Thiên 4 — Ngoại biên (phần thêm ngoài)

 Phần ngoài

 Quẻ gọi là Huyền Không (phép phong thủy dùng các quẻ và phương vị trên la bàn để xét tốt xấu). Lý lẽ của nó sâu kín nhất. Muốn hỏi dấu vết và nguồn gốc thì bắt đầu từ Càn, Khôn, Cấn, Tốn (bốn quẻ ở bốn góc: Càn tây bắc, Khôn tây nam, Cấn đông bắc, Tốn đông nam). Khảm, Ly (?) (Khảm chính bắc, Ly chính nam), Chấn, Đoài (Chấn chính đông, Đoài chính tây) chia ra trời đất. Ngũ hành (năm loại khí Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, sinh ra nhau và khắc chế nhau) lại phải tìm trong phương vị.

 Thứ nhất, kinh "Thiên Bảo" là hay nhất. Thứ hai phải xem kinh "Long Tử". Thứ ba là một kinh tên "Huyền Nữ". Thứ tư là kinh tên "Bảo Chiếu".

 Càn, Bính, Ất cùng Tý, Dần, Thìn: sáu vị trí này xếp ra đều thuộc Kim. (Trên la bàn phong thủy có hai mươi bốn phương vị, gọi là hai mươi bốn sơn. Gồm tám thiên can: Giáp, Ất, Bính, Đinh, Canh, Tân, Nhâm, Quý; mười hai địa chi: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi; và bốn quẻ góc: Càn, Khôn, Cấn, Tốn.) Cấn, Canh, Đinh, Mão, Tỵ, Sửu: sáu vị trí này thuộc Thủy, tùy người mà đếm. Các vị trên đều thuộc dương. Núi dương, nước dương thì mới tương xứng.

 Khôn, Nhâm, Tân cùng Ngọ, Thân, Tuất: sáu vị trí này thuộc Mộc, không ai biết. Tốn (?), Giáp, Quý cùng Hợi, Dậu, Mùi: sáu vị trí này thuộc Hỏa, ông phải ghi nhớ. Các vị trên đều là âm. Núi âm, nước âm mới đúng là ứng với nhau.

 Đây là quẻ âm dương trời đất. Ngũ hành ở trong này gọi là bốn kinh. Không phá phương vượng thì tiền của và bổng lộc tụ lại. Nước chảy phá phương sinh thì hao tổn con trai nhỏ. Vị trí Trường sinh chính là Hoàng tuyền. (Trường sinh là giai đoạn đầu trong mười hai giai đoạn sinh, thịnh, suy, chết của một hành. Hoàng tuyền là phương có sát khí của nước, phạm vào thì người chết, nhà tuyệt.) Đến năm thiên can hợp hóa (năm mà hai thiên can kết hợp, biến thành một hành khác) thì chắc chắn gặp tai họa, hình phạt. Đây là khẩu quyết chân thật bậc Cửu Thiên, chớ truyền kinh cho kẻ ăn ở bạc bẽo.

 Chính thần lên núi, linh thần xuống nước: đó là điều thứ nhất. Chi thần (phương vị mang tên địa chi) là chính, can thần (phương vị mang tên thiên can) là linh. Chính thần là long (mạch núi uốn lượn như rồng, nơi khí đất chạy), linh thần là nước. Long thần trên núi không xuống nước, long thần dưới nước không lên núi.

 Núi linh mà làm hướng linh thì phát tiền của, bổng lộc. Núi linh mà làm hướng chính thì sẽ phải đi ở rể, phải nuôi con nuôi, và sinh ra chuyện gian tà (?). Tuy vậy, cái quý của chi và long là hai bên sinh ra nhau (?). Sinh ra nhau thì nhà sẽ quý hiển. Khắc nhau thì tuyệt con trai. Phải xem đại ngũ hành (cách gán ngũ hành cho hai mươi bốn sơn theo bốn nhóm Kim, Mộc, Thủy, Hỏa đã nói ở trên). Ngũ hành gán định thì tên tốt xấu cũng định. Biết điều đó rồi thì đi khắp nơi không gì cản trở.

 Núi coi về nhân đinh (số con trai, người nối dõi trong nhà), nước coi về tiền của, bổng lộc: đó là điều thứ hai. Bốn long chia cho bốn phòng (bốn nhánh con cháu: trưởng, thứ hai, thứ ba, thứ tư). Như Tý, Dần, Thìn không ở núi thì phòng trưởng không có núi. Càn, Bính, Ất không ở nước thì phòng trưởng không có nước.

 Núi, hướng và đường nước theo thứ tự thuận một, hai, ba, bốn: đó là điều thứ ba. Như long thứ nhất là Tý ở núi, long thứ hai là Ngọ ở hướng, thì có thể dùng được. Nước của long thứ hai thuận thì tốt. Nếu long thứ ba ở núi mà đi, nước của long thứ hai thì gọi là nghịch, tai họa đến ngay. Như hướng Nhâm–Bính, Kim khắc Thủy (?), là hướng khắc núi, là nghịch; tuy phát phúc nhưng con trai không đông. Nếu núi Tý hướng Ngọ (ngồi ở phương Tý, chính bắc, quay mặt về phương Ngọ, chính nam), Kim khắc Mộc, là núi khắc hướng, là thuận. Như vậy chủ về giàu sang lớn, trăm con nghìn cháu. Dùng đại ngũ hành để luận núi, không luận hướng.

 Núi, hướng và nước đều ở trong cùng một quẻ thì chủ về quý hiển. Ra ngoài quẻ thì không sinh người quý: đó là điều thứ tư. Hai mươi bốn sơn chia làm ba quẻ. Dần, Giáp, Mão, Ất, Thìn, Tốn (?), Tỵ là phần phía đông. Thân, Canh, Dậu, Tân, Tuất, Càn, Hợi, Nhâm là quẻ phía tây (?). Ngọ, Đinh, Mùi, Khôn, Tý, Quý, Sửu, Cấn là một quẻ nam bắc.

 Nước chảy đi phải quay đầu lại: đó là điều thứ năm. Trong bốn long, đều cần thấy nước của long thứ nhất thì mới sinh người quý. Không có nước của long thứ nhất thì giàu mà không sang. Như xả nước ở Ất, Bính thì phải uốn ba bốn khúc rồi lại thấy (?) nước Ất, mới được người và của lâu dài. Hoặc hướng của mình có nước chảy đến cũng gọi là quay đầu.

 Long thứ nhất ở vị trí Kim thì nhà giàu sang, trăm con nghìn cháu.

 Như núi Thìn hướng Càn, xả nước ở Càn; lại như núi Càn hướng Ất, xả nước ở Ất: đều là Kim gặp Kim, chủ về giàu lại sang.

 Long thứ hai đi đến quê nhà mình, bên ngoài giữ được (?) và mua sắm ruộng vườn.

 Như núi Khôn hướng Nhâm, xả nước ở Nhâm, là Mộc gặp Mộc, chủ về giàu sang.

 Long thứ ba đi ra từ vị trí của mình, nhà có vàng ngọc là do số trời.

 Như núi Cấn hướng Đinh xả nước ở Đinh, hoặc hướng Canh xả nước ở Canh, là Thủy gặp Thủy, chủ về giàu sang.

 Long thứ tư đi đến vị trí Hỏa, giàu sang sinh ra người làm Tam công (ba chức quan cao nhất triều đình).

 Như núi Dậu hướng Giáp, xả nước ở Giáp, là Hỏa gặp Hỏa, chủ về giàu sang.

 Chính thần ở trên núi gặp nước giao nhau thì sinh trăm con nghìn cháu. Linh thần đi đến phía trước giao với nước thì giàu sang, sinh người làm quan. Linh thần và chính thần giao lẫn vào nhau thì con cháu sa sút, nghèo hèn. Chính thần phải đi trăm bước mới thành long; nước ngắn thì liền bảo là xấu. Linh thần không cần hỏi dài hay ngắn, vì tốt xấu đoán khác nhau.

 Thường thấy thầy địa lý đời nay dụng tâm sai lầm, liền bảo mạch đi tới là chủ thật. Nếu lấy chỗ nhập thủ (đoạn mạch cuối cùng đi vào huyệt) làm chuẩn, thì âm dương tìm ở đâu? Nếu lấy đoạn long đi ngang qua làm chủ, thì chân long (mạch núi thật, có khí) lại mất. Phải cần chân long đến thì quẻ mới thật. Nhận sai thì làm hại chết người.

 Đoạn này nói chính thần nên ở núi, linh thần nên ở chỗ nước lớn. Trọng tâm dồn vào câu "chính thần trăm bước", ý muốn người ta nhận long phải cho thật, không được qua loa.

 Theo ngũ hành, nếu núi (?) khắc hướng thì trăm con nghìn cháu thịnh vượng. Gặp hướng mà đi được hai thần (?) thì đời đời giàu, không nghèo.

 Phàm núi của mình khắc hướng thì sinh trăm con nghìn cháu. Như núi Tý hướng Ngọ là trưởng khắc (?). Đó lại là Kim khắc Mộc. Kim là một thần, Thủy (?) là một thần, tức là gặp hướng mà đi hai thần. Lại như núi Tỵ hướng Hợi: Tỵ thuộc Thủy, Hợi thuộc Hỏa, cũng là đi hai thần. Có thể thấy núi khắc hướng là tốt.

 Chỗ long thứ nhất sinh ra mà có long thứ ba thì đời đời giàu không hết. Lại nên biết số ba là chủ của ngũ hành, bản thân vốn thuộc Thổ. Thủy trùng với Thổ trong ngũ hành, nên các giai đoạn sinh, vượng, mộ cùng chung một tình. (Mỗi hành trải qua mười hai giai đoạn như đời người, trong đó Trường sinh là lúc mới sinh, Đế vượng là lúc thịnh nhất, Mộ là lúc thu vào kho. Thủy và Thổ đi cùng nhau qua các giai đoạn này.) Long thứ ba thì ba nhà giàu, bình bạc chén quý bày la liệt. Nếu vị trí của long thứ ba gặp xấu thì ba người con tuyệt dòng họ. Long thứ tư được vị trí thì người béo tốt đầy đủ, mở kho có tiền để cho vay cầm đồ (?).

 "Chỗ long thứ nhất sinh ra mà có long thứ ba" là nói bốn long theo đúng thứ tự thì tự nhiên đều phát. Chỉ có long thứ ba kiêm Thổ, mà Thủy và Thổ chung nhau các giai đoạn sinh, vượng, mộ. Vì vậy tốt thì cả ba nhà đều tốt, xấu (?) thì cả ba nhà đều xấu.

 Như núi Mão Ất, hướng Mão Ất (?), nước lên ở Dần Giáp, thì sinh người làm liêm mạc (quan phụ tá trong phủ). Nếu không có nước Thìn (?) thì sinh người làm Đề hình (quan coi việc hình án một vùng). Như núi Tỵ, nước ở ngay hướng của mình, cũng sinh người làm Long Đồ học sĩ (học sĩ điện Long Đồ, một chức quan văn cao quý) và tám vị công khanh.

 Núi và nước ở Càn, Khôn, Cấn, Tốn thì sinh người hiển đạt (?), nhưng không có nước Ất thì không sinh. Núi và nước ở Ất, Tân, Đinh, Quý mà dài thì sinh người cầm cờ tiết, ấn tín (?) (quan được vua trao quyền). Thấy nước Ất thì sinh, không có nước Bính thì không sinh.

 Núi Mão, Tỵ, Sửu thấy Cấn, Canh, mà nước Đinh dài thì sinh hòa thượng mặc áo tía (?) (được vua ban áo tía); ngắn thì không sinh. Núi Cấn, Canh, Đinh thấy Mão, Tỵ, mà nước Sửu dài thì sinh đạo sĩ; ngắn thì không sinh. Núi Dậu, Hợi, Mùi thấy Tốn, Giáp, mà nước Quý dài thì sinh ni cô; ngắn thì sinh tiểu ni. Núi Tốn, Giáp, Quý thấy Dậu, Hợi, mà nước Mùi dài thì sinh con gái trinh tiết.

 Nước tài, núi tài thì của cải dễ phát, làm gì cũng thông suốt mọi đường. Của cải giàu lớn, sinh người thông minh, chỉ là ít con trai. Lại cần thuận theo long, thuận theo nước mà đi, thì nhân tài từ đó mà đến. Long đến và đi đều thuận thì con cháu hưng thịnh, đời đời đủ cơm áo.

 Như Kim khắc Mộc là tài. Vì khắc nhau nên ít con trai, phải để nước và long đều thuận mới tốt.

 Xếp núi (?), đặt hướng, xét nước minh đường (khoảng đất bằng trước huyệt, nơi nước tụ lại), cùng các lẽ về chỗ uốn khúc ở giữa (?). Hãy cẩn thận, chỉ xem kinh Bốn Long, mỗi kinh có một tên. Ngũ hành không có gốc thì uốn khúc trên nước; thầy địa lý đời nay đâu có hiểu. Xả nước mà cùng đường đi với núi (?) thì đời đời được ngồi giữ một thành (làm quan trấn trị một châu).

 Đây là tổng kết đoạn trên.

 Tý, Dần, Thìn với Càn, Bính, Ất thật đúng là phần của con trưởng. Ngọ, Thân, Tuất với Khôn, Nhâm, Tân thì con trai thứ hai ở đúng vị trí này. Mão, Tỵ, Sửu với Cấn, Canh, Đinh là chỗ chia phần của con trai thứ ba. Dậu, Hợi, Mùi với Tốn, Giáp, Quý thì phòng thứ tư (?) ở đúng vị trí đó.

 Khúc uốn thứ nhất của nước thuộc phòng trưởng; Càn, Bính lại cần có Ất. Khúc uốn thứ hai là tình của con trai thứ hai; Khôn, Tân, Nhâm cùng đi với nhau. Khúc uốn thứ ba thì phải giảng tỉ mỉ, rõ ràng. Long thứ nhất đi theo cung mà ra thủy khẩu (chỗ nước chảy ra khỏi cuộc đất) thì con cháu phần nhiều không tốt. Long đi đến vị trí xa thì chủ về phải đề phòng chuyện xa quê (?), còn vị trí của nước thì không hại. Long thứ ba đi trước lên trên long thứ nhất thì phải ở rể và nuôi con nuôi. Long thứ tư đi vị trí không rõ ràng thì cha con tuyệt người nối dõi.

