Nội truyện, quyển hạ
Núi Càn hướng Càn (núi là tọa sơn, phía lưng dựa vào; hướng là phía mặt nhìn ra; Càn, Mão, Ngọ, Khôn là tên phương vị trên la bàn hai mươi bốn hướng), nước chầu dồn đến, đỉnh núi ở Càn sinh trạng nguyên (người đỗ đầu kỳ thi cao nhất). Núi Mão hướng Mão đón nước nguồn, giàu nhanh sánh với Thạch Sùng (phú hào nổi tiếng đời Tấn). Núi Ngọ hướng Ngọ, nước Ngọ đến minh đường (khoảng đất trống trước huyệt), thì sinh đại tướng trấn giữ biên cương. Núi Khôn hướng Khôn, nước chảy ở Khôn, giàu sang mãi không dứt.
Đầu quyển này lấy Càn, Khôn, Chấn, Ly chia làm hai cục (thế đất hợp cách) âm dương, các vị khác cứ theo đó. Nước trên hướng của núi Càn chầu về Càn, mà đỉnh núi ở Càn cao lớn thì mới sinh trạng nguyên, chứ không phải núi Càn lại làm hướng Càn. Có người nói: đây là cách đất lớn bậc nhất "hồi long cố tổ" (mạch núi vòng lại nhìn về núi tổ của nó). Như câu "nữ nữ quan thiên đại đẩu" (câu hỏng, không rõ nghĩa ?) cũng là ý này.
Phân biệt được âm dương đi hai đường, năm sao (năm hành) phải phân minh. Thì cá chạch trong sóng cũng nhảy qua Long Môn (tích cá vượt cửa Long Môn hóa rồng, ý nói người tầm thường đỗ đạt, đổi đời), từ biển Bột Hải liền bay vút lên.
Âm dương có thuận nghịch khác nhau, ngũ hành có đường đảo lộn khác nhau; nếu xét được nguồn gốc mà tiêu nạp (thu nhận khí tốt, tiêu trừ khí xấu; văn gốc chép "chiết nạp"), thì ví như loài cá chạch cũng tự biến hóa mà vươn lên cao vời.
Theo được bốn thần là bậc nhất, quan chức không ngừng nghỉ. Trên huyệt (chỗ đặt mộ, nơi khí tụ) tám quái phải biết tình, trong huyệt quái phải đặt cho rõ ràng.
Bốn thần là tứ duy (bốn quẻ ở bốn góc: Càn, Khôn, Cấn, Tốn). Nước từ sinh vượng (giai đoạn khí mới sinh và thịnh nhất) chảy vào đất mộ (chỗ khí thu vào cất giữ như kho) của bốn hành (văn gốc chép "tứ kim"), thì giàu sang lâu dài; đó là quái trên huyệt. Còn như ba quái tiên thiên Liên Sơn, hậu thiên Quy Tàng, nhân nguyên Chu Dịch (ba bộ Dịch cổ tương truyền của ba đời Hạ, Thương, Chu), dùng cho việc tiêu nạp theo phép xuyên sơn thấu địa (đo mạch khí đi xuyên qua núi, thấu xuống đất), để thu bốn cát, phát ba sảnh (?), lấy lục thân (sáu quan hệ thân thuộc dùng trong bói Dịch), định quý nhân, lộc, mã, để tụ khí thiêng đẹp của trời đất; đó là quái đặt trong huyệt, phải làm rõ nguồn gốc mà dùng, cũng có thể giúp thêm điều tốt.
Muốn cầu giàu sang thì dùng ba loại quái, ra ngoài quái thì nhà nghèo túng. Nước Dần, Thân, Tỵ, Hợi đến dài, ngũ hành ẩn trong hướng. Thìn, Tuất, Sửu, Mùi gõ kim long, động được thì mãi không nghèo. Nếu mượn kho thì trước giàu sau nghèo, kho của mình thì vui mãi như mùa xuân.
