Kinh Đại Pháp Cổ (Kinh "Trống Pháp Lớn": lời Phật giảng được ví như tiếng trống lớn đánh thức mọi người), quyển hạ.
Đời Tống, Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Cầu-na-bạt-đà-la dịch.
Bấy giờ Thế Tôn (Đức Phật, bậc được cả thế gian tôn kính) bảo Đại Ca-diếp (Ma-ha Ca-diếp, một trong các đại đệ tử của Phật): "Ví như có vị vua hay bố thí (đem của cải giúp người khác). Trong nước của vua ấy, nhiều kho báu chôn dưới đất hiện ra. Vì sao vậy? Vì vua ấy chu cấp đủ mọi thứ cho chúng sinh (mọi loài có sự sống, có tâm thức) nghèo khổ, cho nên kho báu tự nhiên hiện ra. Cũng vậy, Ca-diếp, bậc Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) có phương tiện lớn (phương tiện: cách làm khéo léo, tùy hoàn cảnh mà dẫn dắt người khác), vì rộng nói kho báu pháp (giáo lý của Phật) rất sâu cho chúng sinh, nên được kinh rất sâu xa, lìa mọi điều trái pháp này, tức là các kinh tương ứng với Không, Vô tướng, Vô tác (ba cửa giải thoát: Không – thấy mọi sự vật không có tự thể cố định; Vô tướng – không bám vào hình tướng; Vô tác – không mong cầu, không tạo tác). Lại được kinh nói Như Lai (danh hiệu của Phật) thường trụ (thường còn mãi, không mất) và kinh nói có Như Lai tạng (tính Phật sẵn có, ẩn chứa trong mỗi chúng sinh).
Ca-diếp, như ở châu Uất-đan-việt (châu phía bắc trong bốn châu lớn theo vũ trụ quan Phật giáo, nơi người dân sống sung túc), thức ăn tự nhiên có sẵn, mọi người cùng lấy mà không hề vơi bớt. Vì sao? Vì người ở đó suốt đời không có ý nghĩ 'cái này là của tôi', không có ý nghĩ keo kiệt tham lam. Cũng vậy, Ca-diếp, ở châu Diêm-phù-đề (châu phía nam, tức thế giới loài người chúng ta) này, các tỳ-kheo (nam tu sĩ xuất gia), tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ xuất gia), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia) có được kinh sâu xa này, chép lại, giữ gìn, đọc tụng, thông thạo đến tận cùng, rộng giảng cho người khác, trước sau không mỏi mệt chán nản, không nghi ngờ, không chê bai, thì nhờ sức thần của Phật, thường được người cúng dường (dâng lễ vật cúng kính) tự nhiên, vừa ý, cho đến khi đạt Bồ-đề (giác ngộ hoàn toàn) cũng không thiếu, không hết; chỉ trừ nghiệp định báo (việc đã làm mà quả báo chắc chắn phải chịu).
Như vị tỳ-kheo giữ giới, không lơi lỏng việc giữ giới, thì suốt đời có thiên thần theo hầu cúng dường. Nếu người ấy đối với kinh sâu xa như thế này, cho đến không khởi lên một ý nghĩ muốn chê bai, thì sẽ được Như Lai tạng, Như Lai thường trụ, thường thấy chư Phật, được gần gũi cúng dường. Như Chuyển luân Thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp, có bảy món báu theo hầu) đi đến đâu, bảy báu thường theo đến đó; cũng vậy, người thuyết pháp an ủi (người giảng pháp để vỗ về, nâng đỡ chúng sinh) ở nơi nào thì những kinh như thế này thường ở cùng người ấy. Như nơi Chuyển luân Thánh vương ở, bảy báu theo ở đó, không ở chỗ khác; những thứ không phải báu thật thì ở chỗ khác. Cũng vậy, nơi người thuyết pháp an ủi đang ở, những kinh như thế này đều từ phương khác đến chỗ người ấy; còn các kinh bất liễu nghĩa (kinh chưa nói trọn nghĩa, cần giải thích thêm) tương ứng với Không thì ở nơi khác. Cũng vậy, người thuyết pháp an ủi ở đến phương nào thì kinh này thường theo đến đó.
Như nơi Chuyển luân Thánh vương đi đến, các chúng sinh khác thuận theo vua, nghĩ rằng: 'Vua ở đâu, ta cũng nên đến đó.' Cũng vậy, nơi người thuyết pháp an ủi ở, những kinh như thế này cũng thường theo đến. Như khi Chuyển luân Thánh vương ra đời, bảy báu theo đó xuất hiện; cũng vậy, khi người thuyết pháp an ủi ra đời, những kinh như thế này cũng theo đó xuất hiện. Như bảy báu của Chuyển luân Thánh vương, nếu mất một báu, vua đi tìm, ắt đến được chỗ báu ấy; cũng vậy, người thuyết pháp an ủi vì muốn nghe kinh này mà tìm khắp nơi, nhất định đến được chỗ có kinh.
Lại nữa, như khi Chuyển luân Thánh vương chưa ra đời, các tiểu vương, các vua chuyển luân bằng sức mạnh (?), các vua liên kết với nhau, ai nấy đều xuất hiện ở đời. Cũng vậy, ở các phương không có người giảng nói kinh sâu xa này, những người thuyết giảng tạp nham khác nói các kinh tạp, tức là các kinh lẫn lộn đúng và không đúng. Chúng sinh ở đó cũng theo đó mà học. Khi theo học như vậy, nghe kinh rốt ráo sâu xa nói về Như Lai tạng, Như Lai thường trụ này thì lòng sinh nghi ngờ, đối với người thuyết pháp an ủi thì sinh lòng giận ghét muốn hại, khinh rẻ chê cười, không sinh lòng thương mến, mắng nhiếc không nhịn, nói rằng: 'Đây là văn chương bịa đặt, là lời của ma (kẻ ác chuyên phá hoại người tu đạo) nói ra', cho đó là hủy hoại pháp, rồi đều bỏ đi, ai về chỗ nấy, lại cùng nhau phá hoại, phạm giới, mang tà kiến (cách thấy biết sai lệch), rốt cuộc không thể có được những kinh như thế này. Vì sao? Vì người thuyết pháp an ủi ở đâu thì kinh này theo ở đó.
Bấy giờ ở thế gian có nhiều chúng sinh thấy, nghe kinh Ma-ha-diễn (Đại thừa: giáo pháp lớn, chủ trương tự giác ngộ và cứu độ tất cả mọi người) mà sinh lòng chê bai. Chớ nên sợ hãi. Vì sao? Vào thời ngũ trược (năm thứ dơ đục của đời suy: thời đại suy đồi, thấy biết sai lầm, phiền não hừng hực, con người kém cỏi, tuổi thọ ngắn ngủi), chánh pháp (giáo pháp chân chánh của Phật) suy giảm, nhiều chúng sinh chê bai Đại thừa. Như trong một làng có bảy nhà ắt có một con quỷ Trà-di-ni (?) (một loài quỷ cái hại người); cũng vậy, nơi những kinh như thế này được lưu hành, trong bảy người ắt có kẻ chê bai.
Ca-diếp, ví như những người cùng một lối giữ giới gặp nhau thì vui mừng; bọn kia cũng vậy, ai nấy đều hủy phạm giới, ở trong chúng nghe pháp, khi nghe kinh này thì nhìn nhau, nói lời giễu cợt: 'Cái gì là cõi chúng sinh? Cái gì là thường còn?' Nhìn sắc mặt nhau, nghĩ rằng: 'Người kia là bạn ta', rồi bênh vực thương xót nhau. Làm thế xong, cứ giữ nguyên bản tính cũ mà ở, giữ nguyên bản tính cũ mà đi. Như con nhà dòng dõi bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, cao nhất trong xã hội Ấn Độ xưa) hay trưởng giả (người giàu có, có danh vọng), sinh con quen làm điều xấu, cha mẹ răn dạy mà chẳng chịu sửa đổi, bỏ nhà ra đi, theo bạn xấu, cho các loài chim thú chọi nhau để làm trò vui. Cứ thế trôi dạt dần, đến tận nước khác, kết bè với kẻ cùng loại, cùng làm điều sai trái; đó gọi là kẻ đồng hành. Những kẻ không ưa kinh này cũng vậy, thấy người khác tụng giảng thì lại giễu cợt. Vì sao? Vì bấy giờ chúng sinh phần nhiều biếng nhác, giữ giới lỏng lẻo, gây trở ngại cho pháp; những kẻ đồng hành ấy theo nhau mà chê bai."
