Thiên 6 — Phẩm 6 – Thanh tịnh

 Kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật Đạo hành (Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật: trí tuệ lớn đưa người sang bờ bên kia, tức bờ giác ngộ thoát khổ; Đạo hành: con đường tu hành). Phẩm thứ sáu: Thanh tịnh (trong sạch, không chút nhơ bẩn).

 Tu-bồ-đề (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lẽ Không) bạch Phật: "Bát-nhã Ba-la-mật ít người hiểu, là vì chưa quen thuộc."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đúng vậy, đúng vậy! Bát-nhã Ba-la-mật ít người hiểu, là do chưa quen thuộc. Vì sao? Tu-bồ-đề! Vì sắc (thân thể và mọi thứ vật chất) thanh tịnh thì đạo (con đường giác ngộ) cũng thanh tịnh, nên nói sắc thanh tịnh, đạo cũng thanh tịnh. Vì thọ (cảm giác vui, khổ…), tưởng (sự nhận biết hình tướng), hành (các tạo tác, vận hành của tâm), thức (sự phân biệt nhận biết) cũng thanh tịnh, nên nói đạo thanh tịnh; vì vậy thức cũng thanh tịnh, đạo cùng thanh tịnh.

 Lại nữa, Tu-bồ-đề! Vì sắc thanh tịnh thì tát-vân-nhã (trí biết tất cả, trí tuệ trọn vẹn của Phật) cũng thanh tịnh, nên nói tát-vân-nhã thanh tịnh, sắc cũng thanh tịnh; vì vậy sắc thanh tịnh, tát-vân-nhã cũng thanh tịnh, ngang bằng không khác. Cái hiện nay không cắt đứt cái trước, cái trước không cắt đứt cái sau, nên không hư hoại; vì vậy cái trước không bị cắt đứt. Nên nói thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh, tát-vân-nhã cũng thanh tịnh; vì vậy tát-vân-nhã thanh tịnh, thức cũng thanh tịnh; tát-vân-nhã thanh tịnh, thức cũng thanh tịnh, ngang bằng không khác. Cái hiện nay không cắt đứt cái trước, cái trước không cắt đứt cái sau, nên không hư hoại; vì vậy cái trước không bị cắt đứt."

 Xá-lợi-phất (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật: "Sự thanh tịnh, bạch Thiên Trung Thiên (Trời trong các trời, danh hiệu tôn xưng Phật), thật là rất sâu."

 Phật nói: "Rất thanh tịnh."

 Xá-lợi-phất nói: "Sự thanh tịnh là sáng tột bậc, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Rất thanh tịnh."

 Xá-lợi-phất nói: "Sự thanh tịnh không có nhơ bẩn, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Rất thanh tịnh."

 Xá-lợi-phất nói: "Sự thanh tịnh không có tì vết dơ uế, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Rất thanh tịnh."

 Xá-lợi-phất nói: "Sự thanh tịnh không có gì cả, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Rất thanh tịnh."

 Xá-lợi-phất nói: "Ở nơi ham muốn mà không có ham muốn, là thanh tịnh, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Rất thanh tịnh."

 Xá-lợi-phất nói: "Ở nơi sắc mà không có sắc, là thanh tịnh, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Rất thanh tịnh."

 Xá-lợi-phất nói: "Không có sinh nên không có sắc, là rất thanh tịnh, bạch Thiên Trung Thiên!" Phật nói: "Rất thanh tịnh."

 Xá-lợi-phất nói: "Ở nơi có trí mà không có trí, là rất thanh tịnh, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Rất thanh tịnh."

 Xá-lợi-phất nói: "Ở nơi trí mà như không có trí, là rất thanh tịnh, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Rất thanh tịnh."

 Xá-lợi-phất nói: "Ở nơi sắc, như có trí mà không có trí, là rất thanh tịnh, bạch Thiên Trung Thiên!" Phật nói: "Rất thanh tịnh."

 Xá-lợi-phất nói: "Ở nơi thọ, tưởng, hành, thức, như có trí mà không có trí, là rất thanh tịnh, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Rất thanh tịnh." Xá-lợi-phất nói: "Bát-nhã Ba-la-mật rất thanh tịnh, tát-vân-nhã không tăng không giảm, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Rất thanh tịnh."

