Truyện quan huyện thừa họ Đinh
Vào khoảng niên hiệu Tuyên Đức (niên hiệu của vua Minh Tuyên Tông, 1426–1435), có một người làm huyện thừa (chức quan phó, giúp việc cho quan đứng đầu huyện) họ Đinh, là con nhà quan ở vùng Tam Ngô (vùng đất nước Ngô xưa ở Giang Nam, quanh Tô Châu, Thường Châu, Hồ Châu ngày nay). Lúc nhỏ, ông nộp tiền của để được vào học làm thượng xá (học trò bậc trên ở Quốc tử giám, trường học cao nhất của triều đình). Về sau ông làm đến chức huyện thừa của một huyện ở kinh đô. Người ta quên mất tên và hiệu của ông, nên cứ lấy chức quan mà gọi.
Nhà ông vốn giàu có, tính ông lại hào phóng, phóng khoáng. Khi chưa được chọn bổ làm quan, ông nhiều lần đi lại kinh đô, thích kết giao với kẻ có quyền thế, không chăm lo làm ăn, nên gia sản sa sút khá nhiều. Một hôm, ông có việc phải lên đất Yên (vùng quanh Bắc Kinh), đi ngang qua Kinh Khẩu (nay là Trấn Giang, tỉnh Giang Tô), định thuê thuyền đi lên phương Bắc. Tình cờ gặp lúc tuyết rơi dày đặc, đường sá lầy lội, vắng lặng đến chim cũng không bay, nói gì đến người đi đường. Ông tự nghĩ: ngày xưa Hàn Thoái Chi (tức Hàn Dũ, nhà văn đời Đường) bị đày đi xa, qua ải Lam Quan (?), hẳn cũng chỉ đến thế này là cùng. Vì vậy ông cất giọng ngâm hai câu thơ của Hàn Dũ có chữ "mây giăng" và "tuyết lấp" (ý thơ: mây giăng ngang núi Tần Lĩnh, nhà mình ở đâu; tuyết lấp ải Lam Quan, ngựa không bước tới được).
Bỗng phía sau có người gọi: "Ông Hàn hãy chậm cương ngựa lại, Tương Tử đến đây rồi." (Hàn Tương Tử là cháu Hàn Dũ, theo truyền thuyết là vị tiên đã hiện ra gặp Hàn Dũ ở Lam Quan giữa trời tuyết.) Ông ngoảnh lại, thấy một nhà sư một mình cưỡi ngựa, dáng vẻ thanh thoát, tinh thần sảng khoái; dù gió lạnh buốt thấu xương mà mặt mày vẫn sáng sủa rạng rỡ, biết ngay đó không phải người tầm thường. Ông bèn cùng nhà sư đi ngựa song song, mỗi người kể tên họ và quê quán. Nhà sư cũng đang muốn tìm thuyền lên kinh đô. Ông mừng vì có nhà sư làm bạn đường, nhà sư cũng mến ông là con nhà danh giá; đường đi đã cùng một lối, tính tình lại giống nhau, nên hai người rất hợp ý, bèn đi chung một thuyền. Tiền ăn uống sáng chiều đều do ông chi trả. Ban ngày ngồi kề chiếu, ban đêm nằm kề giường, ai cũng giãi bày hết lòng mình, thành thật đến tận ruột gan, thường tiếc là quen nhau quá muộn.
Cùng thuyền hơn một tháng, tình bạn ngày càng thắm thiết. Chỉ một hai ngày nữa là tới kinh đô. Nhà sư có một túi đựng hai trăm (lạng bạc?), định dùng để lo liệu một việc nào đó; đến lúc ấy mở túi cho ông xem để cùng bàn tính. Nhà sư không hề có chút đề phòng nào, không ngờ lòng ông đã nổi lòng tham. Ông nghĩ bụng: một khi vào kinh thành thì tiêu tốn không biết bao nhiêu mà kể; túi tiền của hắn, nếu không phải do trộm cắp thì cũng do gian dối mà có. Thế là ông nảy ra mưu cướp của, chẳng đoái hoài đến mối oán hận của việc giết người.
Nửa đêm gió nổi, thuyền đi như bay. Nhà sư dậy đi tiểu, ông ở trong bóng tối xô nhà sư xuống nước, rồi vội vàng kêu cứu người, nhưng đã không còn biết chỗ cũ ở đâu. Ông cũng hối hận lắm, cho thuyền ngược dòng tìm kiếm, rốt cuộc không thấy. Người lái thuyền không biết nhà sư vốn đi một mình, lại không ngờ trong túi có tiền của, nên chuyện cứ thế bị giấu kín, không ai hay biết. Chỉ riêng ông là trong lòng day dứt. Trong giấc ngủ, mơ màng như thấy nhà sư.