 Phàm hai mươi bốn chữ, gồm cha mẹ, con cháu, anh em, cháu chắt, đều cần trên dưới theo đúng thứ tự: cửa dưới đi trước. Nếu chen lên cửa trên thì trên dưới không thuận, ngũ hành bên trong trái ngược, chủ về con cháu phải đi làm con nuôi nhà khác, hoặc phải nhận con nuôi.

 Kim, Mộc, Thủy, Hỏa mỗi thứ một cung, mệnh sinh của người cũng khác nhau. Xét thấy bốn hành hợp với mệnh sinh thì tự nhiên phát phúc thịnh vượng.

 Các núi Tý, Dần… thuộc Kim. Như núi Cấn hướng Bính (?), nước chảy về Đinh và chảy về Canh, là Kim sinh Thủy, thì người mệnh Kim, mệnh Thủy giàu sang. Các núi Ngọ, Thân… thuộc Mộc. Như núi Nhâm hướng Ngọ, nước chảy về Khôn, về Ngọ, thì người mệnh Mộc giàu sang. Như núi Ngọ hướng Giáp, hướng Quý, là Mộc sinh Hỏa, thì người mệnh Mộc, mệnh Hỏa giàu sang. Các núi Mão, Tỵ… thuộc Thủy. Như núi Cấn hướng Đinh, hướng Canh, thì người mệnh Thủy, mệnh Thổ giàu sang. Các núi Dậu (?), Hợi… thuộc Hỏa. Như núi Dậu hướng Giáp, nước chảy về Giáp rồi về Càn là thuận, thì người mệnh Thủy (?) giàu sang.

 Nước ở phương can và nước ở phương chi cần nương tựa nhau. Lại đem thiên tinh (các vì sao trên trời phối với phương vị dưới đất) chia ra từng lệ mà suy. Cung Chấn ứng phúc cho con trai trưởng. Cung Đoài cho biết tốt xấu của con út. Cung giữa là Ly, Khảm do trời định. Còn nếu xếp theo con cháu thì vị trí lại dời đổi.

 Công vị (vị trí ứng với từng phòng con cháu) xem ở trên. Chấn ứng con trưởng, Đoài ứng con út, Ly Khảm ứng con giữa: đó là lời thường của các nhà hình gia (phái phong thủy chuyên xem hình thế núi sông). Nếu xếp theo cha mẹ, anh em, con cháu thì không giống như vậy.

 Bốn vị trí long Kim, Mộc, Thủy, Hỏa sinh khắc với nhau không cùng. Sinh nhau là tốt, khắc nhau là xấu; họa phúc ở cả trong đó.

 Sáu núi Tý, Dần, Thìn, Càn, Bính, Ất thuộc Kim; Kim với Thủy sinh nhau là long thuận. Giả như [chữ hỏng, không rõ nghĩa] (?) thì nên xả nước ở Đinh, đó là Kim sinh Thủy; xả nước ở Canh cũng vậy. Xả nước ở Tân là Kim khắc Mộc, khắc nhau thì là xấu; đây là cùng một chữ dương ở trên (?).

 Sáu núi Ngọ, Thân, Tuất, Khôn, Nhâm, Tân thuộc Mộc (?) (nguyên văn chép "Thủy"). Núi tới và hướng đặt rất kỵ khắc nhau. Giả như hướng Tuất thì không nên xả nước ở Càn, vì Kim khắc Mộc; đây là cùng một chữ âm ở dưới (?).

 Sáu núi Mão, Tỵ, Sửu, Cấn, Canh, Đinh thuộc Thủy. Như núi Mùi hướng Sửu thì không nên xả nước ở Quý: núi Mùi là Hỏa, hướng Sửu là Thủy, Quý lại là Hỏa, thế là Thủy khắc Hỏa. Kinh nói: Thủy khắc Hỏa thì người chết trẻ (?). Nếu núi Cấn hướng Ngọ (?) mà xả nước ở Đinh, Thủy với Thủy không khắc nhau (?), là long thuận.

 Sáu núi Dậu, Hợi, Mùi, Giáp, Tốn, Quý thuộc Hỏa. Như núi Dậu hướng Giáp thì không nên xả nước ở Cấn: Giáp thuộc Hỏa, Cấn thuộc Thủy, là Thủy khắc Hỏa. Khắc thì tổn hại con trai.

 Kim đến cung Hỏa thì người chết hết. Hỏa vào cung Kim thì chắc chắn mất vợ. Kim và Hỏa hình hại nhau thì người tự thắt cổ (?), dẫu không thắt cổ thì cũng lìa bỏ nhau.

 Như núi Hợi hướng Bính là Hỏa đến cung Kim; núi Càn hướng [chữ hỏng] (?) là Kim đến cung Hỏa. Tuy như vậy, lại có phép dời cung theo long thuận, không được câu nệ. Như núi Hợi hướng Bính mà nước chảy về Tốn (?), Giáp; núi Dậu hướng Ất mà nước chảy về Tốn, Giáp: đời đời làm Tam công. Núi Ngọ hướng Quý, nước về Giáp; nếu chảy về Canh hoặc Tân (?) thì phát phúc lâu dài; chảy về Càn cũng phát, nhưng chủ về con cháu bệnh tật.

 Tý, Dần, Thìn cùng Càn, Bính, Ất rất kỵ (?) nước chảy ra Tốn. Ngọ, Thân, Tuất với Khôn, Tân, Nhâm thì nước chảy ra Càn là phá Trường sinh. Mão, Tỵ, Sửu và Cấn, Canh, Đinh thì nước ở Khôn cần giữ lại. Dậu, Hợi, Mùi kiêm Tốn, Giáp, Quý thì nước ở Cấn không nên chảy đi.

 Tý, Dần, Tuất, Tân, Nhâm (?) (chữ trong nguyên văn có lẫn) thuộc Mộc, Trường sinh ở Hợi. Càn và Hợi cùng một cung, nên nước chảy đi là phá Trường sinh, nước chảy đến thì tốt. Mão, Tỵ, Sửu, Cấn, Canh, Đinh thuộc Thủy, Trường sinh ở Thân. Khôn và Thân cùng một cung, nên nước chảy đi là phá Trường sinh, nước chảy đến thì tốt. Dậu, Hợi, Mùi, Tốn, Giáp, Quý thuộc Hỏa, Trường sinh ở Dần. Cấn và Dần cùng một cung, nên nước chảy đi là phá Trường sinh, nước chảy đến thì tốt.

 Khôn là Hoàng tuyền của Canh, Đinh. Ất, Bính phải đề phòng nước Tốn trước tiên. Trong hướng Giáp, Quý thì sợ (?) thấy Cấn. Đường nước Tân, Nhâm thì sợ gặp Càn.

 Kinh "Thanh Nang" của Trương Tông Đạo nói: từ Canh đến Đinh đều kỵ Khôn; từ Ất (?) đến Bính đều kỵ Tốn; từ Quý đến Giáp đều kỵ Cấn; từ Tân đến Nhâm đều kỵ Càn. Theo phép ấy, đặt hướng, mở cửa, uốn nước, xả nước, dẫn nước, không việc gì là không kỵ. Phạm vào thì gần là sáu năm, mười hai năm thấy họa; xa thì trong vòng hai mươi bốn năm thấy họa.

 Chỉ kỵ nước chảy đi (?), không kỵ nước chảy đến, vì nước từ đất này chảy qua thì ắt [chữ hỏng] (?). Như hướng Canh mà nước chảy về Đinh thì mười hai năm (?). Chảy về Khôn thì chỉ lường dài ngắn để định số năm; qua đến chữ Mùi thì không sao. Nếu hướng Ất (?) mà nước chảy về Khôn dài thì chủ về tuyệt dòng.

 Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ sợ (?) cung Tốn. Ngọ, Mùi, Thân, Dậu chớ liền với Khôn. Dậu, Tuất (?), Hợi, Tý thì gặp Càn là xấu (?). Tý, Sửu, Dần, Mão thì nước ở Cấn xấu.

 Nước đến nên ở phương sinh, vượng; nước đi nên ở phương bệnh, tử. Đặt hướng theo thiên can dương mà thủy khẩu chảy đi ở phương tuyệt, thai thì chủ giàu sang. Đó thật là nước giục quan (khiến thăng quan nhanh). Mồ mả (?) là âm, được âm rồi sau mới phát. Nhà ở thuộc dương, cần đội trời đạp đất, như Giáp Dần, Canh Thân, Nhâm Tý, Bính Ngọ: thiên can ở trên, địa chi ở dưới.

 Tân vào cung Càn thì có trang trại trăm vạn. Quý về vị trí Cấn thì phát văn chương. Hướng Ất cần nước chảy trong thì giàu sang. Đinh về Khôn rốt cuộc có vạn hòm thóc.

 Đây gọi là Hoàng tuyền cứu nghèo, đều lấy hướng làm chủ mà luận: nước đến thì tốt, nước đi thì xấu.

 Sách "Tân An phủ chí" chép: "Núi Nhâm hướng Bính, mở cửa ở Giáp, trong năm trăm năm sinh bậc đại tài. Định xong nước dưới núi Tử Dương, đến năm Ất, năm Canh thì tổn hại trẻ nhỏ." Lời chú nói: Tý, Dần, Thìn, Càn, Bính, Ất thuộc Kim. Nước ở Tử Dương chảy về vị trí Tốn, Tỵ, là bắn phá phương sinh. Ất với Canh hợp hóa thành Kim, nên năm ấy thấy họa. Nói tổn hại trẻ nhỏ là vì vị trí nuôi dưỡng chủ về trẻ con. Vả lại vị trí Tốn có ngục tù (?), có thể đương được sát khí Hoàng tuyền, nên không giết hại người trai tráng.

 Phép ấy lấy hướng làm chủ: cửa, đường, ao, giếng, rãnh, bờ, chỗ uốn nước đều chớ phạm vào. Nếu ở phương Tốn, Tỵ có đường đi thì gọi là đạp phá Trường sinh, cho nên nói là vào Hoàng tuyền.

 Lại có một thần khó nói, thầy địa lý đời nay không hiểu được. Núi Thìn hướng Tuất, núi Tuất hướng Thìn làm kinh động người đời. Dần về nước Giáp, Ất về Tốn, chảy dài thì là [thiếu chữ]. Dần là hổ, [chữ hỏng] tìm kỹ gốc, lấy Tốn, Bính, Nhâm đúng là [thiếu chữ] đời không phiền não. Núi Mão hướng Tân, nước về Càn thì giàu sang, sinh người làm quan.

 Những điều này đều nói theo lẽ khắc nhau, là một cách riêng. Thìn là Thiên la (lưới trời), Tuất là Địa võng (lưới đất), được coi là xấu nhất. Nêu hai thần này thì các thần khác có thể suy ra.

 Kim gặp Tuất thì thành sắt (?). Hỏa hướng về Mùi, Thân thì tuyệt. Mộc gặp Thìn thì cành lá khô. Thủy gặp Sửu, Dần thì diệt.

 Ngũ hành gặp lúc suy là quan sát (cửa ải xấu). Lại nữa, hình nước theo năm sao (?): Kim thì tròn, Mộc thì thẳng, Thủy thì cong, Hỏa thì xiên, Thổ thì ngang. Chỗ miệng ra của thành nước (dòng nước bao quanh cuộc đất như tường thành) mà phạm các quan sát nói trên thì chủ chết trẻ.

 Kinh này tên là "Thiên Ngọc". Xem những lời trong kinh phần nhiều trùng với "Nội truyện", thì kinh này ắt là "Nội truyện" chứ không phải "Ngoại truyện". Nhân đó bỏ những chỗ trùng, sắp xếp lời văn theo thứ tự, tự thành một sách. Chỉ có điều, cùng một "Thiên Ngọc", cùng một "Nội truyện", mà trước nói nước cần đi nghịch theo thứ tự bốn, ba, hai, một, ở đây lại nói uốn nước cần đi thuận theo thứ tự một, hai, ba, bốn, rốt cuộc không thể hiểu. Riêng tôi cho rằng uốn nước đi thuận là đúng. Nhưng thuyết trước cũng vẫn giữ nguyên văn, để đợi người hiểu biết.

 Núi Tu Di là xương cốt của trời đất, trấn ở giữa trời đất, là vật khổng lồ. Nó như sống lưng và gáy của người, sinh ra bốn chi, long nhô lên mà chạy (?). Bốn chi chia ra bốn thế giới; nam, bắc, đông, tây là bốn nhánh. Phía tây bắc hiểm trở mấy vạn dặm. Phía đông vào Tam Hàn (vùng bán đảo Triều Tiên), cách biển xa (?). Chỉ có long phía nam đi vào Trung Quốc, nghén tổ mang thai, đến đây thật đặc biệt.

 Hoàng Hà chín khúc là ruột già, sông Xuyên quanh co là bàng quang. Chia chi, rẽ mạch, đi ngang dọc; khí huyết nối liền, gặp nước thì dừng. Lớn thì thành đô ấp, châu của đế vương; nhỏ thì thành quận huyện của vua chúa, vương hầu. Kế đến là trấn, chợ nhỏ ở vùng hẻo lánh, cũng có người giàu sang ở trong đó.

 Đại khái long đi tự có cái thật. Những ngọn núi như sao chồng chất là thân của long. Ở núi cao phải nhận những ngọn nổi lên như sao; long đi ở đất bằng thì lại có tên khác. Ngọn núi lấy tên sao là lấy theo phần đầu của nó: sao trên trời chiếu xuống thì núi thành hình. Hai chữ "long thần" là để tìm mạch núi: "thần" là tinh thần, "long" là chất.

 Chớ bảo chỉ núi cao mới có long, mà đến đất bằng lại mất dấu thật. Long ở đất bằng phát ra từ mạch cao: cao thì nổi ngọn, thấp thì kết huyệt (điểm đất tụ khí để đặt mộ hoặc dựng nhà). Ở núi cao đã nhận được ngọn nổi lên, thì ở đất bằng phải tìm thế nước hai bên. Chỗ hai dòng nước kẹp lại là chân long; cái ở giữa mà cành lá vòng quanh là đúng. Chớ để núi quay ngược, cành lá tản mát; núi mà quay ngược thì nước cũng tràn tản. Núi bên ngoài trăm dặm làm La thành (vòng núi bao quanh cuộc đất như tường thành); đó là cuộc đất của long ở vùng đồng bằng.

