Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật Đạo hành (Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật: trí tuệ lớn đưa người sang bờ bên kia, tức bờ giác ngộ thoát khổ; Đạo hành: con đường tu hành). Phẩm thứ năm: Nê-lê (địa ngục).
Xá-lợi-phất (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật: "Bát-nhã Ba-la-mật thành tựu được nhiều điều, bạch Thiên Trung Thiên (Trời trong các trời, danh hiệu tôn xưng Phật)! Nhờ Bát-nhã Ba-la-mật mà không có gì là không có tên gọi, bạch Thiên Trung Thiên! Bát-nhã Ba-la-mật là ánh sáng soi tột bậc, bạch Thiên Trung Thiên! Bát-nhã Ba-la-mật xua tan tối tăm, bạch Thiên Trung Thiên! Bát-nhã Ba-la-mật không dính mắc vào đâu, bạch Thiên Trung Thiên! Bát-nhã Ba-la-mật là cao quý nhất, bạch Thiên Trung Thiên! Với người không có mắt, Bát-nhã Ba-la-mật làm đôi mắt cho họ, bạch Thiên Trung Thiên! Với người lạc lối, Bát-nhã Ba-la-mật chỉ đường cho tất cả, bạch Thiên Trung Thiên! Tát-vân-nhã (trí biết tất cả, trí tuệ trọn vẹn của Phật) chính là Bát-nhã Ba-la-mật, bạch Thiên Trung Thiên! Bát-nhã Ba-la-mật là mẹ của Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, tức người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi loài), bạch Thiên Trung Thiên! Không sinh không diệt, chính là Bát-nhã Ba-la-mật, bạch Thiên Trung Thiên!
Đầy đủ ba lần chuyển, mười hai hành tướng của bánh xe pháp (pháp luân: giáo pháp ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não; Phật nói bốn sự thật qua ba lần chuyển, thành mười hai hành tướng), là để chuyển Bát-nhã Ba-la-mật này, bạch Thiên Trung Thiên! Bát-nhã Ba-la-mật khiến người khốn khổ đều được an ổn, bạch Thiên Trung Thiên! Bát-nhã Ba-la-mật che chở trong vòng sinh tử, bạch Thiên Trung Thiên! Bát-nhã Ba-la-mật đối với tất cả các pháp đều là tự nhiên như vậy (?). Bồ-tát Ma-ha-tát nên an trụ trong Bát-nhã Ba-la-mật thế nào, bạch Thiên Trung Thiên?"
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Bậc Thế-đa-la (?) (có lẽ chỉ bậc Thầy của đời) nương nơi Bát-nhã Ba-la-mật mà an trụ; người kính Phật nên tự quy y (nương về) Bát-nhã Ba-la-mật."
Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) nghĩ thầm: "Tôn giả Xá-lợi-phất vì sao lại hỏi câu này?" Ngay khi ấy Thích-đề-hoàn-nhân hỏi Xá-lợi-phất: "Vì cớ gì tôn giả lại hỏi như vậy?"
Xá-lợi-phất nói với Thích-đề-hoàn-nhân: "Câu-dực (tên họ của Đế Thích)! Bát-nhã Ba-la-mật là sự che chở của Bồ-tát. Nhờ phúc của công đức khuyến trợ (vui theo công đức của người khác rồi đem phúc ấy hướng về quả Phật) mà hướng về tát-vân-nhã, vượt hơn những việc Bồ-tát làm như bố thí (đem của cải, sức lực giúp người), trì giới (giữ giới luật), nhẫn nhục (nhẫn chịu điều trái ý), tinh tấn (siêng năng không lười), thiền định (giữ tâm lắng yên chuyên chú). Ví như người mù từ lúc mới sinh, hoặc trăm người, nghìn người, vạn người, nghìn vạn người, không có người dẫn đường phía trước, muốn đi đến đâu, như muốn vào thành, cũng không biết phải đi thế nào. Cũng vậy, Câu-dực! Năm ba-la-mật (năm hạnh tu đưa sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định) cũng như người mù không thấy gì; lìa Bát-nhã Ba-la-mật mà muốn vào trong tát-vân-nhã thì không biết phải đi thế nào. Bát-nhã Ba-la-mật chính là sự che chở cho năm ba-la-mật, ban cho chúng đôi mắt; Bát-nhã Ba-la-mật là sự che chở, khiến năm ba-la-mật mỗi thứ đều có được tên gọi."
