**Kinh Phấn Tấn Vương Vấn – Quyển hạ**
Kinh Phấn Tấn Vương Vấn (Kinh về những điều Bồ-tát Phấn Tấn Vương hỏi), quyển hạ.
Đời Nguyên Ngụy, vị Bà-la-môn (người thuộc giai cấp tu sĩ, tế lễ ở Ấn Độ) Cù-đàm Bát-nhã-lưu-chi dịch.
Bấy giờ Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài) Phấn Tấn Vương bạch Phật rằng: "Thưa Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật), nếu có pháp (ở đây là chân lý, giáo pháp; cũng chỉ mọi sự vật, hiện tượng) thì có thể có cái thấy pháp; nếu có cái thấy pháp thì có thể thấy Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến, tức bậc đã đạt chân lý) chăng?"
Phật nói: "Có. Vì sao vậy? Này Phấn Tấn Vương (tên vị Bồ-tát, nghĩa là "vua của sự phấn tấn"; phấn tấn là vươn mình vùng dậy thật mạnh như sư tử rũ bờm, ở đây chỉ năng lực siêu việt, tự tại, uy mãnh của Bồ-tát), tướng của sắc (sắc: phần vật chất, thân thể và mọi hình tướng thấy được) không sinh, bản tính của nó cũng không sinh; thấy sắc như vậy tức là thấy Như Lai.
Cũng thế, tướng của thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết, hình dung), hành (những tác ý, hoạt động của tâm) và thức (sự hay biết, phân biệt) đều không sinh, bản tính cũng không sinh; thấy thức như vậy tức là thấy Như Lai.
Giới (những điều răn cấm người tu phải giữ) có tướng hữu vi (do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), nhưng thật ra là vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt); thấy giới như vậy tức là thấy Như Lai.
Tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú vào một đối tượng) bình đẳng thì có cái thấy thanh tịnh.
Cũng như vậy, ta ở chỗ Phật Nhiên Đăng (vị Phật thời quá khứ, đã thụ ký cho Đức Phật Thích-ca sẽ thành Phật) đã được cái thấy thanh tịnh. Ta ở nơi Đức Phật ấy thấy được nhân duyên (các nguyên nhân và điều kiện kết hợp làm cho sự vật sinh ra); nhờ thấy nhân duyên nên thấy được pháp; nhờ thấy pháp nên thấy được Như Lai."
Bồ-tát Phấn Tấn Vương bạch Phật: "Thưa Thế Tôn, từ thời Phật Nhiên Đăng trở về sau, tất cả các Như Lai, Thế Tôn đã thấy các Ngài như thế nào?"
Phật nói: "Này Phấn Tấn Vương, ta đều thấy các Ngài bằng cách phân biệt qua tướng sắc, chứ không phải thấy pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý, không có hình tướng).
Này Phấn Tấn Vương, ta nói cho ông biết, nay ông nên hiểu rõ: từ khi ta mới phát tâm bồ-đề (tâm nguyện cầu đạt giác ngộ hoàn toàn để cứu độ chúng sinh) đến nay, ta không còn thấy Phật nữa, chỉ trừ Phật Nhiên Đăng. Vì sao vậy? Vì không thấy tướng sắc mới là thấy Như Lai một cách thanh tịnh.
Này Phấn Tấn Vương, Bồ-tát nào muốn thấy Phật như vậy thì nên thấy như ta đã thấy Như Lai Nhiên Đăng, tức là nhờ một pháp. Một pháp ấy là gì? Thân của ta thế nào thì thân của Phật Nhiên Đăng cũng thế ấy; thân Phật Nhiên Đăng thế nào thì thân ta cũng vậy. Một thân, một pháp, chứng biết pháp không hai, chứng biết mà không phân biệt. Đó là trí hiểu nhân duyên.
Nếu thấy được nhân duyên thì thấy được pháp; vì thấy pháp nên thấy được Như Lai.
Nếu ở mọi chỗ tâm có khởi sinh, đều chứng được sự diệt mà không nhập Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử), không vướng vào sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, luân hồi mãi không dứt), lại dùng trí phương tiện (trí khéo léo dùng mọi cách thích hợp để giáo hóa chúng sinh) mà thuyết pháp (?). Đó là phấn tấn.
Trí thật đế (trí hiểu rõ chân lý chân thật) ấy là gì? Hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), vào lúc nào thì chạm đến giải thoát (thoát khỏi mọi trói buộc của phiền não và sinh tử), thì đúng vào lúc ấy Bồ-tát cũng đạt đến chỗ ấy mà không chạm vào giải thoát. Đó là phấn tấn.
Hàng Duyên giác (người tự quán xét lý nhân duyên mà giác ngộ, không cần nghe Phật dạy) vào lúc nào thì chạm đến giải thoát, thì đúng vào lúc ấy Bồ-tát cũng đạt đến chỗ ấy mà không chạm vào giải thoát. Đó là phấn tấn.
Trí thật đế là: biết khổ không phải là chân lý, không phải là thật có. Thế nào là trí? Đó là trí biết sự không thật, vì khổ sinh ra từ những điên đảo (cái thấy sai lầm, lộn ngược với sự thật) vô cùng tận. Biết khổ không sinh, rốt ráo không sinh. Nếu biết khổ không sinh như vậy, thì gọi là khổ trí (trí hiểu rõ về khổ).
Thế nào là đoạn tập (dứt bỏ tập, tức nguyên nhân gây ra khổ)? Pháp tập thế nào thì đoạn tập như thế. Thế nào gọi là tập? Vì gom tụ lại nên gọi là tập; đoạn tập một cách bình đẳng. Nếu là tập ở vị lai (tương lai) thì đoạn ở vị lai. Pháp này vốn tự nhiên như vậy; không có một chút pháp nào hoặc sinh ra, hoặc bị đoạn. Ái sử (lòng tham ái, loại phiền não ngầm sai khiến con người) gom tụ thành sự hiện hữu; vì dứt được ái sử ấy nên gọi là đoạn ái.
Thế nào là khổ diệt (sự chấm dứt khổ)? Nếu bản tính của khổ và tập ấy rốt ráo đã diệt, không có pháp nào mất đi hay diệt đi, vì thế gọi là diệt. Nếu diệt mọi tướng phan duyên (tâm bám víu vào đối tượng), thì về nghĩa không còn tương ứng (?). Có pháp gì sinh? Có pháp gì diệt?
Thế nào là đạo (con đường tu hành dẫn đến chấm dứt khổ)? Gọi là có đạo: hoặc thiện, hoặc bất thiện; hoặc hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn dính mắc thế gian), hoặc vô lậu (đã hết phiền não); hoặc nhơ, hoặc không nhơ; hữu vi hay vô vi, đều không thể nắm bắt được. Đó gọi là đạo.
Bình đẳng gọi là đạo, vì mọi pháp đều chân thật. Vắng lặng gọi là đạo, vì đã lìa hết mọi sự nóng bức (của phiền não). Yên ổn gọi là đạo, vì không rời mọi phương tiện thiện. Vô lậu gọi là đạo, vì các lậu (phiền não) đã hết. Không đi gọi là đạo, vì người có cái thấy phân biệt không thể đi được. Dễ đi gọi là đạo, vì người tu hành chân chính đều đi được. Không bỏ gọi là đạo, vì các Như Lai thời quá khứ đều không bỏ. Lìa tướng gọi là đạo, vì có thể dứt trừ mọi nghi ngờ. Nếu đối với đạo này không rơi vào chỗ phân hai, thì mới được gọi là đạo.
Nếu hiểu được nghĩa của Tứ đế (bốn chân lý: khổ, tập là nguyên nhân của khổ, diệt là sự hết khổ, đạo là con đường dẫn đến hết khổ) như vậy, thì gọi là trí thật đế. Đối với bốn đế này, dù có nguyện của Thanh văn thừa (cỗ xe, tức con đường tu của hàng Thanh văn), nguyện của Duyên giác thừa, mà Bồ-tát không sinh lòng mong cầu nguyện của hai thừa ấy, thì mới được gọi là thật trí phấn tấn.
Lại nữa, này Phấn Tấn Vương, trí phấn tấn là: biết Thanh văn thừa mà không nắm lấy, không dừng ở đó; biết Duyên giác thừa mà không nắm lấy, không dừng ở đó. Đó là trí phấn tấn.
Lại nữa, này Phấn Tấn Vương, trí phấn tấn là: dùng một tâm mà biết khắp tâm của tất cả chúng sinh, dùng một thể tâm mà biết khắp thể tâm của tất cả chúng sinh, và tâm cùng trí không trở thành hai tâm xoay chuyển khác nhau. Đó là trí phấn tấn.
Lại nữa, này Phấn Tấn Vương, trí phấn tấn là: biết và thấy quá khứ không bị ngăn che, không bị trở ngại, mà đối với quá khứ tâm cũng không xoay chuyển theo; biết và thấy tương lai không bị ngăn che, không bị trở ngại, mà đối với tương lai và quá khứ tâm cũng không xoay chuyển theo; biết và thấy hiện tại không bị ngăn che, không bị trở ngại, mà đối với quá khứ, tương lai, hiện tại tâm không hý luận (bàn luận, suy diễn vô ích, xa rời sự thật). Đó là trí phấn tấn.
Lại nữa, này Phấn Tấn Vương, trí phấn tấn là: dù có tận trí (trí biết rõ phiền não của mình đã dứt hết) mà vẫn biết rằng việc làm thiện căn (gốc rễ của điều lành) không có tận; dù có vô sinh trí (trí biết rõ phiền não sẽ không sinh lại nữa) mà vẫn biết rõ về tập. Đó là trí phấn tấn.