 Ngọn núi dừng lại, hạ thấp, rơi xuống đất bằng; núi bên ngoài cách nước mà ngoái lại nhìn. Giữa đất bằng như bàn tay ngửa, giống chỗ hõm (?); lờ mờ, nhỏ nhẹ, dựng lên gò đống. Hoặc từ gò đống thấy chỗ hõm, hoặc có thế cong kẹp như ốc xoáy. Chỗ cong kẹp là án (núi nhỏ ở trước mặt huyệt), chỗ ốc xoáy là huyệt; nước đi qua minh đường thì tụ khí nhiều. Bốn bên xa che chở như thành quách; nước xa, núi vòng về tụ thành một ổ. Sương giáng nước cạn thì tìm không thấy; xuân hạ nước cao thì lưng long hiện ra. Đây là phép xem long ở đồng bằng: chỗ mạch đi qua như sợi tơ hoặc sợi chỉ.

 Cao hơn nước một tấc tức là núi; thấp hơn nước một tấc thì nước vòng quanh. Nước quấn chính là dáng núi quấn; quấn được chân long thì như bàn tay ngửa. Ở giữa chỗ hõm, trong lòng bàn tay, hoặc trên đầu vú (mỏm đất nhô lên như núm vú), ngay ngắn có huyệt, rõ tượng trời. Nước xa, núi quấn ở sườn bằng; xa có gò đồi, gần (?) có sông. Chỉ ưa núi đến ôm thân, không ưa nước quay ngược mà đi theo nơi khác. Nước ôm thì nên biết núi đến ôm; nước không ôm thì núi không đến.

 Chớ bảo ở núi cao long dễ nhận, mà đi đến đồng bằng lại mất dấu vết. Như ngó sen đứt mà tơ còn liền, chính là dễ tìm; núi càng lui bớt (từ lớn hạ dần thành nhỏ) nhiều thì càng có sức. Long cao phần nhiều xuống chỗ thấp mà ẩn; bốn phía chìm xuống thì cơ trời huyền diệu liền tìm được (?). Tổ tông, cha mẹ (các ngọn núi phát mạch từ xa đến gần, như ông bà, cha mẹ sinh ra huyệt) cách xa mấy chặng, thầy địa lý đời nay đều nhận lầm, không biết. Phàm đến đất bằng thì chớ hỏi dấu vết, chỉ xem chỗ vòng quanh là chân long. Đọc thuộc kinh về long mà không có con mắt, thì vạn quyển sách quý cũng là vô ích.

 Một sao Bắc Thần (sao Bắc Cực) tôn quý ở giữa trời. Các sao Thượng Tướng (sao chỉ tể tướng) và Thượng Tướng (sao chỉ tướng quân) ở bốn phía của viên (?) (khu vực các sao quây quanh như bức tường thành). Sao Thiên Ất, Thái Ất chiếu xuống minh đường; sao Hoa Cái, Tam Thai đứng trước sau. Sao này vạn dặm không gặp được một; long này không cho người đời biết. Biết được thì không dùng để táng, để dành cho hoàng triều trấn giữ nước nhà.

 Xin từ ngoài viên mà luận Cửu tinh (chín sao Bắc Đẩu, trong phong thủy dùng để gọi chín dạng núi); cung sao Bắc Đẩu gồm mấy tên? Sao Tham, Cự, Vũ cùng Phụ, Bật; Lộc, Văn, Liêm, Phá đi trong lòng đất. (Đủ tên chín sao là: Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân, Tả Phụ, Hữu Bật.) Người ta nói chín sao có ba sao tốt; ngoài ba sao tốt còn có Phụ, Bật. Không biết các sao định họa phúc từng li từng tí; cửa họa phúc ấy xin dạy ông biết.

 Tham Lang vọt lên như măng mọc thành ngọn; nếu là cành xiên thì không giống. Cành xiên, đỉnh nghiêng là mặt vỡ. Nhọn mà có chân thì gọi là Thừa long. Dưới chân kéo ngang là đeo kiếm (?); công danh văn hay võ phân biệt từ đây. Nhìn ngang là đỉnh, nhìn nghiêng là ngọn: đó là long Tham Lang ra trận. Mặt nghiêng thành ngọn, thân đi thẳng, thì không phải để chầu mà cũng không dừng lại.

 Chớ đến chỗ này mà nhận núi cao, bảo là Huyền Vũ (núi dựa phía sau huyệt) ở trong đó. Cũng có núi cao là Huyền Vũ; chỗ Huyền Vũ hạ xuống thì bốn thú tụ lại (bốn thế núi vây quanh huyệt: Thanh Long bên trái, Bạch Hổ bên phải, Chu Tước phía trước, Huyền Vũ phía sau). Chỗ tụ lại mới là long tụ sao; bốn thú không ngoảnh về thì chỉ thành trống rỗng. Trên long không vong (long trống rỗng, không có khí) chớ tìm huyệt; dẫu có huyệt cũng dễ tàn lụi.

 Hoặc là chỗ quan hiệp (eo núi thắt lại như cửa ải) giống hình long, thân chính lặn đi trong eo ấy. Thầy địa lý đời nay phần nhiều tìm trong eo, không biết cái tình lúc đứt lúc nối của chân long.

 Tham Lang tự có mười hai dạng: nhọn, tròn, bằng, thẳng, nhỏ là bậc trên; nghiêng, xiên, ngả, hang, đổ, vỡ, rỗng thì họa phúc nặng nhẹ khác nhau. Nghiêng giống xiên, xiên giống ngả; bằng giống Thừa long, ngả giống thẳng. Tham Lang giống Cự Môn, đổ giống rỗng; rỗng giống hang, hang giống đá (?). Hỏi ông đến đây làm sao nhận ra; tôi nói Tham Lang không chỉ một loại. Nghiêng là vách núi lở, vỡ là gãy; xiên là một bên có một bên không, hai bên không đều. Ngả là mặt nhọn mà thân đi thẳng; rỗng là hang hốc, nhiều lỗ thủng. Đổ là ngọn bay lệch không ngay. Bảy thứ này chưa phải là long Tham Lang.

 Ở đất bằng vọt cao lên như măng, đó là bản tính của Tham Lang. Tròn thì không lệch nghiêng, bốn mặt như nhau. Bằng thì như con tằm nằm trên đỉnh cao. Thẳng thì như sống lưng giăng dây mà đến. Nhỏ thì như đầu bút, như ngọn tháp cao. Năm thứ này mới là hình chính của Tham Lang; tốt xấu họa phúc cần xét cho rõ.

 Hỏa tinh (ngọn núi nhọn lởm chởm như ngọn lửa) cần nổi lên ở vị trí Liêm Trinh, rồi từ thế ấy sinh ra Tham Lang. Nếu thấy Hỏa tinh lúc ngọn lửa động, hãy xem dấu vết nó rơi xuống ở đâu. Long này không phải quý tầm thường; sinh ra Tham Lang thì hướng cũng [chữ hỏng] (?). Hỏa tinh nếu nổi ở vị trí Liêm Trinh, thì chỗ nó rơi xuống phải tìm trong trăm dặm. Trong đó có ngọn Tham Lang nho nhỏ, có lúc ngoái nhìn về cung Hỏa tinh. Người đời chỉ bảo Tham Lang tốt, không biết Liêm Trinh là tổ tông. Tham Lang nếu không có Liêm Trinh làm tổ thì làm quan cũng không đến Tam công.

 Trên đỉnh núi cao như bàn tay phẳng, ở giữa chia ra mạch nhỏ như hình con rắn. Long quý phần nhiều xuyên giữa mà ra; long giàu chỉ từ bên cạnh mọc lên. Núi cao như màn trướng che phía sau, trong trướng lờ mờ như dải lụa xiên. Dải múa xuống như đuôi chuột, đó là rắn lên đỉnh của Tham Lang. Dải múa xuống vươn như cổ hạc, đó là rắn xuống đỉnh của Tham Lang. Rắn lên đỉnh biết sinh người quý mặc áo đỏ tía (quan to); rắn xuống đỉnh ắt là nhà mục nát.

 Núi lớn đột ngột nổi lên thì nhỏ là quý; núi nhỏ bỗng nổi lên thì lớn là thế. Cao thấp, lớn nhỏ, đứt nối mà đi, đó là cốt khí thật của Tham Lang. Đại khái chín sao đều có chủng loại, sinh con sinh cháu khéo giống nhau. Có bác hoán (núi lột bỏ hình thô, đổi dần sang hình tinh tế) mới biết cốt khí là thật; bác hoán không thật thì đều không phải. Một lần lột, một lần đổi, lớn sinh ra nhỏ; từ lớn lột thành nhỏ là kỳ lạ nhất. Lột đổi, lui bớt mà thấy chân long, thì ngọn nhỏ vẫn nổi lên Tham Lang. Lột thành nhỏ như người thay áo đẹp, như ve lột xác, như tằm rời nong (?). Hoặc từ núi lớn hạ xuống thấp nhỏ, hoặc từ ngọn cao hạ xuống đồng bằng.

 Lui bớt, lột đổi thành mấy đoạn; mười đường chín đường rối rồi lại rối. Trong đó có một đường là thật; nếu là thật thì đứt rồi lại đứt. Núi như vú (?) vòng ôm trước mặt, không cho một đường nào chạy ra ngoài. Chỉ có chân long ở trong trướng; núi lộn xộn ở ngoài thì lại là núi quấn. Long này phần nhiều hạ xuống từ lưng; cành thừa quay lại làm thành quách. Thành quách cong vòng thì sinh hãn môn (hai núi đứng chắn hai bên thủy khẩu như hai cánh cửa). Ngoài cửa có La tinh (gò, núi nhỏ hoặc khối đá nổi giữa dòng ở thủy khẩu) chắn ngang lưng.

 La tinh cần ở ngoài La thành; nó thường cùng Hỏa tinh làm án. Long Hỏa tinh mới có La tinh; nếu là La tinh thì không ở bên trong. Ở bên trong thì gọi là ung nhọt, nuôi con nuôi (?), lại là núi bệnh tật, sẩy thai. La tinh nếu sinh ở miệng La thành, thì miệng thành đều là hàng măng ngọc (chỉ quan lại thanh quý). La thành giống như thế tường thành, long ở trong thành tụ chân khí. La tinh nằm ở khoảng cửa thành, thầy địa lý đời nay gọi là núi thủy khẩu. Muốn biết quyết diệu thật của La tinh: một bên gối vào nước, một bên là ruộng. Trong ruộng có xương mạch liền nhau, hoặc là đá cứng giữa đất cháy. Đó là La tinh có khí thừa, vọt đứng thành sao bên mép nước.

 La tinh của Tham Lang, Cự Môn thì vuông và nhọn; của Phụ, Bật, Vũ Khúc thì tròn như nằm ngủ (?). Của Lộc Tồn, Liêm Trinh phần nhiều vỡ vụn; của Phá Quân nhọn và vỡ thì hại nhất. Chỉ có tròn và vuông là sao [chữ hỏng] (?), đó là La tinh được hình chính. Bỗng nhiên bốn mặt đều là nước, hai núi vòng hợp, xanh um. La tinh cũng tự có chủng loại, không thể nói bừa rằng La tinh cứ ở bên nước (?).

 Cự Môn là sao tôn quý, tính đoan trang; vừa rời tổ tông liền cao vút. Ngọn của nó tự khác các sao: không nhọn, không tròn, thân vuông. Chỗ cao ắt là dáng dừng tụ (?), chỉ là không có chân mọc hai bên. Ngọn sao này chỉ một hai cái; dưới gò vuông như lùa đàn dê. Gò vuông hoặc như cái trướng bốn góc, trong trướng ra một dải như bay lượn. Dải bay lượn cần xuyên qua trướng; trong trướng hai góc theo thân mà giương ra.

 Cành lá không nhiều, eo thắt cũng ít, nhưng có hộ vệ đi theo bên thân. Mang cờ, mang tiết đến ủng hộ; ngọn núi hình cờ tiết phần nhiều đi thành đôi. Lại có đao kiếm cùng hộ tống; sau đao kiếm, phía trước là gò tròn. Chỗ rời dấu, đứt đoạn thì phần nhiều mất mạch, như thoi đưa, như dấu chân ngựa, như tơ nhện dài. Trong hình thoi tự có gò không đứt; chỗ lưng ong (chỗ mạch thắt nhỏ như lưng con ong) đi qua phần nhiều rảo bước.

 Vì tính sao này tôn quý, nên các núi hộ tống nó đến thành thể. Mỗi khi qua chỗ ngã xuống đứt đoạn, hai bên ắt có quan lại áo mũ. Quan lại áo mũ giống những ngọn tròn; hai bên chân (?) hộ vệ chân long. Nếu đi một mình không có chân hộ vệ, thì ắt thành đền thần, chùa Phật, quán Đạo. Đi bằng như xâu chuỗi hạt (?) mấy dặm, bỗng lại nổi ngọn vuông. Ngọn vuông đi thẳng như đòn khiêng (?), lưng dài khá giống Tham Lang nhọn bằng. Tham Lang nhọn bằng như nét ngang chữ "một", mọc trên đỉnh núi như con tằm nằm. Vũ Khúc lại từ giữa thân mà ra; Tham Lang đi thẳng như nhà sư đi tham học (?).

 Các núi kẹp bên phò hộ long xếp theo thứ tự; long chính ở trong, trái phải bao bọc. Chỗ long này dừng lại không có gò cao, xen ra những huyệt hõm ẩn bên đầm sâu. Riêng chỗ ở giữa eo núi thì huyệt rơi trên gò cao như am cỏ. Bốn phía cần cao, đến chầu và hộ vệ; án phía trước chầu đón cũng cao như múa. Lại làm huyệt cao giống hình người, ngồi thu gọn ngay ngắn như Chân Vũ (vị thần Huyền Thiên Thượng Đế ngồi nghiêm trang).