Xá-lợi-phất bạch Phật: "Phải giữ gìn thế nào để vào trong Bát-nhã Ba-la-mật?"
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Đối với sắc (thân thể và mọi thứ vật chất) không thấy chỗ vào; đối với thọ (cảm giác vui, khổ…), tưởng (sự nhận biết hình tướng), hành (các tạo tác, vận hành của tâm), thức (sự phân biệt nhận biết) cũng không thấy chỗ vào; nhìn năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) cũng không thấy chỗ vào. Đó là giữ gìn Bát-nhã Ba-la-mật."
"Như vậy, bạch Thiên Trung Thiên, là giữ gìn Bát-nhã Ba-la-mật. Người giữ gìn như thế là hướng về (?) pháp nào?"
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Không có gì để giữ, đó là pháp hướng về; giữ như vậy là Bát-nhã Ba-la-mật."
Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bát-nhã Ba-la-mật nếu không hướng về tát-vân-nhã thì cũng không đạt tới được; nếu như hỏi rằng Bát-nhã Ba-la-mật không đạt tới tát-vân-nhã, thì cũng không thể hướng về, cũng không quay về giữ lấy sinh tử, cũng không có chỗ để hướng về. Vậy phải hướng về thế nào, bạch Thiên Trung Thiên?"
Phật nói: "Vì không có chỗ hướng về nên mới hướng về được."
Thích-đề-hoàn-nhân nói: "Ít ai theo kịp, bạch Thiên Trung Thiên! Như Bát-nhã Ba-la-mật đối với các pháp không sinh, không diệt, chỗ đáng an trụ lại là không trụ vào đâu."
Tu-bồ-đề (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lẽ Không) bạch Phật: "Bồ-tát có khi khởi ý nghĩ như thế, thì liền lìa Bát-nhã Ba-la-mật."
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát nếu có chỗ nương, thì ngay nơi chỗ nương ấy liền nghĩ đến Bát-nhã Ba-la-mật, biết Bát-nhã Ba-la-mật trống không chẳng có gì, không gần không xa. Vì vậy đó là Bát-nhã Ba-la-mật của Bồ-tát Ma-ha-tát."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Tin Bát-nhã Ba-la-mật là tin pháp gì?" Phật bảo Tu-bồ-đề: "Tin Bát-nhã Ba-la-mật là không tin sắc là có, cũng không tin thọ, tưởng, hành, thức là có; không tin đạo Tu-đà-hoàn (quả thánh thứ nhất, bậc mới vào dòng thánh), không tin đạo Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn sinh lại cõi Dục một lần), A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), A-la-hán (quả thánh thứ tư, dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử), Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ không cần thầy), và Phật đạo."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Ma-ha Ba-la-mật (hạnh hoàn hảo lớn đưa sang bờ bên kia), bạch Thiên Trung Thiên, chính là Bát-nhã Ba-la-mật."
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Làm sao biết Ma-ha Ba-la-mật là nhờ Bát-nhã Ba-la-mật?"
Tu-bồ-đề nói: "Đối với sắc thì không lớn không nhỏ, không lấy sắc làm chứng, cũng không vì sắc mà làm chứng; thọ, tưởng, hành, thức cũng không lớn không nhỏ, đối với thức không lấy làm chứng, cũng không vì thức mà làm chứng. Như vậy liền đạt được mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) nơi Đát-tát-a-kiệt (Như Lai, bậc đã đến từ chân như), A-la-ha (bậc đáng được cúng dường), Tam-da-tam-Phật (bậc Chánh đẳng giác, giác ngộ chân chính và bình đẳng), tức không còn yếu kém.
Tát-vân-nhã không rộng không hẹp. Vì sao không rộng không hẹp? Vì tát-vân-nhã biết rằng nơi Bát-nhã Ba-la-mật không có chỗ thực hành. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã Ba-la-mật không có gì; nếu người ở trong đó có chỗ cầu, cho rằng có cái gì đó, thì đó là sai lầm lớn. Vì sao? Vì người không có sinh, Bát-nhã Ba-la-mật cùng với người đều là tự nhiên như vậy; người là hư ảo (mơ hồ không thật), nên Bát-nhã Ba-la-mật cũng đều không thể tính lường; người cũng không hư hoại, Bát-nhã Ba-la-mật cũng vậy. Người mà được như Bát-nhã Ba-la-mật thì liền thành a-duy-tam-Phật (thành Phật, chứng chánh giác); vì người cũng có sức lực, nên Đát-tát-a-kiệt hiện ra mà có sức lực."
