Thiên 6 — Quyển 6 – Áo chiên, khất thực, a-lan-nhã, ngồi gốc cây, nghĩa trang, thiền, giữ kinh luật, oai đức Như Lai

 Kinh Bảo Vân do Phật nói, quyển thứ sáu.

 Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách đức Phật gọi người đang nghe pháp)! Lại có mười pháp (mười điều) gọi là Bồ-tát (người tu hạnh giác ngộ, vừa tự tu vừa cứu độ chúng sinh để thành Phật) có đủ chiên y (áo làm bằng nỉ lông thú; mặc áo này là một trong các hạnh tu khổ hạnh của người xuất gia, ở đây dùng để chỉ những đức tính bên trong). Mười điều ấy là gì? Không chạy theo lòng ham muốn nhục dục, gọi là chiên y. Không chạy theo cơn giận, gọi là chiên y. Không chạy theo sự mê muội, gọi là chiên y. Không chạy theo ý muốn làm phiền hay làm hại người, gọi là chiên y. Không chạy theo lòng tham lam và ganh ghét, gọi là chiên y. Không chạy theo thói kiêu căng, cho mình là hơn người, gọi là chiên y. Không cầu cho người khác biết đến mình, gọi là chiên y. Không vì danh tiếng và lợi dưỡng (của cải, đồ cúng dường người khác dâng cho), gọi là chiên y. Không để ma (các thế lực ngăn trở việc tu hành) được tự do lộng hành, gọi là chiên y. Lòng không lúc cao lúc thấp, gọi là chiên y. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này thì gọi là chiên y của Bồ-tát.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là khất thực (đi xin ăn, cách sống của người xuất gia, vừa nuôi thân vừa tạo dịp cho người khác làm phúc). Mười điều ấy là gì? Vì làm lợi cho chúng sinh, để họ được phúc, nên đi xin ăn. Xin ăn lần lượt theo thứ tự từng nhà. Được ngon hay dở tùy lúc, không sinh lòng hối tiếc. Ít ham muốn, biết đủ. Xin được rồi thì chia cùng người khác. Đối với thức ăn ngon hay dở, lòng không thêm không bớt, không sinh tham đắm. Ăn biết chừng mực, hướng về điều lành. Vun bồi căn lành (gốc rễ sinh ra điều thiện), lìa bỏ mọi sự bám giữ.

 Thế nào là đi xin ăn để làm lợi cho chúng sinh? Bồ-tát đi xin ăn, thấy chúng sinh căn lành ít ỏi, nên theo phép khất thực là vì làm lợi cho chúng sinh. Khi vào thành ấp hay xóm làng xin ăn, thì giữ tâm chuyên chú không buông, oai nghi (dáng vẻ đi, đứng, nằm, ngồi đúng phép tắc của người tu) đầy đủ. Khi nhìn ngó thì không bao giờ hấp tấp, bộp chộp. Cử chỉ thong thả, các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) lặng yên. Mắt chỉ nhìn kỹ phía trước, không quá một tầm (khoảng chiều dài hai cánh tay dang rộng). Đối với Phật, Pháp, Tăng (ba ngôi báu: đức Phật, giáo pháp của Phật, và đoàn thể người xuất gia) sinh lòng tin kính sâu xa, rồi sau đó mới đi xin ăn. Xin lần lượt theo thứ tự, lòng không tính toán chọn lựa. Dù là nhà sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ xưa), nhà bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ), hay nhà giàu sang, cũng cứ lần lượt theo thứ tự, đủ ăn thì thôi. Trừ những chỗ có chó dữ, có bò mẹ mới sinh con, có kẻ trước kia phá giới cấm mà bị đọa vào loài súc vật (?); hay những người nam, người nữ, trai nhỏ, gái nhỏ có thể quấy nhiễu, thì đều không đến. Những chỗ có thể khiến người chê trách cũng đều không đến. Lần lượt nhận thức ăn theo thứ tự, không được sinh lòng đắm luyến, không được sinh lòng giận. Đối với chúng sinh, không khởi lòng ghét hay thương. Đối với ngon hay dở, lòng đều ngay thẳng như nhau. Ít muốn biết đủ, được nhiều ít tùy theo.

 Rồi trở về tăng phòng (chỗ ở của các vị xuất gia), cất y bát, đến chỗ rửa chân. Nếu đến chỗ tượng Phật, tháp, chùa hay chỗ chúng tăng thì cung kính cúng dường (dâng lễ vật, tỏ lòng tôn kính). Thức ăn xin được thì chia làm bốn phần: một phần cho người cùng tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới của người tu); phần thứ hai cho người nghèo khổ đi xin; phần thứ ba cho quỷ thần; phần thứ tư để tự nuôi thân. Và nghĩ: "Nay ta ăn là chỉ nghĩ đến việc tu đạo, không nên vì thức ăn mà sinh đắm nhiễm, cũng không buông thả, thèm khát không chán. Ta ăn như thế là để giữ thân này, nuôi lấy mạng sống." Vì thế, với thức ăn chỉ cốt cho thân được yên, không để gầy yếu, cũng không để béo. Vì sao? Nếu thân gầy yếu thì trở ngại việc tu hành; nếu ăn quá nhiều, béo nặng thì lại ngủ nhiều. Vì để tu hành nên ăn biết chừng mực, không nhiều không ít. Siêng năng tu tập, gạt bỏ lười biếng, để làm tròn các giác chi (những yếu tố đưa đến giác ngộ) của bồ-đề (sự giác ngộ). Vì làm tròn các giác chi nên ngã kiến (cái thấy sai lầm cho rằng có một cái "tôi" thật sự) được dứt. Vì ngã kiến dứt nên có thể đem cả thịt thân mình bố thí cho chúng sinh. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là phép khất thực của Bồ-tát.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là ngồi một chỗ. Mười điều ấy là gì? Ngồi một lần nơi đạo tràng (chỗ đức Phật ngồi thành đạo) dưới cây bồ-đề (cây mà đức Phật ngồi dưới gốc để thành đạo), hàng phục quân ma (?) khiến chúng đều kinh sợ. Ngồi yên chỗ này không lay động mà được định xuất thế (trạng thái tâm tập trung vượt khỏi thế gian). Ngồi yên chỗ này không lay động mà được trí tuệ thế gian. Ngồi yên chỗ này mà được trí xuất thế gian. Ngồi yên chỗ này mà được không tam-muội (trạng thái định trong đó quán thấy mọi sự vật đều trống rỗng, không có tự tính riêng). Ngồi yên chỗ này mà giác ngộ hết thảy các pháp (mọi sự vật, hiện tượng). Ngồi yên chỗ này mà được bát chánh đạo (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, ghi nhớ đúng, định tâm đúng). Ngồi yên chỗ này mà đạt được chân thật. Ngồi yên chỗ này mà đạt được như thật (đúng như bản chất sự vật). Ngồi yên chỗ này mà được tòa của nhất thiết chủng trí (trí tuệ biết trọn vẹn mọi mặt của mọi sự vật, tức trí tuệ của Phật). Này thiện nam tử! Ngồi một chỗ tức là tòa pháp. Bồ-tát không lay động nên gọi là ngồi một chỗ. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là phép ngồi một chỗ của Bồ-tát.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là chỉ ăn một lần (mỗi ngày chỉ ăn một bữa, ăn xong không nhận thêm gì nữa). Mười điều ấy là gì? Không tham ăn. Không đắm nhiễm thức ăn. Khi đã nói là ăn đủ rồi thì không nhận thêm thứ gì cả: bơ sữa, dầu, đường mía đen, nước quả a-ma-lặc (một loại quả chua của Ấn Độ, giống quả chùm ruột), nước mía và các thứ nước quả. Dù đúng giờ hay phi thời (ngoài giờ được phép ăn, tức sau giữa trưa) cũng đều không ăn uống nữa. Thấy người khác ăn uống mà không sinh bực bội, thường chỉ ăn một lần. Bồ-tát nếu có bệnh khổ, hoặc vì gặp nạn nguy đến tính mạng, hoặc việc tu điều lành bị ngăn trở, thì lúc ấy (có dùng thêm) cũng không sinh nghi ngờ hối hận, mà coi như uống thuốc. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là phép chỉ ăn một lần của Bồ-tát.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là ở chỗ a-lan-nhã (nơi vắng vẻ yên tĩnh, xa xóm làng, thích hợp để tu hành). Mười điều ấy là gì? Đã lâu ngày tập phạm hạnh. Khéo hiểu tì-ni (giới luật của người xuất gia). Các căn đầy đủ. Đầy đủ đa văn (học rộng, nghe nhiều giáo pháp). Hiểu biết rộng, nhiều trí tuệ. Trừ bỏ ngã kiến. Giống như loài hươu nai. Không béo không gầy. Lòng thường nhàm chán (thế tục). Ưa ở chỗ a-lan-nhã vắng lặng.