 Long này nếu đi ba mươi dặm, trong đó nổi ngọn vuông chỉ ba bốn cái. Ngọn nào cũng đoan chính, vuông và dài, không chịu nghiêng lệch làm mất thể tôn. Trên ngọn bỗng sinh vết gấp, thì cái này với Liêm Trinh khác gì nhau? Phàm nổi lên thành sao thì không được nghiêng, lại ghét sinh chân chĩa về nhà khác. Ngọn đoan chính nếu sinh huyệt bốn hoa, thì huyệt hoa đoan nghiêm cần ông phân biệt. Chân long (?) đi thẳng về phía trước; bốn hướng chỉ uổng công thành huyệt long hổ. Đây là Vũ Khúc kẹp eo mà đến, khí xen vào đến đây ngẫu nhiên sinh eo. Long này làm lầm biết bao nhiêu người, ắt đến chỗ này nói là hình thật. Muốn nói bốn hoa xuyên giữa mà qua, thì chỉ xem hộ vệ chưa từng dừng.

 Sao tôn tự có thể của sao tôn: vuông chính làm bình phong là ngôi tướng soái. Cự Môn đi long ít quỷ kiếp (núi nhánh tách ra cướp mất khí), vì hai bên có nhiều núi la liệt. Chỗ nước phân giới kẹp long mà đi, không chịu đi một mình chạy vào chỗ trống. Nước phân giới và loạn sinh cành, cành lá tuy nhiều nhưng có nước kẹp theo. Long hộ vệ cũng tự có lưng và mặt: sau lưng như vách, mặt thì bằng phẳng. Bằng phẳng chính là sát vào thân long; lúc long đi qua thì mở ra hình quái dị. Không nổi nhọn tròn thì là cờ ngựa; kiếm chụm, rồng cuộn đều về đất này.

 Vì vậy khiến Cự Môn ít eo thắt, hộ tống không cho rời trái phải. Minh đường quả quyết không có nước chảy xiên; án ngang lớp lớp lạy múa thấp xuống. Tham Lang bằng, Cự Môn úp, Vũ Khúc tròn; nhọn, tròn, vuông vức không thể như nhau. Chỗ ba sao nhọn, tròn, vuông vức, theo đó mà phân biệt thì không còn ngờ vực. Biết long thì phải biết chỗ phân biệt điều ngờ; biết được nhánh thật thì là bậc thầy thánh.

 Hình Lộc Tồn như cái trống đặt, dưới sinh chân như quả bầu quả bí. Trước đầu quả bầu có ngọn nhỏ, đó là chỗ Lộc Tồn mang lộc. Lớn như con cua, nhỏ như con nhện, đó là chỗ Lộc Tồn mang sát. Trong sát nếu có kiếm mài nằm ngang, đó là sao quyền, sinh võ tướng trước.

 Long lớn, eo lớn trăm mười chặng; điện báu, lầu rồng đi qua vô số. Miệng eo hơi bằng gọi là điện; [mấy chữ hỏng] (?) tường dài; tường dài như thành cao vạn nhận (?), không vây quanh thì ông chớ ngó (?). Thầy ngu liếc trộm, nhìn nghiêng; người hiểu im lặng, làm như không thấy. Nếu chân nhọn rối như cỏ tranh, gọi là cờ Xi Vưu (sao chổi Xi Vưu kỳ, điềm binh đao) có móng có cựa. Trên trời có sao Xi Vưu kỳ. Tròn nhỏ mang lộc vây quanh thân mình, thì sinh tướng soái, công hầu mạnh như hổ (?).

 Đại khái các sao ghét vỡ vụn; không ôm lấy thân mình thì phần nhiều gây quái lạ. Long thần đoan chính thì không vỡ; long thần xấu ác thì phần nhiều phá bại. Hình quái huyệt lạ sinh ra hào kiệt hung bạo, giết hại dân lành, cuối cùng đại bại. Giặc cỏ nổi loạn là do núi này; cờ đỏ bị giết diệt, phải trả nợ mạng. Chỉ vì trên long có Cách thương (sao chổi, điềm binh loạn); cờ giặc ngã nghiêng chứ không phải tràng phan (cờ phướn dài trong nghi lễ). Tràng phan thì từng đôi đứng đoan chính; đứng một mình nghiêng lệch thì gọi là Cách thương.

 Trống đặt hơi vuông giống Vũ Khúc (?); Vũ Khúc đoan chính, dưới không có chân. Có chân vây quanh là Lộc Tồn thật; tròn hết thành vuông là Vũ Khúc tôn. Nhà xem long cần nhất là phân biệt kỹ; giống mà làm loạn cái thật thì phải phân lưng mặt. Lưng mà giống mặt thì không phải mặt, há có thật? Đó là Lộc Tồn chuyển dời lớn. Chỗ lõm là mặt, chỗ lồi là lưng; làm huyệt, phân kim (chia độ trên la bàn để định hướng huyệt) chỗ đi qua như sợi chỉ. Phàm xem các sao thì xem sự chuyển dời; chuyển dời phải khiến mẹ đoái đến con. Chia cành rẽ nhánh có thần thật; bỗng thành dây bầu thì không phân đông tây.

 Mười dặm, nửa chặng không có gò đồi; đất bằng cát sỏi, khói bụi mờ mịt. Đến nơi ông phải xem thế nước; thế nước chớ hỏi là sông hay suối. Chỉ cần hai nguồn kẹp mà ra, giao khóa nhau, bên ngoài kết lớp lớp vòng vây. Chỗ tốt của Lộc Tồn rơi xuống đồng bằng: lớn thì thành châu, phủ; nhỏ thì thành trấn, huyện. Trong đất bằng có lúc sinh đá loạn, hoặc nổi núi ngang, hoặc mặt hình thoi. Chỗ này hoặc có hình Phụ Bật; Phụ Bật không có cành, Lộc Tồn thì sinh cành mà phân biệt (?). Lộc Tồn là sao thứ hai của Đế xa (xe vua, tức chòm Bắc Đẩu), cũng chủ văn, cũng chủ binh.

 Chín sao đi long đều cần Lộc Tồn; cần nhất là kẹp Tham Lang, kiêm Cự Môn làm trục (?). Hoặc từ hai bên Vũ Khúc nổi lên, long quý như thế xem không chán. Nếu gặp sao này thì phải tìm huyệt ở xa, chớ hướng vào núi cao mà tìm cuộc chật hẹp. Nếu gặp chín sao kẹp nhau mà đi, chỉ cần phân có chân hay không chân. Núi vùng Yên Vân xuống đỉnh, ra chín cửa ải, trong đó mang Lộc Tồn và núi ba sao tốt. Trong eo núi cao phần nhiều nhọn và đẹp, cũng có Lộc Tồn tròn sinh ra núi chênh vênh. Ông xem núi phải phân chủng loại, chớ chỉ bừa núi ngang làm hàng chính.

 Hai sao Lộc Tồn, Phá Quân hình dạng vô số; cũng có hình chính rơi xuống chỗ thấp. Cũng có hình thấp mà lên đầu thành; hình tạp loạn, ông chớ lầm. Hình ở đỉnh cao là hình cao: trên đỉnh núi sinh sao Lộc Tồn. Hình ở đồng bằng thì núi đứng sừng sững, đỉnh thấp, chân tay cũng nằm ngang bằng. Trên đỉnh sinh hình thì đỉnh ắt ngay ngắn; đất bằng sinh hình thì chân đi lộn xộn. Mời ông xem tôi sắp xếp tỉ mỉ; họa phúc đều từ long mà sinh ra.

 Lộc Tồn thứ nhất như cái trống đặt, chân tay từng đôi theo thân mà đi. Đi bằng có chân như mũi kiếm; cờ tiết, tràng phan xếp theo thứ tự. Những sao như thế ra đến sông lớn, trong có Tham Lang nhỏ và Cự Môn nhỏ. Phụ Bật hầu theo, sinh ở trái phải; núi sông bên kia bờ xa xa ngoái nhìn. Thân long này làm châu huyện, hùng cứ mười châu và một lộ (đơn vị hành chính lớn). Bỗng nhiên các núi làm thành cuộc viên (khung núi bao bọc như tường thành), lại tìm nước tốt làm cửa ngõ. Nếu được nước tốt làm cửa ngõ, thì vạn nước nghìn núi không cần làm gì thêm (?).

 Lộc Tồn thứ hai như cái nồi úp, chân nhọn như cọc cắm, bày vòng quanh. Có chân mới là Lộc Tồn thật; không có chân là Cự Môn hình đống (?). Sao này ắt có uy quyền, tay trắng làm nên cơ nghiệp, tích được của cải lớn.

 Lộc Tồn thứ ba bày ra như móng hạc, hai bên ngắn giữa dài, long lộ ra. Lộ ra ắt là hình thấp nhỏ, lờ mờ đi về phía trước rồi bỗng ngồi xổm. Có huyệt thì ắt sinh long hổ (núi tay trái gọi là Thanh Long, núi tay phải gọi là Bạch Hổ, ôm hai bên huyệt) khéo léo; hình huyệt xấu xí thì long không dừng.

 Lộc Tồn thứ tư như cái quạt xòe ra (?), chân tay lại giống thế khiêng tơ. Long này chỉ nên kết đàn thần; ở chỗ khác có ngọn sinh tú khí.

 Lộc Tồn thứ năm như chim cút treo (như áo rách tả tơi), vỡ vụn như chổi rác, chuốc lấy số trời. Sao này chính là sao đi bằng; sao bằng sinh cành chia ra từ đỉnh. Long này chỉ làm huyệt ở giữa đất bằng; như mái chèo quay lại, chặt đầu mà làm. Núi cao eo lớn mở ra ba đường.

 Lộc Tồn thứ sáu rơi xuống đồng bằng, thế như sóng lớn mở ngang. Sao khác cũng có cái rơi xuống đồng bằng, nhưng sao này ở đất bằng cũng bay lượn. Chân vẫy có lúc sinh đá lớn, màu đá chỉ là đen và vàng. Hai bên mời xem các eo theo long, dài ngắn lớn nhỏ nên suy xét. Lúc long hộ vệ chuyển thì xem nó rơi xuống đâu; chỗ rơi nên theo nước mà châm chước. Chuyển phải thì đều chuyển phải, không so le; chuyển trái thì đều chuyển trái, không tạp nham. Chầu đón chỉ đúng vào hình huyệt thật; trái phải cao thấp, ông chớ lầm. Lộc Tồn [chữ hỏng] (?) hình như xõa tóc, tuy nói là nhiều nhưng thế như hoảng sợ.

 Lộc Tồn thứ bảy như rắn dài, trái phải không có hộ vệ, không có chắn che. Long này chỉ (?) làm kẻ theo hầu long quý, gối bên nước, tự nằm ngang xiên.

 Lộc Tồn thứ tám ở trên đỉnh cao, như đội mũ trụ, có vai có cổ. Dần thấp dần nhỏ mà đi làm huyệt, ắt thành huyệt hõm, huyệt kìm (huyệt nằm giữa hai cánh núi như hai càng kìm) rất đoan chính. Long này gọi là long Bát quý; bắt được huyệt thật thì thịnh vượng nhất.

 Lộc Tồn thứ chín như hoa rơi nước chảy, từng mảnh từng đoạn, nước kẹp lấy cát. Không làm huyệt quỷ ở đầm nhánh (?), thì làm La tinh che chắn thủy khẩu.

 Trong thiên hạ núi nào cũng có Lộc Tồn, hoặc xấu hoặc tốt cần ông phân biệt. Chớ bảo Lộc Tồn hoàn toàn không tốt; lớn thì làm nên cửa nhà tướng soái, công hầu. Cần biết chân long của Ngũ Nhạc (năm ngọn núi lớn của Trung Hoa) rơi xuống, một nửa là Lộc Tồn, Phá Quân xen lẫn. Trên đỉnh lớn (?) có ngọn tai ngựa: trên thân Lộc Tồn là long Tham Lang. Trên đỉnh Thái Sơn có Thạch Quan (đài đá), trên có Nguyệt Đình cao một nửa. Đó là Lộc Tồn trên có Tham Lang; ngọn cao như thế ai phán đoán được?

 Châu, bãi giữa biển cũng có núi; nếu ông luận mạch thì khó nói. Không biết mạch đất liền với Trung Quốc, đi xa ra thành hình núi giữa biển. Tụ lại ở vùng Thanh, Tề làm Đông Nhạc, đi qua hết đồng bằng và hố sông lớn. Mạch đất kéo dài liền mạch thì khí thế sinh ra; nước khe làm long dừng, ông chớ lầm. Tôi xem Phá Quân, Lộc Tồn đầy khắp thiên hạ, chín sao phân chia biến hóa mà không ai biết. Nếu ông biết được sao Lộc Tồn, thì châu báu đáng giá liền mấy thành, quý vô giá.

 Hình chính của Văn Khúc như rắn đi; nếu thành dâm tà thì như quăng lưới. Sao này nhu thuận, rất có tình, hình dáng giống như sợi tơ (?). Hỏi ông vì sao sinh ra núi này: ắt ra từ chỗ tuyệt thể của Liêm Trinh. Hỏi ông làm sao tìm tuyệt thể: là chỗ khí bại tuyệt trên núi cung gốc. Hỏi ông làm sao tìm cung gốc: là chỗ long mới ra dưới điện báu. Nhận được mặt ngọn núi lúc mới ra, xem đó là sao gì mà suy xét kỹ. Chín sao đều kẹp Văn Khúc mà đi; nếu không có Văn Khúc thì sao không biến. Sao biến thì xem sao nào nhiều; sao nhiều làm chủ, phân thiện ác.

 Sao Văn Khúc mềm mại, dễ thấy nhất; mỗi khi gặp phương vượng thì sinh mặt nghiêng. Mặt nghiêng thành ngọn, thân đi thẳng; đi thẳng phần nhiều như buộc sợi chỉ tơ. Sao này xương núi ít ngọn; nếu có ngọn thì giống Phụ Bật. Ở đất bằng đi như rắn là tốt nhất; nửa đỉnh như mày ngài là đắc lực nhất. Nếu có sao này sinh nối liền nhau, con gái được vào cung làm cung tần, phi hậu. Nhà trai nhờ vợ được làm quan, lại được của cải và vợ đẹp.

 Phàm (?) nổi ngọn thì ắt có tình, tự nhiên nối liền, sinh ở trái phải. Nếu không có ngọn, như con lươn, thì là long chết, tản mạn trống trải ngang dọc. Dẫu chỗ dừng có hình huyệt, thì cũng làm đàn xã, miếu thần cúng máu tanh. Nếu làm mộ và dựng nhà, con gái cài hoa theo khách mà đi. Đàn ông phá nhà, khốn vì rượu và sắc; đàn bà loạn trong nhà, kiện tụng ở cửa quan. Biến ra bệnh lao, bệnh quái, khiến người suy lạnh, tuyệt con trai.