Xá-lợi-phất bạch Phật: "Bát-nhã Ba-la-mật rất sâu, rất sâu, bạch Thiên Trung Thiên! Nếu có Bồ-tát Ma-ha-tát tin Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa, không nói lời chê bai, cũng không ngờ vực, thì người ấy từ đâu đến mà sinh ra nơi đây? Từ khi thực hành đạo Bồ-tát đến nay, đã bao lần được nghe hiểu việc Bát-nhã Ba-la-mật và theo lời dạy mà vào trong ấy?"
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Người ấy từ cõi Phật phương khác đến sinh nơi đây. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này ở phương khác đã cúng dường Phật, theo Phật thưa hỏi, được nghe Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa; vì vậy nay lại được nghe Bát-nhã Ba-la-mật, tự nghĩ: 'Ta như được thấy Phật, không khác.'"
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bát-nhã Ba-la-mật có thể thấy, nghe được không?"
Phật nói: "Không thể thấy, nghe được."
Tu-bồ-đề hỏi Phật: "Vị Bồ-tát thuận theo Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa ấy, từ khi thực hành đến nay đã nghe bao lần?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đó không phải chỉ một hạng người học; mỗi người có hạnh tu riêng. Có người đã cúng dường bao trăm Phật, bao nghìn Phật, đều đã được thấy các Ngài, và ở chỗ các Ngài đều đã giữ giới thanh tịnh. Có người ở giữa đại chúng nghe Bát-nhã Ba-la-mật liền bỏ đi; đó là không kính trọng pháp của Bồ-tát Ma-ha-tát. Khi Phật nói Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa, người ấy cũng bỏ đi, không muốn nghe. Vì sao? Vì đời trước, khi nghe nói Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa, người ấy đã bỏ đi, cũng không để thân tâm vào; tất cả đều do tội vô tri gây nên. Vì tội ấy, nếu nghe Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa, người ấy lại ngăn người khác không cho nói.
Ngăn Bát-nhã Ba-la-mật là ngăn tát-vân-nhã; ngăn tát-vân-nhã là ngăn chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại. Vì tội cắt đứt pháp ấy, khi chết người ấy rơi vào đại nê-lê (địa ngục lớn), bao trăm nghìn năm, bao ức nghìn vạn năm, lại phải trải qua bao nhiêu địa ngục, chịu đủ mọi khổ độc không thể nói hết. Hết thọ mạng ở đó, lại chuyển sinh vào ma-ha nê-lê (địa ngục lớn) ở phương khác; hết thọ mạng nữa, lại lần lượt sinh vào ma-ha nê-lê ở phương khác nữa."
Xá-lợi-phất bạch Phật: "Tội ấy có giống như năm tội nghịch (năm tội ác nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hoà hợp của tăng đoàn) không?"
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Tội ấy tuy có thể đem ra so, nhưng không có gì để ví cho đúng được. Nếu khi tụng đọc, giảng nói Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa, mà tâm người ấy ngờ vực pháp, cũng không chịu học, lại nghĩ: 'Lời này không phải Đát-tát-a-kiệt nói', rồi ngăn người khác, bảo đừng học điều này, thế là tự hại mình lại hại người, tự uống thuốc độc rồi lại cho người khác uống thuốc độc. Hạng người ấy tự đánh mất mình lại làm người khác mất theo; tự mình không hiểu Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa, lại làm hư người khác. Hạng người ấy không nên gặp.
Xá-lợi-phất! Không nên cùng họ ngồi, đứng, nói năng, ăn uống. Vì sao? Hạng người phỉ báng pháp ấy tự ở trong tối tăm, lại kéo người khác vào tối tăm; không khác gì người tự uống thuốc độc giết mình. Lời của kẻ cắt đứt pháp, nếu ai tin dùng, thì tội người ấy phải chịu cũng ngang bằng, không khác. Vì sao vậy? Vì phỉ báng lời Phật; phỉ báng Bát-nhã Ba-la-mật là đã phỉ báng tất cả các pháp."
Xá-lợi-phất bạch Phật: "Con mong được nghe người phỉ báng pháp phải chịu thân hình loại nào, không biết thân ấy to lớn cỡ nào."
