp bất thiện, cảm giác không khổ không vui là pháp vô ký. Ba pháp này chúng sinh thường xuyên tiếp xúc. Lạc thọ là những thú vui của năm dục (sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, sự xúc chạm) ở cõi trời, cõi người. Khổ thọ là ở địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (quỷ đói), a-tu-la (loài thần hay ghen tức, hiếu chiến). Cảm giác không khổ không vui là như bệnh lang ben trắng (?) v.v." Ca-diếp bạch Phật: "Điều này không đúng." Phật bảo Ca-diếp: "Từ vui sinh ra khổ, từ khổ sinh ra khổ, cái đó là vô ký." Ca-diếp bạch Phật: "Ví dụ như thế nào?" Phật bảo Ca-diếp: "Như do ăn mà sinh bệnh: ăn là vui, bệnh là khổ; còn bệnh lang ben trắng v.v. thì gọi là vô ký." Ca-diếp bạch Phật: "Nếu khổ vui gọi là vô ký, thì cha mẹ và con cái cũng là vô ký." Phật bảo Ca-diếp: "Không phải vậy." Ca-diếp bạch Phật: "Ví dụ như thế nào?" Phật bảo Ca-diếp: "Như các cõi trời Phi tưởng phi phi tưởng (cõi trời cao nhất trong cõi không có hình sắc, nơi tâm không còn nhận biết thô mà cũng không hẳn là không nhận biết) cho đến cõi trời Vô tưởng (cõi trời nơi tâm nhận biết tạm ngưng), thì luôn ở trong pháp của con (?). Thiện

 cũng như vậy (?)." Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, như Phật nói, thọ và tưởng là chúng sinh; vậy thì cõi Phi tưởng phi phi tưởng lẽ ra không phải là chúng sinh." Phật bảo Ca-diếp: "Ở đó còn có phần hành (tâm tạo tác). Ta nói pháp chúng sinh này là trừ cõi trời Vô tưởng ra." Ca-diếp bạch Phật: "Chúng sinh là sắc hay không phải sắc?" Phật bảo Ca-diếp: "Chúng sinh không phải sắc, cũng không phải phi sắc; nhưng thành tựu những pháp ấy thì gọi là chúng sinh." Ca-diếp bạch Phật: "Nếu như vậy, ngoài những pháp thành tựu (vốn không phải chúng sinh) lại còn có chúng sinh khác, thì không nên có cõi trời Vô sắc (cõi trời không có hình sắc); nếu thế thì thế gian không có hai pháp là sắc và vô sắc (?)."

 Phật bảo Ca-diếp: "Pháp cũng không phải sắc, phi pháp cũng không phải sắc." Ca-diếp bạch Phật: "Vậy pháp đi cùng với giải thoát, hay phi pháp đi cùng với giải thoát? Cõi trời Vô sắc cũng có giải thoát." Phật bảo Ca-diếp: "Không phải vậy. Chỉ có pháp hữu vi và pháp vô vi. Vì vậy cõi trời Vô sắc thuộc về hữu vi, còn giải thoát là vô vi. Cõi trời Vô sắc chỉ là có tính chất của sắc mà thôi."

 Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, hết thảy hữu vi là sắc, phi sắc là vô vi. Còn cõi trời Vô sắc mà có sắc, đó là cảnh giới của Phật, không phải cảnh giới của chúng con." Phật bảo Ca-diếp: "Lành thay, lành thay! Đó là cảnh giới của ta, không phải cảnh giới của các ông. Như vậy, chư Phật Thế Tôn đã đến được giải thoát thì đều có sắc; giải thoát cũng có sắc."

 Phật bảo Ca-diếp: "Thế nào là trời Vô sắc? Những việc làm ở cõi trời ấy ông có biết không? Ca-diếp, thế nào là trời có sắc mà lại được xếp vào loại vô sắc, ông có biết không?" Ca-diếp bạch Phật: "Đó không phải là cảnh giới của chúng con." Phật bảo Ca-diếp: "Như vậy, chư Phật Thế Tôn đã đến được giải thoát đều có sắc, ông hãy quán xét."

 Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu được giải thoát như thế thì lẽ ra lại phải chịu khổ vui." Phật bảo Ca-diếp: "Như chúng sinh có bệnh, uống thuốc khỏi bệnh rồi, có bệnh lại nữa không?" Ca-diếp bạch Phật: "Nếu còn nghiệp thì tất phải có bệnh." Phật bảo Ca-diếp: "Người không còn nghiệp có bệnh không?" Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, không." Phật bảo Ca-diếp: "Như vậy, lìa khổ vui là giải thoát. Nên biết khổ vui là bệnh; người trượng phu khỏi bệnh ví như người đã được niết-bàn." Ca-diếp bạch Phật: "Nếu lìa khổ vui là giải thoát, thì đó là không còn nghiệp và bệnh đã hết chăng?" Phật bảo Ca-diếp: "Cái vui của thế gian chính là khổ; ra khỏi nó như thế thì nghiệp hết, được giải thoát." Ca-diếp bạch Phật: "Giải thoát ấy không còn có lúc chấm dứt nữa sao?" Phật bảo Ca-diếp: "Giả như ví hư không với biển, hư không có giống biển chăng? Hư không không gì ví được, giải thoát không gì ví được cũng như vậy. Như cõi trời Vô sắc có sắc mà không thể biết, cũng không thể biết là giống cái này hay giống cái kia; an trụ như thế, thong dong tự tại như thế, không phải là cảnh giới của Thanh văn, Duyên giác. Giải thoát cũng như vậy."

 Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, hết thảy chúng sinh do ai tạo ra?" Phật bảo Ca-diếp: "Chúng sinh tự tạo ra." Ca-diếp bạch Phật: "Nghĩa này thế nào?" Phật bảo Ca-diếp: "Làm phúc thì thành Phật, làm ác thì thành chúng sinh." Ca-diếp bạch Phật: "Chúng sinh đầu tiên do ai tạo ra?" Phật bảo Ca-diếp: "Các cõi trời Vô sắc như Phi tưởng phi phi tưởng do ai tạo ra? Sống thế nào? An trụ thế nào?" Ca-diếp bạch Phật: "Đối với các nghiệp ấy thì không thể biết hết, nhưng chỉ do nghiệp tạo ra. Như vậy, chúng sinh, sinh tử là đen và niết-bàn là trắng, do ai tạo ra?" Phật bảo Ca-diếp: "Do nghiệp tạo ra. Nghiệp khởi lên vô lượng pháp, điều thiện khởi lên vô lượng pháp." Ca-diếp bạch Phật: "Cái gì do nghiệp khởi, cái gì do thiện khởi?" Phật bảo Ca-diếp: "Do nghiệp khởi là hữu, do thiện khởi là giải thoát." Ca-diếp bạch Phật: "Nơi vô sinh (không còn sinh ra nữa) thì điều thiện khởi lên thế nào?" Phật bảo Ca-diếp: "Như như (chân lý vẫn y nguyên như thế), không khác." Ca-diếp bạch Phật: "Nếu do thiện khởi, thì làm sao đến được nơi vô sinh?" Phật bảo Ca-diếp: "Làm nghiệp thiện." Ca-diếp bạch Phật: "Ai dạy điều đó?" Phật bảo Ca-diếp: "Phật vô thủy (không có khởi đầu) dạy." Ca-diếp bạch Phật: "Hết thảy các Phật vô thủy do ai giáo hóa, do ai dạy?"

 Phật bảo Ca-diếp: "Cái vô thủy không phải điều mà hết thảy Thanh văn, Duyên giác suy lường mà biết được. Nếu có người ra đời, trí tuệ và nghe nhiều như Xá-lợi-phất (đệ tử bậc nhất về trí tuệ của Phật), suy nghĩ suốt đêm dài, rốt cuộc cũng không biết được trong các Phật vô thủy ai là đầu tiên, cho đến khoảng giữa tới niết-bàn cũng không biết được. Lại nữa, Ca-diếp, như Đại Mục-liên dùng sức thần thông tìm thế giới của vị Phật đầu tiên, vì vô thủy nên rốt cuộc không tìm được. Như vậy, hết thảy Thanh văn, Duyên giác và Bồ-tát thập địa (Bồ-tát ở mười bậc tu cao nhất) như Di-lặc v.v. đều không biết được. Khởi nguyên của Phật khó biết thế nào, thì khởi nguyên của chúng sinh cũng như vậy." Ca-diếp bạch Phật: "Vì vậy, bạch Thế Tôn, không có người tạo tác, không có người nhận quả." Phật bảo Ca-diếp: "Chính nhân là người tạo tác, người nhận quả." Ca-diếp bạch Phật: "Thế gian có cùng tận hay không cùng tận?" Phật bảo Ca-diếp: "Thế gian chưa từng cùng tận, không có gì để tận, không có lúc tận." Phật bảo Ca-diếp: "Như lấy một sợi lông chấm cho nhỏ từng giọt nước biển lớn ra ngoài, có thể làm cạn được không?" Ca-diếp bạch Phật: "Vâng, có thể cạn."