 Dưới bãi của long khốn mấy chục dặm, bỗng nhiên dựng đứng nổi lên ngọn. Trước sau trái phải bỗng đón rước; Tham Lang, Cự Môn, Vũ Khúc, Phụ Bật lần lượt sinh ra. Chỉ được một ngọn là long liền sống; mày ngài cũng biến thành hình Phụ Bật. Đi bằng tuy nói biến thành Phụ Bật, nhưng chỉ là thấp bằng, ít uy lực. Nếu được sao tôn sinh một ngọn, liền khiến sao mềm thành anh hùng. Đàn ông dung mạo đoan chính, đỗ đạt khoa cử; đàn bà làm chủ nhà, quyền hơn cả chồng.

 Quá thấp thì tìm long ít khi đủ cách; xen ra các ngọn nhiều biến đổi. Bật (?) giống Cự Môn, Phụ giống Văn Khúc; dài ngắn cao thấp phải phân biệt kỹ. Chớ bảo long xấu không thể dùng; cũng có long xấu mà dựng nên nhà nước. Vì chưa biết long gian tinh (long mà sao tốt mọc xen giữa sao xấu): Tham Lang có Liêm Trinh xen, Văn Khúc có Bật xen. Vũ Khúc có Phá Quân xen, đứt quãng mà sinh; Lộc Tồn hoặc có sức của Cự Môn, Vũ Khúc. Trong mười dặm dựng lên một ngọn, thì nhỏ thành lớn, yếu thành mạnh. Đó là phép gian tinh của nhà xem long; lớn thì dừng, nhỏ thì phục, là dấu vết thật.

 Một núi đứt đoạn là một đời; xem gián đoạn sinh ra ở đời nào. Liền theo sao ấy mà định giàu sang; từ yếu sinh ra vượng là theo ngọn núi. Long khốn yếu không có khí lực, đường chết, khói lẫn vào cát sỏi (?). Nghìn dặm trăm dặm không có núi theo, một mình đi lẻ, ít được thu xếp. Ông nếu biết long gian tinh, thì đến làng xóm nào cũng tìm được. Long không lâu dài thì ít đủ sức, dễ thịnh dễ suy, không phải do sức người.

 Liêm Trinh vì sao gọi là độc hỏa (lửa đơn độc)? Sao này được hình cao lớn nhất. Trên đỉnh núi cao đá lởm chởm chót vót, như cái ô xếp, như lưỡi cày, như tơ rách. Chỉ vì ngọn lửa nhọn vút lên tận trời, tính nó nóng rực nên gọi là lửa. Nó nổi lên làm lầu rồng và điện báu (các ngọn núi cao lớn đứng đầu dãy, như lầu như điện); Tham Lang, Cự Môn, Vũ Khúc nhân đó mà sinh. Người xưa biết rõ thể Liêm Trinh, gọi là Hồng kỳ (cờ đỏ) và Diệu khí. Sao này uy liệt, thuộc tinh khí dương; ngọn cao đỏ đen nổi trên đầu núi. Cao nhọn là lầu, bằng là điện; mời ông đến đây suy xét kỹ.

 Trên đỉnh loạn ngọn, giữa đám đá loạn, chỗ này gọi là núi Tụ giảng (nơi các mạch tụ họp). Tụ giảng thành rồi liền chia đi; chia nhánh, lạy tổ, đường xa xôi. Tìm dấu, tìm vết, lại tìm con; long đến chỗ này đáng ngờ nhất. Lại đến chỗ này sinh ngọn nằm ngang, hình như màn trướng mở bày. Hai lớp vào trướng, một lớp ra; bốn lớp, năm lớp như sóng lớn. Trong trướng có đường chỉ xuyên giữa mà đi; trướng không xuyên giữa thì không làm nên khanh tướng. Màn trướng nhiều thì quý cũng nhiều; một lớp chỉ là dáng giàu có hào phú. Hai trướng hai màn là chân long; quý nhân trong trướng là bậc trên nhất. Trong trướng lờ mờ dải tiên bay; dải múa rủ thấp chủ về hưng vượng. Thiên quan, Địa trục (núi đá đứng chắn ở hai bên cửa nước) hai bên đón; đá lạ, hình rùa rắn ở chỗ mạch đi qua.

 Trên đỉnh núi cao có ao nước, hai bên kẹp được chân long mà đi. Hỏi ông đỉnh cao vì sao sinh nước: đó là khí trên đỉnh chân long. Trên lầu điện suối nước sinh ra, nước lại chia hai chỗ, hai bên đón mặt. Chân long lại đi qua giữa hai suối; cũng có ao đơn ôm bên cạnh. Ao đơn rốt cuộc không bằng hai ao; ao nếu sụp lở thì lại sinh họa. Ao bằng, hai nước kẹp lại, lại trong, chỗ này gọi là sao Thiên Hán. Sao Thiên Hán, Thiên Hoàng vào Các đạo; sao này làm khanh tướng, ở thiên đình trên trời.

 Lại có long hộ vệ ở đỉnh cao, nước sát thân long chảy vào giếng sâu. Lại không có nước chảy ra để theo tìm, hoặc có suối nhỏ như gương con. Xem nó rời lầu, xuống điện, ra khỏi trướng vút lên thành hình gì. Chỗ sao ứng sinh ra đứng thành hình khác, đó là bằng chứng chia cành rẽ mạch. Tổ tông chia rồi lại chia anh em; đến đây chia ra Tham Lang, biết tính thật. Chỗ chia Tham Lang chớ để sai; sai một li thì đi lệch nghìn dặm. Ngọn măng là Tham Lang, tung hoành mà kể; chuông, nồi, gối, thoi là Vũ Khúc, Phụ, Bật. Ngọn vuông là đường của Cự Môn; cần nhất là phân biệt hàng đích hàng thứ. Đích thứ không mất hình ra trướng, thì đó là năm sao tốt của nhà xem long.

 Đá dữ của Liêm Trinh mọi người đều sợ, không hiểu đó là tinh khí chân dương trong lửa. Long này phần nhiều rơi về phương nam; các núi phía bắc đều kinh ngạc. Cúi đầu thu vạt (?), núi đến chầu; chớ hướng về phương khác mà xen lẫn sai lầm. Phàm các ngọn núi đều có đá; nếu là núi đất thì hoàn toàn không có sức. Liêm Trinh độc hỏa, khí xông lên trời; xương đá chồng lớp, hãy tìm ở chỗ bằng.

 Liêm Trinh không sinh ngọn sao tốt thì ắt cách sông làm long ứng. Chầu đón ắt ứng xa mấy trăm dặm; xa trông như tiếng trống, tù và thùng thùng. Phàm (?) thấy Liêm Trinh đá cao vút, liền lên đầu đỉnh xem dấu xa. Nhận kỹ chân long sinh ở đây: Hoa cái (ngọn núi hình như lọng che) xuyên giữa, long chính đi ra. Long này quý nhất, khó tìm; năm sao tốt cần vút lên Hoa cái mà ra. Chân long như thế không dễ gặp: Hoa cái ba ngọn đứng thành hình chữ "phẩm" (ba ngọn xếp một trên, hai dưới). Hai vai chia ra làm long hộ vệ; đó là anh em cùng một tổ tông.

 Anh em liền làm long quấn hộ; trước đón sau tiễn, sinh ra trống mái. Mái nếu là long thì trống trân trọng ứng theo; trống nếu là long thì mái nghe lệnh. Hỏi ông làm sao phân biệt trống mái: cao thấp, béo gầy không giống nhau. Thấp béo là mái, cao gầy là trống; chỉ cầu ở chỗ này mà biết dấu vết.

 Trên thân long đi theo có ngọn chính, có lúc thành ngọn lạy tổ tông. Chỉ xem hộ tống như rồng quay lại, lại có long đón như hổ ngồi. Núi nước theo long đều chầu vái; chỗ ngờ vực thì mất dấu. Thủy khẩu lớp lớp sinh đá lạ, ắt có La tinh đứng giữa nước. Ngoài La tinh có núi làm ải; sinh trên sinh dưới, hãy tìm kỹ. Vì La tinh có thật có giả, thật giả do tự nhiên, không phải sức người. Bên nước có La tinh thì sinh đá; La tinh đoan chính là cao nhất.

 Liêm Trinh phần nhiều sinh long ngoái về tổ; tổ long xa xa là ngọn chầu. Lại có chỗ chân quỷ ngoái nhìn; hộ tống phải sinh xa đến mười dặm. Núi tiễn long ngắn mà có phía sau; núi ôm thì ôm hay không ở tay trái tay phải. Long quấn quấn qua trước long hổ; ba lớp năm lớp thì phúc kéo dài. Quấn nhiều thì không cho chạy ra ngoài; há chịu đi dài xa làm hình nước chữ "phẩm" (?). Hộ tống đỡ long nếu đủ mười phần, giàu sang đều đủ, thật hiếm có. Tìm long, nghìn vạn lần phải xem núi quấn; một lớp quấn là một lớp ải. Cửa ải nếu có nghìn lớp khóa, ắt có vương hầu ở trong đó.

 Liêm Trinh đã nói đủ trong phần Tham Lang, nay lại thuật thiên này để chép cho rõ. Có người biết (?) sao Hồng kỳ: ở xa thì có uy quyền, ở gần thì hung quái. Sao quyền chém giết được tự do, không nắm binh quyền thì không chịu thôi. Nếu gặp Liêm Trinh không nổi đá, thì dưới chân cũng phải sinh vách đá. Vách đá là lưng, mặt là chỗ bằng; ở chỗ bằng tìm long, ra dấu vết. Tham Lang, Cự Môn, Vũ Khúc, Phụ, Bật đi, chỗ ra thân sinh là sao thật. Chỗ lột long, đổi hình có chín đoạn, đó là sân nhà công hầu tướng soái. Hồng kỳ khí hùng, uy vũ ở đó; hành quân xuất binh làm yêu quái khiếp sợ. Sao quyền uy phúc được tự chuyên; dẫu vào hàng quan văn cũng mang chí võ (?). Liêm Trinh một lần biến thành Tham Lang, Cự Môn, Vũ Khúc, thì văn võ toàn tài, lên ngôi tể tướng. Liêm Trinh không làm sao biến đổi, thì bỏ mạng (?), loạn luân, giết vua cha.

 Ngọn sao Vũ Khúc như chuông, như nồi úp; hình chuông, hình nồi có duyên cớ gì? Chuông cao, nồi thấp, việc không giống nhau: cao là Vũ Khúc, thấp là Phụ. Hai cái tuy đều là sao tốt, nhưng lớn nhỏ không được sai lệch. Vũ Khúc đoan nghiêm thì giàu sang bền chặt; Phụ Bật theo long thì lấy theo dày mỏng. Chân long nếu đi năm sáu chặng, lúc sắp hạ xuống thì lột thành sao Phụ. Như thoi, như ấn, như trăng sáng, ba ba hai hai dắt nối nhau mà đi. Ải trước eo sau dẫn theo nhau; eo nếu nhiều thì long mạnh mẽ. Lột đến sao Phụ ba bốn lớp, thì đến đây nhận kỹ dấu long.

 Cự Môn quý nếu không có Phụ Bật hạ xuống, thì đỉnh cao làm sao giữ được long? Tuy Phụ Bật là để vào huyệt, nhưng làm huyệt theo hình thì lại không giống nhau. Huyệt theo ngọn đất mà thành huyệt kìm, huyệt vú; hình và thần lớn nhỏ theo dòng long. Long tròn bỗng nhiên kéo chân dài, e là long quỷ như cái nia úp (?). Nia úp, bàn tay ngửa là long quỷ; chớ đến chỗ này mà mất dấu thật. Mời ông nhận kỹ huyệt phía trước, chớ để thiếu trước, mất sau, trống rỗng.

 Hỏi ông làm sao biết tôi hạ xuống (dừng lại kết huyệt): xem phía sau đuôi nó có ngọn tròn nổi lên. Hỏi ông biết tôi đi thế nào: sao ở đuôi lay động, chưa từng dừng. Quan trước, quỷ sau phải phân biệt kỹ. (Quan là núi nhánh nhô ra phía sau núi chầu trước huyệt; quỷ là núi nhánh nhô ra phía sau huyệt, chống đỡ lưng huyệt.) Quỷ khắc thân tôi thì ở phía sau; sao quan khắc tôi thì ở phía trước chầu lại; đó là quan quỷ của nhà xem long hiện ra. Chỗ chân long hạ xuống mà âm dương loạn (?), thì quan quỷ theo ngũ hành không đánh nhau. Long Thủy lột đến thành long Hỏa đi ra, quỷ ở phía sau, quan ra mặt trước. Núi Khảm long đến làm hướng Ngọ Đinh, lại đem la bàn sai khiến mà xoay. Đó là âm dương lẫn ngũ hành, không phải cách phân quan quỷ của nhà xem long.

 Nhà xem long không cần bàn ngũ hành, hãy từ long mà xem chỗ chia mạch. Lúc long bị cướp mạch là khí quỷ; khí bị cắt không về long mà đi. Đại khái long chính không có núi quỷ; có quỷ thì không ra ngoài nửa dặm. Long ngang ra huyệt thì ắt có quỷ; tiễn, nhảy, lật mình, vòng ra sau huyệt. Núi quỷ nếu dài thì cướp khí của tôi; quỷ ngắn sát thân thì như ôm chắn. Hỏi ông thế nào gọi là quỷ: cái chống ở sau lưng núi chủ là quỷ. Chia cành rẽ mạch mà không quay đầu, thì cướp thân chính của tôi, khiến ít được đủ khí. Sau huyệt chân long nếu có quỷ, thì cái nào cũng quay đầu đến hộ vệ. Nếu không quay đầu hộ vệ thân mình, đó là đất không vong, khí tàn hết.

 Hỏi ông thế nào là không vong: sau huyệt hụt trống, thế như ngói ngửa. Liền từ trên quỷ mà tìm kỹ; ngọn núi quỷ ít được thu xếp. Trên thân chân long hộ vệ nhiều; núi nào cũng đa tình, đến chắp tay vái. Hộ vệ sát thân, không rời xa; trong có suối ao ngầm chảy vào. Cần biết núi quỷ của chân long ngắn, vì có long quấn ở phía sau đùi (?). Đã có long quấn sát thân hộ vệ, thì không cho núi quỷ trống trải tản mạn. Núi quỷ đi thẳng ra sông biển, thì chân long khí tuyệt, tản mạn nhiều. Như cọc cắm, như giáo, chạy loạn đi; không cách nào bao bọc được, biết làm sao?