Ca-diếp bạch Phật: "Than ôi, thật là thời ác!"
Phật bảo Ca-diếp: "Đến lúc ấy, người thuyết pháp an ủi nên làm thế nào? Ca-diếp, ví như thửa ruộng ở cạnh thành ấp, gần đường đi, bị người, voi, ngựa xâm phạm ăn phá. Khi ấy chủ ruộng sai một người canh giữ; người canh không siêng năng giữ gìn, lại thêm cho đủ hai, ba, bốn, năm, hoặc mười, hai mươi, cho đến một trăm người. Người canh càng nhiều, kẻ lấy càng đông. Người sau cùng nghĩ: 'Canh giữ kiểu này không giữ được hết; phải dùng cách khéo léo khiến ruộng không bị xâm hại.' Bèn lấy lúa mạ trong ruộng, tự tay đem cho. Những kẻ kia cảm động, hổ thẹn, ruộng lúa được toàn vẹn. Ca-diếp, nếu ai khéo dùng phương tiện được như vậy thì sau khi ta diệt độ (qua đời, nhập Niết-bàn) có thể giữ gìn kinh này."
Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con trước sau cũng không thể thu phục những kẻ ác ấy. Con thà dùng hai vai gánh núi Tu-di (ngọn núi cao nhất, ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) suốt trăm nghìn kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài), chứ không thể chịu nổi việc nghe những tiếng nói ác, trái pháp của những kẻ ác ấy: phạm giới, diệt pháp, chê bai pháp, làm ô uế pháp. Bạch Thế Tôn, con thà làm tôi tớ cho người ta sai khiến, chứ không chịu nổi việc nghe những tiếng nói ác, trái pháp của những kẻ ác ấy: phạm giới, quay lưng với pháp, xa lìa pháp, phá hoại pháp. Bạch Thế Tôn, con thà đội trên đầu cả mặt đất, núi non, biển cả suốt trăm nghìn kiếp, chứ không chịu nổi việc nghe những tiếng nói ác, trái pháp của những kẻ ác ấy: phạm giới, diệt pháp, tự đề cao mình, chê bai người khác. Bạch Thế Tôn, con thà mãi chịu điếc, mù, câm, chứ không chịu nổi việc nghe những tiếng nói ác, trái pháp của những kẻ ác ấy: hủy phạm giới trong sạch, vì lợi mà xuất gia, nhận của tín thí (của cải do người có lòng tin đem cúng). Bạch Thế Tôn, con thà bỏ thân này, mau vào Bát-niết-bàn (Niết-bàn: trạng thái dứt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử; Bát-niết-bàn: nhập Niết-bàn hoàn toàn), chứ không chịu nổi việc nghe những tiếng nói ác, trái pháp của những kẻ ác ấy: hủy phạm giới trong sạch, sống theo lối 'tiếng tù và ốc' (?) (chỉ có tiếng mà không có thực), thân làm điều xu nịnh quanh co, miệng nói lời dối trá."
Phật bảo Ca-diếp: "Ông nhập Bát-niết-bàn thì đó là Bát-niết-bàn của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), chưa phải rốt ráo."
Ca-diếp bạch Phật: "Nếu Bát-niết-bàn của Thanh văn, Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần nghe Phật dạy) chưa phải rốt ráo, thì vì sao Thế Tôn nói có tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu): Thanh văn thừa, Bích-chi-phật thừa (tức Duyên giác thừa), Phật thừa? Bạch Thế Tôn, sao đã Bát-niết-bàn rồi lại còn Bát-niết-bàn nữa?"
Phật bảo Ca-diếp: "Thanh văn dùng Bát-niết-bàn của Thanh văn mà Bát-niết-bàn, chưa phải rốt ráo; Bích-chi-phật dùng Bát-niết-bàn của Bích-chi-phật mà Bát-niết-bàn, cũng chưa phải rốt ráo. Cho đến khi được đủ mọi loại công đức, được Nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ mọi mặt, mọi chi tiết của tất cả sự vật), được Bát-niết-bàn của Đại thừa, sau đó mới là rốt ráo, không có cái rốt ráo nào khác."
Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nghĩa ấy thế nào?" Phật bảo Ca-diếp: "Ví như từ sữa ra lạc (sữa đông), từ lạc ra sanh tô (bơ sống), từ sanh tô ra thục tô (bơ chín), từ thục tô ra đề hồ (tinh chất ngon nhất của sữa). Phàm phu có tà kiến như sữa mới vắt, sữa còn lẫn máu. Người thọ Tam quy (quy y, tức nương tựa ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) như sữa thuần. Những bậc Tùy tín hành (người tu dựa vào lòng tin theo lời người khác dạy) v.v... và Bồ-tát mới phát tâm, đang ở địa vị Giải hành (giai đoạn hiểu biết và thực hành, trước khi bước vào mười bậc của Bồ-tát), như sữa đã thành lạc. Bảy hạng Học nhân (bảy bậc thánh còn đang học, chưa đạt quả cuối cùng) và Bồ-tát ở Thất địa (bậc thứ bảy trong mười bậc tu của Bồ-tát) như sanh tô. A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh), Bích-chi-phật có ý sinh thân (thân do ý tạo thành, không do cha mẹ sinh ra), được sức tự tại, và Bồ-tát ở bậc thứ chín, thứ mười như thục tô. Như Lai, Ứng cúng (bậc xứng đáng được cúng dường), Đẳng chánh giác (bậc giác ngộ chân chánh, trọn vẹn) như đề hồ."
Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vì sao Như Lai nói có ba thừa?" Phật bảo Ca-diếp: "Ví như một người dẫn đường dũng mãnh, tài giỏi, dẫn các thân thuộc và đám đông người khác, từ chỗ mình ở muốn đến phương khác, đi qua đồng hoang, đường hiểm nguy khó đi. Người ấy nghĩ: 'Đám người này mệt mỏi, e sẽ quay về.' Để mọi người được nghỉ ngơi, ở đoạn đường phía trước, người ấy hóa phép ra một thành lớn, từ xa chỉ cho mọi người và nói: 'Phía trước có thành lớn, hãy mau đến đó.' Mọi người đều thấy, dần đến gần thành, bảo nhau: 'Đây là chỗ nghỉ của chúng ta', liền cùng vào thành nghỉ ngơi vui sướng, thích ở trong đó, không muốn đi tiếp.
Bấy giờ người dẫn đường nghĩ: 'Đám người này được chút vui nhỏ đã cho là đủ, yếu kém lười biếng, không có ý tiến lên.' Người dẫn đường liền xóa thành hóa ấy đi. Mọi người thấy thành biến mất, thưa với người dẫn đường: 'Đây là gì vậy? Là ảo thuật, là giấc mộng, hay là thật?' Người dẫn đường nghe xong, bảo mọi người: 'Thành lớn lúc nãy là ta hóa ra để mọi người nghỉ ngơi thôi. Còn có thành khác, nay nên đến đó; hãy mau đến đó, vui sướng yên ổn.' Mọi người đáp: 'Vâng, xin nghe lời dạy. Cớ gì lại ham cái chốn nhỏ hẹp tầm thường này? Hãy cùng tiến tới thành lớn yên vui.' Người dẫn đường nói: 'Lành thay, hãy đi.' Liền cùng tiến tới. Lại bảo mọi người: 'Dấu hiệu của thành lớn ta sắp đến đã hiện ra rồi, các người hãy quan sát; thành lớn phía trước kia vô cùng sung túc vui sướng.'