Ba loại quái là ba quái đông tây, nam bắc. Thủy thần (dòng nước, coi như vị thần mang khí) từ phụ mẫu (quẻ gốc như cha mẹ sinh ra một nhóm phương vị) của mình hợp với quan vượng (lâm quan và đế vượng, hai giai đoạn khí đang lớn mạnh và thịnh nhất) mà chầu đến, thì chủ đại phú quý. Nếu nước từ ngoài quái đến, không hợp quan vượng, thì chủ nhà dần (văn gốc chép "vị") sa sút. Nước chảy vào đất mộ của bốn hành gọi là động kim long, phát phúc lâu dài. Kho của mình (Thìn, Tuất, Sửu, Mùi là bốn kho chứa của bốn hành) là nước hợp cả hai quái thiên, địa (thiên quái: cách ghép phương vị theo thiên can; địa quái: cách ghép phương vị theo địa chi), như Ất, Bính chạy về Tuất, Tân, Nhâm hội về Thìn. Mượn kho (văn gốc chép "khiết khố") là nước về kho của thiên quái mà không hợp kho của địa quái, chủ giàu sang nhanh, nhưng đời sau hưng phế thất thường. Nếu nước về kho của địa quái mà không hợp kho của thiên quái, thì công vị (phương vị ứng với từng người con) phát phúc có chênh lệch, phải dùng phép chiết thủy (dòng nước rẽ ngoặt, gãy khúc) bốn long để khống chế thì mới trọn đẹp.
Sao Đại Đô khởi ở phương nào? Đó là phương trường sinh, vượng của ngũ hành. Đại Bái (cờ lớn) đối nhau nổi lên gò cao, thì chức vị ở Học Đường. Hãn Môn, Quan Quốc, Hoa Biểu nổi lên, núi và nước cũng cùng một lệ. Nước đẹp, núi đứng (văn gốc chép "sảnh") thì sinh quan lớn, bốn vị đều xem như nhau.
Đỉnh núi ở phương trường sinh của nhà núi (theo ngũ hành của long mạch) đứng sừng sững là sao Đại Đô nổi lên; cùng với nước chầu hợp cục, chủ sinh người đại quý. Đối với phương bệnh (văn gốc chép "quan bệnh" ?) là Viêm Kỳ (? có lẽ là Đại Bái), quan đới (giai đoạn như người mới trưởng thành đội mũ thắt đai) là Học Đường, suy là Hãn Môn (cửa chắn), tử là Quan Quốc, mộ là Hoa Biểu (cột trụ trang trí trước cung điện). Nếu hợp với long ở phương Tham, Cự, Vũ (văn gốc chép "hồi thực"; Tham Lang, Cự Môn, Vũ Khúc là ba sao tốt trong chín sao phong thủy), nước chầu núi đẹp, thì chủ đại phú quý rạng rỡ (văn gốc chép "doanh"), phát phúc rất xa.
Nước Khảm, Ly đi qua giữa trời, Long Trì dời ngôi Đế Tọa. Bảo Cái, Phượng Các, bốn góc chầu về, Bảo Điện lên Long Lâu. Cương, Kiếp, Điếu, Sát chớ có phạm phải, bốn mộ phần nhiều tiêu mòn. Kim Chi, Ngọc Trung (?) đặt ở bốn mạnh (bốn vị Dần, Thân, Tỵ, Hợi), thì Kim Tương, Ngọc Ấn ẩn tàng.
Phàm tiêu nạp thiên tinh (các sao trên trời ứng với phương vị dưới đất), lấy Tý làm Đế Tọa (ngôi vua), Ngọ làm Long Trì (sân rồng), Mão làm Tướng Tinh (sao tướng). Kim Thủy (?): Dậu là Hoa Cái (lọng hoa). Thái Âm: Càn là Long Lâu (lầu rồng). Thái Dương: Khôn là Bảo Cái (lọng báu). Tả Tôn (?): Cấn là Phượng Các (gác phượng; văn gốc chép "phong"). Bất Diệu (?): Tốn là Bảo Điện (điện báu). Tử Khí: Dần là Kim Tương (hòm vàng), Thân là Ngọc Ấn (ấn ngọc). (Văn gốc có chữ hỏng "đồng cảm tài" ?): Tỵ là Kim Chi (cành vàng), Hợi là Ngọc Trung (?). Tử Vi: Thìn là Thiên Cương (văn gốc chép "trình"), Tuất là Thiên Kiếp, Sửu là Thiên Điếu, Mùi là Thiên Sát. Thân là Quỷ Kiếp (?), Canh là Kiếp Sát, Bính là Đế Thích. Viêm Liệt (?): Nhâm là Huyền Vũ. Hàm Trì: Ất là Công Tào, Tân là Trực Phù, Đinh là Đế Bối (?). Đế Nhuyễn (?): Quý là Loan Giá (xe vua). Khi long đi, nước gãy khúc mà được sao tốt, gặp sinh vượng thì sang hiển; hợp sao hung sát, gặp tử mộ thì nhiều tai họa. Đó là chỗ huyền diệu của tốt xấu, họa phúc.