 Xá-lợi-phất nói: "Bát-nhã Ba-la-mật rất thanh tịnh, đối với các pháp không nắm lấy gì, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Rất thanh tịnh."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Cái ngã (cái tôi) thanh tịnh, sắc cũng thanh tịnh, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Vốn đã thanh tịnh."

 Tu-bồ-đề nói: "Cho nên nói cái ngã thanh tịnh, thì thọ, tưởng, hành, thức cũng thanh tịnh, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Vốn đã thanh tịnh."

 Tu-bồ-đề nói: "Cái ngã thanh tịnh, đạo cũng thanh tịnh, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Vốn đã thanh tịnh."

 Tu-bồ-đề nói: "Cái ngã thanh tịnh, tát-vân-nhã cũng thanh tịnh, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Vốn đã thanh tịnh."

 Tu-bồ-đề nói: "Cái ngã thanh tịnh, không có đầu mối, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Vốn đã thanh tịnh."

 Tu-bồ-đề nói: "Cái ngã thanh tịnh không có bờ bến, sắc cũng không có bờ bến, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Vốn đã thanh tịnh."

 Tu-bồ-đề nói: "Cái ngã thanh tịnh không có bờ bến, thọ, tưởng, hành, thức cũng không có bờ bến, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Vốn đã thanh tịnh." Tu-bồ-đề nói: "Bát-nhã Ba-la-mật không ở bờ bên kia, cũng không ở bờ bên này, cũng không ở khoảng giữa, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Vốn đã thanh tịnh."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, tức người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi loài) biết điều này là thực hành Bát-nhã Ba-la-mật; ai còn có tưởng (bám vào hình tướng) thì đã lìa xa Bát-nhã Ba-la-mật rồi."

 Phật nói: "Hay thay, hay thay, Tu-bồ-đề! Có tên gọi thì có tưởng, vì vậy mà dính mắc."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bát-nhã Ba-la-mật thật khó theo kịp, bạch Thiên Trung Thiên! Nó an ổn dứt khỏi mọi dính mắc."

 Xá-lợi-phất hỏi Tu-bồ-đề: "Thế nào gọi là dính mắc?"

 Tu-bồ-đề nói: "Biết sắc là không, đó gọi là dính mắc; biết thọ, tưởng, hành, thức là không, đó gọi là dính mắc; đối với pháp quá khứ mà biết đó là pháp quá khứ, đó gọi là dính mắc; đối với pháp vị lai mà biết đó là pháp vị lai, đó gọi là dính mắc; đối với pháp hiện tại mà biết đó là pháp hiện tại, đó gọi là dính mắc. Cho rằng 'làm đúng như pháp là công đức lớn', vị Bồ-tát phát ý như vậy tức là dính mắc."

 Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) hỏi Tu-bồ-đề: "Thế nào gọi là dính mắc?"

 Tu-bồ-đề nói: "Câu-dực (tên họ của Đế Thích)! Tâm biết, rồi đem cái tâm biết ấy mà bố thí; nhưng cái tâm hướng về A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ (giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn, tức quả vị Phật) vốn thanh tịnh, thì làm sao có chỗ để làm? Thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật) lấy việc lìa mọi dính mắc làm việc buông bỏ bản tế (cội gốc, điểm khởi đầu của mọi sự) (?)."

 Phật nói: "Hay thay, hay thay, Tu-bồ-đề! Ông khiến Bồ-tát Ma-ha-tát biết bản tế, là để giác ngộ việc dính mắc. Lại nữa, Tu-bồ-đề! Có sự dính mắc rất sâu kín vi diệu, nay ta sẽ nói, hãy lắng nghe kỹ, lắng nghe kỹ! Lời nói phần đầu, phần giữa, phần cuối đều tốt lành."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Con rất mong được nghe."

