Thiên 1 — Gom cho đúng (mười loại)

 Nếp tốt: làm điều tốt thì được điều tốt, để lại tấm gương cho con cháu.

 Kính trời đất, tổ tiên. Làm con hiếu thảo, làm cháu ngoan ngoãn.

 Đàn bà không xen vào việc bên ngoài. Ham đọc sách.

 Chịu sửa lỗi. Kết bạn với người ngay thẳng, tránh xa hẳn bọn xấu.

 Giữ mình cẩn thận, chi tiêu dè sẻn. Thích làm những việc đức lớn.

 Thường nói lời hay, dìu dắt người học sau. Ăn nói nhỏ nhẹ, mềm mỏng.

 Tiệc tùng có chừng mực. Mời thầy giỏi, nết na ngay thẳng về dạy con em.

 Mời bạn cũ, họ hàng nghèo cùng ngồi uống rượu. Ăn mặc giản dị.

 Thương xót người dưới phải đói rét, vất vả. Không nói dối.

 Khiêm tốn, lễ độ, nhường nhịn. Không cãi đúng sai với kẻ ngu.

 Gặp việc thì suy nghĩ kỹ nhiều lần. Uống rượu xong không nói nhiều. Đàn bà con gái không vào chùa thắp hương.

 Nếp xấu: làm điều xấu thành quen, ngày một sa xuống chỗ thấp hèn (?).

 Hại người ngấm ngầm, như bắn tên lén. Xúi người cãi cọ, kiện tụng nhau.

 Thích bàn chuyện triều đình và chuyện quan lại thăng chức, giáng chức. Tập học nghề đàn hát.

 Say rượu làm càn. Quen khoe gia thế, tâng bốc kẻ có quyền có của.

 Vừa ngồi xuống đã gác chân hoặc rung đùi. Đi đứng ngồi lúc nào cũng ngâm nga hát khẽ.

 Khoe cái hay của mình, nói cái dở của người. Vô cớ nói nhảm, nói dối.

 Kiếm chác những món lợi vặt hèn hạ. Lục lọi bừa sách vở, đồ đạc của người khác.

 Nói năng to tiếng, xấc xược sỗ sàng. Nghèo mà nói khoác. Nhận bừa người giàu sang làm bạn bè, họ hàng.

 Học thành tài: chăm chỉ dốc sức học, sách vở không bao giờ phụ người.

 Nghe gà gáy là dậy sớm. Thường xuyên ôn tập, không lười biếng, không bỏ dở.

 Kính trọng thầy và bậc trên, gần gũi người ngay thẳng, quân tử (người có đạo đức, phẩm hạnh cao). Đọc cho thuộc, nhớ nằm lòng.

 Đừng sợ khó. Mặc cho kẻ kém cỏi khoe khoang hơn mình (?).

 Thích đọc sách ban đêm. Có chỗ ngờ, chỗ khó thì hỏi ngay.

 Không để những đồ thừa thãi ràng buộc mình. Kính trọng sách vở, quý trọng chữ nghĩa (không vứt bừa giấy có chữ).

 Nghiền ngẫm kỹ nghĩa lý. Không tranh hơn người ở chuyện ăn uống, áo mũ.

 Học không thành: cứ lần lữa, tự buông bỏ mình, thật đáng tiếc, đáng thương.

 Ham chơi. Kết bạn với bọn tiểu nhân hạ lưu.

 Thích lo chuyện bao đồng, nói chuyện tầm phào. Không nghe lời dạy bảo của cha anh, thầy bạn.

 Việc gì cũng hẹn để mai. Thích xem tiểu thuyết, bài hát và sách vở tạp nhạp.

 Ắt sẽ giàu: sức người làm nên giàu có, có thể xoay chuyển cả ý trời.

 Chăm làm việc bổn phận. Bớt việc rườm rà, tiêu dùng tiết kiệm.

 Người làm trong nhà giỏi cày cấy, dệt vải. Con em đồng lòng.

 Cả nhà hòa thuận. Quản lý việc nhà có lễ nghĩa, phép tắc.

 Dậy sớm. Cửa ngõ, tường rào chắc chắn.

 Không cho "ba cô sáu bà" vào nhà (chỉ những hạng đàn bà hay ra vào nhà người, dễ gây chuyện thị phi: ni cô, đạo cô, bà bói, và bà buôn người, bà mối, bà đồng, bà chủ chứa, bà bán thuốc, bà đỡ). Không chê cơm thô gạo xấu.

 Nhịn nhục, chịu đựng được việc. Không bóc lột tá điền (người thuê ruộng để cày cấy) và dân nghèo.