Một năm sau, ông mắc bệnh nặng, tinh thần hao mòn, mắt mờ hoa lên; nhìn sang trái thì thấy nhà sư ở bên trái, nhìn sang phải thì thấy nhà sư ở bên phải, nhắm mắt thì trong bóng tối hiện ra hình dạng, uống rượu thì bóng hiện trong chén; chỉ cần đưa mắt nhìn quanh trong chốc lát, chỗ nào cũng thấy nhà sư ở bên. Ông vô cùng xấu hổ và sợ hãi, trăn trối với vợ con rằng: "Ta chắc chết mất! Cả đời ta không lừa dối ai việc gì, chỉ có trên đời này phụ một nhà sư, nay sớm tối hắn hiện về quấy hại, ta sống lâu sao được?" Ông lại dặn con trai: "Con phải cẩn thận, chớ có một ý nghĩ trái lương tâm nào; trên đầu ba thước có thần linh (ý nói thần linh luôn ở gần, thấy hết mọi việc), thật đáng sợ lắm thay."
Con trai ông năm ấy mười sáu tuổi, tính rất hiếu thảo; vừa nghe cha nói, liền xin được chết thay cha. Cạnh nhà có đền thờ Võ An Vương (tức Quan Vũ, tướng nhà Thục thời Tam Quốc, được tôn làm thần), xưa nay nổi tiếng linh thiêng. Người con khóc lóc lạy dưới đền, khấn rằng: "Mạng cha con đang nguy trong sớm tối. Nếu quả là vì phụ nhà sư mà ra nông nỗi này, con xin đem thân mình ra đền, cầu cho cha được sống nốt quãng đời còn lại. Nếu cõi âm có biết, thì báo ứng đã không sai, việc đền mạng cũng có thể cân xứng." Khấn xong, dập đầu đến chảy máu không thôi. Cứ như thế mấy ngày liền.
Một hôm, có nhà sư gõ cửa, xin gặp ông Đinh. Người gác cổng lấy cớ ông đang bệnh nặng để từ chối. Nhà sư nói: "Ta chính vì bệnh ấy mà đến." Người con vội ra đón, kể cho nghe chuyện ma quấy. Nhà sư nói: "Ta chính là đến để đuổi ma." Người con dẫn tới trước giường bệnh, thì ra chính là nhà sư rơi xuống nước trên thuyền năm trước. Ông Đinh hoảng hốt kinh hãi, quay sang bảo con: "Mọi ngày chỉ một mình ta thấy hắn, các con không thấy; nay giữa ban ngày hắn hiện hình, chẳng lẽ ta đã chết rồi sao?"
Nhà sư cười lớn nói: "Không phải thế! Ông nào phải bệnh thật, tôi nào phải ma thật đâu? Hôm trước chia tay trên thuyền, may nhờ tôi biết bơi, thật ra không chết, bò lết vào được bờ, đi xin ăn mà sống. Vì núi sông đường xa, không thể đến ngay được, nên dừng lại ở Thái Thạch Cơ (ghềnh đá bên bờ sông Trường Giang, nay thuộc Mã An Sơn, tỉnh An Huy), ngủ nhờ trong đền Võ An Vương. Trong mộng, thần gọi bảo: 'Chàng họ Đinh đã hối hận, con trai lại hiếu thảo, hãy mau đến cứu.' Vì thế tôi đi gấp ngày đêm mà tới, không ngờ ông bệnh nguy đến mức này."
Ông Đinh trợn mắt nhìn, liền dập đầu ngay trên gối, khóc nói: "Tôi cứ tưởng cả đời mình mang một điều day dứt này, chết cũng chưa hết tội. Nay ông được trời phù hộ, khiến tôi có dịp đền đáp ông, bù đắp lỗi lầm này, thì có thể mỉm cười mà về với đất rồi." Bèn sai con trai vét sạch túi, dốc cạn rương, trả lại số tiền gốc cho nhà sư, lại thêm vào rất nhiều tiền lãi. Nhà sư mang túi tiền ra đi. Ông Đinh cũng yên lòng. Từ đó không còn thấy gì nữa, bệnh ngày một khỏi hẳn.
Về sau ông được chọn bổ làm quan, ba lần giữ chức phụ tá ở huyện, đến đâu cũng được tiếng là trong sạch. Ông từng kể tường tận chuyện này cho người khác nghe, và nói: "Tôi thường lấy chuyện này để tự răn mình."
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video