Một thần Đế Thích định nơi châu phủ, Tử Vi cùng với Bát Vũ. Xếp ngược phụ mẫu để nuôi long thần, giàu sang hơn vạn mùa xuân.
Đế Thích tức là Bính, phần nhiều là hướng của trị sở châu, phủ, huyện (nơi đặt nha môn cai trị). Hợi là Tử Vi, Nhâm là Bát Vũ. Xếp ngược phụ mẫu là như long âm Hợi Mùi làm hướng Bính, hợp với Dần, Thân, Tốn, Bính, nước chầu từ quan vượng cùng về Tuất Càn, vòng quanh phụ mẫu của mình mà đi; đó gọi là xếp ngược phụ mẫu, cùng nuôi long thần, chủ giàu sang hưởng đời đời.
Biết được ba loại quái phụ mẫu, ấy là đường của chân thần. Bảy sao Bắc Đẩu đi đánh cướp, cung Ly phải hợp nhau.
Quái phụ mẫu tức là ba quái đông tây, nam bắc, chung hai phụ mẫu. Đường chân thần là: chân thần thủy hỏa ở nam bắc chung một đường; chân thần kim mộc ở đông tây thì khác đường mà cùng về một chỗ. Bắc Đẩu là Tý; khi tiêu nạp thiên tinh thì lấy Tý, Ngọ làm Thiên Kiếp, Tý Ngọ đối nhau, nên gọi là đánh cướp. Hợp nhau là Khảm, Ly giao nhau (văn gốc chép "đích"), thủy hỏa ký tế (nước lửa đã giao nhau, giúp nhau thành việc), tám thần ở nam bắc chung một phụ mẫu; sơn hướng và nước chảy chỉ cần không ra ngoài quái của mình, là phụ mẫu cùng đường, nên gọi là hợp nhau.
Lại có một sao Tả Tôn (?) quý, Khôn là vị của kim thần. Giáp, Canh, Bính, Nhâm bốn long thần, đều đi theo dương can. Nước và hướng ở Cấn, Tốn, Càn, Khôn cùng nhau, thì giàu sang đủ hưng thịnh. Thìn, Tuất, Sửu, Mùi đi một đường, thì giàu nhanh, vang danh nhà.
Khôn là sao Tả Tôn (?), theo thiên quái thì thuộc kim. Giáp, Canh, Bính, Nhâm thuộc dương can; Càn, Khôn, Cấn, Tốn theo hướng dương, đều khởi thuận ngũ hành để xếp chín sao. Nếu được nước tam dương (ba sao tốt Tham, Cự, Vũ) chầu đến thì chủ giàu sang hưng thịnh; nếu chảy về bốn mộ, hợp hai quái thiên địa, vợ chồng (can và chi phối hợp) cùng về một đường mà đi, thì chủ bỗng nhiên giàu sang, tiếng nhà vang xa. Ở đây (văn gốc chép "Côn" ?) nêu vị dương của ngũ hành thiên quái, thì vị âm có thể theo đó mà suy ra.
Theo được quái là bậc nhất, mất quái thì sinh quân giặc. Không theo quái của phương thì mất chân truyền, cần gì phải nói càn (văn gốc chép "nhũ") chuyện trời.
Câu ấy nói theo ba quái thiên, địa, huyền không (phép phong thủy dựa vào sự vận hành vô hình của khí theo phương vị) mà lập hướng, tiêu nạp nước, là phúc tốt bậc nhất; mất quái thì nghèo hèn nối nhau (văn gốc chép "nhuận") mà sinh ra, quân giặc xen lẫn xuất hiện. Không theo cách vận dụng phụ mẫu đông tây nam bắc (văn gốc chép "vụ") thì mất chính truyền của địa lý, cần gì phải dùng văn hoa mà nói càn chuyện trời đất.