Lại nữa, này Phấn Tấn Vương, trí phấn tấn là: dù tất cả các pháp rốt ráo vắng lặng, dù biết tất cả các pháp không do nhân duyên nào khác, nhưng nhờ sức trí tuệ mà không nhận lấy Niết-bàn, vì muốn làm cho các chúng sinh được thuần thục (chín muồi căn lành, đủ sức giác ngộ). Đó là trí phấn tấn của Bồ-tát.
Như vậy, này Phấn Tấn Vương, Bồ-tát nào muốn dùng trí phấn tấn này mà phấn tấn, thì phải khéo làm những việc của trí, chớ làm mạn nghiệp (những việc làm xuất phát từ lòng kiêu mạn, chấp có cái "ta").
Thế nào là mạn nghiệp? Mọi hoạt động của ý đều là mạn nghiệp. Mọi hoạt động của thức đều là mạn nghiệp. Mọi hoạt động của tâm đều là mạn nghiệp. Mọi sự ưa thích làm điều thiện, mọi sự bố thí (đem của cải, sức lực, lời dạy giúp người) mà rơi vào chấp thấy, đều là mạn nghiệp. Mọi sự giữ giới mà rơi vào tưởng chấp, đều là mạn nghiệp. Mọi sự nhẫn nhục mà dựa vào ý niệm mình và người, đều là mạn nghiệp. Mọi sự tinh tấn (siêng năng tu tập không lười biếng) mà khởi tâm phân biệt, đều là mạn nghiệp. Mọi sự phân biệt về thân (?) và về bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thực tướng của mọi pháp) cũng vậy, đều là mạn nghiệp. Mọi sự khởi lên ngã mạn (cho mình là hơn, chấp có cái "ta") đều là mạn nghiệp.
Nghĩ "ta là Bồ-tát", đó là mạn nghiệp. Nghĩ "ta là Bồ-tát đang ở địa vị này", đó là mạn nghiệp. Nghĩ "ta có thể làm cho dòng giống Phật, dòng giống Pháp, dòng giống Tăng (đoàn thể người xuất gia tu hành) không bị dứt", đó là mạn nghiệp. Nghĩ "ta làm việc lợi ích cho chúng sinh", đó là mạn nghiệp. Nghĩ "chúng sinh chưa được độ (đưa qua bờ khổ) ta làm cho được độ, ai chưa giải thoát ta làm cho giải thoát, ai chưa được an ủi ta có thể an ủi, ai chưa Niết-bàn ta làm cho được Niết-bàn", đó là mạn nghiệp.
Nghĩ "ta bố thí, ta giữ giới, ta nhẫn nhục, ta tinh tấn, ta thiền định, ta có trí tuệ", đó là mạn nghiệp. Nghĩ "ta thực hành tâm từ (thương yêu, ban vui cho người), ta thực hành tâm bi (xót thương, cứu khổ cho người), ta thực hành tâm hỷ (vui theo niềm vui của người), ta thực hành tâm xả (buông bỏ, không thiên vị, không vướng mắc)", đó là mạn nghiệp. Nghĩ "ta sống ít ham muốn, ta biết đủ, ta sống xa lìa, ta không nhiễm đắm", đó là mạn nghiệp. Nghĩ "ta tu hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, ăn mặc ở hết sức đơn sơ để dứt lòng tham), ta tu hành chân chính nơi vắng vẻ" mà ghi nhớ phân biệt, đó là mạn nghiệp.
Nghĩ "ta tu hạnh không (quán mọi pháp đều không có tự tính), ta tu hạnh vô tướng (quán mọi pháp không có hình tướng cố định để bám víu), ta tu hạnh vô nguyện (không còn mong cầu gì)", đó là mạn nghiệp. Nghĩ "ta có thể nói lời thật, ta có thể nói lời chân, ta làm đúng như lời mình nói" mà ghi nhớ phân biệt, đó là mạn nghiệp. Nghĩ "ta đã vượt qua nghiệp ma, vượt khỏi lưới bẫy của bốn ma (bốn thứ phá hoại người tu: ma phiền não, ma ngũ uẩn tức thân tâm, ma chết, ma trời), dứt mọi tà kiến, ta tu hạnh nhẫn" mà ghi nhớ phân biệt, đó là nghiệp của tâm ý. Những điều như thế, ở đây chỉ nói tóm lược.
Nghĩ "ta giác ngộ bồ-đề (giác ngộ hoàn toàn), ta chuyển bánh xe pháp (thuyết giảng giáo pháp), ta làm cho chúng sinh được giải thoát rồi sau đó mới nhập Niết-bàn vô dư (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân và phiền não)" mà ghi nhớ phân biệt, đó là nghiệp của tâm ý. Này Phấn Tấn Vương, mọi hoạt động của tâm, khởi tâm mà làm, mà nói, đều là mạn nghiệp.
Này Phấn Tấn Vương, thế nào là trí nghiệp (việc làm của trí tuệ)? Ở nơi mà tâm, ý, ý thức không còn xoay chuyển hoạt động, đó là trí nghiệp. Bồ-tát luôn làm trí nghiệp như vậy.
Bồ-tát luôn làm trí nghiệp như thế nào? Bồ-tát luôn làm hai việc. Hai việc ấy là: làm cho chúng sinh thuần thục, và nhiếp thủ chánh pháp (gìn giữ, thâu nhận giáo pháp chân chính).
Bồ-tát làm cho chúng sinh thuần thục như thế nào? Đó là dùng trí của chính mình mà biết để làm cho chúng sinh thuần thục. Tự dùng trí mà biết, tức là tự mình an trú trong sự lìa kiêu mạn. Tự biết như vậy, dù ở bất cứ nơi đâu, tự an trú trong sự xa lìa mà biết, không bằng ý, không bằng thức. Bồ-tát như vậy là không bằng ý, không bằng thức. Bồ-tát làm cho chúng sinh thuần thục như vậy.
Bồ-tát nhiếp thủ chánh pháp như thế nào? Nếu Bồ-tát đối với tất cả các pháp đều không nắm giữ, đó chính là Bồ-tát nhiếp thủ chánh pháp.
Không nắm giữ sắc, đó là nhiếp thủ chánh pháp. Cũng vậy, không nắm giữ thọ, tưởng, hành, thức, đó là nhiếp thủ chánh pháp. Theo thứ lớp như thế, không nắm giữ giới (ở đây là mười tám giới: các yếu tố cấu thành sự nhận biết, gồm giác quan, đối tượng và thức), đó là nhiếp thủ chánh pháp. Không nắm giữ nhập (mười hai nhập: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng), đó là nhiếp thủ chánh pháp. Không nắm giữ pháp thiện, pháp bất thiện, đó là nhiếp thủ chánh pháp. Không nắm giữ sạch hay nhơ, hữu lậu hay vô lậu, hữu vi hay vô vi, pháp thế gian hay pháp xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian); không nắm giữ như vậy, đó là nhiếp thủ chánh pháp. Không nắm giữ tướng bố thí, đó là nhiếp thủ chánh pháp. Không nắm giữ giới, nhẫn, tinh tấn, thiền, đó là nhiếp thủ chánh pháp.
Vì sao vậy? Vì mọi sự sinh khởi từ phan duyên đều có tướng sinh ra; cái ấy không phải pháp, không phải luật (giới luật), không phải nhiếp thủ chánh pháp. Vì sao vậy? Vì Như Lai Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính) là vô tướng, vô ngại; Ngài không thể dùng tướng phan duyên mà nắm bắt được.
Bồ-tát nếu biết được việc làm như thế, thì gọi là trí. Nếu dùng trí này mà làm việc của trí, thì trí ấy không bao giờ cùng tận (?).
Này Phấn Tấn Vương, thế nào là tuệ phấn tấn? Đó là vì phân tích pháp theo từng phần, theo từng câu mà đạt được bốn vô ngại (bốn khả năng hiểu biết và diễn đạt thông suốt không trở ngại). Bốn ấy là gì? Một là nghĩa vô ngại (thông suốt không trở ngại về ý nghĩa); hai là pháp vô ngại (thông suốt về giáo pháp); ba là từ vô ngại (thông suốt về ngôn ngữ, lời lẽ); bốn là lạc thuyết vô ngại (ưa thích và có tài thuyết giảng không trở ngại).
Nghĩa vô ngại là: đối với mọi con chữ chỉ lấy nghĩa mà không chấp vào chữ. Nói là nghĩa, tức là biết đúng nghĩa của tất cả các pháp. Lại nữa, nghĩa là nghĩa không thể nói ra được. Đối với mọi thứ chữ đều không quên, biết rõ âm thanh trước sau, đó gọi là nghĩa. Không chấp vào lời nói, nên được thuận theo nghĩa. Nếu có thể làm cho lời và nghĩa bình đẳng như vậy, thì thuận theo nghĩa. Nếu biết như vậy thì gọi là nghĩa vô ngại. Vì đối với mọi nghĩa đều không trở ngại, nên gọi là nghĩa vô ngại.
Pháp vô ngại là: thuận theo pháp, không thuận theo phi pháp (điều trái với chánh pháp). Người thuận theo pháp thì không nghĩ đến phi pháp. Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp ấy đều lìa trí hiểu theo tên gọi, chữ nghĩa.
Pháp vô ngại là: dù là thừa hay là pháp, không nói pháp khác với pháp; đối với tướng của pháp giới (toàn thể mọi pháp, xét theo bản tính chân thật của chúng) không phá hoại pháp giới. Vì sao vậy? Vì pháp giới chỉ có một tướng, đó là vô tướng. Người ấy dùng lời nói về pháp nơi đâu, thì người nghe được lời ấy rồi, hiểu âm vang ấy là bình đẳng, thuận theo mà tin hiểu; tin rằng lời nói pháp và pháp giới là bình đẳng. Biết theo lối thế tục mà không chấp đắm. Vì những nghĩa này, nên gọi là pháp vô ngại.