 Thế nào là lâu ngày tu phạm hạnh? Này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) xuất gia học đạo trong Phật pháp, ba nghiệp (việc làm của thân, lời nói của miệng, ý nghĩ của tâm) trong sạch, giữ giới cấm thanh tịnh, khéo biết các pháp, khéo biết oai nghi và những chỗ nên đi nên dừng. Đi lại, ngồi, nằm đều theo đúng giới luật. Trong giáo pháp của Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như), đối với các hàng thượng tọa, trung tọa, hạ tọa (người tu lâu năm, vừa, ít năm), có thể dạy giới luật, oai nghi, và dạy phép thiền. Những pháp như thế tự mình đã thấu hiểu, không phải nhờ người khác truyền. Biết nghĩa lý, biết con đường thoát ly, biết thế nào là phạm tội (?), biết cách ra khỏi tội. Tránh mọi điều hủy phạm, siêng năng giữ giới. Hễ phạm chút ít thì tự trách và sám hối (nhận lỗi, ăn năn, hứa sửa); chỗ đã phạm và chỗ không phạm đều biết rõ. Nếu phạm việc nặng, cho đến việc vừa và nhẹ, đều phân biệt được quả báo nặng nhẹ, gần xa.

 Các căn đầy đủ thì nương ở chỗ a-lan-nhã. Chỗ mình nương không bị người khác quấy phá. Thường ưa đi xin ăn, đường đi về không gần không xa. Gần nguồn nước trong sạch, không dơ không đục. Nhiều rừng cây, không có chỗ đáng sợ, hoa quả đầy đủ. Xa thú dữ, có nhiều hang hốc. Đi về không khó khăn, vắng lặng bậc nhất. Bồ-tát ở chỗ như vậy, ban ngày tụng kinh ba lượt, ban đêm cũng ba lượt, giọng không cao không thấp, khéo giữ các căn, lòng không tán loạn. Tin sâu, vui mừng, nhớ được các câu kệ (những câu thơ trong kinh). Khéo nắm lấy dấu hiệu làm nhân cho tâm định (?), xua bỏ buồn ngủ.

 Nếu vua, hoặc người ngang hàng vua, hoặc các hoàng tử, bà-la-môn, sát-lợi và những người dân khác đi đến chỗ a-lan-nhã của Bồ-tát, thì vị tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) cất lời: "Đại vương đến thật quý, xin mời ngồi chỗ này." Nếu họ ngồi thì Bồ-tát cùng ngồi; nếu họ không ngồi thì Bồ-tát cũng không ngồi. Nhà vua ấy nếu tâm tính chưa vững thì nên khen ngợi: "Đại vương được lợi lớn, trong cõi nước của nhà vua có nhiều sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn giữ giới sinh sống, không bị bề tôi ác hay trộm cướp làm hại." Nhà vua nếu thông minh lanh lợi, hiền hòa, dễ thuận theo, đáng làm pháp khí (người đủ khả năng tiếp nhận giáo pháp, như đồ đựng chứa được nước), thì nên vì vua nói đủ các pháp. Nếu vua không thích nghe các pháp, thì nên nói cho vua biết năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi thơm, vị ngon, xúc chạm êm ái) là vô thường (không bền, luôn đổi thay), để vua biết nhàm chán. Nếu vua không thích nghe chuyện nhàm chán, thì lại nói về những cảnh giới chư Phật hành đạo với lòng đại từ đại bi và oai đức tự tại. Với sát-lợi, bà-la-môn, chủ ấp, trưởng giả (người giàu có, có uy tín) và người trong nước thì tùy hợp mà nói. Ai học rộng, đáng làm pháp khí như vậy thì nói cho họ các thứ pháp. Họ nghe rồi tin nhận, lòng vui thích, đều được hoan hỷ.

 Vì học rộng hiểu nhiều nên phiền não (những trạng thái tâm làm khổ mình và người như tham, giận, si mê) không khởi, khéo tu các phép đối trị. Vì trừ được ngã kiến nên không sinh sợ hãi. Vì trí tuệ và tài ăn nói đầy đủ nên không sợ đám đông. Mạnh mẽ, không ngại khó, đủ những điều như vậy thì có thể an trú nơi a-lan-nhã. Luôn giữ lòng nhàm chán, ưa chỗ vắng một mình, như hươu rừng thường ở núi rừng. Vị tỳ-kheo ở a-lan-nhã chẳng như hươu rừng luôn ôm lòng kinh sợ (?). Ví như hươu rừng thấy người thì tránh chạy vì sợ chết, Bồ-tát ma-ha-tát cũng vậy: ở chỗ ồn ào thì đều tránh xa mọi người nam nữ. Vì sao? Vì (những nơi ấy) làm tâm ta rối loạn, xa rời định, không thể nhàm chán thế tục mà tu công đức và ưa sự vắng lặng. "Nay ta không nên đắm gần chỗ ồn ào rối loạn làm mất tâm định", (vì thế) ở nơi a-lan-nhã. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát ở chỗ a-lan-nhã.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là ở dưới gốc cây. Mười điều ấy là gì? Không ở gần xóm làng mà nương cây cối để ở. Không nương ở chỗ nhiều gai góc. Không nương ở chỗ có cỏ ma-lâu-đà-lan (một loài cỏ, ?). Không ở chỗ nhiều lá khô. Không ở chỗ có khỉ vượn. Không ở chỗ có tổ chim, hang ổ. Không ở chỗ có thú dữ. Không ở chỗ có trộm cướp nguy hiểm. Chỗ Bồ-tát nương ở không có những điều đáng sợ, khiến lòng vui vẻ. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát ở dưới gốc cây.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là ngồi ở đất trống. Mười điều ấy là gì? Xuân, thu, đông, hạ đều không nương tường vách mà ở. Cũng không ở dưới gốc cây. Không nương đống cỏ rơm (?) mà ở. Không ở chỗ núi che khuất. Không ở bờ sông. Không làm đồ che lạnh. Không làm đồ che gió. Không làm đồ che mưa. Không làm đồ che nóng. Không làm đồ che sương. Bồ-tát ở đất trống mà thân có bệnh, hình thể gầy yếu, thì nên về tăng phòng, và nghĩ thế này: "Như Lai vì muốn ngăn các kết sử (những phiền não trói buộc và sai khiến con người) nên nói ra hạnh đầu-đà (các hạnh tu khổ hạnh, sống đơn sơ để gột bỏ tham đắm). Nay ta dù ở tăng phòng cũng phải dứt trừ kết sử. Nay ta dù ở trong tăng phòng cũng không sinh lòng tham đắm. Ta không vì thân mình, mà chỉ vì các đàn-việt (thí chủ, người bố thí cúng dường) của tăng phòng được thành tựu công đức (nên tạm ở đây)", và luôn giữ ý tưởng như đang ở đất trống. Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát ngồi ở đất trống.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là ngồi ở bãi tha ma. Mười điều ấy là gì? Ở nơi đâu cũng nhiều lòng nhàm chán. Thường quán tưởng về cái chết, tưởng xác bị thú ăn dở, tưởng xác máu me vấy bẩn, tưởng xác bầm xanh, tưởng xác sình trương, tưởng xác bị thiêu đốt, tưởng xác rã rời, tưởng chỉ còn xương (các phép quán xác chết để dứt lòng tham đắm thân thể). Người ngồi ở bãi tha ma thường tu lòng từ, sinh ý muốn làm lợi, thương xót chúng sinh, giữ giới cấm trong sạch, oai nghi không thiếu sót, và trọn đời không ăn thịt. Vì sao? Vì gần bãi tha ma có những phi nhân (các loài không phải người, như quỷ, thần) và quỷ thần ác; vì ăn thịt mà chúng đều ghét bỏ khinh rẻ, không loài nào ưa thấy, thường gây hại.