 Phật bảo Ca-diếp: "Thuở quá khứ cách đây vô lượng a-tăng-kỳ đại kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), có Phật tên là Kê-la-bà ra đời, giảng rộng giáo pháp. Khi ấy trong thành có một đồng tử dòng Ly-xa (một dòng tộc quý tộc ở Ấn Độ xưa) tên là Nhất Thiết Thế Gian Lạc Kiến (Người mà cả thế gian đều thích nhìn), làm Chuyển luân Thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chánh pháp), trị dân bằng chánh pháp. Vua cùng trăm nghìn người thân thuộc tùy tùng đến chỗ Phật, cúi đầu lễ chân Phật, đi quanh về bên phải ba vòng, cúng dường xong rồi bạch Phật: 'Bao lâu nữa con mới đạt được đạo Bồ-tát?' Phật bảo: 'Đại vương, Chuyển luân Thánh vương chính là Bồ-tát, không khác. Vì sao? Không có người nào khác làm Đế Thích, Phạm vương và Chuyển luân Thánh vương; chính Bồ-tát là người làm Đế Thích, Phạm vương, Chuyển luân Thánh vương. Trước làm rất nhiều lần Đế Thích, Phạm vương, sau mới làm Chuyển luân Thánh vương trị dân bằng chánh pháp. Ông đã từng làm Đế Thích, Phạm vương nhiều lần như số cát sông Hằng nhân với a-tăng-kỳ, nay làm Chuyển luân Thánh vương.' Vua bạch: 'Đế Thích, Phạm vương hình dạng thế nào?' Phật bảo: 'Đại vương, Đế Thích, Phạm vương cũng như ông nay đầu đội mũ trời, nhưng vẻ đoan trang thì không bằng ông. Như sắc tướng đoan trang đặc biệt của Phật mà Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát không theo kịp; Phật đoan trang thế nào, ông cũng như thế.'

 Ca-diếp, lúc ấy vị Thánh vương lại hỏi Phật: 'Bao lâu nữa con sẽ thành Phật?' Phật nói: 'Đại vương, phàm thành Phật thì thời gian rất lâu xa. Vì sao? Giả sử đại vương bỏ hết phúc đức, trở lại làm người thường, rồi lấy một sợi lông chấm cho nhỏ từng giọt nước biển lớn ra, cho đến khi gần cạn, chỉ còn như nước đọng trong vết chân trâu, lúc ấy sẽ có một vị Như Lai ra đời tên là Đăng Quang Như Lai, Ứng Cúng (bậc đáng được trời người cúng dường), Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn). Khi ấy có vị quốc vương tên là Địa Tự Tại; Đăng Quang Như Lai thọ ký (báo trước rằng sẽ thành Phật) cho vua ấy sẽ thành Phật. Lúc ấy ông sẽ là con trưởng của vua ấy, cũng được thọ ký. Khi ấy đức Như Lai kia sẽ nói như sau: "Đại vương, người con trưởng này của ông, từ xưa đến nay, cho đến lúc biển lớn sắp cạn, đều sinh làm con ông; trong suốt khoảng ấy chưa từng làm tiểu vương, mà hoặc làm Đế Thích, Phạm vương, hoặc làm Chuyển luân Thánh vương trị dân bằng chánh pháp. Người con trưởng của ông dũng mãnh tinh tấn (siêng năng không lười) như vậy. Này Địa Tự Tại, bồ-đề (sự giác ngộ thành Phật) khó được, vì nhân duyên ấy nên ta nói ví dụ này. Địa Tự Tại, người con trưởng này của ông có sáu vạn cung nữ xinh đẹp, trang sức chuỗi ngọc, dáng như tiên nữ, mà bỏ đi như nhổ nước bọt, biết dục lạc là vô thường, mong manh, không bền, nghĩ rằng: 'Ta sẽ xuất gia.' Nói xong, với lòng tin, rời nhà sống đời không nhà, bỏ nhà đi học đạo."'