Từ vô ngại là: biết các thứ chữ viết và ngôn ngữ. Có trí biết chữ viết và ngôn ngữ của rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần có sức mạnh, đi nhanh), càn-thát-bà (thần âm nhạc của trời), a-tu-la (loài thần hay hiếu chiến, hay ganh ghét với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát của trời), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và loài phi nhân (không phải người). Có trí biết chữ viết và ngôn ngữ của Thích-đề-hoàn-nhân (tức trời Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) và của chủ cõi Phạm thiên (cõi trời thanh tịnh, không còn dục vọng).
Lời nói một nghĩa hay nhiều nghĩa, lời nói tóm lược hay rộng rãi, lời nói của nữ, của nam, lời nói trong cung cấm, lời nói thời quá khứ, lời nói thời vị lai, lời nói thời hiện tại, tất cả đều biết đúng theo chữ viết, ngôn ngữ ấy. Nếu dùng chữ và lời làm cho chúng sinh khác hiểu được theo ý mình, nói như vậy bằng lời của mình hay lời của người, thì bên này bên kia đều không ngăn ngại nhau, cũng không chấp đắm.
Vì sao vậy? Vì biết tất cả các pháp không có chữ, không có lời. Người ấy nghĩ thế này: chữ và lời là gì? Nếu nói pháp gì, thì pháp ấy không có trong chữ và lời, nên không thể nắm bắt, cũng không thể nói ra. Lại nữa, chữ và lời ấy không có trong pháp, nên không thể nắm bắt, cũng không thể nói ra. Nếu nói chữ và lời, thì chữ và lời ấy không có âm thanh. Nếu thật sự có lời nói ấy, thì lời nói về pháp thiện, lời nói về pháp ác cũng không thể nắm bắt được. Nên biết rằng lời nói này không ở trong pháp.
Từ vô ngại là: đối với tất cả các pháp đều không ngăn ngại, các pháp không vận hành. Vì sao vậy? Vì pháp không vận hành nên tất cả các pháp rốt ráo không vận hành. Biết như vậy rồi đem nói cho người khác, dạy cho người khác biết, thì gọi là từ vô ngại.
Thế nào gọi là lạc thuyết vô ngại? Đó là đối với mọi lời nói đều ưa thích nói, đối với mọi âm thanh đều ưa thích nói, đối với mọi tên gọi đều ưa thích nói. Ưa thích nói như thế nào? Ưa thích nói về nghĩa, ưa thích nói về pháp, ưa thích nói về chân, ưa thích nói về thật.
Nếu có chúng sinh tin hiểu qua lời và âm của tu-đa-la (phần kinh văn trường hàng, tức văn xuôi ghi lời Phật dạy), thì vì chúng sinh ấy mà ưa thích nói bằng âm vang của tu-đa-la. Nếu tin hiểu qua lời và âm của kỳ-dạ (phần kệ tụng lặp lại ý của đoạn văn xuôi trước đó), thì vì họ mà ưa thích nói bằng âm vang của kỳ-dạ. Cũng như vậy với già-đà (kệ tụng đứng riêng, không lặp lại văn xuôi), hòa-già-la-na (lời Phật thụ ký, báo trước việc thành Phật), ưu-đà-na (lời Phật tự nói ra mà không ai hỏi), ni-đà-na (những duyên khởi, lý do Phật thuyết kinh hoặc chế giới), a-ba-đà-na (những thí dụ, ví von), y-đế-viết-đa-già (chuyện về quá khứ của các đệ tử), xà-đa-ca (chuyện tiền thân của Phật), bùi-phất-lược (kinh nói nghĩa lý rộng lớn, phương quảng), a-phù-đà-đạt-ma (kinh nói những việc kỳ lạ, chưa từng có). Nếu có ai tin hiểu qua lời và âm của bùi-phất-lược, a-phù-đà-đạt-ma, thì vì họ mà ưa thích nói bằng âm vang của bùi-phất-lược, a-phù-đà-đạt-ma. Nếu ai tin hiểu qua lời và âm của "tiền tu" (?), thì vì họ mà ưa thích nói bằng âm vang của "tiền tu".
Ưa thích nói theo các căn (khả năng, năng lực tinh thần) của tất cả chúng sinh: với người có lòng tin thì ưa thích nói về tín căn (năng lực của lòng tin); với người tinh tấn thì ưa thích nói về tấn căn (năng lực của sự siêng năng); với người có chánh niệm thì ưa thích nói về niệm căn (năng lực ghi nhớ, tỉnh giác); với người có định thì ưa thích nói về định căn (năng lực tập trung tâm ý); với người có tuệ thì ưa thích nói về tuệ căn (năng lực trí tuệ). Cứ như vậy nói rộng về tất cả các căn.
Có hai vạn một nghìn căn mà Bồ-tát ưa thích nói. Căn của những người thiên về tham dục có tám vạn bốn nghìn, là chỗ Như Lai biết; tất cả các căn ấy Như Lai đều ưa thích nói; Bồ-tát thuận theo mà ưa thích nói tương tự, tất cả các căn ấy là hai vạn một nghìn. Căn của những người thiên về sân hận (nóng giận) có tám vạn bốn nghìn, là chỗ Như Lai biết; tất cả các căn ấy Như Lai đều ưa thích nói; Bồ-tát thuận theo mà ưa thích nói tương tự, tất cả các căn ấy là hai vạn một nghìn. Căn của những người thiên về si mê có tám vạn bốn nghìn, là chỗ Như Lai biết; tất cả các căn ấy Như Lai đều ưa thích nói; Bồ-tát thuận theo mà ưa thích nói tương tự, tất cả các căn ấy là hai vạn một nghìn. Căn của những người có cả ba thứ ngang nhau có tám vạn bốn nghìn, là chỗ Như Lai biết; tất cả các căn ấy Như Lai đều ưa thích nói; Bồ-tát thuận theo mà ưa thích nói tương tự, tất cả các căn ấy là hai vạn một nghìn. Như vậy gọi là lạc thuyết vô ngại.
Này Phấn Tấn Vương, nghĩa vô ngại, pháp vô ngại, từ vô ngại, lạc thuyết vô ngại ấy, tất cả đều lấy tuệ làm gốc, nương vào tuệ mà đứng vững, theo tuệ mà vận hành. Bồ-tát nương vào tuệ mà đối với những điều này và các thứ phấn tấn khác đều phấn tấn được.
Lại nữa, này Phấn Tấn Vương, tuệ lấy gì làm gốc? Tuệ nương vào đâu mà đứng vững? Tuệ theo gì mà vận hành? Này Phấn Tấn Vương, nghe (nghe giáo pháp) là gốc của tuệ; tuệ nương vào nghe mà đứng vững; tuệ theo nghe mà vận hành.
Lại nữa, này Phấn Tấn Vương, nghe lấy gì làm gốc? Nương vào đâu mà đứng vững? Theo gì mà vận hành? Này Phấn Tấn Vương, thiện tri thức (người bạn tốt, bậc thầy hiền dẫn dắt mình trên đường tu) là gốc của nghe; nghe nương vào thiện tri thức mà đứng vững; nghe thuận theo thiện tri thức mà vận hành.
Lại nữa, này Phấn Tấn Vương, thiện tri thức ấy lấy gì làm gốc? Nương vào đâu mà đứng vững? Thuận theo gì mà vận hành? Này Phấn Tấn Vương, thiện tri thức lấy lòng kính trọng làm gốc, nương vào lòng kính trọng mà đứng vững, theo lòng kính trọng mà vận hành.
Lại nữa, này Phấn Tấn Vương, lòng kính trọng ấy lấy gì làm gốc? Nương vào đâu mà đứng vững? Thuận theo gì mà vận hành? Này Phấn Tấn Vương, lòng kính trọng ấy lấy thâm tâm (tấm lòng sâu xa, chân thành) làm gốc, nương vào thâm tâm mà đứng vững, theo thâm tâm mà vận hành.
Lại nữa, này Phấn Tấn Vương, thâm tâm ấy lấy gì làm gốc? Nương vào đâu mà đứng vững? Thuận theo gì mà vận hành? Này Phấn Tấn Vương, thâm tâm ấy lấy sự không dua nịnh làm gốc, nương vào sự không dua nịnh mà đứng vững, theo sự không dua nịnh mà vận hành.
Lại nữa, này Phấn Tấn Vương, sự không dua nịnh ấy lấy gì làm gốc? Nương vào đâu mà đứng vững? Thuận theo gì mà vận hành? Này Phấn Tấn Vương, sự không dua nịnh ấy lấy đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho tất cả chúng sinh) làm gốc, nương vào đại bi mà đứng vững, theo đại bi mà vận hành.
Lại nữa, này Phấn Tấn Vương, đại bi ấy lấy gì làm gốc? Nương vào đâu mà đứng vững? Thuận theo gì mà vận hành? Này Phấn Tấn Vương, tất cả chúng sinh là gốc của đại bi; đại bi nương vào tất cả chúng sinh mà đứng vững, thuận theo tất cả chúng sinh mà vận hành. Vì sao vậy? Này Phấn Tấn Vương, vì Bồ-tát muốn làm cho tất cả chúng sinh được giải thoát, nên phát khởi đại bi và tâm cầu nhất thiết trí (trí biết hết thảy mọi sự, tức trí tuệ của Phật).
Này Phấn Tấn Vương, đây là tuệ phấn tấn. Bồ-tát phát khởi được pháp môn (cửa ngõ đi vào giáo pháp, tức một phương pháp tu hành) này rồi, thì dù trong một kiếp (một khoảng thời gian cực kỳ dài) hay phần còn lại của một kiếp, nói ra đủ các pháp khác nhau mà không có pháp nào làm trở ngại.
