Thiên 28 — Phẩm 28 – Bồ-tát Tát-đà-ba-luân (Thường Đề)

 Kinh Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật Đạo Hành (Ma-ha: lớn lao; Bát-nhã ba-la-mật: trí tuệ hoàn hảo đưa người vượt khỏi bờ mê, sang bờ giác ngộ; Đạo Hành: tên kinh, nghĩa là sự thực hành đạo), phẩm thứ hai mươi tám: Bồ-tát Tát-đà-ba-luân (tên một vị Bồ-tát, nghĩa là "Luôn Khóc", tức Bồ-tát Thường Đề)

 Phật bảo Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, giỏi thấu hiểu lý "không"): "Ai muốn mau thành Phật mà tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật thì phải như Bồ-tát (người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) Tát-đà-ba-luân. Hiện nay ở phương trên, cách đây sáu trăm ba mươi ức cõi Phật, có đức Phật hiệu là Kiền-đà-la-da, nước ấy tên là Ni-già-kiền-đà-ba-vật; Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đang ở nơi đó."

 Tu-bồ-đề thưa Phật: "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân vốn do nhân duyên gì mà tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Thuở xa xưa có vị Bồ-tát tên Tát-đà-ba-luân, nhờ công đức bố thí tu hành đời trước theo đến, do bản nguyện (lời nguyện phát ra từ ban đầu) thành tựu, do đời đời làm công đức mà có được; đời trước đã từng cúng dường (dâng lễ vật, tôn kính phụng sự) mấy nghìn vạn ức đức Phật. Lúc ấy Bồ-tát đang nằm ngủ, có người trời trong mộng bảo: 'Ông phải tìm cầu Đại pháp.' Tỉnh dậy, Bồ-tát liền đi tìm cầu, nhưng tìm mãi chẳng được, lòng buồn bã không vui. Bồ-tát muốn được thấy Phật, muốn được nghe kinh, tìm mãi chẳng được, cũng không có phép tắc tu hành của Bồ-tát. Vì thế Bồ-tát rất buồn rầu, vừa đi vừa khóc. Ví như người có tội với vua lớn, tài sản bị tịch thu hết vào quan, cha mẹ và bản thân đều bị giam trong ngục, người ấy khóc lóc buồn rầu không sao nói hết. Bồ-tát Tát-đà-ba-luân buồn rầu khóc lóc như thế. Lúc ấy người trời Đao-lợi (cõi trời Đao-lợi: tầng trời thứ hai của cõi Dục, nơi vua trời Đế Thích ngự) xuống ở giữa hư không, thấy Bồ-tát ngày ngày khóc lóc. Người trời thấy Bồ-tát khóc với cả tấm lòng chân thành, liền ở giữa cha mẹ, anh em, họ hàng, bạn bè của Bồ-tát mà đặt tên cho Bồ-tát là Tát-đà-ba-luân (Luôn Khóc).

 "Bấy giờ ở đời có một đức Phật hiệu là Đàm-vô-kiệt A-chúc-kiệt-la, nhưng Ngài đã bát-nê-hoàn (nhập Niết-bàn, tức qua đời và hoàn toàn ra khỏi vòng sinh tử) từ rất lâu, không còn nghe được kinh, cũng không thấy tỳ-kheo tăng (đoàn thể các vị tu sĩ xuất gia). Khi ấy, trong giấc mộng của Bồ-tát Tát-đà-ba-luân, người trời Đao-lợi bảo: 'Đời trước có đức Phật hiệu là Đàm-vô-kiệt A-chúc-kiệt-la.'

 "Lúc ấy Bồ-tát trong mộng nghe danh hiệu Phật liền tỉnh dậy; tỉnh dậy rồi thì vô cùng vui mừng hớn hở, liền bỏ nhà vào núi sâu, nơi không có người, bỏ cả thân mình, không còn tham luyến gì, mà khóc lớn, tự nghĩ: 'Do điều ác của ta gây ra nên không được thấy Phật, không được nghe kinh, không được phép tu hành của Bồ-tát.'

 "Lúc Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đang khóc, liền nghe trong hư không có tiếng nói: 'Thiện nam tử (người nam hiền thiện, cách gọi trìu mến người có lòng hướng thiện)! Hãy thôi, đừng khóc nữa. Có Đại pháp tên là Bát-nhã ba-la-mật; ai thực hành, ai giữ gìn thì mau thành Phật. Ông hãy tìm cầu Đại pháp ấy. Ông nghe pháp ấy rồi, hoặc thực hành, hoặc giữ gìn, thì mọi công đức của Phật ông đều sẽ đạt được; ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nổi bật trên thân Phật) và tám mươi vẻ đẹp (tám mươi nét đẹp phụ trên thân Phật) của Phật, ông đều sẽ đạt được; ông sẽ đem kinh pháp dạy cho người trong thiên hạ mười phương (khắp mọi hướng: bốn hướng chính, bốn hướng phụ, phía trên và phía dưới).'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân hỏi tiếng nói trong hư không: 'Do nhân duyên gì mà được Bát-nhã ba-la-mật? Phải đến phương nào để tìm cầu? Phải dùng cách nào để đạt được?'