Dần dần đi tới, thấy thành lớn ấy. Bấy giờ người dẫn đường bảo mọi người: 'Các bạn nên biết, đây là thành lớn.' Khi ấy mọi người từ xa thấy thành lớn yên ổn sung túc, lòng vui mừng, cùng nhìn nhau, thấy điều hiếm có: 'Thành này là thật hay lại là giả?' Người dẫn đường đáp: 'Thành này là thật, mọi thứ đều kỳ lạ, yên ổn, sung túc, vui sướng.' Liền bảo mọi người vào thành lớn này: 'Đây là thành lớn rốt ráo bậc nhất; qua khỏi chỗ này không còn thành nào khác.' Mọi người cùng vào thành rồi, thấy điều hiếm có, lòng vui mừng, khen người dẫn đường: 'Lành thay, lành thay! Thật là trí tuệ lớn, dùng lòng đại bi (lòng thương xót lớn) và phương tiện mà thương xót chúng tôi.'
Ca-diếp nên biết, thành hóa lúc đầu ấy là trí tuệ trong sạch của thừa Thanh văn, Duyên giác, tức trí giải thoát Không, Vô tướng, Vô tác; còn thành lớn chân thật là sự giải thoát của Như Lai. Vì vậy Như Lai mở bày ba thừa, hiện ra hai loại Niết-bàn, rồi lại nói Nhất thừa (một con đường duy nhất đưa tất cả đến quả Phật)." Phật bảo Ca-diếp: "Nếu có ai nói không có kinh này thì người ấy không phải đệ tử của ta, ta không phải thầy của họ."
Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, các kinh Đại thừa phần nhiều nói nghĩa Không." Phật bảo Ca-diếp: "Tất cả kinh nói về Không đều là lời nói còn chừa lại (chưa nói hết ý), chỉ có kinh này là lời nói cao nhất, không phải lời nói còn chừa lại. Lại nữa Ca-diếp, như vua Ba-tư-nặc (vua nước Kiều-tát-la, đóng đô ở thành Xá-vệ, thời Phật còn tại thế) thường vào tháng mười một mở hội bố thí lớn: trước hết cho ăn những kẻ đói khát (nguyên văn: ngạ quỷ, tức quỷ đói) (?), người cô độc, kẻ nghèo đi xin, sau đó bố thí cho sa-môn (người xuất gia tu hành) và bà-la-môn những món ngon đủ vị tùy ý họ muốn. Chư Phật Thế Tôn cũng như vậy, thuận theo các ý muốn, ưa thích khác nhau của chúng sinh mà giảng nói các loại kinh pháp.
Nếu có chúng sinh lười biếng, phạm giới, không siêng tu tập, bỏ kinh điển nhiệm mầu nói về Như Lai tạng thường trụ, lại ưa thích tu học các loại kinh nói về Không, hoặc theo từng câu chữ mà nói, hoặc thêm vào câu chữ khác. Vì sao vậy? Họ nói như thế này: 'Tất cả kinh Phật đều nói vô ngã (không có cái tôi thường còn)', nhưng họ không biết nghĩa Không, vô ngã. Những người không có trí tuệ ấy hướng về sự diệt mất hoàn toàn. Tuy vậy, lời nói Không, vô ngã cũng là lời Phật. Vì sao? Vì kho phiền não (những thứ làm tâm rối loạn, khổ đau như tham lam, giận dữ, si mê) với vô lượng bụi bặm dơ bẩn mãi mãi trống không, đó là Niết-bàn; Niết-bàn như vậy là câu nói chung cho tất cả (?). Còn sự thường trụ an lạc kia là câu nói về Đại Bát-niết-bàn mà Phật đạt được."
Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thế nào là lìa đoạn kiến và thường kiến (đoạn kiến: cho rằng chết là mất hẳn; thường kiến: cho rằng có cái tôi thường còn bất biến theo lối hiểu thế tục)?" Phật bảo Ca-diếp: "Chừng nào chúng sinh còn luân hồi sinh tử (xoay vòng chết đi sinh lại không dứt) thì cái ngã (cái tôi) chưa tự tại (chưa tự làm chủ); vì vậy ta nói nghĩa vô ngã cho họ. Nhưng Đại Bát-niết-bàn mà chư Phật đạt được là thường trụ an lạc. Vì nghĩa ấy mà phá được cả đoạn kiến lẫn thường kiến."
Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã chuyển pháp vô ngã rồi lại chuyển pháp có ngã, đã lâu lắm rồi (?)."
Phật bảo Ca-diếp: "Vì để phá cái ngã theo quan niệm của thế gian mà ta nói nghĩa vô ngã. Nếu không nói như vậy, làm sao khiến họ tiếp nhận pháp của Đại sư (bậc thầy lớn, tức Phật)? Phật nói vô ngã, các chúng sinh ấy cho là lạ lùng, là điều chưa từng nghe, bèn tìm đến chỗ Phật; sau đó ta dùng trăm nghìn nhân duyên (lý lẽ, ví dụ, cách thức) khiến họ vào Phật pháp. Vào Phật pháp rồi, lòng tin tăng trưởng, siêng năng tu tập, khéo học pháp Không; sau đó ta mới nói cho họ về sự giải thoát thường trụ, an lạc, có sắc (có thực thể, chứ không phải hư vô). Lại nữa, có kẻ thế tục nói có thứ giải thoát (theo kiểu của họ); để phá điều đó, ta nói rằng giải thoát hoàn toàn không có gì cả. Nếu không nói như vậy, làm sao khiến họ tiếp nhận pháp của Đại sư? Vì vậy ta dùng trăm nghìn nhân duyên mà nói giải thoát là diệt hết, là vô ngã. Sau đó ta lại thấy các chúng sinh ấy cho sự diệt mất hoàn toàn là giải thoát; những người không có trí tuệ ấy hướng về sự diệt mất hết. Sau đó ta lại dùng trăm nghìn nhân duyên mà nói rằng giải thoát là có."
Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, đã có người được giải thoát tự tại thì nên biết chúng sinh ắt phải có cái thường còn, ví như thấy khói ắt biết có lửa. Nếu có ngã thì ắt có giải thoát. Nếu nói có ngã, tức là đã nói giải thoát có sắc; đó không phải thân kiến (chấp thân này là cái tôi thật) của thế tục, cũng không phải là nói đoạn hay thường."
Ca-diếp lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vì sao Như Lai không Bát-niết-bàn mà thị hiện (hiện ra cho người thấy) Bát-niết-bàn, không sinh mà thị hiện sinh?" Phật bảo Ca-diếp: "Để phá ý tưởng cho rằng (thân này) thường còn của chúng sinh, nên Như Lai không Bát-niết-bàn mà thị hiện Bát-niết-bàn, không sinh mà thị hiện sinh. Vì sao? Để chúng sinh nghĩ: 'Phật còn có lúc chết mất, không được tự tại, huống gì chúng ta có ngã và ngã sở (những gì thuộc về ta).' Ví như có vị vua bị nước láng giềng bắt, trói buộc gông cùm, nghĩ rằng: 'Nay ta còn là vua, là chủ nữa chăng? Nay ta không còn là vua, là chủ. Vì sao đến nỗi gặp những tai nạn này? Vì buông lung.' Cũng vậy, chừng nào chúng sinh còn luân hồi sinh tử thì cái ngã chưa tự tại; vì không tự tại nên nói nghĩa vô ngã.