 Tỳ-kheo ở bãi tha ma khi đến tăng phòng thì trước hết lễ tháp Phật, rồi lễ bậc thượng tọa và các vị hạ tọa; trò chuyện thì đứng mà nói rồi đi, không ngồi lên tấm thảm nỉ của tăng-kỳ (của chung chúng tăng). Vì sao? Vì để giữ gìn, quý tiếc của chung chúng tăng; và vì kẻ phàm phu ngu muội vốn khinh ghét người ở bãi tha ma (?). Nếu có người dọn giường, chỗ ngồi mời ngồi, thì hỏi: "Đây là đồ của riêng ông, hay là của chúng tăng?" Xem ý người kia, (thấy) không khiến mình phải hối hận, rồi mới ngồi; lòng tự hạ mình như con nhà chiên-đà-la (giai cấp thấp hèn nhất ở Ấn Độ xưa). Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là phép ngồi ở bãi tha ma của Bồ-tát.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là thường ngồi không nằm. Mười điều ấy là gì? Không vì hành xác mà thường ngồi. Không vì làm khổ tâm mà thường ngồi. Không phải chỉ để chống ngủ mà thường ngồi. Không phải vì mệt rã rời mà thường ngồi. Vì để làm tròn bồ-đề mà thường ngồi. Vì muốn tâm chuyên nhất mà thường ngồi. Vì muốn hướng về chánh đạo mà thường ngồi. Vì muốn ngồi nơi đạo tràng để được bồ-đề mà thường ngồi. Vì muốn làm lợi cho chúng sinh mà thường ngồi. Vì để dứt hết mọi kết sử mà thường ngồi. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát thường ngồi không nằm.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là ngồi tùy chỗ trải sẵn (gặp chỗ nào đã trải thì ngồi chỗ ấy, không chọn lựa). Mười điều ấy là gì? Không tham đắm chỗ ngồi nên gặp chỗ nào trải sẵn thì ngồi. Không tự mình trải chỗ, cũng không bảo người khác trải. Không ra dấu để người khác trải cho. Chỗ trải dù là cỏ hay cành lá cây khô cũng tùy đó mà ngồi lên. Nếu chỗ có kiến, muỗi mòng, ruồi, bọ chét, bò cạp độc thì liền bỏ đi, không ở đó. Khi muốn nằm thì nằm nghiêng bên phải, hai chân xếp chồng lên nhau, khéo thu gọn y phục không để tuột ra. Khi ngủ phải buộc tâm (nhớ thức dậy), hễ trời hửng sáng là phải dậy. Ý không lấy giấc ngủ làm vui. Khi nằm nghiêng bên phải nếu có mỏi mệt, cũng trọn không trở sang nằm bên trái. Để điều hòa tứ đại (bốn yếu tố cấu thành thân thể: đất là chất rắn, nước là chất lỏng, lửa là hơi ấm, gió là sự chuyển động), luôn không rời điều lành. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là phép ngồi tùy chỗ trải sẵn của Bồ-tát.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là thành tựu thiền (phép tu lắng tâm, chuyên chú để thấy rõ chân lý). Mười điều ấy là gì? Tu nhiều phép quán bất tịnh (quán thân thể là nhơ nhớp để dứt lòng tham đắm). Tu nhiều lòng từ (lòng mong cho chúng sinh được vui). Tu nhiều về mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu nối tiếp nhau làm thành vòng sinh tử luân hồi). Tu nhiều pháp lìa lỗi lầm. Tu nhiều về không (mọi vật đều trống rỗng, không có tự tính riêng). Tu nhiều về vô tướng (không bám vào bất cứ hình tướng nào). Tu tập thiền nhiều. Tu nhiều sự không hối hận và giữ giới trọn vẹn.

 Này thiện nam tử! Thế nào là tu nhiều phép quán bất tịnh? Bồ-tát ở một mình nơi vắng lặng, im lặng thu nhiếp ý, lòng nhàm chán hiện ra trước mắt, ngay thân ngồi thẳng, tay chân đầy đủ, lòng vui sâu xa, ngồi kết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi), suy nghĩ thế này: "Như người ăn uống món ngon, nước uống tốt và các thứ thô dở, thì những vị ngon và không ngon ấy đều nhờ thân này mà biến thành đồ nhơ, máu mủ hôi thối, đều đáng ghê sợ. Mọi chúng sinh tham thèm vị ngon, lòng luôn ưa đắm. Nay ta nguyện theo chánh pháp của Phật, theo đúng thực tướng mà quán sát thân này: không thể đắm nhiễm, cũng không chán ghét mà trốn bỏ (?), mau cầu niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não và khổ đau, thoát khỏi vòng sinh tử)." Như vậy gọi là Bồ-tát quán nhiều về bất tịnh.

 Thế nào là Bồ-tát tu nhiều lòng từ? Như trên, ở chỗ vắng (?), ngay thân ngồi một mình, lặng lẽ suy nghĩ: "Chúng sinh phần nhiều hay giận dữ, rồi sinh ý làm hại, làm các điều không lành. Nếu có chúng sinh cũng giống như ta, thì sao đời sau lại tự chuốc oán hận? Những chúng sinh như vậy, ta sẽ dùng phương tiện (cách khéo léo thích hợp) để dứt cơn giận của họ." Nghĩ như thế, suy xét sâu trong lòng, chứ không chỉ nói ngoài miệng.

 Thế nào là Bồ-tát tu nhiều về mười hai nhân duyên? Chúng sinh phần nhiều khởi tham dục, giận dữ; những thứ như thế đều do nhân duyên (nguyên nhân và điều kiện kết hợp) mà sinh. Giả như các pháp khác cũng đều từ nhân duyên mà khởi. Người trí thấy tướng ấy thế nào? (Thấy rằng) trong một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn), các pháp do nhân duyên đều là không, chẳng nên vì chúng mà tự làm hại mình.

