Thiên 26 — Phẩm 26 – Không thể cùng tận

 Kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật Đạo Hành (Ma-ha: lớn lao; Bát-nhã ba-la-mật: trí tuệ hoàn hảo đưa người vượt khỏi bờ mê, sang bờ giác ngộ; Đạo Hành: tên kinh, nghĩa là sự thực hành đạo), phẩm thứ hai mươi sáu: Không thể cùng tận

 Lúc ấy Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, giỏi thấu hiểu lý "không") nghĩ: "Điều Phật nói về Bát-nhã ba-la-mật rất sâu xa; Tu-bồ-đề ta nên hỏi điều này."

 Tu-bồ-đề thưa Phật: "Bát-nhã ba-la-mật không thể cùng tận, ví như hư không cũng không thể cùng tận. Bồ-tát (người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) phải suy nghĩ về Bát-nhã ba-la-mật bằng cách nào?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Sắc (hình thể vật chất, thân xác) không thể cùng tận, hãy suy nghĩ Bát-nhã ba-la-mật như thế. Thống dương (cảm giác: khổ, vui, không khổ không vui), tư tưởng (tri giác: sự nhận biết hình tướng của sự vật), sinh tử (các hoạt động tạo tác của tâm, đẩy đưa sự sống chết), thức (sự nhận biết, phân biệt) không thể cùng tận, hãy suy nghĩ Bát-nhã ba-la-mật như thế. Mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai mắt xích nhân quả nối nhau tạo thành vòng sinh tử: vô minh, hành, thức, danh sắc, sáu giác quan, xúc chạm, cảm thọ, ham muốn, nắm giữ, hữu, sinh, già chết) không thể cùng tận, hãy suy nghĩ Bát-nhã ba-la-mật như thế."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát phải suy nghĩ Bát-nhã ba-la-mật như thế, Bồ-tát phải suy nghĩ mười hai nhân duyên như thế, thì mới vừa đúng chỗ. Khi Bồ-tát mới ngồi dưới gốc cây (cây bồ-đề, nơi thành đạo), dùng pháp bất cộng (những phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai) mà suy nghĩ mười hai nhân duyên, lúc ấy trí tuệ Tát-vân-nhã (trí biết tất cả, tức trí tuệ trọn vẹn của Phật) liền đầy đủ."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Nếu có Bồ-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà suy nghĩ mười hai nhân duyên là không thể cùng tận, người suy nghĩ như thế thì vượt qua đạo La-hán (A-la-hán: bậc tu đã dứt hết phiền não, thoát khỏi sinh tử nhưng chỉ lo giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ vào lúc không có Phật ra đời, không đi giáo hoá người khác), đứng vững ngay trong Phật đạo. Bồ-tát nào khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật không suy nghĩ như thế, không suy nghĩ mười hai nhân duyên là không thể cùng tận, nếu không suy nghĩ như thế thì giữa đường sẽ rơi vào quả La-hán, Bích-chi Phật. Bồ-tát không thoái lui giữa đường là nhờ suy nghĩ Bát-nhã ba-la-mật, suy nghĩ và thực hành Ma-ha Âu-hoà-câu-xá-la (phương tiện thiện xảo lớn: tài khéo léo dùng mọi cách thích hợp để dẫn dắt chúng sinh)."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Khi Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, suy nghĩ quán xét mười hai nhân duyên là không thể cùng tận. Quán xét mười hai nhân duyên như thế thì thấy các pháp sinh ra hay diệt đi đều có nhân duyên, mà pháp cũng không có ai tạo tác. Khi suy nghĩ mười hai nhân duyên như thế mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì không thấy sắc, không thấy thống dương, tư tưởng, sinh tử, thức, không thấy cõi Phật (thế giới do một đức Phật giáo hoá), cũng không có pháp nào nhờ đó mà thấy cõi Phật; đó là Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Nếu có Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì ngay lúc ấy Ma (Ma vương: kẻ chuyên phá hoại người tu đạo) buồn khổ cay đắng vô cùng, ví như người có cha mẹ mới chết mà khóc lóc đau đớn sầu muộn. Khi Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, Ma buồn khổ cay đắng như thế."

 Tu-bồ-đề thưa Phật: "Chỉ một Ma buồn khổ thôi sao? Các Ma khác cũng buồn khổ chăng?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Tất cả các Ma trong một cõi Phật đều không yên ở chỗ mình ở. Khi Bồ-tát làm theo lời dạy của Bát-nhã ba-la-mật, Bồ-tát nào thực hành đúng như vậy thì chư thiên, a-tu-luân (tức a-tu-la: loài thần hiếu chiến, hay tranh đấu với chư thiên), rồng, quỷ thần, người hay chẳng phải người, đều không thể hại được Bồ-tát. Bồ-tát nào muốn đạt Phật đạo thì phải thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật là thực hành đầy đủ Đàn ba-la-mật (bố thí hoàn hảo); thực hành Thi ba-la-mật (giữ giới hoàn hảo) cũng vậy; thực hành Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục hoàn hảo) cũng vậy; thực hành Duy-đãi ba-la-mật (tinh tấn hoàn hảo) cũng vậy; thực hành Thiền ba-la-mật (thiền định hoàn hảo) cũng vậy. Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại sĩ, tức vị Bồ-tát lớn) thực hành Bát-nhã ba-la-mật là thực hành đầy đủ Âu-hoà-câu-xá-la ba-la-mật (phương tiện thiện xảo hoàn hảo). Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, nếu có việc ma nổi lên thì liền nhận biết, khiến nó không đến được. Bồ-tát muốn đạt trọn mọi Âu-hoà-câu-xá-la ba-la-mật thì phải thực hành Bát-nhã ba-la-mật, phải giữ gìn Bát-nhã ba-la-mật.

 Nếu có Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, giữ gìn Bát-nhã ba-la-mật, thì lúc ấy Bồ-tát nghĩ đến chư Phật hiện tại ở mười phương (khắp mọi hướng: bốn hướng chính, bốn hướng phụ, phía trên và phía dưới) nhiều vô số a-tăng-kỳ (con số lớn không thể đếm được), rằng chư Phật khi xưa hành đạo Bồ-tát đều từ Bát-nhã ba-la-mật mà sinh ra. Bồ-tát nghĩ: 'Như chư Phật đều đạt được mọi pháp, ta cũng sẽ đạt được hết.' Như thế, khi Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật mà suy nghĩ như thế, dù chỉ trong khoảnh khắc búng hai ngón tay, thì dẫu có Bồ-tát bố thí đầy đủ suốt số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều như cát bên bờ sông Hằng, cũng không bằng vị Bồ-tát này thực hành Bát-nhã ba-la-mật trong khoảnh khắc búng hai ngón tay.

 Bồ-tát thực hành như thế là đứng ở bậc A-duy-việt-trí (bậc không còn thoái lui trên đường thành Phật), được chư Phật nghĩ nhớ đến. Bồ-tát ấy trọn không quay về đường khác, rốt cuộc sẽ thành Phật, trọn không rơi vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); Bồ-tát ấy chưa từng có lúc nào lìa xa chư Phật. Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật chỉ trong khoảnh khắc búng hai ngón tay mà công đức đã như thế, huống chi người giữ gìn Bát-nhã ba-la-mật một ngày, sẽ được như Bồ-tát Kiền-đà-ha-tận (Hương Tượng Bồ-tát). Bồ-tát Kiền-đà-ha-tận là bậc tôn quý số một trong cõi Phật A-súc (vị Phật ở cõi nước phương Đông)."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video