Ví như có người bị giặc đuổi, giơ dao muốn giết, người ấy nghĩ: 'Nay ta không có sức, mong thoát được nạn chết này.' Cũng vậy, chúng sinh bị sinh, già, bệnh, chết cùng đủ mọi nỗi khổ bức bách nên nảy ra ý nghĩ mong được làm Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên) (?). Như Lai vì muốn phá ý nghĩ ấy nên thị hiện có chết. Như Lai là trời của các trời (bậc cao quý nhất trong cả trời và người). Nếu Bát-niết-bàn mà tiêu mất hoàn toàn thì thế gian lẽ ra cũng tiêu mất; nếu không tiêu mất thì là thường trụ an lạc. Đã thường trụ an lạc thì ắt có ngã, như có khói thì có lửa. Nếu không có ngã mà lại có ngã, thì thế gian lẽ ra phải đầy dẫy những cái thật có ngã và không phải ngã (?); vô ngã cũng không bị phá. Nếu thật không có ngã thì ngã không thành lập được."
Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, 'có' là gì?" Phật bảo Ca-diếp: "'Có' là hoạt động của chúng sinh trong hai mươi lăm cõi hữu (hai mươi lăm cảnh giới tồn tại mà chúng sinh luân hồi qua lại); 'không phải có' là vật không có tâm thức. Nếu cái 'không phải có' mà là chúng sinh thì lẽ ra chúng sinh phải từ nơi khác đến. Giả sử vật có tâm thức bị hoại diệt thì chúng sinh lẽ ra phải giảm bớt; nếu cái 'không phải có' mà là chúng sinh thì lẽ ra chúng sinh phải đầy tràn. Vì chúng sinh không sinh không hoại, nên không giảm, không đầy."
Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu có ngã thì vì sao lại sinh ra các phiền não dơ bẩn?" Phật bảo Ca-diếp: "Lành thay, lành thay! Nên đem câu ấy hỏi Như Lai. Ví như người thợ vàng thấy chất vàng, nghĩ: 'Chất vàng này vì đâu mà sinh cáu bẩn? Nay ta phải tìm cho ra gốc sinh cáu bẩn.' Người ấy có tìm được gốc chăng?" Ca-diếp thưa: "Không, bạch Thế Tôn." Phật bảo Ca-diếp: "Dù suốt đời suy nghĩ tìm nguyên nhân ban đầu, cho đến tận thuở vô thủy (không có khởi điểm), có tìm được tận gốc chăng? Đã không tìm được gốc mà cũng không được vàng. Nếu khéo léo dùng phương tiện, siêng năng không lười, trừ cáu bẩn của vàng đi, khi ấy mới được vàng." Phật bảo Ca-diếp: "Cái ngã cũng như vậy, bị phiền não khách (phiền não từ ngoài đến, không phải bản chất vốn có) sinh ra (bám vào). Người muốn thấy ngã mà nghĩ: 'Nay ta phải tìm gốc của ngã và của cáu bẩn', người ấy có tìm được gốc chăng?" Ca-diếp bạch Phật: "Không, bạch Thế Tôn." Phật bảo Ca-diếp: "Nếu siêng dùng phương tiện trừ cáu bẩn phiền não, khi ấy mới được ngã; tức là nghe những kinh như thế này, tin ưa sâu trong lòng, không lơi lỏng cũng không vội vã, khéo léo dùng phương tiện, chuyên tâm vào ba nghiệp (việc làm của thân, lời nói của miệng, ý nghĩ của tâm); nhờ nhân duyên ấy mới được ngã."
Ca-diếp lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu có ngã thì sao không thấy?" Phật bảo Ca-diếp: "Nay ta sẽ nói ví dụ. Ví như người mới học, học câu năm chữ và cách ghép gốc từ thành câu kệ (?) (một phép văn phạm). Nếu muốn biết nghĩa trước rồi mới học thì có biết được không? Phải học trước rồi mới biết. Người ấy học giỏi rồi, sau đó thầy dạy nghĩa của câu ghép từ gốc, dẫn ví dụ chỉ cho, người ấy nghe hiểu được; nhờ thầy mà hiểu nghĩa câu ấy, nên mới tin ưa được. Cũng vậy, cái ngã nay bị kho phiền não che phủ. Ta nói với chúng sinh: 'Thiện nam tử (người con lành, cách Phật gọi người nghe pháp), Như Lai tạng là như thế như thế', họ liền muốn thấy; có thấy được không?" Ca-diếp thưa: "Không, bạch Thế Tôn." Phật bảo Ca-diếp: "Như người không biết nghĩa câu ghép từ kia phải nhờ thầy mà tin; cũng vậy, Ca-diếp nên biết, Như Lai là người nói lời thành thật, dùng lời thành thật mà nói có cõi chúng sinh (bản tính sẵn có trong chúng sinh). Sau này ông sẽ biết, như người kia học thành rồi mới hiểu.
Nay ta lại nói thêm ví dụ cho ông, tức bốn ví dụ về bản tính chúng sinh bị che khuất: màng che mắt, mây dày che trăng, người đào giếng, ngọn đèn trong bình. Nên biết bốn điều này là nhân duyên (để hiểu về) kho tính Phật; tất cả chúng sinh đều có Phật tính (tính có thể thành Phật), có vô lượng tướng tốt (các nét tốt đẹp đặc biệt trên thân Phật) trang nghiêm chiếu sáng. Nhờ tính ấy, tất cả chúng sinh đều được Bát-niết-bàn.
Như mắt có màng là bệnh có thể chữa; chưa gặp thầy thuốc giỏi thì mắt luôn tối; gặp được thầy thuốc giỏi thì mau thấy được hình sắc. Cũng vậy, vô lượng kho phiền não che lấp tính Như Lai; chừng nào chưa gặp chư Phật, Thanh văn, Duyên giác thì cứ chấp cái không phải ngã, chấp ngã sở làm ngã; nếu gặp chư Phật, Thanh văn, Duyên giác mới biết cái ngã chân thật, như bệnh được chữa khỏi, mắt sáng ra. Màng là các phiền não; mắt là tính Như Lai.
Như mây che trăng, trăng không sáng sạch; các kho phiền não che tính Như Lai, tính ấy không sáng sạch. Nếu lìa hết mây phiền não che phủ thì tính Như Lai trong sạch như trăng rằm.
Như người đào giếng, gặp đất khô biết nước còn xa, gặp bùn đất ướt biết nước dần gần, khi được nước là đến chỗ tận cùng. Cũng vậy, gặp chư Phật, Thanh văn, Duyên giác, tu tập việc lành, đào lớp đất phiền não, được nước tính Như Lai.
Như ngọn đèn trong bình, ánh sáng không hiện ra, chẳng ích gì cho chúng sinh; nếu đập vỡ bình, ánh sáng soi khắp. Cũng vậy, các bình phiền não che ngọn đèn Như Lai tạng, tướng tốt trang nghiêm không sáng sạch, chẳng ích gì cho chúng sinh; nếu lìa hết các kho phiền não, tính Như Lai ấy dứt hẳn phiền não, tướng tốt chiếu sáng, làm Phật sự (việc của Phật: giáo hóa cứu độ chúng sinh), như ngọn đèn trong bình đã vỡ, chúng sinh được dùng.
Nhân duyên của bốn ví dụ này cho thấy: như ta có bản tính chúng sinh ấy, nên biết tất cả chúng sinh cũng đều như vậy; bản tính chúng sinh ấy sáng sạch không bờ bến."
Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu tất cả chúng sinh đều có Như Lai tạng, cùng một tính, cùng một thừa, thì vì sao Như Lai nói có ba thừa: Thanh văn thừa, Duyên giác thừa, Phật thừa?" Phật bảo Ca-diếp: "Nay ta sẽ nói ví dụ. Như có một trưởng giả rất giàu, chỉ có một đứa con trai; đứa con đi theo bà vú, ở giữa đám đông bị lạc mất. Lúc sắp chết, trưởng giả nghĩ: 'Ta chỉ có một đứa con, đã lạc mất từ lâu, không còn con nào khác, cũng không còn cha mẹ, thân thuộc; nếu một mai ta chết đi, mọi của cải sẽ bị vua lấy hết.' Đang lúc suy nghĩ thì đứa con lạc mất xưa kia đi lang thang xin ăn, đến đúng nhà mình mà không biết đó là nhà cha. Vì sao? Vì bị lạc từ nhỏ. Người cha thấy liền nhận ra, nhưng không nói đó là con. Vì sao? Vì sợ nó hoảng mà bỏ chạy, nên cho nhiều của cải và nói: 'Ta không có con, hãy làm con ta, đừng đi đâu khác.' Người con đáp: 'Tôi không thể ở đây. Vì sao? Ở đây lúc nào cũng khổ như bị trói buộc.' Trưởng giả hỏi: 'Vậy ngươi muốn làm gì?' Người con đáp: 'Tôi thà dọn các thứ dơ bẩn, chăn thả, làm ruộng.' Trưởng giả nghĩ: 'Đứa con này phước mỏng; ta sẽ chờ đúng lúc, tạm theo ý nó.' Liền cho nó dọn phân.
Lâu sau, người con thấy trưởng giả hưởng thụ năm dục (năm thứ thú vui của giác quan: sắc đẹp, âm thanh, hương thơm, vị ngon, xúc chạm êm ái) thì lòng sinh ham thích, nghĩ: 'Mong trưởng giả có lúc thương mà thu nhận, ban cho nhiều của báu, nhận ta làm con.' Nghĩ vậy rồi không siêng làm việc. Trưởng giả thấy vậy nghĩ: 'Như thế này chẳng bao lâu ắt nó sẽ làm con ta.' Lúc ấy trưởng giả liền hỏi: 'Nay sao ngươi khởi ý khác, không siêng làm việc?' Người con đáp: 'Tôi muốn được làm con, nên mới sinh lòng như vậy.' Trưởng giả nói: 'Tốt lắm. Ta là cha ngươi, ngươi là con ta. Ta thật là cha ngươi mà ngươi không biết. Mọi kho tàng ta đều giao cho ngươi.' Rồi giữa đám đông tuyên bố: 'Đây là con ta, ta lạc mất đã lâu, nay gặp lại, nó trở về nhà mà không tự biết. Ta bảo làm con mà nó không chịu; hôm nay nó tự xin làm con ta.'
Ca-diếp, như trưởng giả kia dùng phương tiện dụ dẫn đứa con có chí hướng thấp kém, trước cho dọn phân, sau mới giao của cải, giữa đám đông tuyên bố: 'Đây vốn là con ta, lạc mất đã lâu, nay may mắn tự đến làm con ta.' Ca-diếp, cũng vậy, với người không ưa Nhất thừa thì ta nói ba thừa. Vì sao? Đây là phương tiện khéo léo của Như Lai. Các vị Thanh văn đều là con ta, như người dọn phân kia nay mới tự biết."
Ca-diếp bạch Phật: "Than ôi, lạ thay! Thừa Thanh văn sao mà thấp kém quá đỗi; thật là con Phật mà không nhận ra cha."
Phật bảo Ca-diếp: "Nên học như vậy. Nếu ông không chịu nổi sự quở trách mắng nhiếc (của bọn kia) thì nên lánh xa họ; về sau khi họ đã chín muồi, ông sẽ biết. Lại nữa Ca-diếp, Thanh văn và Đại thừa thường trái ngược nhau, như thế tục với vô lậu (thanh tịnh, không còn phiền não rỉ chảy), như ngu si với sáng suốt (?). Lại nữa Ca-diếp, nếu có ai chê bai kinh này thì nên thu nhận họ. Vì sao? Vì do chê bai, khi bỏ thân này họ sẽ rơi vào bóng tối vô biên. Vì thương xót họ, nên đặt ra phương tiện, dùng pháp Đại thừa làm cho họ chín muồi. Nếu không thể chữa được thì họ sẽ rơi vào địa ngục. Nếu có người tin thì họ tự sẽ tin. Các chúng sinh còn lại nên dùng nhiếp sự (các cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ) mà thu phục, khiến họ được giải thoát.
Lại nữa Ca-diếp, nếu có người đàn ông mới phát bệnh sốt, không nên cho uống thuốc hay chữa bằng cách khác. Vì sao? Vì chưa đến lúc; phải đợi đúng lúc rồi mới chữa. Không biết phân biệt hai lúc (lúc chưa nên chữa và lúc nên chữa) thì đó là thầy thuốc dở. Vì vậy bệnh chín rồi mới nên chữa; chưa chín thì phải đợi đúng lúc. Cũng vậy, chúng sinh chê bai kinh này, khi lỗi lầm đã chín thì tự hối hận sâu sắc: 'Than ôi, khổ thay, những việc ta làm, nay ta mới nhận ra.' Đến lúc ấy nên dùng nhiếp sự mà cứu vớt, thu nhận họ.
Lại nữa Ca-diếp, như có người đàn ông đi qua đồng hoang rộng lớn, nghe tiếng cả bầy chim kêu. Người ấy nghĩ về tiếng chim, cho rằng có giặc cướp, bèn đi đường khác, vào đầm vắng, đến chỗ cọp sói, bị cọp ăn thịt. Cũng vậy Ca-diếp, các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di đời sau, giữa tiếng nói 'có ngã' và 'vô ngã', lại sợ tiếng 'có ngã', rơi vào đoạn kiến 'đại không' (cho rằng tất cả đều trống rỗng, chẳng có gì), tu tập vô ngã, đối với kinh điển rất sâu nói về Như Lai tạng, chư Phật thường trụ như thế này thì không sinh lòng tin ưa.
Lại nữa Ca-diếp, điều ông hỏi ta, ta đã nói với A-nan (người hầu cận Phật, đệ tử nghe nhiều nhớ nhiều): 'Có hữu (cõi tồn tại trong luân hồi) thì có khổ vui; không có hữu thì không có khổ vui.' Nay ông hãy lắng nghe. Ca-diếp, Như Lai không phải là hữu, không phải là chúng sinh, mà cũng không hoại diệt."
Ca-diếp bạch Phật: "Thế nào, bạch Thế Tôn?" Phật bảo Ca-diếp: "Như dưới chân núi Tuyết (dãy Hy-mã-lạp-sơn) có mỏ ngọc ma-ni (một loại ngọc báu quý, tự phát sáng) tỏa ánh sáng trong. Có người khéo biết tướng ngọc ma-ni, thấy dấu hiệu liền biết, bèn lấy mang đi; như cách luyện vàng, trừ bỏ cặn bã dơ bẩn, lìa cáu mà được trong sạch; đặt ở đâu thì cáu bẩn vốn có cũng không làm dơ được nữa. Vì sao? Ví như người cầm đèn mà đi, đến đâu bóng tối đều tan, ánh đèn sáng rõ. Ngọc ma-ni kia cũng vậy, như vàng ròng đã luyện, bụi bẩn không làm dơ được. Khi ánh trăng sao chiếu vào thì ngọc tuôn ra nước sạch, khi ánh mặt trời chiếu vào thì liền phát ra lửa. Cũng vậy Ca-diếp, Như Lai, Ứng cúng, Đẳng chánh giác ra đời, lìa hẳn mọi sinh, già, bệnh, chết; phiền não và tập khí (thói quen sâu dày còn sót lại của phiền não) dơ bẩn đều diệt hết, thường chiếu sáng lớn như viên ngọc sáng kia, không gì làm dơ được, như hoa sen sạch, bụi nước không dính vào.