 Thế nào là Bồ-tát tu nhiều pháp lìa lỗi lầm? Nếu tự mình sinh lỗi thì liền dứt trừ được; thấy lỗi của người khác thì đi sâu vào tâm xả (buông bỏ, không chấp chặt). Thế nào là liền tự trừ lỗi? Lỗi là: đối với chư Phật không sinh lòng tin kính; đối với Pháp và Tăng cũng không sinh lòng tin kính; đối với giới không sinh lòng tin kính; đối với hòa thượng (vị thầy chính truyền giới, dạy dỗ mình), a-xà-lê (vị thầy dạy phép tắc, làm khuôn mẫu cho mình), bạn đồng lứa, bậc tu lâu năm, người có trí, các hàng thượng, trung, hạ tọa cũng không sinh lòng tin kính. Tự nâng mình lên, hạ thấp người khác. Đối với năm dục thì lòng ưa hướng tới, quay lưng bỏ niết-bàn. Có ngã kiến, chúng sinh kiến, thọ giả kiến, nhân kiến (những cái thấy sai lầm cho rằng có một cái tôi, một chúng sinh, một kẻ sống lâu, một con người có thật). Cho rằng chỉ có hư không mà khởi đoạn kiến (cái thấy sai cho rằng chết là mất hẳn) (?); bám sâu vào ý tưởng "có" mà khởi thường kiến (cái thấy sai cho rằng có cái tồn tại vĩnh viễn). Với bậc hiền thánh thì quay lưng xa lìa, lại gần gũi kẻ phàm phu ngu muội. Xa người giữ giới, gần kẻ phá giới. Gần ác tri thức (bạn xấu, dẫn vào đường sai), xa thiện tri thức (thầy bạn tốt, dẫn đường tu đúng). Chê bai kinh pháp, thường không tin. Nghe những nghĩa sâu xa thì lòng kinh sợ. Lười biếng trễ nải. Việc tu pháp thì xem nhẹ mà không làm. Chí ý hèn kém, không có tài ăn nói. Chỗ không nên nghi lại sinh nghi; chỗ đáng nghi lại không nghi. Bị năm cái (năm thứ che lấp tâm: tham muốn, giận dữ, mê mờ buồn ngủ, xao động hối tiếc, nghi ngờ) che lấp; bị sự huyễn hoặc, dối nịnh, ngủ nghỉ che lấp. Tham lợi dưỡng và danh tiếng thế gian. Ưa chuộng dòng dõi, cậy vào gia nghiệp. Đắm luyến đồ chúng, xa rời chánh pháp. Ưa chuyện trò thế tục, bỏ việc thiền định suy tư. Thấy điều lành không vui, nghe điều ác lại ham thích. Lòng không chịu gần người xuất gia, chỉ nghĩ đến gần gũi phụ nữ trẻ, trai nhỏ, gái nhỏ. Không mong ở chỗ a-lan-nhã. Ăn không biết chừng mực. Không gần thầy bạn có trí và người lành. Không biết giờ giấc tụng học và kinh hành (đi tới đi lui chậm rãi để tu tập). Cũng không biết những chỗ nên đi lại. Với những giới nhỏ nhặt thì coi nhẹ; xem thường điều ác nhỏ; nhìn ngó không đoan chính. Cử động hấp tấp, thường làm điều trái phép, lời nói thô bạo. Đối với sắc đẹp hay xấu, lòng đều tham đắm. Hay giận dữ, không tu lòng từ. Với chúng sinh đau khổ không sinh thương xót. Thấy người bệnh khổ cũng không biết nhàm chán (đời), nghe chuyện chết chóc cũng không giật mình. Thường ở trong lửa cháy (của phiền não) mà không cầu lối thoát. Không quán sát thân, không giữ giới cấm. Không xét lại chính mình: việc nên làm và không nên làm; điều nên biết mà không biết; điều nên nghĩ mà không nghĩ; cho cái không phải đạo là đạo, cho đạo là không phải đạo; chưa đạt được mà cho là đã đạt. Nếu làm được chút phúc thì lại bám giữ nhiều mà lòng rối loạn; còn công đức lớn thì trọn không tu. Chê bai ma-ha-diễn (Đại thừa, nghĩa là "cỗ xe lớn": giáo pháp hướng đến cứu độ mọi chúng sinh và thành Phật), chê bai Thanh văn (những người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), chê bai người ưa Đại thừa, chê bai người ưa Tiểu thừa ("cỗ xe nhỏ": lối tu chủ yếu nhằm tự giải thoát). Lại cũng chê bai, trách móc giới, vì giới mà tranh cãi. Tính người cứng cỏi, lời thường thô ác, tự cao mà không có vẻ hổ thẹn. Không biết xấu hổ, nóng nảy, hung dữ, thô lậu, lời lẽ không khiêm tốn. Ưa nói lời thêu dệt, thường nói lời độc ác. Nói dối nhiều, đùa cợt không chừng mực. Có những lỗi như vậy.

 Để lìa những lỗi ấy thì (tu) pháp lìa lỗi lầm: lìa mọi hý luận (lời bàn suông, phân biệt vô ích) (?), tu tập không định (định quán tính trống rỗng của mọi vật). Vì tu nhiều về không nên chỗ nào cũng quán sát thấy thể tính đều là không; cái trí quán được không ấy cũng là không. Quán như vậy rồi, buộc tâm vào vô tướng mà quán các pháp trong và ngoài: không thấy có tướng thân, cũng không thấy có tướng của sự buộc niệm. Lúc ấy không thấy có cái buộc tâm; với thân cũng không thấy tướng thân, cũng không thấy tướng bên ngoài, cũng không thấy ý niệm về tướng bên ngoài. Bỏ được tướng bên ngoài thì tướng thân cũng bỏ được. Dứt bỏ con mắt bên trong (?), lòng ưa pháp lành, tu đạo ngày càng tăng rộng, tuần tự không gián đoạn. Thường nhớ đến định và tuệ, tu gốc rễ của công đức. Quán đúng nghĩa sâu xa như thật của các pháp, gọi là tuệ. Khéo thu nhiếp ý rối loạn, vui mừng không hối hận, gọi là định. Vì sao? Vì giữ giới trong sạch. Bồ-tát giữ giới trong sạch được thì ắt thành tựu thiền; giới đầy đủ thì đạo thiền cũng đầy đủ. Vì thế giữ giới đầy đủ gọi là tu thiền. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát khéo tu phép thiền.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là giữ gìn tu-đa-la (kinh điển ghi lời Phật dạy). Mười điều ấy là gì? Vì giữ gìn giáo pháp, nghe được thì giữ được. Không vì tiền của, ăn uống mà giữ. Vì nối dõi giống Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng), để Phật pháp không đứt đoạn. Không vì lợi dưỡng mà giữ. Vì để Đại thừa được lưu truyền rộng rãi mà giữ. Không vì được cung kính, lợi dưỡng mà giữ. Vì chúng sinh không nơi cứu giúp mà làm người cứu giúp nên giữ. Không vì danh tiếng, lời khen mà giữ. Vì muốn chúng sinh khổ não được an vui mà giữ. Vì muốn chúng sinh có được mắt tuệ mà giữ. Vì muốn người cầu quả Thanh văn đạt được đạo Thanh văn mà giữ. Vì muốn người tu Đại thừa thành tựu Đại thừa mà giữ. Vì để thành nhất thiết chủng trí mà giữ. Không vì cầu thừa thấp mà giữ. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát giữ gìn tu-đa-la.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là luật sư (người tinh thông giới luật). Mười điều ấy là gì? Khéo hiểu nhân duyên phát sinh của tì-ni. Khéo hiểu chỗ sâu xa của tì-ni. Khéo hiểu những điều nhỏ nhặt của tì-ni. Khéo hiểu trong tì-ni việc này được làm, việc kia không được làm. Khéo hiểu tính trọng giới trong tì-ni (giới về những việc tự bản chất đã là tội nặng, như giết hại, trộm cắp). Khéo hiểu chế trọng giới trong tì-ni (giới nặng do Phật đặt ra để ngăn ngừa, việc ấy tự nó không phải là tội). Khéo hiểu nhân duyên vì sao Phật đặt ra giới. Khéo hiểu giới luật của Thanh văn. Khéo hiểu giới luật của Bích-chi-phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không cần nghe Phật dạy, và thường không đi giáo hóa người). Khéo hiểu giới luật của Bồ-tát. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát là vị luật sư khéo giữ giới luật.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là khéo biết oai nghi, khéo biết chỗ nên đi và không nên đi, khéo biết phép hành xử, khéo biết oai nghi cử chỉ. Mười điều ấy là gì? Khéo học giới của Thanh văn. Khéo học giới của Bích-chi-phật. Vì khéo học nên oai nghi đầy đủ. Vì oai nghi đầy đủ nên chỗ không nên đi thì trọn không đến. Phương hướng không nên đến cũng không đến. Không đúng lúc thì không đi. Chỗ sa-môn nên đi thì đi. Chỗ không nên đi thì không đi. Vì thế oai nghi đầy đủ. Chỗ bị sa-môn, bà-la-môn chê trách thì trọn không ở; vì vậy không có sa-môn, bà-la-môn nào chê trách. Lại có thể dạy người khác tu hành oai nghi, giới cấm như vậy; vì nghĩa ấy nên oai nghi đầy đủ. Oai nghi vắng lặng. Oai nghi không dối nịnh. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát có oai nghi, cử chỉ, việc làm đầy đủ.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là trừ lòng ganh ghét. Mười điều ấy là gì? Tự mình bố thí và cũng dạy người khác bố thí. Khen ngợi pháp bố thí. Thấy người khác bố thí thì lòng vui theo. Vì họ nói những điều cốt yếu của giáo pháp và khen ngợi họ, khiến họ vui mừng, chứ trọn không nghĩ: "Chỉ nên cho ta, đừng cho kẻ kia." Mong cho mọi chúng sinh đều được lợi ích của sự bố thí, những thứ cần dùng đều đầy đủ, đều được an vui; được lợi lạc ở thế gian, được lợi lạc vượt ngoài thế gian. "Nay ta siêng năng vì chúng sinh mà tu đạo vô thượng (đạo cao tột, không gì hơn), vì muốn làm lợi cho họ, sao lại khởi lòng ganh ghét?" Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát trừ được lòng ganh ghét.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp có thể khởi lòng bình đẳng với chúng sinh. Mười điều ấy là gì? Vì mọi chúng sinh mà tạo nhân duyên để họ tu phúc. Khiến mọi chúng sinh lòng không oán hận. Không làm cho chúng sinh nào nổi giận. Vì mọi chúng sinh mà bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn (siêng năng tu tập), thiền định, trí tuệ. Vì mọi chúng sinh mà phát tâm cầu nhất thiết chủng trí. Vì mọi chúng sinh mà tự làm tròn tâm nhất thiết chủng trí. Đều không sinh ý phân biệt hai bên. Công đức mình làm được đều cùng chung với mọi chúng sinh. Lấy mọi chúng sinh làm đối tượng của tâm mình. Suy nghĩ như vậy thì mau thành tựu pháp của Bồ-tát. Vì mau thành tựu pháp Bồ-tát nên thấy được vòng sinh tử như lửa đang cháy hừng hực; tự mình nương pháp này mà ra khỏi sinh tử, cũng khiến chúng sinh vượt qua biển khổ, đều khởi lòng bình đẳng, không thêm không bớt.