Muốn cho chúng sinh không thấy thân mình mà vẫn nói pháp cho họ, thì tùy ý làm được ngay. Muốn cho tất cả chân lông trên thân mình đều phát ra tiếng thuyết pháp, thì tùy ý làm được ngay. Tùy theo thâm tâm tu hành của chúng sinh mà thuyết pháp cho họ với tài biện luận và lòng ưa thích nói; tùy theo hình sắc thân thể của chúng sinh mà hiện ra thân giống như vậy để thuyết pháp cho họ. Người khác đến tranh cãi cũng không thể phá đổ được.
Những điều mà các ngoại đạo (người theo các tôn giáo, học thuyết ngoài Phật giáo) có ngũ thông (năm thứ thần thông: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa tự tại) biết được: các bài chú, sự đọc tụng, trí thức về các bộ luận; trí thức về kinh Vệ-đà (bộ kinh thánh cổ của Bà-la-môn giáo) và đủ thứ ngôn luận; trí biết về mặt trăng, mặt trời, tinh tú; trí biết về âm dương; hoặc những điềm mộng; hoặc lúc đất rung động; các bài chú Đà-tì-la (?) và đủ thứ phương thuật; tiếng nói của quạ và các loài chim; dùng sức chú thuật làm cho hươu nai và các loài vật quây tụ lại một chỗ mà không đi được; dùng chú sai khiến rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà...; hoặc tướng mạo của vua, của hươu nai (?), của người khác; tướng được mùa, tướng mất mùa; tướng vận hành của các vì sao. Tất cả những điều ấy Bồ-tát đều biết.
Lại biết đủ thứ tài nghề của thế gian: chữ viết, ấn triện, phép đếm, phép tính, tất cả đều hiểu biết. Tiếng ca, tiếng nhạc, tiếng đánh chũm chọe..., những chỗ nhịp phách, tất cả đều biết. Những người Bà-la-môn ngoại đạo kia, cùng mọi dòng giống thấp kém như thế, đều không thể giảng nói được những điều này; còn Bồ-tát thì tất cả đều hiện tiền có được. Bồ-tát có trí tuệ có thể chỉ bày tất cả những pháp này cho người khác, đối với tất cả đều hiểu rõ.
Bồ-tát như vậy biết rõ chú thuật và chất độc, biết chỗ dùng chú và chất độc, biết đủ thứ ngôn luận. Tất cả những điều ấy Bồ-tát đều biết mà không gây rối loạn, làm cho tất cả chúng sinh không tin rằng những điều ấy là chánh đạo (con đường chân chính).
Này Phấn Tấn Vương, Bồ-tát có tuệ phấn tấn như vậy, nên khi nghìn vạn vị Phạm thiên (vị trời ở cõi Phạm thiên) cùng ngồi, cùng ở, cùng nói chuyện, thấy nhau, đem sắc tướng ra so với nhau, đem lời nói ra so với nhau, thì Bồ-tát với các sắc xanh..., với uy đức và ánh sáng đều hơn hẳn các vị Phạm thiên ấy, mà đối với cảnh giới của Phạm thiên tâm Bồ-tát không mong cầu. Như vậy các vị Phạm thiên đến chỗ Bồ-tát đều sinh lòng kính trọng.
Cũng như vậy, ở trong tất cả cung điện của chư thiên, Bồ-tát đều hiện sự tự tại; nhưng Bồ-tát đối với những nơi ấy không sinh lòng mong cầu, không sinh lòng tham đắm, mà sinh ý tưởng vô thường (không bền chắc, luôn đổi thay), ý tưởng khổ, ý tưởng vô ngã (không có cái "ta" thật sự). Bồ-tát như vậy thuận theo tất cả chúng sinh để làm cho họ giải thoát. Này Phấn Tấn Vương, đây là tuệ phấn tấn.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, vị Bồ-tát ấy dùng tuệ phấn tấn, ở cõi của ma (loài chuyên phá hoại sự tu hành) hóa làm cung điện, đẹp hơn cung điện của ma gấp trăm nghìn lần, khiến cho các ma đối với cung điện đẹp hơn ấy sinh lòng mong muốn tham đắm. Khi đã sinh lòng tham đắm thì tâm liền lìa kiêu mạn. Khi đã lìa kiêu mạn rồi, Bồ-tát khiến họ an trú nơi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật), sau đó mới nói cho họ pháp vô thường.
Này Phấn Tấn Vương, vị Bồ-tát có trí tuệ ấy đi đến khắp mọi nơi, nên biết như vậy.
Nhờ tuệ ấy, mà mọi việc như bố thí, nhận lãnh, phát nguyện... đều nên biết như vậy. Nhờ tuệ ấy, mà tự mình giữ giới, khiến người khác giữ giới, dùng sự giữ giới ấy mà nguyện cầu bồ-đề, nên biết như vậy. Nhờ tuệ ấy, mà tự mình tu nhẫn, khiến người khác tu nhẫn, dùng sự tu nhẫn ấy mà nguyện cầu bồ-đề, nên biết như vậy. Nhờ tuệ ấy, mà tự mình tinh tấn, khiến người khác tinh tấn, dùng sự tinh tấn ấy mà nguyện cầu bồ-đề, nên biết như vậy. Nhờ tuệ ấy, mà tự mình nhập thiền và tam-ma-bạt-đề (trạng thái định sâu, tâm thân an hòa bình đẳng), khiến người khác nhập thiền và tam-ma-bạt-đề, dùng sự nhập thiền và tam-ma-bạt-đề ấy mà nguyện cầu bồ-đề, nên biết như vậy. Nhờ tuệ ấy, mà tự mình thâu nhận giáo pháp, hoặc nói cho người khác, đúng như điều đã nghe mà quán xét, nên biết như vậy. Nhờ tuệ ấy, mà mọi sự đi lại, mọi oai nghi (cử chỉ đi đứng nằm ngồi đúng phép), mọi sự buông bỏ, nên biết như vậy.
Bồ-tát có trí tuệ nhờ sức tuệ nên có đủ mọi sức mạnh thiện. Bồ-tát có trí tuệ nhờ tuệ tự tại nên được mọi của báu. Bồ-tát có trí tuệ nhờ tuệ phấn tấn nên đối với mọi pháp đều được sự phấn tấn thù thắng. Bồ-tát có trí tuệ nhờ nắm giữ sức tuệ nên được sự trang nghiêm giống như sự trang nghiêm của Phật. Bồ-tát có trí tuệ đối với tất cả các pháp đều thuận theo mà làm, không cần dụng công (không phải cố gắng gắng sức).
Này Phấn Tấn Vương, ví như người đời bắn mũi tên lên trên, khi đà sức đã hết thì tự nhiên rơi xuống, cho đến chạm đất mà không cần dụng công. Này Phấn Tấn Vương, Bồ-tát có trí tuệ cũng như vậy: dùng đà sức của tuệ bắn mũi tên nguyện mà không cần dụng công, tự nhiên rơi xuống mặt đất của mọi pháp thiện, tức là đất đạo tràng (nơi chứng đạo thành Phật), mà thị hiện sức tuệ.
Lại có sức gì nữa? Nhờ sức tuệ, tay phải có thể làm rung động các thế giới của chư Phật nhiều như số cát sông Hằng. Nhờ sức tuệ, mà thắng được quyến thuộc (bè đảng, tùy tùng) của ma, thắng được sự trang nghiêm của ma, cho đến đạt được mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) thuộc về bồ-đề.
Thế nào là lực? Là người khác không thắng nổi, tức là trời, người, a-tu-la và cả thế gian đều không thể phá hoại.
Này Phấn Tấn Vương, đây là giới, thông (thần thông, năng lực siêu phàm), trí, tuệ phấn tấn. Này Phấn Tấn Vương, giới, thông, trí, tuệ phấn tấn như vậy, những chúng sinh không trồng thiện căn thì tai không được nghe. Này Phấn Tấn Vương, nếu người nào được nghe pháp môn này mà tâm vui mừng, thì người ấy đối với sự phấn tấn này có thể phấn tấn được. Vì sao vậy? Vì sự phấn tấn như vậy, tất cả hàng Thanh văn và Duyên giác đều không có.
Những điều Bồ-tát Phấn Tấn Vương hỏi, Thế Tôn đã nói xong như vậy. Phấn Tấn Vương nghe rồi lòng sinh vui mừng, chắp tay hướng về Phật, một lòng chiêm ngưỡng, mắt không rời giây phút nào, mà nói rằng: "Nguyện cho tất cả chúng sinh đều dùng bốn thứ phấn tấn như thế này mà phấn tấn, giống như sự phấn tấn của Như Lai, Ứng Cúng (bậc xứng đáng được cúng dường), Chánh Biến Tri (bậc hiểu biết chân chính và trọn khắp)."
Bấy giờ, Thế Tôn ở trước mặt Bồ-tát Phấn Tấn Vương hiện ra những đóa hoa vi diệu đủ các màu sắc, đủ các mùi thơm, với lá đẹp và hoa nở rộ. Khi ấy vị Bồ-tát liền lấy những hoa ấy rải lên Như Lai và tất cả các Bồ-tát trong pháp hội. Rải xong, trong pháp hội, hoa rơi trúng chỗ nào thì chỗ ấy đều được trang nghiêm bằng sắc vàng, cả hội chúng đều thấy.