 Phật nói: "Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với Đát-tát-a-kiệt (Như Lai, bậc đã đến từ chân như), A-la-ha (bậc đáng được cúng dường), Tam-da-tam-Phật (bậc Chánh đẳng giác) mà nghĩ muốn khởi tưởng, thì theo chỗ mình tưởng ấy, vì vậy là dính mắc vào chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại. Thiên Trung Thiên đối với các pháp không còn sót lại (?) mà khuyến trợ thay (vui theo công đức người khác rồi đem phúc ấy hướng về quả Phật), đó là khuyến trợ hướng về A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ. Đối với pháp mà không có pháp, nên nói không có quá khứ, vị lai, hiện tại; vì vậy không thể có chỗ làm, cũng không thể có tưởng, cũng không thể tạo nhân duyên mà có, không thể thấy nghe, chỉ như tâm có thể biết (?)."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Cái gốc ấy rất sâu và thanh tịnh, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Vốn đã thanh tịnh."

 Tu-bồ-đề nói: "Nay con xin tự quy y (nương về) Bát-nhã Ba-la-mật."

 Phật nói: "Vì pháp không có người làm, nên được thành a-duy-tam-Phật (thành Phật, chứng chánh giác)."

 Tu-bồ-đề nói: "Các pháp thật không có cái gì làm thành a-duy-tam-Phật."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Không có hai pháp; vì bản tính vốn thanh tịnh, nên gọi là một. Cái thanh tịnh ấy đối với tất cả không có người làm; cho đến không có thanh tịnh, thì đối với tất cả cũng không có người làm."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Vì vậy lìa mọi dính mắc là buông bỏ bản tế."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bát-nhã Ba-la-mật thật khó hiểu rõ, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Cũng như vậy, không có ai đạt được a-duy-tam-Phật."

 Tu-bồ-đề nói: "Bát-nhã Ba-la-mật không thể tính lường, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Đúng vậy, Tu-bồ-đề! Không phải điều mà tâm có thể biết được."

 Tu-bồ-đề nói: "Vậy là không có người làm, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Vì không có người làm nên không có dính mắc."

 Tu-bồ-đề hỏi Phật: "Bồ-tát nên thực hành Bát-nhã Ba-la-mật thế nào?"

 Phật nói: "Không khởi tưởng về sắc mà thực hành, là thực hành Bát-nhã Ba-la-mật; không khởi tưởng về thọ, tưởng, hành, thức mà thực hành, là thực hành Bát-nhã Ba-la-mật. Không làm đầy đủ sắc mà thực hành, là thực hành Bát-nhã Ba-la-mật; không làm đầy đủ thọ, tưởng, hành, thức mà thực hành, là thực hành Bát-nhã Ba-la-mật. Sắc không đầy đủ thì không phải thực hành theo sắc, đó là thực hành Bát-nhã Ba-la-mật; thọ, tưởng, hành, thức không đầy đủ thì không phải thực hành theo thức, đó là thực hành Bát-nhã Ba-la-mật."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thật khó theo kịp, bạch Thiên Trung Thiên! Ở nơi dính mắc mà không dính mắc; sự dính mắc ấy thật ra là không dính mắc."

 Phật nói: "Không dính mắc vào sắc mà thực hành, là thực hành Bát-nhã Ba-la-mật; không dính mắc vào thọ, tưởng, hành, thức mà thực hành, là thực hành Bát-nhã Ba-la-mật. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành mà đối với sắc không dính mắc, đối với thọ, tưởng, hành, thức không dính mắc, đối với đạo Tu-đà-hoàn (quả thánh thứ nhất, bậc mới vào dòng thánh), Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn sinh lại cõi Dục một lần), A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), A-la-hán (quả thánh thứ tư, dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử), Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ không cần thầy), Phật đạo cũng không dính mắc. Vì sao? Vì vượt qua mọi dính mắc nên lại hiện ra trong tát-vân-nhã; đó là Bát-nhã Ba-la-mật."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Pháp được nói ra thật sâu xa, khó đạt tới, bạch Thiên Trung Thiên! Nếu nói ra thì không giảm, không nói ra cũng không giảm; nếu nói ra thì không tăng, không nói ra cũng không tăng."

 Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, Tu-bồ-đề! Ví như Đát-tát-a-kiệt suốt đời khen ngợi hư không, hư không cũng không tăng; nếu không khen ngợi hư không, hư không cũng không giảm. Ví như khen ngợi người huyễn (người do phép ảo thuật hoá ra), người ấy cũng không tăng; nếu không khen ngợi, cũng không giảm; nghe lời tốt không mừng, nghe lời xấu không giận. Cũng vậy, Tu-bồ-đề! Đối với pháp, dù mỗi người tụng đọc và học, pháp cũng không tăng không giảm."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Bồ-tát Ma-ha-tát thật chịu khó, chịu khổ mà thực hành Bát-nhã Ba-la-mật. Nếu có ai giữ gìn Bát-nhã Ba-la-mật thì không lười biếng, không sợ, không hãi, không lay động, không thoái lui. Vì sao? Vì giữ gìn Bát-nhã Ba-la-mật là giữ gìn hư không. Tất cả đều nên kính lễ Bồ-tát Ma-ha-tát, vì vị ấy mặc áo giáp lớn tăng-na (lời thệ nguyện lớn cứu độ chúng sinh, ví như áo giáp) mà cùng hư không giao chiến. Vì tất cả mọi người, vị ấy mặc áo giáp tăng-na cùng hư không chiến đấu. Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy mặc áo giáp cực lớn, vì tất cả mọi người mà nâng hư không lên; vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy là bậc đại dũng mãnh. Bạch Thiên Trung Thiên! Nhờ pháp không mà tự đạt A-nậu-đa-la tam-da-tam-bồ, thành a-duy-tam-Phật." Có một vị tỳ-kheo (tu sĩ nam xuất gia) khác nghĩ thầm: "Nên tự quy y Bát-nhã Ba-la-mật, là pháp không sinh, cũng là pháp không diệt."

 Thích-đề-hoàn-nhân nói với Tu-bồ-đề: "Bồ-tát theo lời dạy của Bát-nhã Ba-la-mật là theo lời dạy nào?" Tu-bồ-đề nói: "Là theo lời dạy về không."

 Thích-đề-hoàn-nhân nói: "Thế nào là theo lời dạy về không?"

 Tu-bồ-đề nói: "Ai muốn lặng yên vắng lặng, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy là biết Bát-nhã Ba-la-mật."

 Thích-đề-hoàn-nhân nói: "Người học Bát-nhã Ba-la-mật thì nên che chở trong bao lâu?"

 Tu-bồ-đề nói với Thích-đề-hoàn-nhân: "Ý ông thế nào, Câu-dực? Ông có thấy được pháp nào cần phải che chở không, mà lại nói muốn che chở?"

 Thích-đề-hoàn-nhân nói: "Không."

 Tu-bồ-đề nói: "Người an trụ theo lời dạy của Bát-nhã Ba-la-mật, như vậy là đã được che chở rồi; dù người hay chẳng phải người cũng trọn không thể tìm được kẽ hở mà hại."

 Tu-bồ-đề nói: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát che chở hư không, thì đó là đã thực hành theo Bát-nhã Ba-la-mật. Ý ông thế nào, Câu-dực? Có thể che chở tiếng vang được không?"

 Thích-đề-hoàn-nhân nói: "Không thể."

 Tu-bồ-đề nói: "Câu-dực! Bồ-tát Ma-ha-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật thì pháp cũng như tiếng vang; biết được điều này thì cũng không có tưởng; lấy sự không tưởng niệm mà thực hành Bát-nhã Ba-la-mật." Nhờ oai thần của Phật, các vị Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương), các vị Đế Thích, Phạm thiên (vua các cõi trời Phạm) và chư thiên cao quý trong tam thiên đại thiên quốc độ (một đại thế giới gồm một tỷ thế giới nhỏ), tất cả đều đến trước Phật, kính lễ Phật, đi quanh ba vòng rồi mỗi vị đứng một bên. Các vị Tứ Thiên vương, các vị Đế Thích, Phạm thiên và chư thiên cao quý ấy đều nhờ oai thần của Phật mà nghĩ đến nghìn vị Phật đều tên là Thích-ca Văn (tức Phật Thích-ca Mâu-ni), các vị tỳ-kheo đều tên là Tu-bồ-đề, những người hỏi về Bát-nhã Ba-la-mật đều như Thích-đề-hoàn-nhân.

 Kinh Đạo hành Bát-nhã, quyển thứ ba (hết).

 Kinh Đạo hành Bát-nhã, quyển thứ tư.

 Đời Hậu Hán, Tam tạng (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Chi-lâu-ca-sấm người nước Nguyệt Chi dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video