Lại nữa Ca-diếp, Như Lai vào những lúc như thế này, như thế kia, với những hình dạng như thế này, như thế kia, xuất hiện ở thế gian, tùy chỗ thích hợp mà thị hiện thân phàm, nhưng không bị cáu bẩn của các chốn sinh phàm tục ấy làm nhiễm, cũng không chịu khổ vui của thế gian. Vui (của thế gian) là những thứ hưởng thụ năm dục của người và trời; mà chính đó là khổ. Chỉ có giải thoát mới là niềm vui thường còn rốt ráo."
Ca-diếp bạch Phật: "Lành thay, lành thay, bạch Thế Tôn! Con tự xét, đến nay mới (thật sự) là xuất gia, thọ giới cụ túc (giới đầy đủ của người xuất gia chính thức), có được phần của tỳ-kheo, thành A-la-hán. Con phải biết ơn và báo ơn Như Lai, vì Như Lai ngày trước đã chia nửa tòa cho con ngồi, hôm nay lại ở giữa bốn chúng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di) dùng nước pháp Đại thừa rưới lên đầu con (như nghi lễ rưới nước lên đầu khi trao ngôi vị, tức giao trọng trách)."
Bấy giờ trong chúng có kẻ mang hình dáng, nghi thức của tỳ-kheo, có kẻ mang hình dáng, nghi thức của ưu-bà-tắc, có kẻ mang hình dáng, nghi thức không phải ưu-bà-tắc, nghiêng ngả, cúi xuống ngửa lên; tất cả đều do ma làm ra. Bấy giờ A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, đại chúng nay đã lìa hết trấu cám, vững chắc chân thật như rừng chiên-đàn (cây gỗ thơm quý). Trong chúng như thế, bọn kia ở bằng cách nào?" Phật bảo A-nan: "Hãy hỏi Đại Ca-diếp." A-nan nói: "Vâng, lành thay, con sẽ hỏi." Liền hỏi Ca-diếp: "Trong chúng này, bọn kia ở bằng cách nào?" Ca-diếp đáp: "Những kẻ ngu si ấy là quyến thuộc của ma, cùng ma kéo đến. Vì vậy, A-nan, trước đây tôi đã nói: tôi không kham nổi việc sau khi Như Lai diệt độ khéo dùng phương tiện giữ gìn chánh pháp như người khéo giữ ruộng; cho nên trước đó tôi mới nói 'thà gánh cả mặt đất', như đã nói rộng ở trên. Bấy giờ Thế Tôn liền bảo tôi: 'Sau khi ta diệt độ, ông phải gắng chịu mà giữ gìn chánh pháp cho đến khi pháp diệt hết.' Lúc ấy tôi bạch Phật: 'Con có thể giữ gìn chánh pháp trong bốn mươi năm.' Khi ấy Phật trách: 'Sao lại lười biếng, không thể giữ pháp cho đến khi pháp diệt hết?'"
Phật bảo Ca-diếp: "Ông hãy tìm ma; nếu tìm được thì kham nổi việc giữ pháp." Ca-diếp liền dùng thiên nhãn (mắt của trời, thấy được những nơi xa và những thứ mắt thường không thấy) quan sát mà không thấy. Như ở nước Xá-vệ có một người quê mùa lạc mất con, tìm con giữa đám đông mà không thấy, mệt mỏi trở về; Ca-diếp dùng thiên nhãn tìm ma giữa đại chúng mà không được cũng như vậy. Ca-diếp liền bạch Phật: "Con không kham nổi việc tìm ác ma." Cứ như vậy, tám mươi vị đại Thanh văn đều nói không kham nổi. Phật lại bảo năm trăm Bồ-tát như Hiền Hộ v.v..., trừ một vị Bồ-tát tên là Nhất Thiết Thế Gian Lạc Kiến (nghĩa là: người mà cả thế gian đều ưa nhìn thấy), đi tìm ác ma, cũng không tìm được.
Bấy giờ Thế Tôn lại bảo Ca-diếp: "Ông không kham nổi việc giữ gìn chánh pháp vào tám mươi năm còn lại khi pháp sắp diệt; vị Bồ-tát ở phương nam sẽ giữ gìn được. Ông hãy tìm trong năm trăm Bồ-tát của Hiền Hộ, ở người cuối cùng." Ca-diếp đáp: "Lành thay, con sẽ tìm." Tìm được đồng tử (cậu thiếu niên) Ly-xa (dòng tộc quý tộc ở thành Tỳ-xá-ly) Nhất Thiết Thế Gian Lạc Kiến. "Bạch Thế Tôn, đồng tử Ly-xa Nhất Thiết Thế Gian Lạc Kiến chính là người ấy."
Phật bảo Ca-diếp: "Ông hãy đến khuyên mời, nhờ người ấy tìm ác ma." Bấy giờ Ca-diếp liền cùng tám mươi đại Thanh văn và năm trăm Bồ-tát như Hiền Hộ v.v... cùng nhau khuyên mời đồng tử Ly-xa Nhất Thiết Thế Gian Lạc Kiến: "Này đồng tử, Thế Tôn đã cử ngươi, ngươi kham nổi việc tìm ác ma." Bấy giờ đồng tử ở giữa đại chúng nói với Ca-diếp: "Nay tôi kham nổi việc tìm ác ma. Nhưng có tám mươi đại Thanh văn, năm trăm Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) như Hiền Hộ v.v..., cùng các Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Quán Thế Âm, Đắc Đại Thế, Diệt Chư Ác Thú, Di-lặc v.v..., cớ sao các vị ấy không tìm mà lại bảo tôi tìm? Nên để các vị ấy trước, sau rồi mới đến tôi." Ca-diếp nói: "Hàng phục ác ma là việc không có phước sao?" Đồng tử đáp: "Ca-diếp, ông biết là có phước thì nên tự làm đi; nay tôi không thể." Bấy giờ Ca-diếp đem việc ấy bạch Phật. Phật hỏi Ca-diếp: "Đồng tử ấy nói gì?" Ca-diếp bạch Phật: "Đồng tử nói: 'Trước là các bậc đại đức (bậc tu hành có đức lớn), sau mới đến tôi. Tôi là người thế tục, tính lại thấp kém. Các bậc đại đức, tám mươi vị Thanh văn và năm trăm vị đứng đầu như Hiền Hộ v.v... đều phải ở trước, sau mới đến lượt tôi.'" Khi ấy các vị Thanh văn và Hiền Hộ v.v... đều đi tìm mà không được, như người quê mùa kia tìm con không thấy, đều nói không kham nổi, rồi đứng sang một bên.
Bấy giờ Thế Tôn lại bảo Ca-diếp: "Nay ông đã nghe kinh Đại Pháp Cổ này; sau khi ta diệt độ, trong bốn mươi năm ông hãy khéo giữ gìn chánh pháp như hiện nay, hãy đánh trống pháp lớn, thổi tù và ốc pháp lớn, mở hội pháp lớn, dựng cờ pháp lớn. Sau đó đồng tử Ly-xa Nhất Thiết Thế Gian Lạc Kiến, vào tám mươi năm còn lại khi chánh pháp sắp diệt, sẽ dùng năm thứ dây trói (trói cổ, hai tay và hai chân) mà trói ác ma cùng quyến thuộc của nó như trói con thỏ nhỏ, rộng tuyên giảng kinh Đại Pháp Cổ, đánh trống pháp lớn, thổi tù và ốc pháp lớn, mở hội pháp lớn, dựng cờ pháp lớn." Ca-diếp bạch Phật: "Vào lúc nào?" Phật bảo Ca-diếp: "Vào tám mươi năm còn lại khi chánh pháp sắp diệt."
Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con muốn thấy ác ma." Phật bảo đồng tử: "Hãy mau chỉ ác ma cho đại chúng thấy." Bấy giờ đồng tử ngước nhìn Thế Tôn rồi liền chỉ mà nói: "Hãy xem ác ma này, từ phương khác đến, giống như các Bồ-tát, mang hình tỳ-kheo, ngồi trong chúng." Đại chúng đều thấy nó đã bị trói năm chỗ. Ma nói: "Đồng tử, tôi không còn gây trở ngại cho kinh này nữa." Nó nói như vậy ba lần.