 Ắt sẽ nghèo: tự mình làm mình nghèo khó, thì là lỗi của ai.

 Đi nằm sớm, dậy muộn. Ruộng vườn trang trại không trông nom.

 Vung vãi đồ ăn thức uống, lúa gạo. Làm nhiều đồ khéo léo xa xỉ vô ích.

 Nuôi kẻ ăn không ngồi rồi. Bỏ tiền góp hậu hĩnh để lập hội đóng tuồng diễn kịch.

 Lêu lổng rong chơi. Keo kiệt đến mức trái lễ nghĩa.

 Mua nhiều đồ cổ, đồ vô dụng. Thích sửa sang, xây lại nhà cửa.

 Thích dời chỗ ở. Học đòi thể diện của nhà giàu sang.

 Trèo cao kết thân với người quyền quý. Gả con gái với của hồi môn quá hậu.

 Không cẩn thận, thường để xảy ra cháy nhà, mất trộm. Xây vườn hoa, lầu gác.

 Kết giao với quan lại. Không có chủ kiến, tin lời người lừa gạt.

 Nuôi dạy đào kép hát. Không chơi gái thì cũng cờ bạc.

 Anh em, chị em dâu thường xuyên giận dỗi nhau. Tiêu xài lớn.

 Chỉ lo miếng ăn ngon. Ngây ngô hồ đồ, thích được nịnh.

 Rất tốt lành: lời nói việc làm không càn bậy, niềm vui rất nhiều.

 Biết mình có phúc. Trong lòng thường tự thanh thản, vui vẻ.

 Đối với người, không kể sang hèn, đều khiêm tốn, hòa nhã. Không lợi dụng người khác.

 Không sinh chuyện. Nói chuyện với người không kể nghèo kể khổ.

 Không tốt lành: làm việc phạm điều kiêng kỵ, ắt gặp tai họa.

 Không có chuyện gì cũng thở than. Gặp ai cũng kể nghèo kể khổ.

 Hễ nổi giận là đập phá đồ đạc. Nằm mà ăn uống.

 Mặt trời lên cao vẫn chưa dậy. Gặp ngày lễ tết lại cãi cọ, đánh nhau.

 Chuyện nhỏ mà giận lớn. Mở miệng ra là chửi rủa.

 Đưa đàn bà nuôi bên ngoài về nhà ăn nằm bất chính. Dựa vào quyền thế, tiền của để ức hiếp người.

 Cười chê người cần kiệm. Đại tiện, tiểu tiện hướng về phía mặt trời, mặt trăng, giếng nước, bếp lò.

 Hát hò trên giường. Tự mình giở trò ma mãnh. Oán hận trời đất, tổ tiên.

 Rất nên làm: yên phận, biết đủ, tự mình cầu lấy nhiều phúc.

 Vui nhất là làm điều thiện, tích đức. Đúng bổn phận nhất là cày ruộng, đọc sách.

 Tốt nhất là biết lỗi thì sửa ngay. Có ích nhất là đối xử với người rộng lượng, tử tế.

 Yên ổn nhất là không làm càn, không làm điều sai trái. Có hiểu biết nhất là có tiền thì trả nợ ngay.

 Hưởng phúc nhất là thuận theo hoàn cảnh, biết đủ. Lo xa nhất là dạy con cháu học điều hay.

 Rất không nên làm: những việc xấu của bọn bất lương, phải để tâm răn mình tuyệt đối tránh.

 Vô ích nhất là lo chuyện bao đồng. Lỗ vốn nhất là ham lợi vặt.

 Khổ nhất là xu nịnh kẻ có quyền thế. Gây tội nghiệt nhất là viết đơn kiện cho người.

 Hạ lưu nhất là đánh bạc. Đáng ghét nhất là đơm đặt, gây chuyện thị phi.

 Độc ác nhất là đặt biệt danh xấu cho người, bịa đặt chuyện xấu của người. Buồn cười nhất là chỉ nói chuyện nhà người khác.

 Khó chịu nhất là say khướt rồi nôn mửa. Lo sợ hiểm nguy nhất là làm chuyện gian dâm, trộm cắp.

 Chịu bực mình nhất là làm người mai mối, làm người đứng giữa bảo lãnh. Kém hiểu biết nhất là nói lỗi của người khác.

 Lo buồn nhất là kiện tụng. Vô lý nhất là cướp lời người khác.

 Kiêng ăn nhất là thịt trâu bò, thịt chó. Đáng chán nhất là lằng nhằng đeo bám quấy rầy người ta.

 Đáng ghét nhất là tự khoe mình giỏi giang. Không nên nhất là vươn vai ngáp dài trước mặt người khác.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video