Trăm nghìn vị trời ở trong hư không thấy vậy rồi, tất cả đồng thanh nói rằng: "Thưa Thế Tôn, nếu có người tin hiểu sự phấn tấn như thế này, tin hiểu rồi có thể phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì người ấy được dùng sự trang nghiêm của Phật mà tự trang nghiêm. Vì sao vậy? Vì tất cả những sự phấn tấn như thế đều thuận theo tâm nhất thiết trí. Lại nữa, thưa Thế Tôn, những ai chưa phát tâm bồ-đề thì ở đâu mà được nghe pháp môn phấn tấn không thể nghĩ bàn như thế này?"
Bấy giờ, Thế Tôn khen các vị thiên tử (con trời, tức các vị trời) trong hư không rằng: "Lành thay, lành thay!" Khen lành thay rồi, Ngài bảo vị đại Bồ-tát Phấn Tấn Vương rằng:
"Này Phấn Tấn Vương, ta nhớ thời quá khứ, trước Như Lai Nhiên Đăng, trước đó nữa có vị Như Lai thứ bảy, tên là Phổ Vô Cấu Tịnh Quang Minh Vương. Đức Như Lai ấy đã giảng rộng pháp môn phấn tấn như thế này. Khi ấy có vị Bồ-tát tên là Cụ Cảnh Giới, đem pháp môn này hỏi Đức Như Lai ấy. Như Lai giảng pháp môn này xong, có tám nghìn chúng sinh được sự phấn tấn này, lại còn được vô sinh pháp nhẫn (sự chứng hiểu và an trụ vững chắc vào chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt). Ba vạn hai nghìn chúng sinh trong pháp hội, tất cả đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Ta lúc ấy được sự phấn tấn này; về sau lại ở chỗ Phật Nhiên Đăng mà đầy đủ bồ-đề.
Như vậy, này Phấn Tấn Vương, sau khi ta nhập Niết-bàn, nếu có ai nghe được pháp môn này, người ấy vì muốn cầu tâm bồ-đề, nhất định sẽ mau được vô sinh pháp nhẫn."
Khi nói pháp môn phấn tấn này, ba vạn hai nghìn chúng sinh trong pháp hội, gồm chư thiên và loài người, tất cả đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Các vị thiên tử ấy rưới xuống đủ thứ hoa, cùng trăm nghìn thứ nhạc trời để cúng dường (dâng lễ vật tỏ lòng tôn kính) Như Lai. Nhờ sức thần của Phật, trong tiếng nhạc ấy phát ra tiếng vi diệu nói rằng: "Nếu có chúng sinh có tâm tin hiểu thù thắng, các căn mạnh mẽ sắc bén, tin hiểu Phật pháp, thành tựu hạnh trí tuệ, được thiện tri thức nâng đỡ, đời trước đã trồng thiện căn, có lòng đại bi thương xót tất cả chúng sinh, thì mới được nghe pháp môn như thế này; nghe rồi tin hiểu, thọ trì (nhận lãnh và giữ gìn), đọc tụng."
Bấy giờ, Bồ-tát Phấn Tấn Vương bạch Phật rằng: "Thưa Thế Tôn, mười lực của Như Lai, bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp giữa đại chúng), bốn vô ngại trí, và mười tám pháp bất cộng (mười tám đức tính riêng có, không chung với người khác) của Phật, đó là những gì Thế Tôn có. Vậy mười lực như thế, Bồ-tát có không? Bốn vô sở úy này, Bồ-tát có không? Mười tám pháp bất cộng như thế, Bồ-tát có không?"
Phật nói: "Đều có. Này Phấn Tấn Vương, tất cả Bồ-tát khi ở địa thứ tám (địa: các bậc tu chứng của Bồ-tát, gồm mười bậc), làm xong các việc thì mới được địa thứ chín; tức là có đủ tài biện luận, được bất thoái nhẫn (sự an trụ vững chắc không bao giờ thối lui), nắm được phương tiện thiện và tuệ ba-la-mật (trí tuệ hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ). Này Phấn Tấn Vương, Bồ-tát như vậy đầy đủ mười lực, bốn vô sở úy, thành tựu mười tám pháp bất cộng, thì mới được địa thứ chín.
Này Phấn Tấn Vương, thế nào là mười lực của Bồ-tát?
Một là: phát khởi tâm nhất thiết trí, thâm tâm bền chắc, lòng đại từ đầy đủ; đó là sức không bỏ rơi tất cả chúng sinh.
Hai là: không cầu mọi thứ tiền của, lợi lộc, sự cúng dường, tiếng tăm; đó là sức không ham thích những điều hiếm có của thế gian.
Ba là: tâm đại bi đầy đủ, đối với tất cả Phật pháp tin hiểu một cách thanh tịnh; đó là sức đạt đến chỗ rốt ráo của pháp.
Bốn là: siêng năng không sinh lười biếng, tinh tấn tăng thêm mãi; đó là sức không rời chánh niệm trong mọi oai nghi và việc làm.
Năm là: an trụ bất động trong tam-muội, xa lìa hai bên cực đoan, thuận theo pháp nhân duyên; đó là sức làm cho mọi sự chấp thấy và hành động đều lắng yên.
Sáu là: Bồ-tát vì đã diệt hết mọi sự phân biệt và không phân biệt, mọi hý luận và lưới nghi ngờ; đó là sức đầy đủ bát-nhã ba-la-mật.
Bảy là: làm cho tất cả chúng sinh thuần thục, nhận lấy vô lượng đời sinh tử mà vẫn chưa cho là đủ, thâu nhận tất cả thiện căn của thế gian, tin hiểu sinh tử của thế gian như giấc mộng; đó là sức không mệt mỏi chán nản ở trong sinh tử.
Tám là: Bồ-tát quán xét pháp tính (bản tính chân thật của các pháp) vốn không có chúng sinh, bản tính không có thọ mạng, không có phú-già-la (cá thể con người được chấp là có thật, luân hồi qua các đời); tin hiểu các pháp không sinh, không xuất hiện; có thể tin hiểu các pháp luân chuyển là không sinh; đó là sức nhẫn đối với sự không sinh của tất cả các pháp luân chuyển.
Chín là: đi vào các cửa giải thoát quán không, vô tướng, vô nguyện; đối với Thanh văn thừa, Duyên giác thừa có sự giải thoát và giải thoát tri kiến (sự thấy biết rằng mình đã giải thoát); đó là sức của cửa giải thoát.
Mười là: Bồ-tát đối với pháp rất sâu xa có thể tự mình biết rõ, quán xét tâm và hành vi của tất cả chúng sinh, biết mà không bị chướng ngại; đó là sức đầy đủ.
Này Phấn Tấn Vương, đó là mười lực của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, thế nào là bốn vô sở úy của Bồ-tát?
Một là: Bồ-tát nghe điều gì cũng nhớ giữ được, được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ không quên mọi giáo pháp), ghi nhớ không quên, nên không sợ đại chúng mà thuyết pháp.
Hai là: Bồ-tát tin hiểu các pháp nên được sức nhẫn; tin hiểu pháp không sinh, không xuất hiện rồi thì được vô sinh nhẫn; được pháp nhẫn rồi thì đi vào pháp không, vô tướng, vô nguyện, nên không sợ đại chúng mà thuyết pháp.
Ba là: Bồ-tát đối với Thanh văn thừa thì quán các cửa giải thoát, đối với Bích-chi-phật thừa (tức Duyên giác thừa) thì tin hiểu tri kiến; tin tất cả các nhập, cũng tin giải thoát. Như chúng sinh có bệnh cần thuốc gì, thì biết như vậy; biết các căn của tất cả chúng sinh đã thuần thục ra sao, cũng biết như vậy mà thuyết pháp cho thích hợp. Bồ-tát như vậy không sợ đại chúng mà thuyết pháp.
Bốn là: Bồ-tát lìa nỗi sợ trước đại chúng. Lúc ấy không hề có ý nghĩ rằng: "Nếu có người từ phương đông, tây, nam, bắc đến hỏi vặn ta, ta sẽ không trả lời được." Không sợ mình không làm được, không thấy có tướng sợ hãi. Bồ-tát như vậy, tất cả chúng sinh nếu có hỏi vặn điều gì đều có thể trả lời được; tùy theo câu hỏi vặn ấy mà trả lời thích đáng, không có gì sợ hãi, có thể dứt mọi tâm nghi ngờ của chúng sinh, không sợ đại chúng mà thuyết pháp.
Này Phấn Tấn Vương, đó là bốn vô sở úy của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, thế nào là mười tám pháp bất cộng của Bồ-tát?