Bấy giờ Thế Tôn bảo chúng Bồ-tát như đồng tử Ly-xa Nhất Thiết Thế Gian Lạc Kiến v.v...: "Ma-ha Ca-diếp đã có thể giữ gìn chánh pháp trong bốn mươi năm sau khi ta diệt độ; trong các ông, ai có thể giữ pháp vào thời cuối cùng sau khi ta diệt độ?" Ngài nói như vậy ba lần mà không ai kham nổi. Phật bảo đại chúng: "Các ông chớ có ý nghĩ tự khinh mình yếu kém. Trong chúng của ta đây có nhiều đệ tử sau khi ta diệt độ có thể giữ chánh pháp, nói kinh này. Người cuối cùng trong năm trăm Bồ-tát như Hiền Hộ v.v..., là đồng tử Ly-xa Nhất Thiết Thế Gian Lạc Kiến, sau khi ta diệt độ sẽ đánh trống pháp lớn, thổi tù và ốc pháp lớn, mở hội pháp lớn, dựng cờ pháp lớn."
Bấy giờ đồng tử liền thả ác ma ra. Khi ấy đại chúng nói với đồng tử: "Ngươi đã được thọ ký (được Phật báo trước về sự thành tựu trong tương lai)."
Bấy giờ Thế Tôn lại bảo Đại Ca-diếp: "Nay ông Ca-diếp như người giữ ruộng không có phương tiện khéo léo, không kham nổi việc giữ gìn kinh này. Nay đồng tử này nghe kinh này rồi, có thể khéo tụng đọc, giữ gìn ngay trước mắt, giảng cho người khác, thường có thể thị hiện thân phàm phu mà thật đang ở Thất địa. Vào tám mươi năm còn lại khi chánh pháp sắp diệt, người ấy sẽ sinh ở phương nam, tại nước Văn-đồ-la, làng Đại Ba-lợi, bên sông Thiện Phương Tiện, trong dòng họ Ca-da-lê, làm tỳ-kheo mang tên ta. Như người giữ ruộng khéo dùng phương tiện giữ gìn lúa mạ, người ấy ở giữa đám người kiêu mạn, buông lơi, lười biếng (trong giáo pháp) của ta mà lìa đời xuất gia, dùng bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ) để thu phục đám ấy, có được kinh sâu xa này, tụng đọc thông thạo, làm cho tăng chúng trong sạch, khiến họ bỏ các vật không trong sạch đã nhận trước kia. Trước hết người ấy vì họ nói kinh Đại Pháp Cổ; thứ hai, vì họ nói kinh Không của Đại thừa; thứ ba, vì họ nói kinh Đại Pháp Cổ về cõi chúng sinh và Như Lai thường trụ; đánh trống pháp lớn, thổi tù và ốc pháp lớn, mở hội pháp lớn, dựng cờ pháp lớn.
Người ấy sẽ ở trước mặt ta khoác áo giáp thệ nguyện lớn (lời nguyện rộng lớn, bền chắc như áo giáp), suốt trăm năm tuổi thọ thường tuôn mưa pháp, giảng nói kinh này. Đủ trăm năm rồi, hiện sức thần thông lớn, thị hiện Bát-niết-bàn, nói lời thọ ký như thế này: 'Phật Thích-ca Mâu-ni nay đến đây, tất cả hãy ngước nhìn, cung kính lễ lạy. Như Lai thường trụ an lạc như vậy; các bạn hãy quán thấy sự thường còn, an vui chân thật đúng như lời ta nói.'"
Bấy giờ giữa hư không, chư Phật mười phương đều hiện thân, nói rằng: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Tất cả đều nên tin lời nói khéo ấy."
Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát thành tựu bao nhiêu đức thì có thể thấy Pháp thân (thân chân thật của Phật, tức bản thể chân lý, không phải thân xác thịt) thường trụ không hoại của Như Lai, và lúc lâm chung hiện được sức thần lớn?" Phật bảo Ca-diếp: "Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu tám công đức thì thấy được ngay trước mắt Pháp thân thường trụ không hoại của Như Lai. Tám điều ấy là gì? Một là nói kinh sâu xa này mà lòng không lười biếng. Hai là nói ba lối giảng về ba thừa kia cũng không mỏi mệt. Ba là người đáng được giáo hóa thì trước sau không bỏ. Bốn là nếu tăng chúng chia rẽ thì làm cho hòa hợp như một. Năm là trước sau không gần gũi tỳ-kheo-ni, phụ nữ, hoàng môn (người bị hoạn). Sáu là xa lìa việc gần gũi vua chúa và những kẻ có thế lực lớn. Bảy là thường ưa thiền định (lắng tâm, tập trung tâm ý vào một chỗ). Tám là suy nghĩ quán xét sự bất tịnh (nhơ nhớp của thân) và vô ngã. Đó là thành tựu tám công đức.
Lại có bốn việc. Bốn việc ấy là gì? Một là khéo giữ gìn pháp. Hai là thường tự vui mừng: 'Lành thay, việc ta làm nay là điều tốt lành lớn, vui sướng.' Ba là có thể tự nương tựa, nghĩ rằng: 'Ta đã được điều lợi lành.' Bốn là đối với Như Lai thường trụ thì quyết chắc không nghi, ngày đêm thường nghĩ đến công đức của Như Lai. Nhờ nhân duyên ấy, thấy được ngay trước mắt Pháp thân thường trụ, hiện sức thần lớn, sau đó mới qua đời.
Ca-diếp, những thiện nam tử, thiện nữ nhân như vậy, ở bất cứ thành ấp, xóm làng nào, ta đều vì họ thị hiện Pháp thân mà nói: 'Thiện nam tử, thiện nữ nhân, Như Lai thường trụ. Từ nay các ngươi nên thường thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), đọc tụng kinh này, giảng giải cho người khác.' Hãy nói như vầy: 'Nên biết Như Lai thường trụ an lạc. Hãy mong cầu với tâm ngay thẳng, chớ quanh co xu nịnh. Nên biết Thế Tôn thường trụ như vậy; ai mong cầu với tâm trong sạch, ta sẽ hiện thân.' Ông Đại Ca-diếp, hãy tin, hãy xét kỹ: nếu không tu hành pháp như vậy thì do đâu mà thấy ta, làm sao được thần thông thị hiện? Như ta nói cho người theo Thanh văn thừa: tỳ-kheo nào bỏ được một pháp (xấu), ta bảo đảm người ấy đắc quả A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại tái sinh trong cõi dục); công đức mà người kia tu hành thành tựu cũng như vậy. Như ta trước đã nói, tỳ-kheo giữ giới thì suốt đời có thiên thần thường theo hầu. Vì vậy các ông chớ tham lợi dưỡng (lợi lộc và sự cung phụng), hãy tu sự nhàm chán xa lìa, an trú trong thân niệm xứ (pháp quán sát thân này để thấy rõ thật tướng của nó).