 Này thiện nam tử! Ví như vị trưởng giả chỉ có sáu người con, lòng rất thương yêu, đối với các con đều bình đẳng như nhau, lo liệu mọi cách cho chúng. Nhưng các con còn nhỏ dại không biết gì, chưa tự đi lại được, chưa phân biệt được tốt xấu. Nhà ông bỗng bốc cháy, các con nhỏ mỗi đứa ở một nơi. Này thiện nam tử! Vị trưởng giả ấy có thể nghĩ: "Đứa này nên cứu ra, đứa kia không nên; đứa này ra trước, đứa kia ra sau" chăng? Bồ-tát Trừ Cái Chướng (vị Bồ-tát đang thưa hỏi Phật trong kinh này) bạch Phật: "Thưa Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật), không thể. Vì sao? Vì vị trưởng giả ấy có lòng bình đẳng, đối với các con không phân biệt." "Này thiện nam tử! Bồ-tát cũng vậy, đối với chúng sinh lòng đều coi như con, ngu dại không biết gì. Trong thế giới sinh tử đang bốc cháy như miệng cá ma-kiệt (loài thủy quái khổng lồ) (?), các đứa con ấy mỗi đứa ở một nẻo trong lục đạo (sáu cõi tái sinh: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục). Bồ-tát tùy theo căn cơ mà giúp thành tựu, đều cứu vớt, khiến tất cả ra khỏi và đặt vào chốn tịch diệt (cảnh giới vắng lặng, dứt hết khổ đau, tức niết-bàn)." Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát có được lòng bình đẳng với mọi chúng sinh.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là khéo cúng dường Phật. Mười điều ấy là gì? Lấy pháp mà cúng dường Phật. Lấy việc cứu vớt chúng sinh mà cúng dường Phật. Lấy việc giáo hóa chúng sinh, giúp họ đứng vững trong các điều lành mà cúng dường Phật. Luôn đem lợi ích cho mọi chúng sinh mà cúng dường Phật. Không bỏ hạnh nguyện mà cúng dường Phật. Không bỏ hạnh của Bồ-tát mà cúng dường Phật. Lời nói đi đôi với việc làm mà cúng dường Phật. Lòng không mệt mỏi chán nản mà cúng dường Phật. Không bỏ bồ-đề mà cúng dường Phật. Không lấy của cải bố thí để cúng dường Phật. Vì sao? Này thiện nam tử! Pháp thân của Như Lai (thân chân thật của Phật, chính là chân lý) không cần đến của cải cúng dường; chỉ có cúng dường bằng pháp là cao nhất. Vì cúng dường đầy đủ là làm lợi cho chúng sinh, khiến họ được an vui, thường được lợi ích tốt lành.

 Này thiện nam tử! Nếu không làm lợi được cho chúng sinh, buông bỏ pháp lành, làm việc thì mệt mỏi chán nản, ưa nói dối, chí ý hèn kém, lòng sinh uể oải, lìa bỏ tâm bồ-đề, thì những người như thế không thể làm lợi ích cho chúng sinh. Vì sao? Vì Bồ-tát phải nương vào chúng sinh mà tu các công đức, cho đến khi thành a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật). Nếu không có chúng sinh thì trọn không thể thành a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, sự chánh giác vô thượng. Để đầy đủ Phật đạo, cúng dường bằng pháp là bậc nhất, chứ không lấy của cải bố thí làm sự cúng dường chân thật. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát khéo cúng dường.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là dẹp bỏ kiêu mạn. Mười điều ấy là gì? Bồ-tát khi đã xuất gia thì nghĩ thế này: "Cha mẹ, quyến thuộc ta đã bỏ để xuất gia, (họ coi ta) như xác chết thối rữa bị vứt bỏ, sao ta lại sinh kiêu mạn trong đó? Nay ta đã cạo bỏ râu tóc, hủy bỏ dáng vẻ thế tục để hướng về đạo, tiết chế thân mình, biết đủ, mặc áo hoại sắc (áo nhuộm màu sẫm pha, không phải màu tươi, của người xuất gia), thay đổi những gì trước kia ưa thích, tu theo phép của người xuất gia, bỏ dáng vẻ thế tục, sao lại khởi lòng kiêu mạn?" Cạo đầu, cầm bát đi xin ăn, giữ ý mình là kẻ ăn xin, không nên kiêu mạn; phải tự hạ mình như con nhà chiên-đà-la. "Nay ta đi xin, nhờ người khác nuôi mạng, sao lại kiêu mạn mà tự hủy hoại mình?" Vì thế suy nghĩ mà dẹp bỏ kiêu mạn. "Nay ta theo phép xin ăn, bị người coi rẻ; khi người cho thức ăn cũng như là vứt bỏ đi." Suy nghĩ như vậy thì sao còn kiêu mạn? "Nay ta đối với mọi chúng sinh luôn coi như hòa thượng, a-xà-lê", nên thêm khiêm cung kính trọng mà dẹp bỏ kiêu mạn. "Ta với các bạn đồng học, người cùng tu phạm hạnh, khéo giữ oai nghi, thường nhớ làm theo đúng phép, không nên đến chỗ trái với giới luật, phải khiến các bạn cùng tu thấy ta đều vui mừng." Khi suy nghĩ như vậy thì dẹp bỏ được kiêu mạn. "Ta trước kia chưa từng được thực hành Phật pháp, nay được tu hành, thì giữa những chúng sinh hay giận dữ, gây hại, phải nhớ nhẫn nhục." Khi suy nghĩ như vậy thì dẹp bỏ được kiêu mạn. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát dẹp bỏ kiêu mạn.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là tin kính. Mười điều ấy là gì? Căn lành sâu dày, từ đời trước đã gieo trồng gốc đức. Có được chánh kiến (cái thấy đúng đắn), không theo người khác mà tin, không quy y (nương theo làm chỗ dựa) người khác. Chí tính luôn ngay thẳng, không hư dối. Lòng chất phác ngay thẳng, không dối nịnh quanh co. Căn tính lanh lợi, trí tuệ và công đức đầy đủ. Trừ các thứ che lấp nơi thân tâm (?), lòng trong sạch. Luôn nương thiện tri thức, xa lìa ác tri thức. Dẹp bỏ kiêu mạn. Nghe pháp sâu xa nhiệm mầu thì khéo nghe kỹ và tiếp nhận. Trọn không hiểu sai lệch kho pháp sâu xa và oai đức tự tại của Như Lai. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát có nhiều lòng tin kính.

 Bấy giờ Bồ-tát Trừ Cái Chướng bạch Phật: "Thưa Thế Tôn! Nay con xin được nghe đôi chút về oai đức lớn của Như Lai." "Này thiện nam tử! Ông hãy nghe kỹ, ta sẽ vì ông nói một phần nhỏ về pháp cốt yếu và oai đức của Như Lai." "Lành thay, Thế Tôn! Xin Ngài giảng nói."