Này Phấn Tấn Vương, đó là: Bồ-tát không có ai dạy bảo mà tự bỏ của cải ra để bố thí. Lại nữa, vừa mới sinh ra đã có thể khởi tâm bỏ của cải ra bố thí. Lại nữa, nếu ma vương hóa làm thân Phật đến nói rằng: "Ai bố thí thì sẽ vào địa ngục", mà vị Bồ-tát ấy vẫn không sinh lòng keo kiệt, ganh ghét. Lại nữa, Bồ-tát đem hết mọi vật của mình ra bố thí, tâm bố thí càng ngày càng hơn; bố thí như vậy là nhân của bồ-đề, không mong quả báo, đều nguyện hồi hướng (đem công đức của mình chuyển tặng) cho tất cả chúng sinh. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng đầu tiên của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, Bồ-tát không có ai dạy bảo, khi Như Lai chưa ra đời, không có nơi thọ giới, mà vị Bồ-tát ấy vẫn mong học theo đúng hạnh chân chính của ba-la-đề-mộc-xoa (giới bổn, tức bộ giới luật mà người xuất gia phải giữ), không bỏ pháp bất cộng này. Bồ-tát ở nhà mà giữ giới đúng như lời dạy; tuy không xuất gia, lại không có người dạy, mà vẫn học đúng như ba-la-đề-mộc-xoa nói; dù gặp việc có thể mất mạng cũng không bỏ sự học giới. Mọi sự học giới đều thuận theo bồ-đề, nguyện dứt sự phá giới của tất cả chúng sinh. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ hai của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, Bồ-tát dù bị tất cả chúng sinh mắng chửi, hủy nhục, cắt xẻo thân thể, cũng không sinh lòng giận. Dù là người nghèo khổ, người chiên-đà-la (giai cấp thấp hèn nhất trong xã hội Ấn Độ xưa), người bức-ca-bà (một giai cấp hạ tiện khác ?), hay thợ thuyền dùng đủ cách mắng nhiếc, lăng nhục, tâm Bồ-tát cũng không sinh giận, mà đem lòng từ che chở khắp các chúng sinh ấy. Có sức mạnh lớn, có thể trả lại điều ác cho họ mà không làm điều ác. Bồ-tát như vậy là vì thuận theo pháp. Những chúng sinh như thế chính là nhân duyên giúp Bồ-tát thành tựu Phật pháp. Bồ-tát như vậy đối với các chúng sinh ấy làm cho tâm họ được lắng yên và làm điều lợi ích cho họ, mặc áo giáp nhẫn nhục, khởi sức dũng mãnh. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ ba của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, Bồ-tát dù gặp nhiều suy sụp phiền não mà vẫn siêng năng tinh tấn, không bỏ hạnh đầu-đà, không sinh tâm yếu hèn. Thấy hàng Thanh văn thừa nhập Niết-bàn, thấy nỗi khổ sinh tử, mà tâm không cầu Niết-bàn của Thanh văn. Thấy hàng Duyên giác thừa nhập Niết-bàn, thấy nỗi khổ sinh tử, mà tâm cũng không cầu Niết-bàn của Duyên giác. Thấy Phật Thế Tôn thành tựu mọi nghĩa, thành tựu mọi Phật pháp, việc cần làm đã làm xong rồi nhập Niết-bàn; còn mình thì chưa có sức hiểu biết hết các chúng sinh, chưa đầy đủ Phật pháp, mà tâm không yếu hèn, khởi tâm tinh tấn: "Ta cũng sẽ như Phật mà nhập Niết-bàn." Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ tư của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, Bồ-tát dù làm Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp), làm Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), hay làm Ma tự tại (vua cõi trời cao nhất của cõi dục), có các thể nữ vây quanh, có ca nhạc cõi trời, mọi thứ nhạc hay đều đầy đủ, mà ở trong đó vẫn nhập thiền, tu tập vô lượng, tâm ưa thích pháp lìa dục, không theo lời người khác nói. Ở trong sinh tử, tâm rất sợ hãi; đối với pháp dâm dục, sinh ý tưởng nhơ bẩn; đối với các ấm (tức các uẩn: sắc, thọ, tưởng, hành, thức hợp thành thân tâm), sinh ý tưởng là kẻ thù; đối với các giới, sinh ý tưởng là rắn độc; đối với các nhập, sinh ý tưởng là xóm làng trống không; đối với quyến thuộc của mình, sinh ý tưởng là sẽ chết; đối với phụ nữ, sinh ý tưởng là mồ mả. Tâm luôn ưa thích tìm cầu, thâu nhận chánh pháp, mong được thấy Phật, gần gũi và cúng dường Phật, cũng luôn không hủy báng tất cả chúng sinh.
Bồ-tát có thể làm cho trong tiếng nhạc, tiếng đàn, tiếng ca... phát ra tiếng nói về các chi phần của thiền. Ma nghe thấy rồi liền ngăn chặn, tiếng ấy bèn tắt. Nhưng nhờ sức thiện căn đời trước của vị Bồ-tát ấy, trong hư không liền phát ra tiếng nói về Phật, tiếng nói về Pháp, tiếng nói về Tăng. Lại nữa, vị Bồ-tát ấy bỏ đất nước, sự giàu sang vui sướng tự tại mà vào núi rừng. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ năm của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, Bồ-tát đối với mọi thiền định của thế gian đều không cho là bền chắc, có hạnh trí tuệ sáng suốt, xa lìa các phiền não ngầm, các chấp thấy, sự chấp lấy nghĩa, chấp lấy pháp. Bồ-tát như vậy cho đến trong giấc mộng cũng không sinh chấp thấy về mình, không sinh chấp thấy về người, không sinh chấp thấy về pháp; đó là pháp bất cộng. Nếu có chấp thấy về mình thì có phiền não ngầm và chấp thấy. Vì không có chấp thấy về mình nên lìa được lưới nghi ngờ; ma vương Ba-tuần (tên vua ma) không thể làm cho Bồ-tát sinh ra cái thấy nghi ngờ. Nếu có cái thấy nghi ngờ thì lìa xa pháp. Bồ-tát như vậy làm cho chúng sinh thuần thục, làm lợi ích cho chúng sinh, không đoái đến sự mê lầm của riêng mình, không có tâm nghi ngờ. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ sáu của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, Bồ-tát ở mọi đời sinh ra đều không cần dụng công (?) mà thân nghiệp (việc làm của thân) vẫn thanh tịnh, xa lìa sát sinh, ban cho các chúng sinh sự không sợ hãi. Hoặc tay, hoặc hòn đất, hoặc gậy, hoặc dao đều không đem gây hại cho chúng sinh; xa lìa dao gậy, tay không cầm nắm. Biết đủ với của cải của mình; với vật của người khác, cho đến một nắm cỏ, người không cho thì không lấy. Dù châu báu đầy đất cũng không sinh lòng tham. Thà mất thân mạng, chứ quyết không sống bằng tà mạng (cách kiếm sống không chính đáng của người tu) để lấy tiền của, lợi lộc, áo quần, thức ăn uống. Luôn giữ phạm hạnh (hạnh trong sạch, không dâm dục), cho đến không sinh tâm ham muốn ăn uống (?). Bồ-tát như vậy lìa dục, lìa tranh cãi và các phiền não, không làm những pháp ác do nhân duyên dâm dục. Đó là chỗ pháp bất cộng của vị Bồ-tát ấy: suy nghĩ kỹ trước rồi mới làm, nên thân nghiệp được thành tựu. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ bảy của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, Bồ-tát có khẩu nghiệp (việc làm của lời nói) thanh tịnh: nói lời thật, nói lời chân, nói sao làm vậy. Không lừa dối Như Lai, chư thiên, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, người và phi nhân. Miệng không nói lời ác, không phá hoại quyến thuộc của người, làm cho quyến thuộc của mình thương mến nhau. Không nói lời độc ác; nói lời yêu thương, lời mềm mỏng, không nói lời thô lỗ; nói lời thích hợp, nói lời lợi ích; luôn mở lời trước với nét mặt tươi cười. Bồ-tát như vậy, những lời ác, những lời độc miệng, những lời người khác không ưa, những lời làm mình và người nóng bức khổ não, tất cả đều không nói. Không nói lời trái với lòng mình; nếu không có thì nói không, nếu có thì nói có. Nói lời thanh tịnh như vậy, với thâm tâm và lòng tin trong sạch, nên được pháp bất cộng.
Ở mọi nơi sinh ra đều luôn được lời nói đúng pháp, hợp với pháp. Nhờ lời nói như vậy có thể làm cho tất cả những người có tâm không trong sạch được tâm thanh tịnh; người có tâm thanh tịnh thì có thể cúng dường. Vị ấy nhờ thâm tâm và pháp bất cộng nên luôn được lời nói chân thật; điều gì đã nói ra thì đúng như lời không sai khác, tùy theo điều đã nói, tất cả đều như vậy. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ tám của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, Bồ-tát tâm mình được tự tại, không tham, không giận, có chánh kiến (cái thấy đúng đắn) không tà vạy. Bồ-tát như vậy có tâm bồ-đề, một tâm không gì sánh bằng, không quên không mất, xa lìa mọi tâm dua nịnh, tâm cong vạy, tâm vẩn đục, tâm rối loạn, ngày đêm luôn thực hành tâm từ thanh tịnh. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ chín của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, Bồ-tát ngay lúc sinh ra đã có đủ trí hiểu biết của thế gian: chú thuật, tụng đọc, y thuật, thuốc men, chữ viết, ấn triện, phép đếm, phép tính, tất cả đều biết; mọi thuật nghề của các bậc thầy đều hiện tiền biết rõ; mọi tài nghề và các bộ luận đều khéo biết. Đối với pháp thế gian và pháp xuất thế gian, không nhờ người khác mà biết, trí của chính mình tự thành tựu, không phải trông vào nét mặt người khác. Tất cả chư thiên và loài người quán sát Bồ-tát đều có tâm như vầy: "Bồ-tát nói điều gì, chúng ta sẽ nghe và tu học." Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ mười của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, Bồ-tát dùng đủ mọi cách làm lợi ích cho chúng sinh, có thể chữa trị bệnh tật cho người khác mà không cầu tiền của, lợi lộc, sự cúng dường, tiếng tăm, lấy đại bi làm đầu mà chữa trị cho thế gian, sau đó khiến họ an trụ nơi pháp xuất thế gian. Bồ-tát như vậy tâm luôn nghĩ nhớ: "Những chúng sinh khổ não ở các cõi ác như thế này, dùng phương tiện gì, vào lúc nào, bằng pháp gì để làm cho họ được thoát? Đã được thoát rồi thì rốt ráo dứt sạch mọi phiền não", tức là dứt trừ mọi khổ não, khiến họ an trụ trong niềm vui rốt ráo của Niết-bàn. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ mười một của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, Bồ-tát trong tâm không mong cầu làm vua trời Đế Thích, hay vua trời Phạm thiên, hay Chuyển luân vương cai trị đất nước, mà vẫn được những ngôi vị ấy. Vị Bồ-tát ấy không cầu làm vua trời Đế Thích, không cầu cõi Phạm thiên, không cầu làm Chuyển luân Thánh vương cai trị đất nước, tuy không mong cầu mà tự nhiên được. Lại nữa, vị Bồ-tát ấy không vì sắc đẹp mà tu phạm hạnh: không cầu thân đẹp, không cầu đất nước, không cầu quyến thuộc, không cầu giàu có, không cầu tiếng tăm, không cầu tướng mạo đẹp đẽ. Tu phạm hạnh như vậy, tuy không mong cầu mà được đầy đủ. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ mười hai của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, Bồ-tát ở nơi đất nước tốt đẹp, giàu có vui sướng, không biết niệm Phật (nghĩ nhớ đến Phật), thì có các vị trời từng thấy Phật dạy cho biết nghĩ nhớ. Trước hết các vị trời ấy quở trách, rồi dạy rằng: "Pháp này nên làm, điều này không nên làm. Nếu làm việc này thì được bồ-đề, ông nên phát nguyện như vậy. Ông làm như vậy, tu như vậy rồi, điều phục (chế ngự, rèn luyện) các căn, thì trong tương lai sẽ được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề." Các vị trời ấy dạy cho nghĩ nhớ như vậy, nên đối với đạo bồ-đề, Bồ-tát không vượt quá cũng không bỏ. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ mười ba của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, đối với Bồ-tát, bất cứ kẻ ác nào nhiều điều ác, nhiều sân hận, hay chúng sinh có tâm nhơ bẩn, đều không thể làm hại được Bồ-tát; Bồ-tát đối với họ cũng không báo trả điều ác. Những người đại ác, những người nhiều tâm sân hận ấy, dù ác bằng thân, bằng miệng hay bằng tâm ý, mà nếu thấy Bồ-tát thì tâm liền thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát đối với họ không báo trả điều ác, lại đặt kẻ ác ấy vào trong chánh pháp, làm cho tâm họ thanh tịnh. Kẻ ấy tuy làm ác, nhưng nhờ sức của Bồ-tát mà không rơi vào đường ác.