Lại nữa Ca-diếp, vị tỳ-kheo mang tên ta thường làm cho tăng chúng trong sạch." Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, việc ấy thế nào?" Phật bảo Ca-diếp: "Khi làm việc thu nhận, thì đầy dẫy những đám phạm giới, tham lam như bầy quạ (?); như người giữ ruộng khéo léo kia, người ấy dùng bốn pháp mà giữ gìn. Năm trăm Bồ-tát như Hiền Hộ v.v... trước kia không kham nổi, nay vẫn không kham nổi việc giữ pháp vào thời cuối cùng sau khi ta diệt độ. Vị tỳ-kheo mang tên ta, khi thi hành pháp thu nhận, sẽ thu nhận các tỳ-kheo buông thả, lười biếng, gần gũi và cúng dường họ, trao kinh sách cho họ, chăm sóc che chở như cách nuôi bò, biết lúc có thể chế ngự rồi mới điều phục. Nếu đã thu nhận, điều phục mà họ không sửa đổi thì bỏ đi, không để mũi tên tẩm độc làm hại người lành sạch. Vị ấy lại nghĩ: 'Chớ để các tỳ-kheo sống hạnh trong sạch vì bọn kia mà phạm giới.' Kẻ nói điều trái pháp, làm việc ác thì không nên kính lễ, không nên cùng họ dự pháp hội, bố-tát (lễ tụng giới mỗi nửa tháng), tự tứ (lễ cuối mùa an cư, mời nhau chỉ lỗi cho mình), yết-ma (nghi thức tăng chúng cùng biểu quyết công việc) và các việc của tăng chúng; tất cả đều không nên làm chung. Như vua dẹp giặc, vị ấy cũng vậy. Dùng phương tiện như thế mà điều phục họ rồi, trong trăm năm thường tuôn mưa pháp, đánh trống pháp lớn, thổi tù và ốc pháp lớn, mở hội pháp lớn, dựng cờ pháp lớn, hiện sức thần lớn, rồi qua đời nhập Niết-bàn.
Qua khỏi nghìn đức Phật, sáu mươi hai kiếp, trải qua sau khi trăm nghìn vị Duyên giác và tám đức Như Lai Bát-niết-bàn, vị ấy mới thành Phật đạo, hiệu là Trí Tích Quang Minh Như Lai, Ứng cúng, Đẳng chánh giác. Vị tỳ-kheo mang tên ta lúc ấy chính là đồng tử Ly-xa Nhất Thiết Thế Gian Lạc Kiến, sẽ thành Đẳng chánh giác ngay ở cõi này. Ca-diếp nên biết, vô thượng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất) khó được như vậy. Ca-diếp, đó có phải là việc người phàm có thể đạt được chăng?" Ca-diếp bạch Phật: "Không, bạch Thế Tôn."
Phật bảo Ca-diếp: "Một cõi Phật có một đức Phật làm Phật sự; cõi thứ hai, thứ ba cũng như vậy. Như trong một hạt cải có rất nhiều thế giới, (chúng sinh ở đó) xoay vần qua lại mà không tự biết: ai mang mình đến, mang mình đi, ai đặt ta ở chốn này; (Phật) tùy chỗ đáng cho biết mà thuận theo làm. Cũng vậy, có người biết ta, có người không biết. Trong một thế giới này, ở núi Kỳ-xà-quật (núi Linh Thứu, gần thành Vương Xá) có Phật Thích-ca Mâu-ni, mà ngay trong đó cũng có Phật A-dật-đa (tức Di-lặc, vị Phật tương lai). Ở thế giới này, hoặc hiện ra kiếp thiêu (lửa lớn thiêu rụi thế giới lúc tận kiếp), hoặc hiện ra cảnh nói pháp; kỳ lạ như thế thật là hiếm có. Lại có điều gì kỳ lạ bậc nhất? Đó là đồng tử Nhất Thiết Thế Gian Lạc Kiến không sinh vào nhà phàm tục; những người trong nhà nơi vị ấy sinh ra đều là Bồ-tát. Ca-diếp nên biết, những người cúng dường hầu hạ vị ấy đều vui mừng, họ hàng thương mến, đều nói: 'Trong dòng họ ta có người như vậy sinh ra.' Những người ấy tất cả đều do ta sai đến. Ca-diếp nên biết, vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy, nếu bốn chúng khác làm quyến thuộc, đều được nghe nói kinh Đại Pháp Cổ này, thì tất cả đều sẽ được vô thượng Bồ-đề.
Ca-diếp, ta vào thời rất xa xưa trong quá khứ, ở thành Tỳ-xá-ly, làm Chuyển luân vương tên là Nan-đề-tư-na. Bấy giờ thành Tỳ-xá-ly như cung điện của Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương) giáng xuống Diêm-phù-đề, như thế giới Nhẫn (cõi Sa-bà, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu khổ); các thiên hạ khác cũng như vậy, khắp cả tam thiên đại thiên thế giới (một khối gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) đều như thế. Bấy giờ thọ mạng của ta dài không thể nghĩ bàn. Ta làm Chuyển luân Thánh vương như vậy, làm vô số (a-tăng-kỳ: con số nhiều đến không đếm được) việc bố thí thù thắng cùng các công đức, giữ giới trong sạch, tu các hạnh lành, gom góp vô lượng phước đức như thế. Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe nói kinh Đại Pháp Cổ Nhất thừa, dù đến nghe với lòng giễu cợt, cho đến chỉ trong một niệm (khoảnh khắc của một ý nghĩ), thì công đức có được cũng hơn phước nghiệp kia, không thể dùng cân đo, ghi chép, tính đếm hay ví dụ mà tính được. Như có vua thần chú tên Diệm Chiếu, chỉ đọc thần chú ấy một lần thì được che chở tốt đẹp suốt bốn tháng. Ca-diếp nên biết, sức mạnh của thần chú thông thường ở thế gian còn như vậy, huống gì một lần đọc kinh Đại Pháp Cổ mà sức lại không thể che chở suốt đời sao? Vì vậy, chúng sinh nào có thể cúng dường kinh này, thì đã gieo nhân chắc chắn cho vô thượng Bồ-đề, cho đến khi đạt Bồ-đề rốt ráo cũng không rời kinh này."
Khi ấy đại chúng đồng thanh nói: "Lành thay, lành thay! Thế Tôn thật kỳ lạ! Đồng tử này sẽ làm vị tỳ-kheo mang tên Phật. Nếu vị ấy Bát-niết-bàn, thì thần rừng Kỳ-hoàn (khu vườn có tinh xá Kỳ Viên ở nước Xá-vệ) sẽ không còn chỗ nương tựa (?). Vì sao? Vì vị ấy từ phương nam đến chỗ Phật mà Bát-niết-bàn." Phật bảo đại chúng: "Vị ấy cũng không đến; ta tự đến chỗ vị ấy, hiện thân ra. Trước hết ta đưa kinh này đến, sau đó mới đến. Vì sao? Nếu kinh này không đến tay vị ấy thì vị ấy sẽ sinh lòng thoái lui. Nếu ở đó có chúng sinh đáng được điều phục, ta cùng đại chúng đến đứng trước mặt vị ấy; vị ấy thấy ta rồi liền quay ra đón ta (?), đón xong liền Bát-niết-bàn, tùy theo nơi mình muốn độ chúng sinh mà Bát-niết-bàn."
Bấy giờ có người con của Thiên đế Thích (Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) tên là A-tỳ-mạn-nho (?), sẽ dùng thần thông mà đến đây. Vị ấy tuy còn nhỏ tuổi nhưng lòng chân thật trong sạch, tin ưa Đại thừa; chỉ một mình không ai sánh bằng, ở giữa trời và người giữ gìn kinh điển Đại thừa rất sâu này. Vì vậy (Phật) vì vị ấy nói nhân giải thoát, và vị ấy được Phật thọ ký. Khi ấy đại chúng đồng thanh nói kệ (bài tụng bằng thơ):
Lạ thay, đấng mà cả thế gian ưa nhìn thấy, mang hình tướng tỳ-kheo,
đánh trống pháp lớn, giữ gìn Phật pháp, khiến pháp được tồn tại lâu dài.
Sau khi người Bát-niết-bàn, thế gian trở nên trống vắng; sau khi người diệt độ,
không còn ai sánh bằng. Vị tỳ-kheo như thế, ở đời thật khó gặp,
có thể vì thế gian mà nói con đường rốt ráo.
Bấy giờ Ca-diếp, A-nan, Bồ-tát Hiền Hộ v.v..., cùng vô lượng đại chúng nghe Phật nói xong, đều vui mừng vâng làm theo.
Kinh Đại Pháp Cổ, quyển hạ.
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video