 Long nếu không có quấn, lại không có tiễn, thì dẫu có chân long cũng không dùng được. Hộ vệ quấn quanh phần nhiều ưa đến trước huyệt; ba lớp năm lớp thì phúc kéo dài. Một lớp hộ vệ thì một đời giàu; hộ vệ mười dặm là đất tể tướng. Hai lớp cũng làm quan coi thành (?); một lớp chỉ sinh chủ bạ, huyện úy (quan nhỏ ở huyện).

 Núi quỷ cũng tự có hình thật; hình theo loại ba sao tốt và Phụ Bật. Chín sao đều có dạng hình quỷ; không giống thân mình thì không làm nên khanh tướng. Sao quỷ của Tham Lang ắt nhọn nhỏ; của Vũ Khúc thì cành lá ít. Phần nhiều làm ngọn tròn hình nia úp, chống ở phía sau là diệu nhất. Cự Môn hình hạt châu rơi, hình gối ngọc; Tham Lang làm thang trời sinh sau lưng. Từng tầng từng bậc dần thấp nhỏ, tuy có chân nhưng không đi ngang. Cự Môn phần nhiều là đỉnh ngang nhỏ, đỡ phía sau như bình phong, như ghế ngọc ngay ngắn. Sao Bật làm quỷ như bình phong vây, hoặc từ sau long hổ sinh ngang ra. Sinh ngang như quả bầu ôm sau huyệt, như hộp đấu, ấn ngọc, hình rồng cuộn. Sao Phụ phần nhiều là quỷ một đốt, ba đôi bằng nhau như viết chữ "vương". Ba đôi hai đôi sóng nhau mà đi, cong chuyển hộ thân, đều có ý.

 Liêm Trinh, Văn Khúc, Phá Quân, Lộc Tồn vốn là quỷ, không cần hỏi đuôi sau huyệt của chúng. Phá Quân, Lộc Tồn, Liêm Trinh, Văn Khúc phần nhiều làm ải; ải gần mà quá rộng là ải tản. Cửa ải là cuộc, có lớn có nhỏ; ba sao Phá Quân, Lộc Tồn phần nhiều chắn ở ngoài. Sao Lộc Tồn không có lộc thì làm đàn thần; sao Phá Quân không vỡ thì làm ải gần. Khéo luận đất lớn thì luận cuộc ải; cuộc ải lớn nhỏ là núi thủy khẩu.

 Núi quỷ làm hướng thì long ngang làm huyệt; long chính phần nhiều hạ xuống đất bằng. Thế đất bằng như con rết bò, lại dài như hình mái chèo. Mái chèo dừng về phía trước thì huyệt gần; mái chèo khua về phía sau thì long chưa dừng. Mái chèo vòng về phía sau rồi bỗng nổi ngọn, ắt có chân long ở đất này. Chỉ xem lúc hộ vệ, đỡ đần quay chuyển, chầu vái phía trước, lạy chân khí. Đại khái chín sao đều có quỷ, giống nhau mỗi sao có bốn dạng. Bốn lần chín là ba mươi sáu hình quỷ; biết quỷ chính là biết tình thật.

 Hỏi ông thế nào gọi là quan: sau lưng núi chầu có núi kéo ngược lại. Đó là núi chầu có khí thừa, giống như quỷ sau huyệt của tôi. Sao quan ở trước, quỷ ở sau; quan cần quay đầu, quỷ cần sát gần. Quan không quay đầu, quỷ không sát gần, thì chỉ là ôm suông, không có đầu hạ xuống. Quan không rời quê thì có gì đáng ưa (?).

 Chỗ chân khí tụ lại thì xem minh đường; trong minh đường cần bằng phẳng sáng sủa. Trong minh đường có nước đọng lại, thứ nhất là rộng bằng mới là quý. Nghiêng lệch, chảy xiên, đống đất chọc bắn vào thân, nước chảy gấp, sụp lở, thì không phải đất tốt. Mời ông chưa vội đoán núi trái phải, trước hãy nhìn vào minh đường mà xem thế nước.

 Minh đường cũng có cái như đáy nồi; ngang thì gọi là thuyền vàng trong long hổ. Thẳng gọi là Thiên tâm, cong gọi là Ngự giai (bậc thềm của vua); móng ngựa thì thẳng mà có thế cong. Minh đường cần như nước hồ sen; dồn về bên trái thì phòng trưởng nổi lên. Dồn về bên phải thì con út hưng thịnh; nếu ở giữa thì các phòng đều quý. Đại khái minh đường nằm ngang là quý (?); kế đến là nước quanh co như chữ "chi", chữ "huyền", có khóa ải. Mênh mông đi thẳng không quay đầu, tuy giống Ngự giai nhưng không phải đất tốt.

 Minh đường cần như cổ áo khép lại; bên trái đứt, bên phải có lạch (?) mới là quý. Hoặc là bờ ruộng với chân núi, chắn ngang như thế thật đáng mừng. Bỗng nhiên phía trước nằm ngang mà không có khóa ải, thì địa kiếp, gió thổi, không tốt lành. Mời ông đến đây suy xét kỹ, lại phân quan phía trước và quỷ phía sau. Sườn trái sinh ra dạng như cái hốt (thẻ ngọc quan cầm khi chầu vua), sườn phải sinh ra hình túi cá (túi đựng phù hình cá, vật quan đeo). Vuông dài là ngà voi, ngắn là Thủy (?); nhỏ khéo là vàng, béo là bạc. Xem những dạng hình này trước thế cuộc, thì huyệt vú ở giữa là thật.

 Quỷ ban đai (quỷ báo điềm được vua ban đai lưng) hình như quả bầu, hai dải nối liền dời quay về bên trái. Quay đầu sát đến là quan thị tòng (quan hầu cận); án trước giao ngang là mâm vàng ngọc. Mâm ngọc ban cho tướng soái, mâm vàng ban cho tể tướng (?); trái phải ở trên con mắt và lòng người. Số lớp nếu nhiều thì ban cũng nhiều; một lớp là đai bình phong vàng. Hai lớp là bình phong, ba lớp là đai vàng; ngang chuyển trước huyệt thì quan càng to. Con cháu ba đời đeo túi cá; bên phải có ba con cá ở ngoài thân hổ. Ba đời con cháu được ban đai vàng; mâm ngang ba lớp có thể sinh ra ngoài. Bốn lớp tức là được ban vàng ngọc; số lớp nếu nhiều thì phúc sâu nhất. Đó là quỷ ban đai của nhà xem long; chớ đem long hướng về bên trái.

 Ghế ngọc, bình phong vuông là hình Vũ Khúc; sau thân là ghế, ngoài ghế là bình phong. Ghế và bình phong cần hỏi cái nào trước cái nào sau: chưa có bình phong mọc trước mà ghế mọc sau. Ghế và bình phong nếu đỡ ở phía sau, đó là sân nhà công hầu tướng soái.

 Núi của sao quỷ nếu có hình giống quả bầu quả bí thì gọi là quỷ ban đai. Núi của sao quan quay đầu thân gần thì gọi là quan thị tòng. Núi án trước huyệt nếu nằm ngang thì gọi là mâm vàng ngọc. Chúng nếu đều lớp lớp vây quanh hộ vệ, chầu chắp, thì con cháu đều sẽ giàu sang. Sao quỷ của sao Vũ Khúc nếu giống như ghế, như bình phong đỡ ở phía sau, thì đó là đất sinh ra công hầu tướng soái.

 Ngọn sao Phá Quân như lá cờ đang chạy, đầu trước cao vút, đuôi sau thấp. Hai bên hiểm trở, hố sụt; vách đứng nứt ngược, hình nghiêng lệch. Không bằng sao này ra từ Lục phủ (sáu sao Văn Xương), trên có Tam Thai (ba cặp sao Thượng Thai, Trung Thai, Hạ Thai) ở xa làm tổ. Sau đó sinh ra sáu sao diệu: Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phụ. Sao Tam Thai gọi là Tam Giai (ba bậc thềm); sáu sao từng đôi sát nhau như mắt cá. Đôi nhọn, đôi tròn như Tham Lang, Cự Môn, lại xếp từng đôi ở tận đỉnh. Đôi nhọn ắt sinh ra Tham Lang mà đi; đôi tròn sinh ra Vũ Khúc mà đến. Thượng Thai, Trung Thai, Hạ Thai đi ra, đi đến đài Văn Xương của Lục phủ. Sáu sao Văn Xương như trăng khuyết nằm, sáu sao Xuyên tinh (?) như cái vòng. Trên đỉnh bằng sinh sáu sao, sáu chỗ hơi đùn lên làm lõm lồi. Trong lõm hơi nổi như sáu sao, sinh ra chín sao như xếp hàng.

 Phá Quân đều ưa chín sao biến hóa; từng vị trí sinh long, hình ngọn núi hiện ra rõ ràng. Hình núi ở dưới đất, tượng sao ở trên trời; chân khí cảm ứng xuống thì họa phúc ứng nghiệm. Sao tôn nổi lên hình thật xong, thì cành lá đều do Lộc Tồn chiếm. Sao tôn tuy nói có ba sao tốt, ngoài ba sao tốt còn có Phụ Bật. Không biết ba sao tốt không thường sinh ra; có chỗ xem đến không một cái nào là thật. Vì không biết sao Phá Quân: sao ấy ắt là cờ chạy kéo đuôi mà ra (?). Cờ chạy kéo đuôi là hình thật; nếu ra sao tôn thì hình biến đổi mà sinh. Cùng ông luận kỹ thể Phá Quân, từng cái theo chủng loại sao mà đặt tên.

 Phá Quân của Tham Lang (?) như vọt lên rồi dừng, từng tầng từng bậc gọi là thang trời. Đầu đỉnh nhọn xông về trước, có hang; vươn đỉnh như gà gáy. Đầu đỉnh có dải theo hang mà xuống, dẫn đến chỗ bằng như tơ nhện. Muốn đứt mà không đứt, như dấu chân ngựa đi qua; đông tây hiện ra như sợi tơ trong thoi. Sao ba sao tốt cũng như vậy; chỗ này gọi là đất Phá Quân tốt. Qua bãi, qua nước đều như thế, ắt có suối ao hai bên kẹp theo. Tham Lang xuống Phá Quân rồi Cự Môn đi, đi làm cuộc viên, không cần ngờ.

 Phá Quân của Cự Môn nứt hình chữ thập, trên đỉnh hơi tròn, lấy chỗ nghiêng lệch. Thế như chim gõ kiến trên cành cao (?), đi thẳng lên vách cao, mỏ đá lộ ra. Sao này ra long sinh hình chân vạc, móng vách như cựa gà. Long này giàu sang, sinh vương hầu; năm lần đổi, sáu lần dời, sinh tể tướng.

 Phá Quân của Lộc Tồn ở đỉnh bằng, hai sườn như rắn đi, sườn hơi lộ. Phía trước như cây lớn đổ trên đồng bằng, sinh cành sinh lá vô số. Trong lá sinh ra cành non, lại thành ngọn cao xuống đất bằng. Nên biết làm huyệt cũng không xa; hộ tống không đến thì làm đền thần.

 Phá Quân của Vũ Khúc như tủ như hòm, thân hình phình trướng, thế sụt lở. Đầu trước chạy ra như gà vươn cổ, từ trên đỉnh xuống như vòi voi. Một cao một thấp, chân không nhọn, làm huyệt đầu vú thì sinh giàu sang. Phá Quân của Liêm Trinh là quỷ vách cao, nước chảy qua eo ải tiếng như sấm. Phá Quân của sao Phụ như đầu lầu, hai bên có chân như tung quả cầu. Phá Quân của sao Bật như cá chép nhảy, đi đến giữa đất bằng thì một lúc dựng cao. Ba ba hai hai đi giữa đất bằng, thân đi thẳng ra rồi bày chân ngang. Làm thần, làm miếu, hay làm giàu sang, chỉ xem quấn hộ mà châm chước kỹ. Quấn nhiều chính là long giàu sang; quấn ít chỉ làm gác chuông, gác trống.

 Chín sao đều có Phá Quân, Lộc Tồn, Văn Khúc; hình ba sao tốt và Phụ Bật là tôn. Đi bằng như xâu hạt châu là Cự Môn, Tham Lang, Lộc Tồn (?); chắn như mái chèo, kéo nhọn là cung Phá Quân. Dưới sao tốt thì không gì không tốt; dưới sao xấu thì cái xấu còn đó. Phàm long xấu không làm huyệt, chỉ là đi xen vào, dẫn mạch đi qua thân. Dẫu có huyệt thì ắt là giả; huyệt giả làm sao giữ còn lâu dài?

 Thầy địa lý đời nay chỉ đến tìm mạch long, đến trong eo này ngồi xổm uổng công. Liền chỉ núi quấn hộ là chân khí, hoặc thấy núi đẹp ở xa ngoài thôn khác. Liền nói núi chầu, nước chầu là tốt; chôn xong thì việc dữ tự vào cửa. Chỉ vì không biết chỗ chân long đi ra, phía trước ắt có sao tôn hiện ra. Sao tôn dính vào xương long chết, thì đổi thành Phá Quân, Liêm Trinh, Lộc Tồn, Văn Khúc. Phá Quân bỗng nhiên mở bày ngang ra, trong trướng giáo cờ đi ra, sinh vượng. Long này sinh ra người có hình tướng quân; phía trước gặp suối khe làm áo giáp, binh khí.

 Hình tượng của Phá Quân, Lộc Tồn nhiều nhất; cành dây treo dài, khí ít bằng phẳng (?). Không là dao nhọn thì là kiếm kích (?); không làm rắn đi thì như thoi ném. Ra gặp trên phương vị Lục tú (sáu phương có khí đẹp trên la bàn: Cấn, Bính, Tốn, Tân, Đoài, Đinh), trên cùng Lục khí vắt ngang sông Ngân. Lục khí biến mà sinh Lục tú, sao xấu đến đây cũng tiêu mòn. Sao xấu tiêu mòn thì sinh khí tốt, ắt có các ngọn như sóng lớn. Đây là phép tuyệt diệu của thần tiên, không như cách dùng la bàn tầm thường.