 Vì vậy, đức Phật ấy thọ ký cho đồng tử này rằng: 'Đời sau sẽ có Phật tên là Thích-ca Mâu-ni, thế giới tên là Nhẫn (tức cõi Ta-bà, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu khổ). Ngươi, đồng tử dòng Ly-xa tên Nhất Thiết Thế Gian Lạc Kiến, sau khi Phật ấy nhập niết-bàn, lúc chánh pháp sắp diệt, chỉ còn tám mươi năm, sẽ làm tỳ-kheo, giữ gìn danh hiệu Phật, tuyên dương kinh này, không tiếc thân mạng; đến trăm tuổi thì mạng chung, sinh về cõi An Lạc (cõi Cực Lạc của Phật A-di-đà), được sức thần thông lớn, an trụ ở Đệ bát địa (bậc thứ tám trong mười bậc tu của Bồ-tát); một thân ở cõi trời Đâu-suất (cõi trời nơi Bồ-tát chờ ngày xuống thế thành Phật), một thân ở cõi An Lạc, lại hóa ra một thân nữa để hỏi Phật A-dật-đa (tức Di-lặc, vị Phật tương lai) về tu-đa-la này.' Khi ấy vua Địa Tự Tại nghe con mình được thọ ký, vui mừng hớn hở: 'Hôm nay Như Lai thọ ký cho con ta được Bát trụ địa (bậc thứ tám).' Đồng tử ấy nghe lời thọ ký, càng siêng năng tinh tấn hơn."

 Ca-diếp bạch Phật: "Vì vậy, bạch Thế Tôn, lấy lông chấm từng giọt nước biển lớn mà còn có thể cạn." Phật bảo Ca-diếp: "Nghĩa này thế nào?" Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, ví như người buôn đếm tiền vàng bỏ vào một cái hộp; mỗi khi con khóc thì đưa cho nó một đồng, tiền trong hộp ngày ngày hao bớt. Cũng vậy, Bồ-tát Ma-ha-tát đối với nước biển lớn hao bớt từng giọt đều biết rõ, cũng biết phần còn lại. Huống chi Thế Tôn, nếu khối chúng sinh to lớn mà hết thì lẽ nào Ngài không biết. Nhưng chúng sinh không có giảm hết; điều này tất cả Thanh văn, Duyên giác không thể biết, chỉ có Phật Thế Tôn mới biết được." Phật bảo Ca-diếp: "Lành thay, lành thay! Đúng như ông nói, khối chúng sinh to lớn không có lúc hết." Ca-diếp bạch Phật: "Chúng sinh nhập bát-niết-bàn thì có hết hay không hết?" Phật bảo Ca-diếp: "Chúng sinh không có hết." Ca-diếp bạch Phật: "Vì sao chúng sinh không hết?" Phật bảo Ca-diếp: "Nếu chúng sinh hết thì phải có giảm bớt, và tu-đa-la này thành vô nghĩa. Vì vậy, Ca-diếp, chư Phật Thế Tôn nhập bát-niết-bàn rồi đều thường còn. Vì lẽ ấy, chư Phật Thế Tôn nhập bát-niết-bàn mà không bị mài mòn tiêu mất." Ca-diếp bạch Phật: "Vì sao chư Phật nhập bát-niết-bàn mà không rốt cuộc tiêu diệt?" Phật bảo Ca-diếp: "Đúng vậy, đúng vậy. Như căn nhà đổ nát thì chỗ ấy thành hư không; cũng vậy, niết-bàn của chư Phật chính là giải thoát."

 Kinh Đại Pháp Cổ, quyển thượng (hết).

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video