 "Tiếng nói trong hư không đáp Bồ-tát: 'Từ đây đi về phía đông, chớ nghỉ ngơi. Khi đi, chớ nghĩ đến bên trái, chớ nghĩ đến bên phải; chớ nghĩ đến phía trước, chớ nghĩ đến phía sau; chớ nghĩ đến phía trên, chớ nghĩ đến phía dưới; chớ nghĩ đến việc đi. Khi đi, chớ nghĩ đến sợ hãi, chớ nghĩ đến vui mừng; chớ nghĩ đến ăn, chớ nghĩ đến uống; chớ nghĩ đến ngồi, chớ nghĩ đến đi đường, chớ nghĩ đến dừng lại giữa chừng; chớ nghĩ đến dâm dục, chớ nghĩ đến giận dữ, chớ nghĩ đến ngu si; chớ nghĩ đến giữ gìn, chớ nghĩ đến việc có điều gì đạt được; chớ nghĩ đến bên trong, chớ nghĩ đến bên ngoài; chớ nghĩ đến sắc (hình thể vật chất), chớ nghĩ đến thống dương (cảm giác), tư tưởng (tri giác), sinh tử (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự nhận biết); chớ nghĩ đến mắt, chớ nghĩ đến tai, chớ nghĩ đến mũi, chớ nghĩ đến miệng, chớ nghĩ đến thân, chớ nghĩ đến tâm ý; chớ nghĩ đến đất, nước, lửa, gió, chớ nghĩ đến không; chớ nghĩ đến người, chớ nghĩ đến ta, chớ nghĩ đến mạng sống; chớ nghĩ đến có không, chớ nghĩ đến không có không; chớ nghĩ đến việc hành đạo Bồ-tát; chớ nghĩ đến có kinh, chớ nghĩ đến không có kinh; chớ nghĩ đến sinh lên trời, chớ nghĩ đến sinh ở thế gian; chớ nghĩ đến Bồ-tát thiện, chớ nghĩ đến Bồ-tát ác. Mọi ý nghĩ hướng về đâu đều dứt hết, hoàn toàn không vướng mắc vào đâu. Từ đây đi về phía đông, sau khi đã dứt hết ý nghĩ, đi như thế mà không thiếu sót thì chẳng bao lâu sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật. Chư Phật quá khứ khi hành đạo Bồ-tát cũng tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật như thế, được Bát-nhã ba-la-mật; ai làm theo lời dạy ấy thì mau thành Phật. Ai tinh tấn thực hành như thế sẽ mau thành Phật.'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân nghe tiếng dạy trong hư không thì rất vui mừng, quyết làm theo lời dạy của người trời. Tiếng nói trong hư không lại bảo: 'Chớ đánh mất lời dạy này.' Nói xong thì không còn nghe tiếng nữa.

 "Bấy giờ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân nghe lời dạy ấy thì càng hớn hở vui mừng, theo lời dạy liền đi về phía đông, lòng không vướng mắc vào đâu. Đi được nửa đường, Bồ-tát nghĩ: 'Từ đây còn bao xa nữa mới được Bát-nhã ba-la-mật?' Nghĩ vậy rồi, Bồ-tát dừng lại khóc lớn.

 "Khi Bồ-tát Tát-đà-ba-luân khóc như thế, trong hư không phía trên hoá hiện ra một đức Phật, đứng giữa không trung nói: 'Lành thay, lành thay! Điều ông tìm cầu rất khó; như ông tinh tấn thế này thì chẳng bao lâu sẽ được Bát-nhã ba-la-mật.'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân chắp tay ngửa mặt nhìn đức Phật hoá hiện, thấy thân Ngài màu vàng ròng, toả ra mười ức tia sáng rực rỡ, thân có ba mươi hai tướng. Thấy rồi rất vui mừng, Bồ-tát chắp tay thưa đức Phật hoá hiện: 'Xin Phật vì con mà nói kinh pháp. Con được nghe kinh từ Phật, nghe kinh rồi, con muốn đạt được hết mọi kinh pháp của chư Phật.'

