Thiên 12 — Chương 12 – Điên đảo và chân thật

 Chương thứ mười hai: Điên đảo và chân thật

 "Diệt đế (chân lý về sự hết khổ, tức niết-bàn) không thể nghĩ bàn, vượt ngoài đối tượng nhận biết của tâm thức tất cả chúng sinh, cũng không phải cảnh giới trí tuệ của tất cả A-la-hán (bậc thánh đã dứt phiền não, quả cao nhất của hàng Thanh văn) và Bích-chi-phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không giáo hóa người khác). Ví như người mù bẩm sinh không thấy các màu sắc, trẻ sơ sinh bảy ngày không thấy vầng mặt trời; khổ diệt đế cũng như vậy, không phải đối tượng nhận biết của tâm thức tất cả phàm phu, cũng không phải cảnh giới trí tuệ của nhị thừa (hai hàng Thanh văn và Duyên giác, chỉ cầu tự giải thoát). Thức của phàm phu là hai cái thấy điên đảo; trí của tất cả A-la-hán, Bích-chi-phật thì là thanh tịnh.

 Biên kiến (cái thấy lệch về một bên) là: phàm phu đối với năm thọ ấm (năm nhóm yếu tố hợp thành con người do chấp giữ mà có: sắc là thân thể, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết, hành là ý chí tạo tác, thức là sự hiểu biết phân biệt) khởi ngã kiến (cái thấy cho rằng có một cái ta thật), vọng tưởng (ý nghĩ sai lầm) chấp chặt mà sinh ra hai kiến; đó gọi là biên kiến, tức là thường kiến (cái thấy cho rằng mọi thứ tồn tại mãi) và đoạn kiến (cái thấy cho rằng chết là mất hẳn). Thấy các hành (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành) là vô thường, đó là đoạn kiến, không phải chánh kiến (cái thấy đúng đắn); thấy niết-bàn là thường, đó là thường kiến, không phải chánh kiến.

 Vì cái thấy vọng tưởng nên thấy như vậy: đối với thân và các căn (các giác quan), phân biệt suy nghĩ, thấy pháp hiện tại hư hoại; đối với sự nối tiếp của đời sống thì không thấy, nên khởi đoạn kiến. Vì cái thấy vọng tưởng nên đối với dòng tâm nối tiếp mà ngu tối không hiểu, không biết cảnh giới ý thức trong từng sát-na (khoảnh khắc cực ngắn), nên khởi thường kiến. Cái thấy vọng tưởng này, đối với nghĩa kia, hoặc thái quá hoặc bất cập, khởi tưởng sai khác mà phân biệt, hoặc là đoạn, hoặc là thường. Chúng sinh điên đảo đối với năm thọ ấm: vô thường mà tưởng là thường, khổ mà tưởng là vui, vô ngã (không có cái ta thật) mà tưởng là ngã, không trong sạch mà tưởng là trong sạch.

 Trí thanh tịnh của tất cả A-la-hán, Bích-chi-phật, đối với cảnh giới của nhất thiết trí (trí biết khắp tất cả của Phật) và pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý) của Như Lai (danh hiệu của Phật), xưa nay chưa từng thấy. Hoặc có chúng sinh vì tin lời Phật nên khởi tưởng thường, tưởng vui, tưởng ngã, tưởng trong sạch — đó không phải cái thấy điên đảo, mà gọi là chánh kiến. Vì sao? Vì pháp thân Như Lai là thường ba-la-mật, lạc ba-la-mật, ngã ba-la-mật, tịnh ba-la-mật (thường còn, an vui, cái ta chân thật và trong sạch, đều ở mức hoàn hảo tột cùng — bốn đức của niết-bàn). Đối với pháp thân Phật mà thấy như vậy thì gọi là chánh kiến. Người có chánh kiến là con thật của Phật, sinh từ miệng Phật, sinh từ Chánh pháp (giáo pháp chân chính), do pháp hóa sinh, được thừa hưởng gia tài còn lại của pháp.

 Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính — danh hiệu của Phật), trí thanh tịnh ấy là trí ba-la-mật (trí tuệ ở mức hoàn hảo của riêng họ) của tất cả A-la-hán, Bích-chi-phật. Trí thanh tịnh này tuy gọi là trí thanh tịnh, nhưng đối với diệt đế kia còn không phải là cảnh giới của nó, huống gì là trí tứ y (bốn chỗ nương tựa trong việc học đạo: nương pháp không nương người, nương nghĩa không nương lời, nương trí không nương thức, nương kinh nói nghĩa rốt ráo không nương kinh nói nghĩa chưa rốt ráo). Vì sao? Vì những người mới bước đầu tu tập trong ba thừa (ba cỗ xe: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát), không mê lầm về pháp, đối với nghĩa kia sẽ giác ngộ, sẽ đạt được; vì họ mà Thế Tôn nói bốn chỗ nương. Bạch Thế Tôn, bốn chỗ nương này là pháp thế gian. Bạch Thế Tôn, một chỗ nương là chỗ nương tựa của tất cả, là chỗ nương đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng), cao tột, vượt ngoài thế gian, tức là diệt đế."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video