Vì sao vậy? Vì vị Bồ-tát ấy xưa nay giữ giới của pháp bất cộng thanh tịnh đầy đủ như vậy, có tâm như vầy: "Nếu có chúng sinh nào dùng thân nghiệp, khẩu nghiệp, hoặc ý nghiệp (việc làm của ý nghĩ) mà khởi điều ác đối với ta, nguyện cho chúng sinh ấy không rơi vào đường ác." Nhờ có giới nên điều nguyện được thành tựu. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ mười bốn của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, đối với Bồ-tát, nếu có chúng sinh không có lòng tin, keo kiệt, tham lam, tà kiến (cái thấy sai lầm), lười biếng, không tin nghiệp báo (quả báo của việc làm thiện ác), xa lìa Phật, Pháp, Tăng; đối với sa-môn (người xuất gia tu hành) hay bà-la-môn tâm không trong sạch, thấy thì không lễ, không cúng dường, không sinh lòng kính trọng, cũng không sinh tâm cho là hiếm có. Những chúng sinh như vậy, nếu thấy Bồ-tát thì liền giữ oai nghi; nếu nghe Bồ-tát nói thì tâm liền thanh tịnh, đứng dậy đón rước, lễ lạy, cúng dường, cung kính, sinh tâm cho là hiếm có. Vì sao vậy? Vì nhờ uy lực của vị Bồ-tát ấy. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ mười lăm của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, đối với Bồ-tát, dù là trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, tiên nhân hay bà-la-môn, đều sinh ý tưởng xem Bồ-tát là thầy. Những ai đứng đầu làm thầy trong các thế gian đều xem Bồ-tát là thầy. Nhờ sức thần thông, Bồ-tát có thể làm cho trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, các tiên nhân, bà-la-môn trong thế gian đều đến quy kính. Họ đến rồi thì vâng theo lời Bồ-tát, lễ lạy Bồ-tát, cúng dường cung kính. Những vị ấy đều là những người đứng đầu đi trước quy y; vừa thấy Bồ-tát liền lễ lạy, cung kính, tôn trọng, sinh ý tưởng tôn quý thù thắng, hết lòng kính tin. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ mười sáu của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, Bồ-tát sinh ở bất cứ nơi nào, trong bất cứ dòng họ nào, dù là làng xóm, thành ấp hay nơi đông người, thì chúng sinh ở nơi ấy pháp thiện tăng trưởng, pháp bất thiện bị dứt, chúng sinh được thuần thục, chánh pháp được thâu nhận. Bồ-tát sinh vào nhà có chánh kiến, cha mẹ có lòng tin chân chính, sống chân chính, theo đường chân chính. Dù ở phương nào, giữa những người nào, Bồ-tát sinh ra ở đó đều là bậc thầy hơn hết, mọi người ở đó đều cúng dường cung kính; không có một chúng sinh nào rơi vào đường ác. Nhờ thiện căn của vị Bồ-tát ấy che chở, chúng sinh ở nơi ấy khi chết đều sinh lên cõi trời hoặc sinh vào cõi người. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ mười bảy của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, lại nữa, Bồ-tát thuận theo tất cả các pháp bồ-đề phần (các pháp tu giúp đạt đến giác ngộ), thần thông thù thắng đầy đủ, tất cả các ma không thể tìm được chỗ sơ hở để hãm hại. Này Phấn Tấn Vương, đó là pháp bất cộng thứ mười tám của Bồ-tát.
Này Phấn Tấn Vương, nói pháp bất cộng, vì sao gọi là bất cộng? Vì thuận theo tất cả Phật pháp mà tu hành chân chính, nên gọi là pháp bất cộng."
Bấy giờ, Bồ-tát Phấn Tấn Vương bạch Phật rằng: "Thưa Thế Tôn, thật hiếm có, thưa Thế Tôn! Như Lai có thể ban cho các Bồ-tát ánh sáng của đại pháp, tạo ra vô lượng ánh sáng thù thắng. Theo con hiểu nghĩa của pháp Phật đã nói, nếu có Bồ-tát nghe pháp môn này, chỉ một lần lọt qua tai liền được tâm thanh tịnh; các kinh khác thì không được như vậy. Nếu nghe rồi mà thọ trì, đọc tụng, người ấy liền thâu tóm được tất cả Phật pháp. Nếu người nào có thể quán xét đúng đắn pháp môn này, thì người ấy đã tu tất cả Phật pháp. Mọi pháp nhẫn trong pháp môn này đều được tùy thuận nhẫn (sự nhẫn chịu, chấp nhận thuận theo chân lý). Nếu có ai thực hành được pháp môn này, thì nên biết rằng tất cả Phật pháp người ấy đều đã tu hành. Lại nữa, thưa Thế Tôn, nếu người nào không rời pháp môn này, người ấy liền được thần thông; Bồ-tát như vậy được thần thông rồi sẽ ngồi nơi đạo tràng."
Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, này Phấn Tấn Vương, như lời ông nói. Nếu người nào không rời pháp môn này, người ấy liền được thần thông; Bồ-tát như vậy được thần thông rồi sẽ ngồi nơi đạo tràng.
Này Phấn Tấn Vương, vào đời quá khứ xa xưa, trước Như Lai Nhiên Đăng rất lâu xa có vị Phật hiệu là Ba-đa-bà-na. Trước đó lại xa hơn nữa có vị Như Lai hiệu là Đề-sa. Trước đó lại xa hơn nữa có vị Như Lai hiệu là Phất-sa. Trước đó rất lâu xa có vị Như Lai hiệu là Ba-trừ-đại. Trước đó rất lâu xa có vị Như Lai, cho đến Phật Thế Tôn, hiệu là Thiên Vương, ra đời.
Bấy giờ, thế giới của Đức Phật Thiên Vương Như Lai ấy, mọi thứ đều đầy đủ, yên ổn, giàu có, vui sướng; trời và người đông đúc thịnh vượng; mặt đất bằng phẳng như lòng bàn tay, có lưu ly (một loại ngọc quý màu xanh), vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng quý nhất, sắc đỏ tía), hoa bát-đầu-ma (hoa sen đỏ) xen kẽ đủ kiểu. Đất ấy mềm mại, chạm vào thấy như vải ca-già-lân-đề (một loại vải hay lông chim cực kỳ mềm mịn). Người dân an vui như ở cõi trời Đâu-suất-đà (cõi trời Đâu-suất, nơi Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ). Cần thức ăn uống gì, vừa nghĩ đến liền có ngay. Sắc thân, hình tướng, nơi vui chơi và các cung điện đều không khác gì cõi trời; chỉ khác ở hai tên gọi "trời" và "người" mà thôi.
Trong ba nghìn thế giới ấy không còn vua nào khác, chỉ có Như Lai, nên gọi là Thiên Vương. Ví như Chuyển luân Thánh vương ngồi trên tòa ban lợi ích, dùng chánh pháp trị đời chứ không dùng phi pháp; Thiên Vương Như Lai cũng như vậy, ngồi trên pháp tòa, trên tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử chúa muôn thú), vì chư thiên và loài người mà thuyết pháp cho thích hợp.
Khi Ngài muốn thuyết pháp, thì đại chúng đầy khắp đông, tây, nam, bắc, bề dọc bề ngang tám vạn bốn nghìn do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số). Lúc ấy, tiếng thuyết pháp của Như Lai vang khắp ba nghìn thế giới. Chư thiên và loài người ấy cúng dường cung kính, lễ lạy Như Lai, tôn trọng Như Lai, tức là sự cúng dường bằng Phật pháp vô thượng (cao tột không gì hơn). Ở đó không có chúng sinh nào có lòng tin hiểu thấp kém, mọi người chỉ tin Phật pháp. Như vậy, nơi ấy không có cả tên gọi Thanh văn, Duyên giác, huống gì có chỗ cho các thừa ấy, huống gì có người tu theo. Chỉ có chúng đại Bồ-tát thanh tịnh vây quanh Thế Tôn. Nơi ấy thanh tịnh, không có phụ nữ; tai chưa từng nghe đến tên gọi của sự dâm dục.