 "Lúc ấy đức Phật hoá hiện bảo Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Hãy nhận lấy pháp ta dạy, phải ghi nhớ gìn giữ hết. Các pháp vốn là bản vô (như như: thực tính vốn như thế của mọi sự, không sinh không diệt), không có gì đáng sợ hãi (?), vốn thanh tịnh, an trụ trong chỗ không có đầu mối. Các pháp hết thảy không vướng mắc, vốn không có đầu mối, không nương vào đâu mà trụ. Các pháp vốn là bản vô, không có đầu mối để nương, an trụ trong chỗ không thể nói. Các pháp không có lời nói, lời dạy, như hư không không có hình, vốn không có đầu mối, như Nê-hoàn (Niết-bàn: cảnh giới dứt hết khổ đau, ra khỏi sinh tử), không khác. Các pháp như Nê-hoàn, không khác, không từ đâu sinh ra, an trụ trong chỗ không có hình. Các pháp không từ đâu sinh ra, không có hình, không thể tính đếm, như trò ảo thuật không có hình, như bóng thấy trong nước. Các pháp như bóng hiện trong nước, như điều thấy trong mộng, ngang nhau không khác. Các pháp như điều thấy trong mộng, ngang nhau không khác; tiếng nói của Phật, xét cho cùng, cũng thấy như thế. Hãy làm theo lời dạy của kinh pháp này. Thiện nam tử! Phải giữ gìn ý nghĩ như thế.

 Từ đây đi về phía đông tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật, cách đây hai vạn dặm, có một nước tên là Kiền-đà-việt. Nơi vua đóng đô ở nước ấy được mùa no đủ, thịnh vượng giàu vui, dân chúng đông đúc. Thành ấy dài rộng bốn trăm tám mươi dặm, đều làm bằng bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô đỏ, mã não). Thành có bảy lớp, giữa các lớp đều có cây quý bằng bảy thứ báu; trên thành đều có bảy thứ báu, màn lụa mỏng và màn lụa đỏ che phủ trên thành; giữa các màn đều có lưới châu báu kết bằng bảy thứ báu, xen nhau treo chuông nhỏ. Bên ngoài bốn cửa thành đều có vườn dạo chơi. Quanh thành có bảy lớp ao nước, trong nước có đủ loại hoa sen ưu-bát (sen xanh), hoa câu-văn-la (hoa súng), hoa bất-na-lợi (sen trắng), hoa tu-kiền-đề (một loài sen thơm), hoa mạt-nguyện-kiền-đề (?) (một loài hoa thơm), đều mọc xen nhau trong ao. Trên đất liền có hoa chiêm-bặc (hoa ngọc lan vàng, rất thơm); các loài hoa như thế có đến mấy nghìn trăm thứ. Trong ao có các loài chim quý lạ như vịt trời, ngỗng trời, uyên ương và các loài chim lạ khác, có đến mấy nghìn trăm thứ. Trong ao có thuyền bằng bảy thứ báu, người ta ngồi thuyền vui chơi trong ao.

 Trong thành đều bày hàng cờ phướn năm màu, lại treo cờ phướn năm màu, lại có bày hàng lọng hoa nhiều màu, khắp mọi phố phường ngõ hẻm trong thành. Ví như cung điện của Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) trên cõi trời Đao-lợi, treo cờ phướn, tiếng nhạc có đến mấy nghìn trăm thứ, ngày ngày không dứt. Ví như vườn dạo chơi Nan-đàn-hoàn (vườn Hoan Hỷ) trên cõi trời Đao-lợi, trong đó có tiếng nhạc, vui sướng không dứt; sự vui sướng của thành ấy cũng như thế. Trong thành không có người nào khác, toàn là Bồ-tát, có vị đã thành tựu, có vị mới phát tâm, cùng sống chung trong đó, vui sướng không nói hết được. Quần áo đồ trang sức ở đó đủ màu đen vàng, quý báu lạ lùng không đếm xiết.

 Trong nước ấy có một vị Bồ-tát tên là Đàm-vô-kiệt, là bậc cao quý nhất trong các Bồ-tát, có sáu trăm tám mươi vạn phu nhân, thể nữ cùng vui chơi. Các Bồ-tát trong nước Kiền-đà-việt thường cùng cung kính Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, vì Ngài mà dựng toà cao ở giữa nước, rồi theo thứ bậc mà đặt các toà thấp dần xuống; trong đó có toà bằng vàng, toà bằng bạc, toà bằng lưu ly (một loại đá quý màu xanh biếc), toà bằng pha lê. Trên các toà đều trải nệm thêu hoa văn nhiều màu, giữa các toà đều rải các loại hương hoa, trên toà đều giăng lọng kết lưới bằng các thứ báu, trong ngoài xung quanh đều đốt hương quý. Bồ-tát Đàm-vô-kiệt thường ngồi trên toà cao, vì các Bồ-tát mà nói Bát-nhã ba-la-mật; trong đó có người nghe, có người chép, có người học, có người tụng đọc, có người giữ gìn.