Bốn gò long Tý, Ngọ, Mão, Dậu, làm tổ thì người và của đều vượng. Nước dài trăm dặm thì phò tá vua, nước ngắn thì bị thương hại (văn gốc chép "đạo").
Tý, Ngọ, Mão, Dậu là vị chuyên vượng của ngũ hành tự thân; long đến có gốc ở đây thì người và của rất vượng. Ngô công (một nhà chú giải sách) nói: Tý, Ngọ gọi là sao Thiên Kiếp, Mão là Tướng Tinh, Dậu là Hoa Cái (văn gốc chép "Tọa Cái"). Nước đi nếu từ sông ngòi khe suối, lưu thần (dòng nước chảy) dài xa, hợp với quan vượng của mình mà ứng cục, long thần hùng tráng, thì chủ sinh tướng soái, quyền thần. Nếu nước ngắn mang sát (khí xấu gây hại), thì những năm đầu ắt tổn người tổn của; nếu chảy qua chỗ mộc dục (văn gốc chép "mộc lạc"; giai đoạn như trẻ mới tắm gội, ở đây chủ về dâm dật), thì chủ trai gái dâm loạn, tiếng xấu đồn xa. Không hợp thiên quái thì trước sinh người làm quan võ. Lại thêm long yếu thì chủ họa trộm cướp, giết hại.
Biết được âm dương (văn gốc chép "minh dương") đi hai đường, thì giàu sang thấu đến kinh thành. Không biết âm dương đi hai đường, thì là hố lửa sâu muôn trượng.
Đây nối văn trên: mở núi lập hướng mà hiểu rõ phép âm dương thuận nghịch, sinh tử của ngũ hành, thì chủ giàu sang hiển đạt nơi kinh đô. Không hiểu lẽ đảo lộn của âm dương ngũ hành này, thì làm lầm người, đẩy người sa vào hố lửa muôn trượng (văn gốc chép "vạn văn"), đúng như kinh nói: "Đảo đảo điên điên, hai mươi bốn núi có châu báu; nghịch thuận mà đi, hai mươi bốn núi có hố lửa."
Trước kiêm long thần, trước kiêm hướng, liên châu (các cặp phương vị nối nhau như chuỗi hạt) chớ buông rời. Sau kiêm long thần, sau kiêm hướng, xếp định âm dương mà tính. Hiểu rõ linh thần (phương vị thiên can) với chính thần (phương vị địa chi), thì ngày một ngày hai bước lên mây xanh (đỗ đạt, làm quan cao). Không biết linh thần và chính thần, thì đời đời tuyệt hết gốc.
Trước kiêm, sau kiêm tức là thiên quái thì trước kiêm sau, địa quái thì sau kiêm trước. Phàm theo âm dương thuận nghịch của ngũ hành mà suy tốt xấu họa phúc, đều do ở đây. Về linh thần, chính thần: địa chi là chính, thiên can là linh. Sơn hướng và chiết thủy nên theo ngũ hành của linh thần mà suy, thì ngày một ngày hai được giàu sang; nếu lầm dùng chính thần mà tiêu nạp, thì chủ một đời giàu tạm, rồi đến bại tuyệt. Càn, Giáp, Đinh liên châu tức là trước kiêm sau; Hợi, Mão (văn gốc chép "khẩu P"), Mùi liên châu tức là sau kiêm trước.
Xếp ngược phụ mẫu là chân long, con cháu tiếng tăm thấu đến tai vua. Xếp thuận từ phụ mẫu đến con cháu, thì đời đời người và của sa sút.
Hai đoạn này (văn gốc chép "nữ L") bàn phép chiết thủy bốn long. Phép xưa lấy long thứ nhất làm phụ mẫu, long thứ hai làm con cái, long thứ ba làm anh em, long thứ tư làm cháu nối dõi. Chiết thủy nên từ cháu con mà đến phụ mẫu, gọi là xếp ngược phụ mẫu, thì tốt; từ phụ mẫu đến con cháu thì xấu. Ngô công nói: cha con tương sinh thì vượng tiền của, anh em cùng sinh thì mạnh quan lộc; cha con tương khắc thì chủ hình thương (tù tội, thương tích), anh em tương khắc thì phải đổi vợ (?). Đó là chỗ hiểm hại của chiết thủy.
