Thiên 8 — Quyển 8

 Kinh Đại Uy Đức Đà-la-ni (Đà-la-ni: thần chú, hay pháp "tổng trì", tức pháp nắm giữ trọn vẹn mọi nghĩa lý và điều lành, không để mất), quyển thứ tám.

 Đời Tùy, ngài Xà-na-quật-đa, vị Tam tạng (vị tăng thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) người Bắc Ấn Độ, dịch.

 A-nan (Ananda, thị giả và đệ tử thân cận của Phật). Thế nào là một người dũng mãnh? Đó là người từ địa vị phàm phu (người thường, chưa giác ngộ) mà đi lên. Trong tất cả chúng sinh, nếu ai biết hồi hướng (đem công đức của mình hướng về mục đích giác ngộ và lợi ích cho mọi người) mà phát tâm Bồ-đề (Bồ-đề: sự giác ngộ hoàn toàn; phát tâm Bồ-đề là lập chí cầu giác ngộ để cứu độ mọi chúng sinh), người ấy gọi là dũng mãnh. Người ấy là chỗ nương tựa của tất cả chúng sinh. Nơi người ấy, tất cả chúng sinh nên quán xét hạnh của Bồ-tát (người tu hành cầu giác ngộ để cứu độ mọi chúng sinh), nên quán xét trí tuệ của Bồ-tát.

 Vì cớ gì mà nói là hạnh Bồ-tát? Thế nào gọi là hạnh Bồ-tát? Nếu có Bồ-tát nào bám vào cái hình tướng "ta đang làm hạnh Bồ-tát", thì người ấy không được gọi là Bồ-tát; người ấy cũng không thật sự phát khởi được hạnh như thế. Phàm những hạnh mà tất cả thế gian không thể tin nổi, đó gọi là hạnh Bồ-tát chăng? Thế nào gọi là hạnh Bồ-tát? Đó là trong mọi việc làm đều không khởi lên ý nghĩ cho rằng có cái thật (?). Vì sao vậy? Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý như thật) từng nói: vì Bồ-đề nên gọi là Bồ-tát. Nói Bồ-đề thì không phải đàn bà, không phải đàn ông, không phải chúng sinh, không phải "kẻ được nuôi dưỡng", không phải "sinh mạng", không phải phú-già-la (ba chữ này đều là những tên gọi mà người đời dùng để chỉ một cái "tôi", một bản ngã thường còn; phú-già-la nghĩa là "cá nhân", "con người").

 A-nan, như vậy, đã không phải đàn bà, không phải đàn ông, không phải chúng sinh, không phải sinh mạng, không phải kẻ được nuôi dưỡng, không phải phú-già-la, thì cũng không phải Bồ-tát. Vì lẽ ấy, người ấy không phải chúng sinh, cũng không gọi là Bồ-tát. Những việc họ làm không thể nói ra được. Vì sao vậy? Bởi những bậc trượng phu hiền thiện ấy thực hành trong bố thí, trì giới, trong sự điều phục (chế ngự thân tâm), trong thiền định; những chúng sinh ấy an trú trong đó. Nếu có cái nhân của bố thí, có cái nhân của điều phục, có cái nhân của trì giới, có cái nhân của thiền định, thì đó gọi là Bồ-tát chăng? Những cái nhân như thế không từ phương đông đến, cũng không từ phương nam đến, cũng không từ phương tây đến, cũng không từ phương bắc đến.

 Hạnh Bồ-tát như thế là không thể nghĩ bàn. Do những pháp nào mà gọi là không thể nghĩ bàn? Đó là: bố thí không thể nghĩ bàn, điều phục không thể nghĩ bàn, phát thệ nguyện không thể nghĩ bàn, giới, định, trí tuệ không thể nghĩ bàn. Người ấy trong đêm dài (tức suốt thời gian rất lâu) thực hành giữ giới; vì lẽ ấy gọi là "chúng sinh của giới". Vì cớ gì gọi là không thể nghĩ bàn? Vì điều phục; người ấy trong đêm dài thực hành điều phục, cho nên nói là "chúng sinh điều phục" không thể nghĩ bàn. Vì sao người ấy gọi là không thể nghĩ bàn? Vì người ấy trong đêm dài thực hành thệ nguyện, cho nên gọi là "chúng sinh phát thệ" không thể nghĩ bàn. Người ấy lại vì việc gì mà gọi là không thể nghĩ bàn? Vì trí tuệ nên gọi là không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Người ấy lần lượt thực hành bát-nhã (trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật), lần lượt học bát-nhã.