 Ông từ đây đi đến chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt ở nước Kiền-đà-việt, Ngài sẽ tự nói Bát-nhã ba-la-mật cho ông, sẽ làm thầy dạy dỗ ông. Vì sao vậy? Vì mấy nghìn ức đời trước, Ngài thường làm thầy của ông, là thầy của ông từ lúc ông mới phát tâm. Khi ông đến chỗ thầy, dù thấy hay nghe điều gì, chớ nói điều dở của thầy, cũng chớ nghĩ đến điều dở của thầy. Nếu ông có thấy gì, hãy thận trọng chớ nghi ngờ, thận trọng chớ biếng nhác. Vì sao vậy? Vì ông chưa hiểu Âu-hoà-câu-xá-la (phương tiện thiện xảo: tài khéo léo dùng mọi cách thích hợp để dẫn dắt chúng sinh), nên phải nhận biết rõ việc của Ma (Ma vương: kẻ chuyên phá hoại người tu đạo). Thiện nam tử! Hãy thận trọng, chớ làm theo, chớ dùng lời dạy của Ma. Thầy ở trong cung sâu, tôn quý mà dạy dỗ (?), ông phải kính thầy như kính Phật, không khác. Phải vì kinh pháp, chớ nghĩ đến tiền của lợi lộc, chớ để lòng tham khởi lên; có gì thì nên dâng tặng thầy, nên vui lòng cung kính thầy. Thực hành như thế mà không thiếu sót thì chẳng bao lâu sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật.'

 "Bấy giờ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân nghe lời dạy ấy từ đức Phật hoá hiện thì liền hớn hở vui mừng; nhờ vui mừng hớn hở, liền đạt được tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên nhất lắng yên) thấy chư Phật mười phương. Lúc ấy chư Phật mười phương đều khen ngợi: 'Lành thay, lành thay! Thiện nam tử! Chúng ta khi xưa làm Bồ-tát, nhờ tinh tấn mà được nghe Bát-nhã ba-la-mật, liền thành tựu, đạt được Tát-vân-nhã (trí biết tất cả, tức trí tuệ trọn vẹn của Phật), lại còn đạt được ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp, mười trí lực (mười năng lực hiểu biết tuyệt đối của Phật), bốn điều không sợ hãi (bốn sự tự tin hoàn toàn của Phật khi thuyết pháp), bốn điều không cần che giấu (thân, lời nói, ý nghĩ và nếp sống của Phật đều trong sạch, không có gì phải giữ kín), mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai). Khi ấy chúng ta cũng đạt được tam-muội này, khi ấy chư Phật cũng khen ngợi chúng ta như thế. Ông thực hành cũng sẽ được như chúng ta. Ai thực hành như thế thì mọi công đức của Bồ-tát, ông đều sẽ đạt được đầy đủ.'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân ra khỏi tam-muội, nghĩ: 'Chư Phật từ đâu đến? Đi về đâu?' Suy nghĩ như thế rồi lại cất tiếng khóc lớn, rồi lại nghĩ: 'Chư Phật dạy ta đến chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt.' Bồ-tát Tát-đà-ba-luân liền từ đó ra đi. Giữa đường đến một nước, nước ấy tên là Ma Sở Lạc (nước Ma ưa thích). Bồ-tát Tát-đà-ba-luân bèn nghỉ đêm trong một khu vườn ngoài thành, tự nghĩ: 'Kinh Phật thật khó gặp, huống chi là được nghe? Ta phải dốc sức cúng dường thầy. Nay ta chỉ có một thân, lại nghèo khó, không có vật quý báu hay hương hoa để đem cúng dường thầy. Như ta chẳng có gì, xin hãy tự bán thân mình, lấy tiền đem cúng dường thầy.' Nghĩ vậy rồi, Bồ-tát liền vào phố phường trong thành, đi khắp phố rao: 'Ai muốn mua tôi không?'

 "Lúc ấy Ma đang vui chơi ngoài thành cùng năm vạn thể nữ, từ xa thấy Bồ-tát, nghe tiếng Bồ-tát rao bán mình, Ma liền nghĩ: 'Bồ-tát Tát-đà-ba-luân này tự bán thân, muốn cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt để cầu thành Phật. Người này sẽ ra khỏi cõi của ta, và độ thoát rất nhiều người. Nay ta hãy phá hắn đi chăng? Ta sẽ khiến đàn ông đàn bà cả nước không thấy hình hắn, không nghe tiếng hắn.'