 Cùng ông nêu sơ hình thế lớn: ngước mắt nhìn đâu cũng là sông ngòi. Núi sông thiên hạ mấy vạn lớp, tôi thấy Phá Quân đâu cũng có. Lộc Tồn, Văn Khúc và hai sao Phụ Bật đều là hình núi thấp nhỏ, thật giống nhau. Chỉ có núi cao là hình tượng khác, xin nêu sơ đại cương cùng ông bàn.

 Chân núi Côn Lôn đi ra [chữ hỏng] (?), từng đôi chân là núi Phá Quân. Kéo dài liền mạch ắt ra phía bắc Bột Hải; phong tục mạnh tợn, người thô cứng. Sinh con ba tuổi đã học cưỡi ngựa bắn cung; xương cốt cứng cỏi, ngay thẳng là chốn này. Núi đến Lũng Hữu nhọn như gọt, toàn là ngọn Tham Lang lại cao vút. Chỗ này vì sao không sinh người văn: chỉ vì ngọn nhiều quá lại thành đục. Núi cao gò lớn ngọn nhiều nhọn, không như đồng bằng chỉ một mũi dùi dựng lên.

 Đi mãi, lui bớt đến ải Đại Tán, núi sông hiểm yếu (nơi hai người giữ được trước trăm người) ở đó. Quấn lớn hộ lớn đến Hàm Cốc, nước chảy ra Hoàng Hà như vòng (?). Thấp bằng dần dần ra núi Hùng Nhĩ, vạn dặm đồng bằng dần dần thấp. Hình thế Đại Lương cũng không có núi; đến đây tìm long, chỗ nào là phải (?). Biết ngọn núi là việc thường; ở chỗ bằng mà tìm long mới khó nhất. Nếu không có sông Giang và sông Hoài, thì mênh mông mờ mịt không thấy núi. Dòng sông xông vỡ, núi đứt tuyệt, lại không có xương đá, lại không có mạch. Ông nếu đến đó mà nói về ngọn núi, thì một câu cũng không dùng được cái lưỡi ba tấc.

 Hoàng Hà ở bắc, Đại Giang ở nam, hai bên kẹp nhau mà đi, thế không tuyệt. Đi đến sống lưng bỗng nổi ngọn: Đông Nhạc ở châu Duyện (?) cắm lên trời, hùng vĩ. Chia cành rẽ mạch, đúc nên khí thiêng, nên thánh hiền phần nhiều ở nước Lỗ. Từ xưa anh hùng sinh ra ở Tây Bắc; long thần Tây Bắc ít người biết (?). Cuộc viên Tử Vi, cung Thái Vi, Thiên Thị, Thiên Uyển ở phía đông Thái Hành. (Tử Vi, Thái Vi, Thiên Thị là ba khu sao lớn trên trời, gọi là tam viên; ở đây chỉ những cuộc đất lớn ứng với chúng.) Nam bắc, cành cao đi qua đỉnh chung (?), hai núi Hắc, Thiết ngọn tuyết dày. Chia ra Tần Xuyên và Hán Xuyên; Ngũ Lĩnh chia sao vào vùng Quế, Liên. Núi đi có chỗ đứt nhưng mạch không đứt, thẳng đến Giang Âm bên biển lớn. Khí vượng ở Hải Môn liền với Mân, Việt; nước phương nam hai bên kẹp, giao quấn nhau. Đây là mạch lạc phía nam Hải Môn, của cải và văn võ đan xen.

 Chỗ nào là Tham Lang, chỗ nào là Văn Khúc, chỗ nào phân biệt được Vũ Khúc tôn quý? Tìm long, trông khí thì trước hết tìm mạch; chỗ mây mù sinh nhiều là sống lưng long. Lúc giao giữa xuân hạ và vào hai tiết phân (Xuân phân, Thu phân), ban đêm trông chỗ mây ráng sinh ra mà tìm. Mây mù sinh trước ở mặt núi rất cao, đó là chỗ định lầu rồng điện báu. Sống núi lớn lờ mờ mây tự sinh; hơi mù như gió thì lại khó làm chứng. Trước (?) tìm hơi mù để biết long chính, rồi xem long nhánh, ứng ở xa. Đây là phép tìm đất của thần tiên, La thành trăm sao (?) cũng không coi là xa.

 Biết điều này rồi mới luận chín sao, chỉ cần biết chín sao để xem hình chính. Nhân chỗ chân đi chính (?), nhận lấy Phá Quân, Lộc Tồn đi ở giữa. Núi nào trong thiên hạ cũng có Phá Quân, Lộc Tồn; Phá Quân, Lộc Tồn giao ngang thì có địa trục. Lộc Tồn không có lộc thì chỉ làm ải; Phá Quân không vỡ thì chỉ làm chắn. Núi ải chắn làm thủy khẩu, ắt có La tinh ở giữa (?).

 Giữa sông lớn có núi Chỉ Trụ (?) (núi đá giữa dòng Hoàng Hà); cửa Tứ Xuyên sinh đá Diễm Dự (?) (khối đá lớn ở cửa hẻm Cù Đường). Núi Đại Cô, Tiểu Cô trước hồ Bành Lãi; Thái Thạch, Kim Sơn làm cửa ngõ. Lại có núi Tiêu và đá La Sát, tuy là La tinh nhưng cửa không chắc. Đây là phép tìm La tinh lớn; người biết thì liền biết, người ngu chưa biết (?). Tôi nếu luận đến sao Phá Quân, thì phần nhiều nó dẫn long, kiêm làm hộ vệ. Long lớn tuy cần Phá Quân lớn; long nhỏ thì kẹp lẫn Phá Quân, Lộc Tồn, Văn Khúc. Liêm Trinh phần nhiều làm tổ của long; long Phụ Bật sinh giàu sang. Liêm Trinh nếu cao mà long không đi ra, thì chỉ làm núi ứng kiêm làm cửa.

 Mời ông xem trong các châu huyện, chỗ nào không sinh núi thủy khẩu! Ải chắn ở thủy khẩu đều là Phá Quân, Lộc Tồn, không có chân, cài nhau như răng, như vòng chồng. Hoặc có núi ngang như hổ nằm, hoặc lớp lớp như quả bầu. Vua Vũ đục Long Môn cho thông sông lớn, chính là chỗ ải nước thời ấy. Núi Thái Hành (?) chạy ra phủ Hà Trung, Hà Bắc, Hà Nam có hai chỗ ải. Sông lớn từ bắc đến, cong lại bắn về đông; núi phía tây làm nước như rồng nằm (?). Núi Mã Nhĩ gối lên cửa Đại Giang, tuyệt không có chân tay, là thần diệu. Núi Linh Bích đến chặn sông Hoài, lại không có một chân nào, như vắt ngang qua. Hai núi Hải Môn khóa hai vùng Chiết, hai mặt núi hợp lại như vòng khuyết. Văn Khúc, Liêm Trinh sinh chân khóa dòng (?), nằm ngang ở thủy khẩu chia làm hai đoạn.

 Ải lớn khóa lớn, long nghìn dặm, ắt có La tinh nằm ngang chặn khí. Chặn lại sông không cho chảy, khóa lại không biết bao nhiêu đất. La tinh nhỏ, khóa nhỏ và ải nhỏ: một châu một huyện phải có ải. Mười ải mười khóa trong trăm mười dặm, ắt có vương hầu ở trong đó. La tinh ở làng xóm là khóa ải nhỏ, gối lên nước như giáo, như đá nằm ngang. Chỉ xem cái không có chân là ải chắn; số lớp nhiều ít mà phân tướng tá. Ông nếu biết được núi thủy khẩu, thì liền biết Thiên qua (ngọn núi như cây giáo trời) và Lộc Tồn, Phá Quân.

 Hình chính của Tả Phụ như mũ phốc đầu (mũ quan có hai cánh chìa ngang), trước cao sau thấp, lớn nhỏ như quả cầu (?). Duỗi dài lưng như trống gậy (trống hai đầu to, giữa thắt), sau lớn trước nhỏ như bướu lạc đà. Dưới có hai chân đi bằng, hoặc dạo ở hai bên Vũ Khúc. Long này vì sao gần Vũ Khúc: tự là chia nhánh, ở ngôi chú bác. Chia nhánh ắt thành hai long quý; cái này với sao khác việc không giống. Hai bên Vũ Khúc ắt sinh Tả Phụ, không như sao khác biến hình mà đi. Tả Phụ tự có hình Tả Phụ; dưới ngọn vuông như cái búa dựng. Đó là hình sao Phụ của Vũ Khúc; nếu là Tả Phụ thật thì không như thế.

 Chân long tự làm thân long quý; mũ phốc đầu, chân ngang, cao thấp mà đi. Đỉnh cao, ngọn cao, tròn, hạ vai; bỗng nhiên đùn lên như trứng, như ốc. Lại như lê, hạt dẻ chụm đống nhiều; trên đỉnh núi lớp lớp kết đỉnh, đoán định phía trước sẽ vào sâu trong viên.

 Cần biết sao này tên là Thị vệ; vào đến trong viên là quý nhất. Đông Hoa, Tây Hoa phân biệt bằng nước nằm ngang; chỗ nước bốn phía xếp ngọn đúng vị trí. Đây là sao Chấp pháp trước viên, lại chia trái phải làm binh vệ. Viên vuông chính gọi là Thái Vi; viên có bốn cửa gọi là Thiên Thị. Ngoài viên Tử Vi có cửa trước cửa sau; Hoa cái, Tam Thai hộ vệ trước sau. Ở giữa có nước chảy qua tên là Ngự câu (ngòi nước của vua), ôm lấy thành, quanh co chảy ở giữa.

 Trong viên Tử Vi sao đầy đủ; Thiên Thị, Thái Vi ít khi đủ cuộc. Chầu đón chưa chắc đều là hình thật; chầu về biển, chắp về sao Bắc Thần, thế như chụm lại. Nghìn núi vạn nước đều vào chầu, vào đến trong lòng thì chín lần quanh co. Phụ Bật vào viên thì hình nhỏ mảnh, lờ mờ nhỏ nhẹ ở đất bằng. Hữu vệ, Tả vệ, các sao bên cạnh la liệt; Tả Phụ ở trong viên làm người hầu cận. Một sao Hữu Bật vốn không có hình, vì thế gọi là sao Ẩn diệu (sao ẩn ánh sáng). Theo long lột kẹp, ẩn dấu mà đi; dấu móng chính là Ẩn diệu đang đi. Chỉ vì phi cung (phép cho các sao bay qua các cung) có chín sao, nhân đó mới gượng gọi là sao Hữu Bật.

 Trong thiên hạ tìm Tả Phụ, biết được mấy chỗ (?); Hà Bắc, Hà Nam chỉ ba bốn chỗ. Lại có long Chung Nam, Thái Hoa, ẩn hiện làm viên đều như thế. Đi về nam chớ lầm nhận là Nam Nhạc: tuy có sao Bật nhưng khí viên yếu. Đi có rồng quay lại phò Đại Giang, thủy khẩu có ba ngọn dựng như gọt. Long này người đời nói là nhiều sao Phụ, lại theo biên ải đi vào sa mạc. Núi cao ở hai kinh đô khó tìm nhất, đã bị người trước làm càn.

 Cuộc viên đông tây cùng Trường Giang, ở giữa có Hoàng Hà, nước vào dài. Núi phía sau như bình phong, màn trướng, như đội trên lưng (?); phía dưới ngậm sông Tần Hoài (?), gối lên vùng nước. Phụ Bật, Ẩn diệu vào Đại Lương, lại là chiến trường xưa của anh hùng. Sông lớn chín khúc, trong khúc có Phụ Bật; chín khúc chia ra làm nhập thủ. Người nào (?) biết được sao Tả Phụ, lúc biết được thì chớ mở miệng.

 Làm sao biết được sao Tả Phụ: theo thứ tự sinh ngọn, không có hình tạp. Trên đầu Thiên môn sinh điện báu, điện báu dẫn sinh lầu phượng nằm ngang. Trong lầu nghìn vạn lần phải tìm ao nước; nước là khí trên lầu của chân long. Hai ao kẹp ra, long gầy mà cao; trong ao sụp lở thì không phải đất lớn. Trong đất thật là sao Phụ Bật, chỉ phân có dấu và không hình. Có hình chính là Tả Phụ thật; không dấu chính là Ẩn diệu đang đi.

 Dẫu không lớn cũng cao vút (?), sóng lớn lớp lớp không thể nói hết. Sóng lớn là trướng, trướng có đòn ngang; đòn cong, ngọn núi khéo như vành khuyết. Sao đòn ngang chính là Hoa cái nằm ngang; ngọn ở chỗ cong không làm chứng (?). Chứng ra Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân, hết vòng lại bắt đầu, định như thế. Thiên qua chỉ thẳng đường Phá Quân, đó là thứ tự long ra khỏi Thiên môn. Nếu ra khỏi Thiên môn là long chính; không ra khỏi Thiên môn thì hình không thật. Một hình không đủ liền giảm sức; thứ tự xếp ra, ông chớ lầm. Từ Tham Lang đến Phá Quân là thứ tự; đảo lộn đi loạn thì long mất thứ tự.

 Một lần lột một lần đổi, tìm chỗ đứt; chỗ đứt hai bên sinh ủng hộ. Tràng phan đi có cờ che trời; cờ giống Phá Quân, hoặc đi xiên. Xem dải ngang của nó như sóng lớn, lăn ra một ngọn gọi là ra trướng. Trong trướng đi qua, đi ở chính giữa; không ra chính giữa thì không làm nên khanh tướng. Hình sao đầy đủ, vào viên mà đi, kỳ quái lạ lùng, ứng vào tượng trời.

 Tôi đến kinh sư nghiệm lời đã nói: viên của vua quả có các sao la liệt. Nam bắc tuy ngắn mà đông tây dài; Đông Hoa nước xa, Tây Hoa là gò. Nước từ cửa khuyết lại đến chầu, chín khúc chín vòng chầu về cửa vua. Sao phía trước (?) ở phía nam; Chu Công, Thiệu Công đến đây xem tượng trời. Xem trọn gò nam rồi trông gò bắc; thánh nhân bói đất, chia âm dương. Gò bắc đứng trên Thiên môn, chia ra làm tường dài ở hai bên. Trên tường hai bên chia ra chín cái; hai tường kẹp vua ngồi ở giữa. Cần biết trong viên có sao Đế, kinh đô ngồi định rất rõ ràng.