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Người phỉ báng pháp ấy nếu nghe nói việc này, máu sôi sẽ từ các lỗ trên mặt trào ra, hoặc có thể sợ mà chết, vì thế phải chịu đau đớn lớn. Người ấy nghe rồi lòng sầu khổ như tự tiêu tan, ví như bông hoa bị cắt đặt dưới nắng liền héo khô."
Xá-lợi-phất bạch Phật: "Xin Ngài vì mọi người mà nói, cho họ biết thân hình phải chịu ra sao, để làm ánh sáng lớn soi đường cho người đời sau. Ai nghe được sẽ sợ hãi mà tự nghĩ: 'Ta không được phỉ báng, cắt đứt pháp như người kia.'"
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Đây là ánh sáng lớn chỉ cho mọi người: vì tội đã gây, người ấy chịu một thân rất xấu ác, ở nơi hôi thối cực khổ, thật không nói được; nỗi khổ đau rất lớn, kéo dài và dữ dội (?). Thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật) nghe lời này là đủ rồi, sẽ không dám phỉ báng nữa."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thiện nam tử, thiện nữ nhân phải thường giữ gìn thân, miệng, ý; người ta chỉ vì lời miệng nói ra mà mắc tội như thế."
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Kẻ ngu si ấy ở trong pháp của ta làm sa-môn (người xuất gia tu hành), lại phỉ báng Bát-nhã Ba-la-mật, nói rằng đó không phải đạo. Ngăn Bát-nhã Ba-la-mật là đã ngăn Phật và Bồ-tát; ngăn Phật và Bồ-tát là đã cắt đứt tát-vân-nhã của chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại; cắt đứt tát-vân-nhã là đã cắt đứt pháp; cắt đứt pháp là đã cắt đứt tăng đoàn tỳ-kheo (đoàn thể các vị tu sĩ xuất gia); cắt đứt tăng đoàn tỳ-kheo là phải chịu tội nhiều vô lượng a-tăng-kỳ (con số lớn không đếm được)."
Tu-bồ-đề hỏi Phật: "Người cắt đứt Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa, bạch Thiên Trung Thiên, là do mấy nguyên do?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Do bị ma (thế lực xấu ác chuyên phá hoại người tu) xâm nhập, và người nam, người nữ ấy không tin, không ưa; vì hai việc này mà có thể cắt đứt Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa. Lại nữa, Tu-bồ-đề! Người cắt đứt Bát-nhã Ba-la-mật còn do bốn việc. Bốn việc là gì? Nghe theo lời thầy ác: một là không thuận theo mà học; hai là không vâng theo pháp chí lý; ba là chuyên làm việc phỉ báng; bốn là bới tìm lỗi người, tự cao ngạo mạn. Đó là bốn việc."
Tu-bồ-đề bạch Phật: "Ít ai tin Bát-nhã Ba-la-mật, bạch Thiên Trung Thiên, vì không hiểu rõ pháp này."
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đúng vậy, đúng vậy! Ít ai tin Bát-nhã Ba-la-mật, vì không hiểu rõ pháp này."
Tu-bồ-đề nói: "Vì sao Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa ít người tin?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Sắc không dính mắc, không trói buộc, không cởi thoát. Vì sao? Vì bản tính tự nhiên của sắc là sắc. Thọ, tưởng, hành, thức không dính mắc, không trói buộc, không cởi thoát. Vì sao? Vì bản tính tự nhiên của thức là thức. Sắc quá khứ không dính mắc, không trói buộc, không cởi thoát. Vì sao? Vì sắc quá khứ là sắc theo bản tính tự nhiên. Sắc vị lai không dính mắc, không trói buộc, không cởi thoát. Vì sao? Vì sắc vị lai là sắc theo bản tính tự nhiên. Sắc hiện tại không dính mắc, không trói buộc, không cởi thoát. Vì sao? Vì sắc là sắc theo bản tính tự nhiên. Thọ, tưởng, hành, thức quá khứ không dính mắc, không trói buộc, không cởi thoát. Vì sao? Vì đó là bản tính tự nhiên của thức quá khứ. Thức vị lai không dính mắc, không trói buộc, không cởi thoát. Vì sao? Vì đó là bản tính tự nhiên của thức vị lai. Thức hiện tại không dính mắc, không trói buộc, không cởi thoát. Vì sao? Vì đó là bản tính tự nhiên của thức. Vì thế, Tu-bồ-đề! Bát-nhã Ba-la-mật rất sâu, ít người tin."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video