 "Bấy giờ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân bán thân không được, liền lăn lộn dưới đất khóc lóc, kêu lớn: 'Ta muốn tự bán thân để lấy tiền cúng dường thầy, mà rốt cuộc chẳng có ai mua.'

 "Lúc ấy Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) từ trên trời xa thấy Bồ-tát Tát-đà-ba-luân tinh tấn như thế, tự nghĩ: 'Ta nên xuống thử người này, để biết có phải chí thành cầu thành Phật, chứ không chỉ là lời lẽ giả dối.' Thích-đề-hoàn-nhân liền xuống, hoá làm một người Bà-la-môn (người thuộc giai cấp tu sĩ, chủ việc tế lễ ở Ấn Độ xưa), hỏi Tát-đà-ba-luân: 'Thiện nam tử! Sao lại khổ sở đến thế? Vì cớ gì mà lăn lộn khóc lóc?'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đáp: 'Không cần hỏi.'

 "Vị đạo nhân Bà-la-môn hỏi như thế đến ba lần: 'Ông có muốn sai bảo việc gì, xin cứ nói với tôi, tôi muốn giúp đỡ ông.'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đáp: 'Đạo nhân muốn biết thì tôi nói: tôi tự bán thân là vì muốn cúng dường thầy.'

 "Người Bà-la-môn nói với Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Thì ra ông muốn cúng dường thầy.'

 "Người Bà-la-môn nói với Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Thiện nam tử! Nay ta muốn làm lễ tế lớn, cần máu người, cần thịt người, cần tuỷ người, cần tim người. Nếu ông có thể đưa cho ta, ta sẽ trả thêm tiền của cho ông.'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân rất vui mừng đáp: 'Xin dâng cho ông.'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân liền cầm dao tự đâm hai cánh tay, máu chảy ra nhiều, đem đưa cho người ấy; lại cắt thịt phía trong hai đùi đem đưa cho người ấy; lại tự đập vỡ xương, lấy tuỷ đưa cho người ấy. Vừa định tự đâm vào ngực thì trên một lầu cao có con gái một vị trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) từ xa nhìn thấy, đau xót thương cảm. Cô gái nhà trưởng giả cùng năm trăm người gồm kỹ nữ và thể nữ theo nhau đến chỗ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân, hỏi: 'Thiện nam tử! Tuổi còn trẻ, dung mạo đoan chính như thế, vì sao lại tự cắt xẻo thân thể mình?'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đáp cô gái: 'Tôi muốn cúng dường thầy, vì thế mà lấy máu, lấy thịt, lấy tuỷ ra bán, để lấy tiền cúng dường thầy.'

 "Lúc ấy cô gái nhà trưởng giả hỏi Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Nếu cúng dường thầy thì được phước gì? Thầy tên là gì? Ở phương nào?'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đáp cô gái: 'Thầy ở phương đông, tên là Đàm-vô-kiệt, sẽ nói Bát-nhã ba-la-mật cho tôi. Tôi nghe rồi sẽ thực hành và giữ gìn, nhờ đó mà mau thành Phật; thân tôi sẽ được ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp, mười trí lực, bốn điều không cần che giấu, bốn điều không sợ hãi, mười tám pháp bất cộng; sẽ được chuyển bánh xe pháp (giảng dạy giáo pháp cho chúng sinh), sẽ độ thoát người trong thiên hạ mười phương.'

 "Lúc ấy cô gái nhà trưởng giả nói với Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Như lời thiện nam tử nói, trên trời dưới đất không gì sánh bằng. Ông đừng tự hành hạ mình như thế nữa, tôi sẽ tự đem vàng bạc, châu báu, vật quý cho ông. Tôi sẽ tự cùng năm trăm thể nữ theo ông đi; tôi cũng muốn tự mình cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, lại muốn được nghe kinh.'

 "Lúc ấy người Bà-la-môn nói với Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Lành thay, lành thay! Thiện nam tử! Tinh tấn như thế thật khó ai bì kịp. Ông có muốn biết ta là ai không? Thiện nam tử! Ta là Thiên vương Thích-đề-hoàn-nhân, cố ý đến thử ông mà thôi. Ông muốn cầu điều gì, ta đều ban cho ông.'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đáp Thiên vương Thích: 'Nếu ngài thương tôi, xin khiến thân thể tôi bình phục như cũ.' Thân thể Bồ-tát liền bình phục như cũ. Thích-đề-hoàn-nhân liền tự rời đi.