 Phật dạy: "Như Lai có lòng đại từ, ban vui cho mọi chúng sinh như nhau. Khi khởi lòng từ với một chúng sinh, thì với chúng sinh khắp mười phương cũng như vậy, trùm khắp mọi cõi chúng sinh, cũng tràn đầy khắp hư không, không ai có thể biết hết bờ mé cảnh giới sâu xa của Như Lai. Như Lai có tâm đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ), không chung với hàng Thanh văn, Bích-chi-phật. Như Lai khởi lòng bi với một chúng sinh, thì với mọi chúng sinh cũng như vậy, đều làm lợi ích cho họ. Lòng đại bi của Như Lai không có bờ mé, không phải hai thừa (Thanh văn và Bích-chi-phật) có thể hiểu thấu.

 Này thiện nam tử! Như Lai nói pháp không thể cùng tận. Có thể cùng một lúc nói pháp khắp cho chúng sinh mười phương; dù trong một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài), trăm nghìn muôn ức kiếp, vô lượng a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không thể đếm) kiếp nói như thế, thì không chúng sinh nào biết được bờ mé, đầu cuối của sự nói pháp của Như Lai. Giả sử vô lượng chúng sinh cùng một lúc gạn hỏi, thì Như Lai trong một niệm (khoảnh khắc một ý nghĩ), tùy theo từng loại, dùng một âm thanh mà trả lời được hết; vậy mà tài biện thuyết của Như Lai vẫn không cùng tận.

 Như Lai có vô lượng a-tăng-kỳ cảnh giới thiền định tam-muội (trạng thái tâm chuyên nhất, lắng yên sâu xa). Này thiện nam tử! Giả sử mọi chúng sinh đều đạt được thập trụ (mười bậc tu tập của Bồ-tát), mỗi người đều nhập vô lượng tam-muội, trong trăm nghìn kiếp mỗi người nhập những định khác nhau, trải qua vô lượng kiếp như thế, vẫn không thể biết hết cảnh giới tam-muội của Như Lai. Như Lai lại hiện ra vô lượng a-tăng-kỳ ứng thân (thân Phật hiện ra tùy theo người cần được giáo hóa), khiến mọi chúng sinh đáng được giáo hóa đều thấy Như Lai hiện ra trước mặt mình; trong khoảnh khắc một niệm, đối với từng sắc tướng đều sinh lòng tin hiểu, mỗi người khác nhau. Như Lai lại cùng một lúc hiện ra trước mặt tất cả, tùy theo chỗ thích hợp mà nói pháp, khiến chúng sinh đều tiếp nhận và làm theo.

 Này thiện nam tử! Cảnh giới mà thiên nhãn (con mắt thần thông, thấy được mọi nơi xa gần, sáng tối, vượt khỏi mắt thường) của Như Lai thấy được là vô lượng vô biên, không phải mắt thịt thấy được; đó là cảnh giới của thiên nhãn. Như Lai trong một niệm thấy hết thảy, như nhìn quả a-ma-lặc trong lòng bàn tay. Cảnh giới mà thiên nhĩ (tai thần thông, nghe được mọi âm thanh xa gần) của Như Lai nghe được cũng vô lượng vô biên, như thiên nhãn đã nói trên: tiếng nói của mọi loài chúng sinh khác nhau, dù lớn hay nhỏ, trong khoảnh khắc một niệm đều phân biệt biết hết. Như Lai lại có trí tuệ vô lượng vô biên, không bị ngăn ngại, không ai bằng, không thể lấy gì để ví. Những điều mọi chúng sinh nghĩ trong tâm, tùy căn tính khác nhau đủ loại, Như Lai trong một sát-na đều phân biệt biết hết. Tùy theo mỗi chúng sinh nghĩ gì, làm gì, tạo thiện hay ác, nhận quả báo của nghiệp (hành động tạo tác và hậu quả của nó) ra sao, Như Lai dùng trí tuệ tam đạt (ba trí sáng suốt: biết các đời trước, thấy các đời sau, dứt sạch phiền não) không ngăn ngại mà trong một sát-na phân biệt biết hết.

 Này thiện nam tử! Như Lai luôn ở trong thiền định. Vì sao? Vì Như Lai không bao giờ quên mất chánh niệm; các căn của Như Lai không sai lạc; Như Lai đã dứt mọi kết sử, tâm vắng lặng. Nếu còn lẫn kết sử thì tâm tán loạn, rời xa pháp thanh tịnh. Như Lai đã lìa mọi thói quen của nghiệp, bụi nhơ dứt sạch mãi mãi, là vô lậu (không còn rỉ chảy phiền não) và vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt), tự tại với mọi pháp, đối với mọi cảnh giới vô lượng của tam-muội, tam-ma-đề (một tên khác của định, tâm chuyên chú vững vàng) đều đã qua đến bờ bên kia. Như Lai luôn ở trong tam-muội, luôn giữ một oai nghi cho đến khi nhập niết-bàn. Những gì Như Lai tu tập đạt được trong vô lượng trăm nghìn ức kiếp, không chúng sinh nào có thể suy nghĩ, phân biệt mà biết được mức lượng."

 Bồ-tát Trừ Cái Chướng bạch Phật: "Thưa Thế Tôn! Không phải Như Lai tích tập công đức qua (ba) a-tăng-kỳ kiếp sao?" Phật dạy: "Không phải vậy. Vì sao? Này thiện nam tử! Bồ-tát không thể nghĩ bàn cảnh giới của Như Lai; cảnh giới của Như Lai không thể suy lường. Chỉ vì chúng sinh hiểu biết nông cạn mà nói là tu tập ba a-tăng-kỳ kiếp mới đạt được; còn thật ra từ khi Bồ-tát phát tâm đến nay thì không thể tính đếm."

 Bồ-tát Trừ Cái Chướng bạch Phật: "Thưa Thế Tôn! Nếu có chúng sinh lâu đời tu căn lành, gieo trồng các hạnh nghiệp, trừ bỏ những thứ che lấp, có nhiều lòng tin hiểu, gần với a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, được nghe oai đức vô lượng của Như Lai, nghe pháp này rồi vui mừng tin ưa, huống gì là thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), đọc tụng, viết chép, cúng dường và giảng rộng cho người khác, thì những người như thế chẳng bao lâu cũng sẽ được oai đức lớn, xứng đáng làm pháp khí." Phật dạy: "Đúng như ông nói, đúng vậy, đúng vậy. Những chúng sinh như thế được Phật hộ trì, lâu đời đã trồng căn lành, gần gũi chư Phật, nghe được Phật có oai đức lớn. Thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành) ấy đối với điều đó không sinh nghi ngờ. Lòng thiện nam tử, thiện nữ nhân không rối loạn; vì không rối loạn nên suy nghĩ về oai đức lớn của Như Lai, sinh lòng tin ưa thiết tha sâu nặng. Trong bảy ngày bảy đêm mặc áo sạch sẽ, cung kính cúng dường, chuyên tâm nhớ nghĩ đến kho báu công đức lớn của Như Lai, lòng không đổi dời, thì ắt được thấy Phật. Nếu không đủ bảy ngày, cho đến chỉ một ngày một đêm, thì đến lúc lâm chung cũng được thấy Phật."

 Bồ-tát Trừ Cái Chướng bạch Phật: "Thưa Thế Tôn! Có chúng sinh nào đối với lời Như Lai dạy mà không tin nhận chăng?" Phật liền đáp: "Này thiện nam tử, có. Có chúng sinh nghe lời Phật dạy mà không chịu tin nhận, lại sinh lòng bực tức, đối với người nói pháp thì coi là ác tri thức. Vì nhân duyên ấy, khi thân hoại mạng chung thì đọa vào địa ngục. Này thiện nam tử! Nếu nghe Như Lai có oai đức lớn mà sinh ý tưởng đây là Thế Tôn, đây là bậc Đại Sư (thầy lớn), thì những người như thế đã từ đời trước được nghe công đức vô lượng của Như Lai; vì nhân duyên ấy nay lại được tiếp tục nghe, và tự nghĩ: 'Chúng ta trong đời trước ắt đã từng được nghe pháp này từ Phật.'"