Nước đi ngay trong cung long thứ nhất, thì con cháu chịu gian khổ. Long bốn, ba, hai, một đi nghịch, thì bốn con đều vinh hiển. Long đi xa vị thì chủ lìa quê, bốn vị đều phát nhờ buôn bán.
Chiết thủy bước đầu từ long thứ nhất mà đi, thì chủ con cháu nghèo khổ; chiết thủy đi theo thứ tự bốn, ba, hai, một, thì các công vị đều phát. Chiết thủy ra khỏi thân gọi là long đi xa vị, chủ ra ngoài lìa quê; nếu lại gãy khúc quay về phụ mẫu của mình mà đi, thì chủ buôn bán được của cải bên ngoài mà trở về. Ở đây nói chiết thủy phải đi nghịch bốn, ba, hai, một; phía trước lại nói chiết thủy phải đi thuận một, hai, ba, bốn; cùng một sách "Thiên Ngọc", cùng một phần "Nội Truyện" mà lời nói khác nhau, tạm để cả hai.
Ngẫm kỹ bản văn, có chỗ nói phải đi nghịch bốn, ba, hai, một, lại có chỗ nói đi thuận một, hai, ba, bốn. Tóm lại, thuận thì không làm rối thứ tự thuận, nghịch thì không làm rối thứ tự nghịch; càng nên cân nhắc.
Thầy thời nay không biết học ai tinh (phép "xếp sao": lần lượt gán chín sao vào các phương vị để xét tốt xấu), chỉ dựa vào thiên tâm mà đặt. Của cải thóc lúa ở bên đông lại dẫn về tây, nước ở bắc lại đẩy sang nam. Long già suốt ngày nằm trong núi, nào có khó gặp? Chỉ vì mắt mình không tinh, nên bừa bãi đi tìm gò núi.
Đây nói thầy thời nay không rõ phép ai tinh, chỉ theo thiên tâm thập đạo (bốn ngọn núi trước sau trái phải giao nhau như chữ thập ở chỗ huyệt) mà lập hướng: nước sinh vượng ở phía đông mà lầm lập hướng thu về phía tây, nước lâm quan (giai đoạn khí đang lớn mạnh, như người ra làm quan) ở phía bắc mà càn lập hướng thả về phía nam. Dù long thật, huyệt đúng, nhưng lưu thần sai phép thì cũng như vứt xác bỏ đó, sao có thể phát giàu sang mà làm phúc cho người? Kinh lại nói mắt thầy thời nay không sáng, càn chỉ gò núi mà nói họa phúc, đó là lời răn sâu sắc vậy.
Người đời không biết bí mật thiên cơ, làm lộ ra thì có ích gì. Nay ngươi được truyền phép tiên trong đất, cái diệu của huyền không khó nói thành lời. Lật trời đảo đất lại càng huyền diệu, người ngoài (văn gốc chép "đại ngoại" ?) không dễ được truyền. Lại có quyết thu sơn xuất sát (thu lấy khí tốt của núi, đẩy khí xấu ra ngoài), cũng nói luôn cho ngươi. Gặp được đất lớn có mấy người, người nào cũng là bạn tri âm. Nếu cầu đất mà không vun trồng đức, thì hãy im miệng, giấu kín lưỡi.
Đoạn này là lời dặn dò (văn gốc chép "hát ngữ") Dương công trao cho Tăng tiên (Tăng Văn Địch, học trò của Dương Quân Tùng), nói về cái diệu của huyền không: về thể (bản chất) thì huyền mà lý thì tinh vi, về dụng (cách dùng) thì không mà công hiệu thì như thần, không thể dùng lời mà hình dung. Lật trời đảo đất là đại quái huyền không (lấy địa quái đặt ngược lên thiên quái); thu sơn xuất sát là huyền không tiểu ngũ hành (một phép riêng gán hành cho từng phương vị); kinh nhắc lại lần nữa để kết thúc.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video