 "Lúc ấy cô gái nhà trưởng giả nói với Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Ông cùng tôi về chỗ cha mẹ tôi, xin vàng bạc, châu báu, vật quý, và thưa với cha mẹ để ra đi.' Bồ-tát Tát-đà-ba-luân liền theo cô về nhà cha mẹ cô.

 "Cô gái về nhà, kể đầy đủ mọi việc cho cha mẹ nghe. Cha mẹ liền đáp: 'Điều con nói rất hay, khó được nghe. Cha mẹ cũng muốn cùng con đi, nhưng tự nghĩ tuổi già không tự đi được. Con muốn gì thì cứ nói.'

 "Cô gái nói: 'Con muốn có vàng bạc, châu báu, vật quý.'

 "Cha mẹ nói: 'Con cứ tuỳ ý mà lấy.'

 "Cô gái liền tự lấy vàng bạc, các thứ báu, vật quý đẹp, lại đựng rất nhiều bột chiên-đàn (gỗ đàn hương) giã nhỏ, các thứ hương nổi tiếng, cùng các thứ báu vụn và mật hương; chất lên năm trăm cỗ xe, tự mình mang theo (?), có năm trăm thị nữ theo hầu. Lúc ấy năm trăm thị nữ đều đến thưa với cha mẹ cô gái nhà trưởng giả: 'Chúng con muốn hầu cô chủ theo Bồ-tát ra đi.' Thưa xong liền cùng nhau ra đi.

 "Bấy giờ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân cùng năm trăm người nữ thong thả dẫn nhau đi. Từ xa thấy nước Kiền-đà-việt có cờ phướn, giống như cờ phướn treo trên cõi trời Đao-lợi; từ xa nghe tiếng nhạc của nước Kiền-đà-việt; lại từ xa thấy nước Kiền-đà-việt, trên thành đều có bảy lớp màn lụa đỏ bằng bảy thứ báu, bên dưới có bảy lớp lưới châu báu kết bằng bảy thứ báu, giữa mỗi lớp đều treo chuông nhỏ; ngoài thành quanh khắp có bảy hàng cây bằng bảy thứ báu; ngoài thành đều có vườn dạo chơi, đàn ông đàn bà vui chơi trong đó — có người ngồi xe, có kỹ nhạc để tự vui; có người đi bộ, có kỹ nhạc để tự vui. Gió thơm thổi toả khắp bốn phía, không ai là không ngửi thấy, như hương trời; vì thế nên gọi là nước Kiền-đà-việt (nước Có Hương).

 "Bấy giờ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân và năm trăm người nữ đều từ xa thấy như thế. Thấy rồi ai nấy đều vô cùng vui mừng hớn hở, tự nghĩ: 'Theo lẽ, chúng ta không nên ngồi trên xe, phải xuống đi bộ vào nước mới phải.'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân và năm trăm người nữ cùng vào từ cửa tây thành. Bồ-tát Tát-đà-ba-luân vào trong cửa thành, từ xa thấy một đài cao, chạm khắc trổ hoa bằng vàng bạc, sơn xen năm màu đen vàng, sáng rực chói lọi; bốn mặt bốn góc đài đều có mái hiên vểnh lên hướng về phía mặt trời, treo chuông, cờ phướn, tiếng nhạc hoà cùng nhau. Từ xa thấy rồi, Bồ-tát hỏi người trong thành đi ra: 'Đây là đài gì mà lưới châu báu bằng bảy thứ báu và đồ trang sức đẹp đẽ đến thế?'

 "Người ấy đáp Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Hiền giả (cách gọi tôn trọng người khác) không biết sao? Ở đây có vị Bồ-tát tên là Đàm-vô-kiệt, cao quý nhất trong mọi người, ai cũng cúng dường lễ lạy Ngài. Vị Bồ-tát ấy vì Bát-nhã ba-la-mật mà dựng đài này. Trong đài có một hộp bằng bảy thứ báu, lấy vàng tử-ma (vàng ròng thượng hạng có ánh tím) làm giấy, chép Bát-nhã ba-la-mật đặt trong đó; trong hộp có mấy trăm thứ hương quý. Bồ-tát Đàm-vô-kiệt ngày ngày cúng dường, đem các thứ hoa, hương quý, thắp đèn, treo cờ phướn, lọng hoa, các thứ báu, mấy trăm thứ âm nhạc, để cúng dường Bát-nhã ba-la-mật. Các Bồ-tát khác cúng dường Bát-nhã ba-la-mật cũng như thế. Người trời Đao-lợi mỗi ngày ba lần, mỗi đêm ba lần, đem hoa văn-đà-la (một loài hoa trời) và hoa ma-ha văn-đà-la (hoa văn-đà-la lớn) cúng dường Bát-nhã ba-la-mật như thế.'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân và năm trăm người nữ nghe vậy rất vui mừng, hớn hở vô cùng, cùng đến chỗ đài Bát-nhã ba-la-mật, đem các thứ hoa, các thứ hương rải lên Bát-nhã ba-la-mật, đem các thứ áo dệt bằng chỉ vàng, có người đem áo rải lên trên, có người đem áo kết lại thành tấm (?), có người đem áo treo lên vách, có người đem áo bố thí. Bấy giờ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân và năm trăm người nữ cúng dường Bát-nhã ba-la-mật xong, liền đi đến chỗ đại hội nơi toà cao của Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, cách đó không xa, từ xa thấy Bồ-tát Đàm-vô-kiệt ngồi trên toà cao, người còn trẻ, dung mạo đẹp đẽ, sáng rực rỡ, đang nói Bát-nhã ba-la-mật giữa mấy nghìn cự ức (số lượng cực lớn) người.