 Bấy giờ Như Lai liền hiện tướng lưỡi rộng dài (một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật, biểu hiện cho lời nói chân thật không hư dối), tự che kín mặt mình. Lưỡi ấy rộng dài vượt quá chân tóc, cho đến che cả đầu; che đầu rồi lại che cả thân; che thân rồi che cả tòa sư tử (tòa ngồi của Phật); lại che các Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác (tức Bích-chi-phật), Hộ Thế Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương của thế gian), Phạm thiên (vị vua cõi trời Phạm), Đế Thích (vị vua cõi trời Đao-lợi), che khắp vô lượng đại chúng. Phật thu tướng lưỡi lại, bảo đại chúng: "Này các thiện nam tử! Tướng lưỡi như thế có hư dối chăng? Này thiện nam tử! Nếu tin việc này thì suốt đêm dài (của sinh tử) được yên ổn, được mọi lợi lạc." Khi nói lời ấy, tám vạn bốn nghìn chúng sinh đạt được vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ chứng biết các pháp vốn không sinh không diệt và an trú vững vàng trong hiểu biết ấy); vô lượng chúng sinh xa lìa bụi nhơ, được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy chân lý trở nên trong sáng, tức bước đầu thấy được đạo); vô lượng chúng sinh chưa phát tâm bồ-đề đều phát tâm cầu a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Phật lại bảo Bồ-tát Trừ Cái Chướng: "Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là thông hiểu trọn vẹn điều thế gian. Mười điều ấy là gì? Tuy nói về sắc (hình chất vật chất) mà theo thực đế (chân lý thật) thì không thấy có tướng, cũng không bám vào tướng của sắc; thọ (cảm nhận khổ vui), tưởng (nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự nhận biết phân biệt) cũng như vậy. Tuy nói về đất mà theo thực đế thì không thấy có tướng, cũng không bám vào tướng của đất; nước, lửa, gió, không gian, thức cũng như vậy. Tuy nói về mắt mà theo thực đế thì không thấy có tướng, cũng không bám vào tướng của mắt. Tuy nói về mũi, lưỡi, thân, ý và pháp (đối tượng của ý) mà theo thực đế thì không thấy có tướng, cũng không bám vào tướng của ý, pháp v.v… Tuy nói có 'tôi' mà theo thực đế thì không thấy có tướng, cũng không bám vào tướng 'tôi'. Chúng sinh, thọ giả, mệnh giả, trượng phu, con người (những tên gọi khác nhau cho cái 'người' có thật), theo thực đế thì không thấy có tướng, cũng không bám giữ; chỉ là theo thế đế (chân lý theo quy ước thông thường của thế gian) mà tạm đặt ra là có, còn theo đệ nhất nghĩa đế (chân lý tối thượng, tuyệt đối) thì không thể tìm được, cũng không bám giữ. Theo thế đế thì tạm đặt ra là có; theo đệ nhất nghĩa đế thì không có thể tướng, cũng không bám giữ. Trong cách nói lưu truyền ở thế gian thì có sự phân biệt Phật và pháp; còn theo thực đế thì không có tướng Phật, pháp, thiện, ác. Chỉ trong thế đế mới có bồ-đề; theo đệ nhất nghĩa đế thì không có bồ-đề, cũng không có bám giữ. Này thiện nam tử! Pháp tạm đặt ra gọi là thế đế; trọn không nói thế đế là đệ nhất nghĩa đế. Này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát giỏi về thế đế thì không gọi là giỏi về đệ nhất nghĩa đế. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát thông hiểu trọn vẹn điều thế gian.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là khéo nói đệ nhất nghĩa đế. Mười điều ấy là gì? Thành tựu vô sinh pháp nhẫn. Thành tựu pháp tịch diệt. Thành tựu pháp không hư hoại. (Biết đó là) pháp không do tạo tác; là pháp rốt ráo; là pháp không có nơi chốn; là pháp không có lời nói; là pháp không có hý luận; là pháp tịch diệt; là pháp của bậc hiền thánh. Vì sao? Này thiện nam tử! Đệ nhất nghĩa đế không sinh không diệt, không hư hoại, không do tạo tác, cũng không cùng tận, không phải là văn tự, cũng không phải do hý luận mà có được. Này thiện nam tử! Đệ nhất nghĩa đế không phải là con đường của lời nói; tướng của pháp vắng lặng, là điều bậc hiền thánh chứng ngộ. Này thiện nam tử! Đệ nhất nghĩa đế không có tướng hư hoại; dù chư Phật ra đời hay không ra đời, tướng của pháp vẫn luôn như vậy. Vì nhân duyên ấy, Bồ-tát cạo bỏ râu tóc, tin rằng nhà không phải là chốn nương thật, nên rời nhà xuất gia học đạo; vì lòng tin chân chính mà xuất gia, thân mặc ca-sa (áo của người xuất gia), áo hoại sắc, siêng năng tu đạo gấp như cứu lửa đang cháy trên đầu, bỏ mọi điều hư dối, quyết chí cầu pháp chân thật. Này thiện nam tử! Nếu không có pháp chân thật thì xuất gia là uổng phí, chư Phật Như Lai ra đời cũng là uổng phí. Vì nhân duyên ấy nên (biết) có pháp chân thật. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát khéo hiểu đệ nhất nghĩa đế.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là khéo biết mười hai nhân duyên. Mười điều ấy là gì? Khéo biết thể tướng là không. Khéo biết pháp chỉ tồn tại trong sát-na. Khéo biết pháp không bền chắc. Khéo biết pháp như bóng, như trăng dưới nước, như tiếng vang của tiếng gọi. Khéo biết pháp như ảo thuật. Khéo biết pháp như tia chớp. Khéo biết pháp như ảo ảnh nắng (ảo ảnh như có nước giữa đồng nắng). (Biết rằng) các pháp do nhân duyên sinh đều là không, là pháp không bền chắc trong khoảnh khắc một sát-na; như vậy cho đến pháp do nhân duyên sinh thì khi sinh cũng thấy sinh, khi còn cũng thấy còn, khi biến đổi hư hoại cũng thấy biến đổi hư hoại. Bồ-tát suy nghĩ như vậy: "Do nhân duyên gì mà sinh, do nhân duyên gì mà diệt?"

 Bồ-tát lại suy nghĩ: "Do vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý) mà sinh ra các pháp; do sức của vô minh mà các pháp xuất hiện. Mọi pháp đều lấy vô minh làm kẻ dẫn đường; mọi pháp đều nương vào vô minh. Nương vào vô minh nên sinh ra hành (những tạo tác của thân, miệng, ý do mê muội); nương vào hành nên sinh ra thức (sự nhận biết, cái thức đi đầu thai); do thức làm nhân duyên nên sinh danh sắc (phần tinh thần và phần thể xác); do danh sắc làm nhân duyên nên sinh lục nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý); do lục nhập làm nhân duyên nên sinh xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng); do xúc làm nhân duyên nên sinh thọ (cảm nhận khổ, vui); do thọ làm nhân duyên nên chúng sinh phàm ngu đối với chút cảm nhận liền khởi ái (lòng ưa muốn đắm luyến); do ái làm nhân duyên nên sinh thủ (sự bám giữ); do thủ làm nhân duyên nên sinh hữu (sự tồn tại, tức nghiệp dẫn tới đời sau); do hữu làm nhân duyên nên có sinh; do sinh làm nhân duyên nên có già chết, người ta phải già chết (?); do chết làm nhân duyên nên có buồn rầu, than khóc, khổ sở, phiền não, các khổ tụ họp. Do nhân duyên ấy mà sinh ra khối khổ lớn."

 (Vì thế) phải dùng trí tuệ sâu xa và phương tiện siêng năng để dứt vô minh, nhổ gốc vô minh, diệt trừ vô minh; các pháp đi kèm với vô minh đều diệt hết. Ví như khi mạng căn (sức sống duy trì mạng người) hết thì các giác quan đều hết; khi vô minh hết thì các pháp nương vào vô minh cũng đều hết. Vì vô minh diệt nên các phiền não diệt; vì phiền não diệt nên các nhân của sinh tử đều diệt; vì sinh tử diệt nên gần với niết-bàn. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát khéo biết mười hai nhân duyên.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là khéo biết về chính mình. Mười điều ấy là gì? Bồ-tát quán xét như vầy: "Ta sinh vào nhà nào: là nhà bà-la-môn, nhà sát-lợi, nhà trưởng giả, hay nhà hạ tiện?" Bồ-tát dù sinh vào dòng dõi cao quý cũng không có ý kiêu mạn. Nếu sinh vào chỗ hạ tiện thì nghĩ thế này: "Trước kia ta từng làm các nghiệp không lành; vì nghiệp ác nên nay sinh vào nhà hạ tiện." Vì nhân duyên ấy mà tu nhiều lòng nhàm chán; vì tu nhiều lòng nhàm chán nên muốn được xuất gia. Xuất gia rồi lại suy nghĩ: "Ta vì việc gì mà cầu xuất gia? Phép xuất gia là để tự cứu thoát mình và cũng cứu thoát người khác." Vì nhân duyên ấy nên không được lười biếng trễ nải.

