Lời tựa của tác giả cho tập hai sách “Toản Đắc Xác” (sách sưu tập những điều chí lý, thiết thực)
Tôi từng đem những điều hay và dở trong việc đời xếp thành từng cặp đặt cạnh nhau, soạn thành một quyển sách, để những người lơ ngơ không biết đường nào mà đi đọc vào thì biết nên theo điều gì, nên tránh điều gì. Mấy năm nay tôi lại thấy lời nói, việc làm, cử chỉ của người đời trái lẽ phải, phạm vào điều mà trời và người đều ghét, thì chỗ nào cũng có. Vì vậy tôi lại viết nối thêm mười loại, loại nào cũng mở đầu bằng chữ “tiếc”. Nên biết rằng chữ “tiếc” ở đây có nghĩa là thương yêu, quý trọng và xót xa. Chính vì người ta không biết “tiếc” như thế, nên dễ nhiễm đủ thứ lỗi lầm. Về lời ăn tiếng nói thì lại càng tệ hơn, cho nên trong sách mục “Tiếc quan” (?) (có lẽ là “Tiếc lời”) có nhiều điều nhất; mong người đọc ai nấy đều biết tự quý tiếc lấy mình. Tôi biết từ nay về sau, những điều có ích cho thân tâm và cho đạo đời lại càng nhiều thêm. Nhưng tôi tự thẹn mình là ai mà dám nối đuôi các bậc tài tử như Đông Pha (tức Tô Thức, văn hào đời Tống, người từng viết nối loại sách liệt kê những điều hay dở này), mà còn hết lần này đến lần khác (ví như lấy đuôi chó nối vào đuôi chồn quý, ý nói đồ kém nối theo đồ hay), thật là không biết xấu hổ đến cùng cực vậy. Thiên Cơ Thạch Thành Kim soạn.
Tiếc ý nghĩ: Lòng vừa khởi lên một ý nghĩ, quỷ thần đã biết trước.
Không nảy ra ý nghĩ xấu. Không lo xa, nghĩ ngợi quá mức.
Không ghen ghét người có, cười chê người không. Không oán trời, trách người.
Không nhớ mãi điều xấu cũ của người. Không mơ tưởng viển vông chuyện to tát xa vời.
Tiếc thân: Người biết mệnh trời thì không đứng dưới bức tường sắp đổ.
Không ham mê sắc dục quá độ. Không say bí tỉ.
Không coi nhẹ mà đứng vào chỗ nguy hiểm. Không nổi giận dữ dội.
Không kết giao với kẻ tiểu nhân hèn hạ. Không vì tức giận mà đánh nhau với người.
Tiếc phúc: Luôn sống hợp với mệnh trời, tự mình cầu lấy nhiều phúc.
Không phung phí, chà đạp của trời ban. Không ưa xa hoa.
Không đòi hỏi quá mức cho được vẹn đủ mọi bề. Không mơ tưởng điều vượt quá phận mình.
Không làm rơi vãi, coi rẻ ngũ cốc (lúa gạo, các loại hạt lương thực). Không giết hại sinh mạng.
Tiếc việc: Đời vốn không có chuyện gì, chỉ kẻ tầm thường tự chuốc lấy rối rắm.
Không xem nhẹ luân thường (đạo lý giữa người với người như cha con, vua tôi, vợ chồng, anh em, bạn bè). Không làm việc xấu xa trái lương tâm.
Không làm trái lời cha mẹ, thầy dạy và bậc trên. Không nói nhiều.
Không nổi khí nóng nảy hiếu thắng nhất thời. Không hai mặt, bề ngoài nịnh bợ mà bên trong hại người.
Không bày chuyện. Không đứng đầu cầm trịch các hội hè, lễ rước.
Không bóc lột kẻ nghèo hèn, người dưới. Không ức hiếp trẻ mồ côi, người góa bụa.
Không vu cáo người. Không học tập mọi thứ việc vô ích.
Không gian dối giấu ruộng để trốn thuế. Không nợ thuế lương của nhà nước. Không chứa chấp người hay đồ vật phạm điều cấm.