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân và năm trăm người nữ thấy Bồ-tát Đàm-vô-kiệt rồi thì đều vô cùng vui mừng hớn hở, đem các thứ hoa hương rải lên Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, lại đem các thứ báu rải lên trên Ngài, lại đem mấy trăm thứ áo quý nhiều màu dâng lên Bồ-tát, lễ lạy Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, đi vòng quanh tám trăm vòng rồi nói: 'Chúng con cũng sẽ đạt được kinh pháp tôn quý, cũng sẽ được như thế.'

 "Bấy giờ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt dùng lời kinh sâu xa tốt đẹp nói với Bồ-tát Tát-đà-ba-luân và năm trăm người nữ: 'Mừng các vị đã đến, có mệt mỏi không? Có điều gì muốn sai bảo, có điều gì muốn có, chớ ngần ngại. Ta là thầy độ người, không có gì tiếc cả.'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân thưa Bồ-tát Đàm-vô-kiệt: 'Khi xưa con tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật, con khóc lớn trong núi vắng; trong hư không phía trên có một đức Phật hoá hiện, thân có ba mươi hai tướng, thân màu vàng tử-ma toả ra nghìn ức tia sáng. Lúc ấy đức Phật hoá hiện khen con: "Lành thay, lành thay! Người tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật phải như thế." Rồi bảo con: "Từ đây đi về phía đông hơn hai vạn dặm, có nước tên là Kiền-đà-việt, dài rộng bốn trăm tám mươi dặm, lưới châu báu và đồ trang sức giống như cung điện trên cõi trời Đao-lợi; có vị Bồ-tát tên là Đàm-vô-kiệt, tôn quý nhất trong loài người, thường dạy dỗ người đi dạy lại. Ông đến đó sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật. Mấy nghìn cự ức vạn đời trước, Ngài thường làm thầy của ông, là thầy của ông từ lúc ông mới phát tâm."

 Khi ấy con nghe danh tiếng của thầy thì vô cùng vui mừng hớn hở, không tự kiềm chế được; nhờ vui mừng hớn hở mà liền đạt được tam-muội thấy hết chư Phật mười phương. Lúc ấy chư Phật đều khen ngợi con: "Lành thay, lành thay! Tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật phải như thế. Chúng ta khi xưa cầu thành Phật cũng tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật như thế; ai được Bát-nhã ba-la-mật thì tự mình đạt đến thành Phật như thế." Chư Phật nói kinh cho con xong thì không còn thấy nữa. Con tự nghĩ: "Phật từ đâu đến? Đi về đâu?" Về việc này, xin thầy giải cho con: Phật từ đâu đến? Đi về đâu?'

 "Bấy giờ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt đáp: 'Hiền giả hãy lắng nghe cho kỹ.'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đáp: 'Vâng! Con xin lắng nghe kỹ.'

 "Bồ-tát Đàm-vô-kiệt đáp: 'Không (tính không: không có thực thể cố định) vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; Phật cũng như thế. Không có ý niệm vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; Phật cũng như thế. Không có chỗ chốn vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; Phật cũng như thế. Không từ đâu sinh ra vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; Phật cũng như thế. Không có hình vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; Phật cũng như thế. Trò ảo thuật vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; Phật cũng như thế. Dã mã (ảo ảnh hơi nóng bốc lên giữa trưa, trông như nước hay đàn ngựa chạy) vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; Phật cũng như thế. Người trong mộng vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; Phật cũng như thế. Nê-hoàn vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; Phật cũng như thế. Hình ảnh tưởng tượng vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; Phật cũng như thế. Không có sinh, không có lớn lên, vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; nên biết Phật cũng như thế. Không đi về đâu vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; nên biết Phật cũng như thế. Hư không vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; nên biết Phật cũng như thế. Quả của kinh pháp (?) vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; nên biết Phật cũng như thế. Đầu mối ban đầu vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu; nên biết Phật cũng như thế.'

