Thiên 0 — Lời tựa

 Y thuyết (Bàn chuyện nghề thuốc) — Trương Cảo, đời Nam Tống.

 Lời tựa

 Thầy thuốc đánh bệnh cũng như tướng đánh giặc. Người cầm quân, ai cũng muốn chọn (?) chỗ đất có lợi để đánh mà giành thắng. Đến khi có người bày "bối thủy trận" (thế trận quay lưng ra sông, tự cắt đường lui để quân phải liều chết mà đánh), người xem đều kinh ngạc. Nếu không có Hoài Âm (tức Hàn Tín, danh tướng đầu nhà Hán, được phong Hoài Âm hầu) giảng giải, thì ai biết cách ấy vốn có trong binh pháp? Vậy việc binh không thể thiếu lời giảng giải. Việc binh đã cần lời giảng giải, lẽ nào nghề thuốc lại không cần?

 Người cùng quê tôi là Trương Cảo, tên chữ Quý Minh. Ông bác của ông nội Quý Minh là Tử Sung, nổi tiếng nghề thuốc ở vùng kinh đô và đất Lạc, từng học với Phạm Trung Tuyên (tức Phạm Thuần Nhân, đại thần đời Bắc Tống). Ông nội Quý Minh là Tử Sung (?) học với chính người bác ấy và học được nhiều điều. Sau đó cha ông là Thọ Nhân (?) nối nghề, rồi Quý Minh lại nối tiếp. Dòng nghề lâu đời, sâu xa, đúng là thầy thuốc ba đời (người xưa cho rằng thầy thuốc phải có ba đời nối nghề thì thuốc mới đáng tin).

 Quý Minh rất chịu đọc sách. Trong khoảng mười lăm năm (?), sách nào có chỗ nói tới nghề thuốc ông đều ghi lại, đặt tên là "Y thuyết". Lần đầu gặp tôi, ông nói đã ghi được mấy chuyện. Lần sau gặp lại, ông nói gần đây lại có thêm mấy chuyện nữa. Ý ông muốn gom đủ một nghìn chuyện rồi mới truyền cho người đời.

 Tôi nghĩ sách nghề thuốc lấy "Tố vấn" và "Linh khu" (hai phần của bộ Hoàng Đế nội kinh, sách gốc của y học Trung Hoa) làm gốc, mở rộng thêm bằng "Nạn kinh" (sách giải các điều khó trong Nội kinh) và "Mạch quyết" (sách dạy cách bắt mạch). Còn phép phối thuốc theo quân, thần, tá, sứ (vị chủ trị là quân, vị phụ giúp là thần, vị hỗ trợ hoặc kiềm chế là tá, vị dẫn thuốc tới chỗ bệnh và điều hòa các vị là sứ) thì đều gom cả trong "Bản thảo" (sách chép các vị thuốc). Người đời làm nghề thuốc không ra ngoài những sách ấy. Nay nếu có ai dùng một cách lạ mà cứu được người bệnh nặng lâu ngày, thì mọi người cùng kinh ngạc, cho là điều người xưa chưa từng nghĩ tới. Nhưng người hiểu biết nhìn vào thì thấy chẳng khác gì chuyện bày thế trận quay lưng ra sông. Vì thế tôi biết sách này có ích.

 Mùa đông năm ngoái (?), Quý Minh mang sách tới thăm tôi và nói: "Sách tuy chưa xong, xin hãy cho khắc in trước, để thúc giục Cảo này làm tiếp những chỗ còn chưa tới." Đúng lúc tôi phải đi nhận việc ở đất Yên Dĩnh (vùng Dĩnh châu), bận rộn vô cùng. Nhưng nghĩ Quý Minh nhờ cậy rất tha thiết, lại một lòng chuyên chú vào nghề, việc chọn lọc hẳn phải kỹ, nên tôi không kịp xem xét hết, chỉ biết khen ông đang tuổi sung sức viết sách mà đã sẵn lòng đem ra chia sẻ với mọi người. Tấm lòng ấy thật đáng quý. Phải chăng vì ông được hầu ông nội, nghe nhiều điều lạ, nên không coi những gì học được trên giấy là của riêng mình? Đó là lý do tôi càng quý trọng Quý Minh. Bèn viết mấy lời này đặt ở đầu sách Y thuyết.

 Ngày mồng sáu tháng mười năm Kỷ Dậu, La Húc, hàm Triều phụng đại phu (một bậc phẩm hàm của quan văn đời Tống), tạm giữ chức coi Dĩnh châu (quyền phát khiển: cách bổ nhiệm người có phẩm hàm còn thấp tạm trông coi một châu), viết lời tựa.

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video