Các chúng sinh ở đó đều hóa sinh (tự nhiên sinh ra, không qua cha mẹ) trong hoa sen, ngồi kết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi). Hóa sinh như vậy, các vị trời và người ấy hưởng ba thứ vui. Ba thứ ấy là gì? Niềm vui được thấy Như Lai, niềm vui được nghe pháp, và niềm vui lìa dục nhờ quán xét chánh pháp. Chư thiên và loài người ấy tâm không buông lung, của cải đầy đủ, cùng nhau thuyết pháp, luôn siêng năng tinh tấn, thọ mạng lâu dài không thể đếm xiết. Khi nghiệp hết, phải rời bỏ đời sống ấy, thì không sinh vào các đường khác mà sinh vào thế giới của Phật.
Như vậy, Bồ-tát khi sắp rời bỏ đời sống, bay lên hư không cao bằng bảy cây đa-la (loại cây cọ rất cao ở Ấn Độ, dùng làm đơn vị đo chiều cao), cất tiếng nói rằng: "Nay tôi sắp rời khỏi thế giới Phật này." Vô lượng Bồ-tát nghe tiếng ấy rồi, đều cùng nhau tụ họp lại, nhìn vị Bồ-tát ấy để chỉ bày pháp nhẫn, và nói rằng: "Rời khỏi pháp nào? Sinh vào pháp nào?"
Vị Bồ-tát sắp rời bỏ ấy, ở giữa hội chúng Bồ-tát, nói rằng: "Thưa đại tiên (bậc đại hiền, lời tôn xưng), nên biết rằng không có một chút pháp nào hoặc rời bỏ hoặc sinh ra. Tất cả các pháp mà Như Lai đã giác ngộ đều không có rời bỏ, đều không có sinh ra. Không phải sắc có rời bỏ, không phải sắc có sinh ra; không phải thọ, tưởng, hành, thức có rời bỏ, có sinh ra. Trong đệ nhất nghĩa (chân lý tối cao), không có ngã, không có thọ mạng, cũng không có chúng sinh, không có phú-già-la, không có người hay phi nhân nào hoặc rời bỏ hoặc sinh ra. Thế Tôn đã chánh giác rằng tất cả các pháp là không, vô tướng, vô nguyện; trong pháp không, vô tướng, vô nguyện ấy không có rời bỏ, không có sinh ra. Như Lai Thế Tôn đã chứng được bờ lìa dục, chứng được bờ vô vi, chứng được bờ không sinh; không phải ở bờ không sinh mà có rời bỏ, có sinh ra. Không có nhân duyên của sự rời bỏ, vì thế không rời bỏ; không có nhân duyên của sự sinh hòa hợp lại, vì thế không sinh. Như vậy nhân duyên không có hòa hợp, nên không có rời bỏ, không có sinh ra."
Bồ-tát như vậy vì hội chúng Bồ-tát nói pháp này xong rồi mới rời bỏ. Vị Bồ-tát ấy rời bỏ như vậy rồi, không còn thân, không còn da, không còn khối xác nào có thể thấy biết được. Rời bỏ rồi lại đến thế giới của Phật khác, thấy Như Lai ngay trước mắt.
Đức Đại Vương (tức Thiên Vương?) Như Lai và các Bồ-tát không mặc áo ca-sa (áo của người xuất gia) mà đều mặc áo trời thanh tịnh, đẹp đẽ. Họ không học giới mà ai cũng đều hiền hòa thuần thục, tất cả đều được vô sinh pháp nhẫn. Ngài không thuyết pháp rộng cho chúng Bồ-tát. Vì sao vậy? Vì chúng ấy tất cả đều nghe ít mà hiểu nhiều, do căn tính lanh lợi.
Nếu Đức Như Lai ấy vì hội chúng Bồ-tát mà thuyết pháp, thì thuyết pháp xong, ở khắp mọi nơi cho đến trong thế giới của Đức Phật ấy, dù là người hay trời, tất cả đều biết. Trong các chúng sinh ấy, có người được nhẫn, có người được đà-la-ni, có chúng sinh được tài biện luận, được tam-muội. Bấy giờ, danh tiếng của Đức Như Lai ấy vang khắp mười phương.
Này Phấn Tấn Vương, Thiên Vương Như Lai vì chư thiên và loài người mà giảng rộng, phân tích pháp môn như thế này; có bảy vạn hai nghìn Bồ-tát đều được thụ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật). Ở đó có một vị Bồ-tát tên là Vô Cấu Thanh Tịnh Quang Minh, không được thụ ký, bèn nghĩ rằng: "Các vị Bồ-tát này về oai nghi không ngại, về sự ghi nhớ và hành động của ý, về trí tuệ, thần thông, được đà-la-ni và được tam-muội, đều không hơn ta, vậy mà đều được thụ ký. Họ được thụ ký, vì nhân duyên gì mà ta không được thụ ký?"
Thiên Vương Như Lai biết điều vị Bồ-tát ấy nghĩ trong lòng, liền bảo rằng: "Ông ở đời vị lai sẽ được thụ ký. Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người tu), ở đời vị lai, Như Lai Nhiên Đăng, bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, sẽ thụ ký cho ông."
Bồ-tát Vô Cấu Thanh Tịnh Quang Minh nghe lời ấy rồi lòng sinh vui mừng, bay lên hư không mà nói rằng: "Nếu ở đời vị lai, sau số kiếp nhiều như cát sông Hằng, Như Lai Nhiên Đăng ra đời, ta đến lúc ấy sẽ được nhất thiết trí; vì Như Lai nói lời chân, Như Lai nói lời thật, không nói lời sai khác."
Này Phấn Tấn Vương, ý ông nghĩ sao? Vị đại Bồ-tát Vô Cấu Thanh Tịnh Quang Minh thuở ấy há phải là người nào khác sao? Chớ nghĩ là người khác. Vì sao vậy? Chính ta là Bồ-tát Vô Cấu Thanh Tịnh Quang Minh thuở ấy.
Này Phấn Tấn Vương, sau đó có vị Như Lai tên là Ba-trừ-đại; ta lúc ấy cúng dường Đức Phật ấy, Đức Phật ấy vì ta nói pháp môn này; ta nghe rồi thọ trì, đọc tụng, lúc ấy được Quang ấn tam-muội (tam-muội có tên là "dấu ấn ánh sáng"). Sau đó có vị Như Lai tên là Phất-sa; ta lúc ấy cúng dường Đức Phật ấy, nghe pháp môn này, thọ trì, đọc tụng, lúc ấy được Quang minh tam-muội (tam-muội có tên là "ánh sáng"). Sau đó ta cúng dường Như Lai Đề-sa, nghe pháp môn này, thọ trì, đọc tụng, lại được Tì-lô-giá-na tam-muội (tam-muội có tên là "ánh sáng chiếu khắp"). Sau đó ta cúng dường Như Lai Thế Tôn Ba-đa-bàn-na, nghe pháp môn này, thọ trì, đọc tụng, được nhu thuận nhẫn (sự nhẫn mềm mỏng thuận theo chân lý, bậc thấp hơn vô sinh pháp nhẫn). Sau đó ta cúng dường Như Lai Nhiên Đăng, lúc ấy ta được vô sinh pháp nhẫn. Lúc ấy ta được bốn thứ phấn tấn này, tức là giới phấn tấn, thông phấn tấn, trí phấn tấn, tuệ phấn tấn.
Này Phấn Tấn Vương, pháp môn này nên khéo biết như vậy. Nếu có người nào, thiện nam tử hay thiện nữ nhân (người con gái hiền lành), tu hạnh Bồ-tát, nay ở chỗ ta nghe pháp môn này, thọ trì, đọc tụng, thì tất cả đều mau chóng thành Bồ-tát có thần thông, được sự phấn tấn này. Được phấn tấn rồi thì chuyển đại pháp luân (bánh xe pháp lớn, tức giảng dạy giáo pháp rộng khắp), ở trong pháp ánh sáng vô thượng này được ánh sáng trí tuệ."
Khi Như Lai nói pháp môn này, trong pháp hội có một vạn sáu nghìn Bồ-tát tất cả đều được nhẫn; lại có một vạn hai nghìn chúng sinh phát tâm bồ-đề; tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới) rung động. Trăm nghìn vị trời đều khen ngợi rằng: "Nơi nào có pháp môn này, thì nơi ấy như có Phật. Chỉ những chúng sinh đã trồng sâu thiện căn mới được nghe pháp môn như thế này."
Bấy giờ, Tuệ mạng (lời tôn xưng vị tỳ-kheo, nghĩa là người lấy trí tuệ làm mạng sống) A-nan-đà (A-nan, đệ tử thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) bạch Phật rằng: "Thưa Thế Tôn, nên lấy tên gì đặt cho pháp môn này? Pháp môn này phải thọ trì như thế nào?" Phật nói: "Này A-nan, pháp môn này tên là Pháp Môn Thần Thông Bốn Phấn Tấn, hãy thọ trì như vậy."
Thế Tôn nói xong, Bồ-tát Phấn Tấn Vương, Tuệ mạng A-nan-đà, cùng chư thiên, loài người, càn-thát-bà, a-tu-la..., nghe lời Như Lai nói, đều vui mừng khen ngợi.
Kinh Phấn Tấn Vương Vấn, quyển hạ.
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video