 "Bấy giờ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân nghe pháp sâu xa của Phật như thế, không thể đếm, không thể nghĩ, không thể đo lường — Đại pháp này là như thế. Lúc ấy, ngay trên chỗ ngồi, Bồ-tát liền đạt được sáu vạn cửa tam-muội. Những gì là cửa tam-muội? Đó là: Tam-muội không có chỗ chốn; Tam-muội không sợ hãi, lông không dựng đứng; Tam-muội thoát khỏi các Ma mà không sợ hãi; Tam-muội thoát khỏi gốc rễ của ái dục; Tam-muội thoát khỏi chiến đấu, lìa xa hoạn nạn; Tam-muội đi vào vô số; Tam-muội nơi trí tuệ nhiều không đo được, như nước biển lớn không lường được, đi vào; Tam-muội công đức trang nghiêm như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo); Tam-muội quán năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân xác, cảm giác, tri giác, tạo tác của tâm, sự nhận biết) và sáu suy (sáu đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, ý niệm, vốn làm hao mòn thiện tâm) là không có hình; Tam-muội đi vào các cõi Phật; Tam-muội thấy hết chư Phật; Tam-muội Bồ-tát giữ đạo; Tam-muội thấy và nói các pháp vốn không có hình; Tam-muội châu báu trang nghiêm; Tam-muội học hết các châu báu mà đi vào; Tam-muội nhớ nghĩ đến hết chư Phật; Tam-muội Bồ-tát lên cao;

 Tam-muội A-duy-việt-trí (bậc không còn thoái lui trên đường thành Phật) chân thật và chuyển bánh xe pháp; Tam-muội trang nghiêm công đức Phật; Tam-muội không vết nhơ, hoàn toàn thanh tịnh; Tam-muội những việc nghe được như biển lớn; Tam-muội không cần che giấu, không có lỗi; Tam-muội tiếng kinh vui vẻ vang khắp; Tam-muội kinh pháp rạng rỡ như cờ phướn; Tam-muội đi vào thân không hình của Đát-tát-a-kiệt (Như Lai: danh hiệu Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như); Tam-muội nhìn khắp các pháp không có hình; Tam-muội ấn của Bồ-tát; Tam-muội tận mắt thấy Đát-tát-a-kiệt; Tam-muội soi sáng mọi cảnh giới, đầy đủ những điều nguyện ở cõi Phật; Tam-muội giải trừ hoạn nạn cho người mười phương; Tam-muội trang nghiêm lúc sắp thành Phật; Tam-muội các thứ hoa đủ màu khác lạ; Tam-muội nhiều châu báu; Tam-muội bánh xe pháp luôn chuyển; Tam-muội các âm thanh vang xa, đi vào chỗ thiết yếu; Tam-muội đi vào gốc rễ của người mười phương;

 Tam-muội đi đến khắp ba cõi (cõi Dục: còn ham muốn; cõi Sắc: còn thân hình vi tế; cõi Vô sắc: không còn hình thể); Tam-muội thành tựu mọi công đức; Tam-muội sáu ba-la-mật (sáu pháp tu hoàn hảo: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) không gì vượt hơn; Tam-muội phá lưới của ngoại đạo (các đạo khác ngoài Phật giáo) lúc Bồ-tát ngồi dưới gốc cây (cây bồ-đề, nơi thành đạo); Tam-muội Đát-tát-a-kiệt hiện bay; Tam-muội trang nghiêm bằng vô số công đức độ người; Tam-muội công đức trí tuệ như các châu báu; Tam-muội địa vị Tát-vân-nhã; Tam-muội nhân duyên hoàn toàn thanh tịnh; Tam-muội soi khắp; Tam-muội đi vào gốc rễ sinh tử của người mười phương, từ trong đó trí tuệ phát ra; Tam-muội quá khứ, vị lai, hiện tại đều bình đẳng — các tam-muội như thế. Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đạt được sáu vạn cửa tam-muội như thế. Bấy giờ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt đứng dậy vào cung.

 Kinh Đạo Hành Bát-nhã, quyển thứ chín.

 Kinh Đạo Hành Bát-nhã, quyển thứ mười.

 Đời Hậu Hán, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) người nước Nguyệt Chi (một nước cổ ở vùng Trung Á) là Chi-lâu-ca-sấm dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video