 Ông nếu muốn biết sao Tả Phụ, thì phàm vào hoàng thành hãy phân biệt cuộc viên. Lớp lớp vây quanh tám chín lớp; ngoài lớp lớn lại thêm chín lớp. Lớp lớp ra núi, xem sao Phụ: trên đỉnh núi cao như mũ phốc đầu nằm ngang. Chỗ thấp giống như nghìn quan vào chầu, đội mũ, đứng hàng ngang như nón úp. Xem kỹ thì thật không giống; đáng là làm viên, đều là cuộc lớn (?). Tả Phụ là tể tướng, Hữu Bật là thứ tướng; Phá Quân, Lộc Tồn là túc vệ, Liêm Trinh là tướng quân bậc thứ. Văn Xương rõ ràng là hậu cung; Vũ Khúc, Tham Lang có dáng sao vua. Lại có Cự Môn tôn quý nhất, gọi là sao Cực, việc ấy không dối.

 Ba viên mỗi viên có sao trong viên; phàm các ngọn đều hướng vào trong. Sao viên vốn không cho người biết; nếu không nói rõ e đời mê lầm. Chỉ cần đến kinh sư là ông biết ngay: lớp lớp hộ vệ bên ngoài, trong viên bằng phẳng. Long này không cho người đời biết, để dành cho hoàng gia trấn giữ nước nhà.

 Sao Hữu Bật vốn không có hình chính, hình theo tám sao kia mà sinh cao thấp. Cần biết chỗ hình chính của sao Bật: là chỗ tám sao đứt đoạn, ẩn tàng mà đi. Hình ẩn tàng gọi là Ẩn diệu; sao Bật này cần nhất là diệu. Như thoi đưa, dấu chân ngựa, đường chỉ như tơ; như nhện qua nước, như cá lên ghềnh. Như rắn hoảng sợ chui vào cỏ, mất dấu vết; mạch đứt dấu đứt, tìm đến thì không thấy. Mạch ấy tên tôn là sao Hữu Bật, đi trái phải theo trên thân long. Lúc long đi có Phụ Bật; biến đổi theo long, có dấu vết. Ông nếu biết được sao Hữu Bật, thì mỗi khi đến trong viên phần nhiều mất dấu.

 Lúc long lột mất mạch, mất dấu, thì trên mặt đất hãy tìm dây đỏ, lưng đàn (dải đất nổi nhẹ như dây đàn, như lưng cây đàn). Nếu biết cung Ẩn diệu của sao Bật, thì chỗ nào xem đến cũng đều tốt. Sao này nhiều tốt, ít kèm xấu, vì tàng hình, vốn không có thực thể. Lúc tàng hình thì thần sát cũng ẩn; lại là mạch ngầm đến trong lòng đất. Đất này đồng bằng nghìn trăm chặng; không thì chỗ kia lại là Hữu Bật. Trong bãi lại có nước chảy trên dốc; cao hơn nước một tấc tức là gò.

 Chỉ vì thầy địa lý đời nay sức mắt nông cạn, đến đó mờ mịt không biết làm sao. Liền bảo (?) không có chỗ tìm dấu vết, thẳng đến chỗ có núi mới nhận ra. Người như thế há có thể bàn được? Có huyệt ở bãi bằng mà tự bỏ lỡ. Chỉ lên núi tìm long hổ, lại thấy đầu tròn mới bảo (?) là tốt. Không biết núi cao hạ xuống đất bằng mà đi, huyệt ở trong bãi, quý không gì sánh. Thầy ngu làm lầm biết bao nhiêu người, lại bảo chôn cất sợ chỗ thấp ẩm. Không biết huyệt ở trong nước, như thế thì khó dựa vào suối núi ẩm ướt. Vì nước dâng lên mới ngập (?), nước rút thì cũng như sức của đất khô.

 Vả như hai vùng Hoài bằng như bàn tay, cũng có [mấy chữ hỏng] (?). Cũng có anh hùng ở trong đó, há không có mồ mả và nhà cửa? Chỉ cần xem nước rót và nước chảy; chỗ hai bên nước kẹp chảy là sống lưng long. Không chỉ sao Bật ở trong đó, tám sao vào bãi đều có dấu vết (?). Thiên trước có lúc đã nói chỗ bằng; Tham Lang trong chỗ bằng đều giống nhau. Thầy địa lý đời nay biết hết chân long (?), mới biết giàu sang và thịnh vượng (?).

 Tham Lang làm huyệt là đầu vú; Cự Môn làm huyệt thì tìm trong hõm. Vũ Khúc làm huyệt thì tìm ở huyệt kìm; Lộc Tồn, Liêm Trinh là răng lược, như đầu lê bổ đôi. Văn Khúc kết huyệt thì làm trong bãi; ở chỗ cao cũng hạ ở lòng bàn tay. Phá Quân làm huyệt như giáo mác, hai bên tay trái tay phải đều thu lại. Ắt có hai núi đều hộ vệ; không thì có một dòng nước chảy ngang qua. Huyệt chính của sao Phụ như tổ én ngửa; nếu ở núi cao thì như treo đèn. Hạ ở chỗ thấp bằng thì như tổ gà; dẫu có đầu tròn cũng mang tượng lõm.

 Đây là lột đổi để tìm huyệt theo sao; tìm huyệt theo long, phải phân biệt kỹ. Long nếu thật thì huyệt cũng thật; long không thật thì ít có huyệt thật. Tìm long tuy dễ mà định huyệt thì khó, chỉ vì người đời mờ về chỗ núi lột. Long lột, đổi xương, sao biến đổi; biết được long ngờ thì tìm huyệt không khó. Người xưa trông long mà biết huyệt chính, vì dựa vào long mà tìm đốt đổi (?). Biết được sao đổi xương của nhà xem long, thì giàu sang khiến người không dứt (?).

 Tìm long hãy theo khẩu quyết trong kinh, nên đem các ngọn núi mà phân biệt kỹ. Long đi trên ứng với ba sao tốt, thì con cháu đời đời sinh người hiền triết. Thứ tự phát ra có trên dưới (?); long đầu nhỏ khéo, chân long thì mộc mạc. Một lần nổi một lần phục, mỗi chỗ khác nhau; trong sự biến đổi mà phân xương đốt. Có vú có đốt thì đủ để đặt mộ; khí hậu ẩn tàng, hãy tìm lấy huyệt. Dưới sao tốt thì đốt mắt lạ; dưới sao xấu thì đốt mắt kém. Đốt mắt Băng hồng (chỗ mạch núi chìm qua sông nước rồi nổi lên bờ bên kia) là mạnh nhất, khí mạch liền nhau không đứt.

 Sao của long tự có ngọn thật ứng theo; núi mái thì thấp yếu, núi trống thì hơn. Long đi tuy quý ở xương đốt lạ, vào huyệt thì phải cho xương đốt tương xứng. Không muốn núi cong như cánh cung ngược, không muốn núi thẳng như vươn cổ. Sao tốt thì tốt, sao xấu thì xấu, không do người khiến mà do trời định. Thầy địa lý đời nay chưa biết hình bảy sao, vì thế làm bài ca này, phải ghi nhớ.

 Tham Lang thuộc một hành Mộc, thế nhọn mạnh; sao quỷ tú lệ, đủ văn chương. Hoặc nổi lên như sừng chạc, như răng chạc, thì đỗ đầu khoa cử [mấy chữ hỏng] (?). Bảy ngọn tám ngọn chồng chất mà đi, thì sinh Long Đồ học sĩ, giàu văn chương. Bên trái xuyên, bên phải lột, bày ra như trận bút; long đi mang cờ tiết như cờ giáo. Trong đó ắt có thần linh ứng, hoặc đời đời sinh vương hầu. Nếu làm thiên mã (núi hình ngựa trời) vọt lên rực rỡ, thì giàu tuy không lớn cũng đầy nghìn kho. Nếu làm măng nhọn chụm trên mặt đất, thì quan văn võ hiển đạt ở triều đình. Giàu sang hiếm có trên đời, tiếng tăm vang khắp, lại kiêm phúc, lộc, thọ mà hưng thịnh.

 Cự Môn thuộc một hành Thổ, ít người biết; đoan chính, tú lệ như mày ngài. Có lúc như trăng úp ra ngoài trời, có lúc lờ mờ sinh ở chỗ bằng phẳng. Sinh người anh kiệt thờ vua sáng, trung lương chính trực như Cao Dao, Quỳ (hai hiền thần đời vua Thuấn). Như chuông treo nổi lên cao vang tiếng, thì giàu sang kiêm đủ, tiếng tăm tốt đẹp. Như trâu chạy, voi múa, thế dũng mãnh, thì được trao búa việt (cầm quyền chỉ huy quân) ở ngoài biên cõi, không còn ngờ. Bỗng nhiên chồng chất vượt lên trời biếc, nhỏ thì càng tốt (?), cao thì càng lạ. Đất này chớ bàn giàu hay sang, sinh người như thần tiên An Kỳ Sinh ra đời. Dày rộng (?), xa dài thì con cháu lâu dài; thế nếu ngắn nhọn thì nhiều thiếu hụt.

 Sao Vũ Khúc gọi là một hành Kim, dựng đứng như ngọc khuê (?), cao nghìn tầm. Ắt chủ về binh quyền, giỏi thao lược, lên đàn bái tướng, rợ phương xa kính phục. Gò lớp cao vút như bình phong, văn hoa tươi đẹp, xứng danh giới nhà nho. Lầu đài chụm lại cao và tráng lệ, vách cao cổ quái giữa trời đất (?). Đất này táng thì chớ do dự, đời đời vinh hiển, rạng rỡ xưa nay. Nếu giống mũ vuông, thanh lại khéo, ba năm ngọn liền nhau xếp như núi biếc, thì con cháu thông minh lại tú lệ, như chi lan (cỏ thơm, ví con cháu giỏi giang) trên thềm sân, rậm rạp biết bao.

 Lộc Tồn thuộc một hành Thổ, ông phải kiêng kỵ; xấu ác, sụp lở, nghiêng lệch, không mềm mại tươi đẹp. Ngọn cao lẻ loi nổi lên như nắm tay; núi thấp ẩm thấp như mũi trâu. Hoặc như quan tài trôi theo nước, hoặc như thây chết nằm trên đất bằng. Tự nhiên thiếu hụt, không đáng xem; bệnh tật, điên cuồng, gặp hình phạt cắt mũi, chém giết. Con cháu lười biếng, bỏ đi châu khác; dâm dục, gian dối, trộm cắp đều liên lụy.

 Văn Khúc thuộc một hành Thủy sao mà cô đơn, sinh cành sinh chân như con giun. Như hoa loạn, như luống giun đùn, không nối liền; ba ba năm năm bay phấp phới. Cũng như rắn hoảng sợ mới ra khỏi cỏ, cũng như cổ ngài gối lên suối chảy. Hố khe quay lưng, không thu xếp; dẫu thu xếp cũng còn co quắp. Đất này mà táng thì chủ về lêu lổng; trai không trung, gái không hiền.

 Liêm Trinh độc hỏa, tai họa lớn; cao nhọn, xấu ác, trơ trọi chót vót. Sinh cành phát chân như bùa đào dựng lên; đầu đuôi chia giãn, mở ra hai bên. Hình như áo giáp, thế chia hàng; chất không trong mà đục như máu. Lông tóc khô cháy, khí mạch tản mát; nước chảy ứ gấp, tiếng như sấm. Ôn dịch chết hết, lại kiêm tai họa quan trường; bại nước mất nhà, thật đáng thương.

 Phá Quân thuộc Kim thứ hai, chuốc lấy hung ác; núi dữ, âm dương đều sai lệch. Ngọn núi nhô lên trơ trụi, gò đá lộn xộn; không thì vỡ vụn, nền như bị đục. Cũng làm thế như sào tre, roi ngựa; cũng làm thế như binh khí và dây thừng. Trái chênh vênh, phải hiểm trở, ngẩng đầu mà xem; vào huyệt như quả hồ lô, từng cục rơi xuống. Minh đường nghiêng sụt, nước róc rách chảy; hai núi long hổ duỗi hai chân ra. Nếu phạm sao này thì rất ngang trái; ngay đời ấy con cháu thấy tiêu tan.

 Phụ Bật thường theo bảy sao mà chuyển, phần nhiều thấy ở hai bên trái phải minh đường. Có lúc thoát thân chấm vào sóng trong; hình thế hoặc làm thành vòng chuồng (?). Hoặc thấy hình rùa rắn, hoặc thấy hình cá; đón núi nối liền như sợi chỉ tơ. Núi dày núi béo thì người nhiều sung túc; núi mỏng núi chạy thì người gian xảo, hèn kém. Phải cho kín đáo, không lọt gió; chớ để mở toang, nước chảy tung tóe.

 Ba sao tốt theo long mà vào, chồng chất, hình dựng đứng. Hoặc làm ngọn cao thế cắm lên trời, hoặc ở minh đường đều tụ lại. Hoặc ở thủy khẩu liền nối nhau, hoặc đứng trên đầu núi Phụ Bật. Hoặc lờ mờ ở khe hố, thai nghén thành long, thế ẩn náu. Lớn thì thành châu quận, sinh anh hào; nhỏ thì làm làng xóm kiêm trấn ấp. Ắt biết đời đời bổng lộc dài lâu, văn thao võ lược tinh thông, truyền tập.

 Bảy sao biến hóa không cùng, thể dạng giống nhau mà người chưa biết. Tứ duy (bốn quẻ góc: Càn, Khôn, Cấn, Tốn), bát can (tám thiên can trên la bàn), thập nhị chi (mười hai địa chi), lột đổi hóa thân trăm nghìn ức dạng. Vốn từ hai nguồn chia nhánh khác nhau; không được thầy giỏi thuật rõ thì mê lầm lớn. Chỉ đem chỗ phân chia, thụ nhận mà suy tìm kỹ, cần gì nhọc lòng lại nhọc sức. Sao hung họa thì sinh hung họa; sao phúc đức thì chuốc phúc đức. Tạo hóa vốn ở trong lòng bàn tay; đây là phép tắc chân thật của thần tiên.

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video