Tiếc con: Thương con mà không đúng đạo thì làm hại, làm lỡ cả đời nó.
Không cho ăn uống quá no. Không cho ăn nhiều đồ sống lạnh, đồ dầu mỡ béo ngấy.
Không cho đeo vàng ngọc, mặc gấm vóc thêu thùa. Không cho gần kẻ tiểu nhân.
Không cho nói nhiều. Không cho học những việc vô ích, hèn hạ.
Không cho kiêu ngạo với người dưới. Không cho đến chốn chơi gái, cờ bạc.
Không cho đến những nơi sóng gió hiểm nguy. Không cho chửi người.
Không cho lêu lổng. Không cho tự tay đánh đầy tớ.
Tiếc của: Lường số thu vào mà định số chi ra, thì mới tích được, mới đầy kho.
Không chê áo cơm thô sơ. Không xây cất vườn tược, đình tạ.
Không mua sắm đồ vô dụng. Không giao du với nhà quan lại.
Không thường xuyên tiệc tùng. Không bắt chước cách làm của nhà giàu sang.
Tiếc lời: Nói nhiều thì hỏng nhiều, chẳng bằng giữ lấy sự vừa phải, im lặng.
Không bàn chuyện chốn buồng the của nhà người. Không nói chuyện kín của người.
Không bình phẩm khen chê phẩm cách người khác. Không phạm vào điều người ta kiêng kỵ.
Không xúc phạm cha mẹ người. Không phá hỏng mọi việc tốt của người.
Không gây chuyện rắc rối cho người. Không cười chê tướng mạo người.
Không kể lể lỗi lầm của con em, người nhà. Không quen thói thích bông đùa trêu chọc.
Không thề thốt. Không vạch ra cái sai của người ngay trước mặt.
Không ghét cái xấu quá gay gắt. Không nói thẳng tuột mà tự cho mình là đúng.
Không bịa lời để hãm hại người. Không khoe giàu.
Không kể khổ than nghèo. Không khoe mình giao du với nhà giàu.
Không nói năng với vẻ mặt dữ tợn. Không khinh người nghèo hèn.
Không cướp lời, chen ngang khi người khác đang nói. Không nói về tài năng của mình.
Không nói dối. Không giúp sức cho người làm việc xấu.
Không nói chữ nghĩa lệch lạc, tục tĩu (?). Không kể chuyện chơi gái, cờ bạc.
Không nói chuyện có đầu không đuôi. Không nguyền rủa, chửi mắng người.
Không nói chuyện mánh khóe trai gái. Không bình phẩm cơm áo ngon dở, tốt xấu.
Không than khổ. Không chen ngang khi người ta đang chuyện trò hay. Không chê bai, phỉ báng thánh hiền.
Tiếc ngòi bút: Ngòi bút của người viết chữ còn sắc hơn giáo mác.
Không viết bất cứ chữ nào làm tổn hại, hãm hại người. Không viết bất cứ chữ nào về kiện tụng, tố cáo.
Không viết bất cứ chữ nào làm suy đồi phong tục. Không viết bất cứ chữ nào gây chia rẽ, sinh chuyện thị phi.
Tiếc sách: Ý nghĩa tinh túy của thánh hiền quý như châu báu.
Không dùng sách để kẹp danh thiếp. Không dùng sách làm gối.
Không đưa sách cho phụ nữ kẹp kim chỉ. Không cuộn gáy, gấp góc sách.
Không lật bừa, giở bừa. Không chất đống lộn xộn để sách bị mốc mục.
Tiếc chữ: Quý tiếc một nghìn chữ thì được sống thêm một kỷ (mười hai năm).
Không dùng giấy có chữ để lau bàn, chùi chỗ bẩn. Không dùng giấy có chữ để dán cửa sổ, dán vách.
Không dùng giấy có chữ để đậy vò, chum. Không dùng giấy có chữ để gói bạc, gói đồ.
Không cho giấy có chữ vào miệng nhai bừa. Không đưa giấy có chữ cho phụ nữ cắt làm mẫu giày.
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video