 Lại suy nghĩ: "Nay ta xuất gia rồi, còn có điều gì không lành? Nếu có chút ác thì mau dứt trừ; đối với các pháp lành thì sinh lòng ưa thích sâu xa, vui mừng không chán; điều ác chưa dứt thì tìm cách dứt." Rồi lại quán xét: "Chúng ta xuất gia, làm sao để tăng thêm pháp lành? Pháp lành đã tăng thì càng thêm ưa thích, vui mừng sâu xa; pháp lành chưa tăng thì làm cho tăng thêm. Nay ta nương vào thầy và chúng tăng để tăng thêm pháp lành." Vì nhân duyên ấy, đối với hòa thượng, dù vị ấy giữ giới hay phá giới, học rộng hay học ít, thông minh hay kém trí, đều cung kính, coi như Thế Tôn. Như đối với các Thế Tôn mà cung kính cúng dường, tin ưa vui mừng, thì đối với hòa thượng cũng như vậy. Đối với a-xà-lê cũng sinh lòng cung kính: "Ta nhờ a-xà-lê mà pháp lành tăng thêm; các phần pháp bồ-đề chưa đầy đủ thì làm cho đầy đủ, các kết sử chưa dứt thì làm cho dứt." Đối với a-xà-lê cũng coi như hòa thượng, cúng dường như trước, ưa thích vui mừng, làm tăng pháp lành, giảm pháp xấu, không để pháp xấu tăng trưởng.

 Lại quán xét: "Ai là Thế Tôn của ta? Bậc có nhất thiết chủng trí là Thế Tôn của ta: hiểu biết tất cả, nói được tất cả, cứu giúp thế gian, thương xót chúng sinh, đủ lòng đại bi, là phúc điền (ruộng phúc: người đáng được cúng dường, cúng dường vào thì sinh phúc như gieo hạt vào ruộng tốt) lớn, là Thế Tôn của ta, là bậc Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người)." Vì nhân duyên ấy, vì những tướng trạng ấy mà nên sinh lòng tin kính, ưa thích, vui mừng. Lại suy nghĩ: "Ta được lợi lớn, gặp được Phật Thế Tôn, Như Lai đặt giới. Nay ta thà bỏ thân mạng chứ trọn không hủy phạm giới Như Lai đã đặt." Như vậy gọi là khéo nhận lời Phật dạy.

 "Nay ta nên nhận sự cúng dường từ ai? Như ta bây giờ, nên nhận đồ cúng thí của các nhà sát-lợi, bà-la-môn, xóm làng, thành ấp, khiến quả báo của họ được tôn quý, giàu sang, an vui. Ta cũng không nên nhận suông của cúng dường của người. Các nhà sát-lợi, bà-la-môn, xóm làng, thành ấp ấy nghĩ gì (về ta)? Nay ta suy xét: ta có công đức gì mà họ cho ăn uống? Các nhà sát-lợi, bà-la-môn, xóm làng, thành ấp sẽ nghĩ ta là sa-môn và coi là phúc điền. Nay ta phải làm tròn đạo hạnh của sa-môn, công đức của tỳ-kheo, công đức của sa-môn, nghiệp trong sạch của phúc điền, cho xứng với danh xưng ấy. Nay ta ở trong sinh tử, phải tự mình thoát ra. Nay ta đã được cái lợi tốt của sự xuất gia. Nay ta mới được lợi lớn vô thượng. Ta được xuất gia, đó chính là lợi lớn vô thượng. Nay ta làm được xứng với phép xuất gia, đó cũng là lợi lớn vô thượng. Nay ta phải siêng năng tinh tấn, xa lìa lười biếng, mau thoát khỏi tai họa sinh tử." Này thiện nam tử! Bồ-tát xuất gia thường nên giữ niệm, suy nghĩ như vậy. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát khéo biết về chính mình.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là khéo biết pháp thế gian (cách đối xử với người đời). Mười điều ấy là gì? Đối với người tự cao, mình giữ ý tưởng hạ mình. Đối với người kiêu mạn, giữ ý cung kính. Đối với người dối nịnh, giữ ý ngay thẳng. Đối với người nói dối, giữ ý chân thật. Đối với người ghét mình, giữ ý thương mến. Đối với người cứng cỏi, giữ ý mềm mỏng. Đối với người không biết nhịn, giữ ý nhẫn nhục. Đối với người giận dữ, giữ lòng từ. Đối với người khổ não, giữ lòng bi. Đối với người tham nhiều, giữ ý bố thí. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát khéo biết pháp thế gian.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là có thể sinh về tịnh Phật quốc độ (cõi nước trong sạch của Phật). Mười điều ấy là gì? Giữ giới trong sạch, giới không khuyết, giới không bị chê trách. Đối với mọi chúng sinh lòng luôn bình đẳng. Cùng làm việc với họ, đầy đủ các công đức. Xa lìa danh tiếng, lời khen, lợi dưỡng. Không nhiễm bát pháp (tám điều thế gian làm lay động lòng người: được, mất, chê, khen, vinh, nhục, khổ, vui), tin sâu không nghi. Siêng năng tinh tấn, không lười biếng. Thu nhiếp tâm trong thiền định, không rối loạn. Khéo tu học rộng, xa lìa sự kém hiểu biết. Căn tính lanh lợi, thông minh, diệt trừ sự ngu tối. Đối với chúng sinh giận dữ gây phiền thì luôn tu lòng từ. Bồ-tát Trừ Cái Chướng bạch Phật: "Thưa Thế Tôn! Nếu không đủ mười việc thì có thể sinh về cõi tịnh không?" Phật liền đáp: "Này thiện nam tử! Nếu có thể làm trọn đầy một việc không khuyết thiếu, thì nên biết mười việc đều thanh tịnh. Vì nghĩa ấy nên gọi là đủ mười việc mà được sinh về cõi tịnh. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát có thể sinh về tịnh Phật quốc độ."

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là khi ở trong thai không bị nhơ bẩn. Mười điều ấy là gì? Tạo các hình tượng (Phật). Tháp, chùa của Như Lai nếu có hư hỏng thì trang hoàng sửa sang. Lại lấy bùn thơm trát lên tháp Phật và hình tượng Như Lai. Thường lấy nước thơm tắm rửa (tượng), quét dọn tháp Như Lai cho sạch sẽ. Đối với cha mẹ thì tự thân phụng dưỡng. Đối với hòa thượng, a-xà-lê, người cùng tu phạm hạnh, lòng luôn cung kính cúng dường, không vì tiền của lợi lộc. Đem căn lành này hồi hướng (chuyển công đức của mình đến) cho mọi chúng sinh, nguyện cho họ đều được khi ở trong thai không bị nhơ bẩn. Lòng luôn thiết tha, suy nghĩ như vậy. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát khi ở trong thai không bị nhơ bẩn.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát lại có mười pháp gọi là bỏ nhà xuất gia. Mười điều ấy là gì? Không có gì để hưởng dùng riêng. Chỗ dễ khiến đắm nhiễm thì trọn không gần gũi. Quay lưng với năm dục. Trừ bỏ mọi khát ái (lòng thèm khát đắm luyến). Đối với giới cấm Như Lai đã đặt ra thì trọn không hủy phạm. Ít muốn biết đủ. Quần áo, ăn uống, giường nằm, đồ ngủ chỉ cốt đủ để giữ mạng, trọn không tham lam tích trữ. Đối với năm dục thường sinh lòng sợ hãi. Luôn nhớ nhàm chán xa lìa, tu tập pháp lành. Này thiện nam tử! Đủ mười việc này gọi là Bồ-tát bỏ nhà xuất gia.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video