 Người ấy lần lượt học bát-nhã như thế nào? Gọi là tỳ-bát-xá-na (phép quán, tức dùng trí tuệ quan sát thấu suốt sự vật). Vì người ấy đã từng lần lượt học trong bát-nhã, nên gọi là tỳ-bát-xa-ca (người tu phép quán). Người ấy đã học xong, lại gọi là người thành tựu "ấn nghiệp" mà vào học bát-nhã (?), cho nên người ấy gọi là người thành tựu nghiệp. Vì đã học trong trí tuệ do ánh sáng soi khắp tạo nên, nên người ấy gọi là ánh sáng của thế gian. Vì người ấy đã học trí tuệ không chung với kẻ khác, nên gọi là "pháp trí tuệ không chung". Vì người ấy đã học trí tuệ không phá giới, nên gọi là "người nhổ mũi tên độc". Vì người ấy đã học trí tuệ dứt các mối nghi, nên gọi là "người dứt được mọi mối nghi". Vì người ấy đã học trí tuệ về những việc lớn như biển, nên họ được gọi là "biển nghe nhiều học rộng". Vì người ấy đã học trí khéo léo làm thành tựu mọi việc, nên gọi là "người có đông đảo quyến thuộc". Vì người ấy đã học trí tuệ không thể bị phá hoại về những câu nói không sợ hãi, nên gọi là "người đánh bại các nhà biện luận khác", không bị lý lẽ của người khác đánh bại, cho nên gọi là "người phá được lý luận của người khác" vậy.

 A-nan, Bồ-tát đã học trong bát-nhã như thế thì sẽ hướng tới thành tựu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ tối cao, chân chính và trọn vẹn của một vị Phật). Và trí tuệ bát-nhã như thế sẽ dứt được lòng khát ái (sự ham muốn khao khát như cơn khát), sẽ được tâm sâu xa, sẽ được như ngọn cờ của Đế Thích (vua cõi trời Ba Mươi Ba; ngọn cờ báu của ông là biểu tượng cho sự vững vàng và chiến thắng) không lay động, không xoay chuyển, sẽ được không sợ hãi. Vì thành tựu nghiệp nên gọi họ là người không sợ hãi; vì họ đã học nên gọi là bậc dũng kiện không sợ hãi.

 A-nan, Ta nhớ thuở quá khứ vô lượng đời, Ta ở giữa đồng hoang, đi một mình trong đêm tối, không có bạn bè. Khi ấy có khoảng sáu mươi con dạ-xoa (loài quỷ thần có sức mạnh, có loại hung dữ hại người) chuyên cướp oai lực của người khác, đi theo sau Ta rồi đứng chặn trước mặt Ta, nói rằng: "Này gã kia! Bọn ta nay muốn cướp oai lực của ngươi nên mới đi theo ngươi." Bọn dạ-xoa nói lời ấy xong, Ta khi đó nhập vào pháp tính (bản tính chân thật của mọi sự vật) mà nghĩ rằng: "Ai gọi là dạ-xoa? Ai cướp oai lực? Pháp gì gọi là oai lực? Chúng nói với ai? Lại có lời gì, tùy theo những gì đang có?" Bằng phương tiện như thế, Ta thấy các pháp như thế chỉ có âm thanh, chỉ có một tướng, đó là không có tướng.

 Khi ấy, Ta nhớ là đã ở nơi đó ba ngày ba đêm. Do an trú trong tam-muội (trạng thái tâm chuyên nhất, lắng định sâu) ấy tại nơi đó, sáu mươi dạ-xoa liền ở bên Ta mà tâm được trong sạch. Ta nhớ những dạ-xoa ấy, nhờ sức nhân duyên của căn lành đó, về sau vào thời Như Lai Ca-diếp (một vị Phật ra đời trước Phật Thích-ca), bậc A-la-ha (bậc đáng được cúng dường, đã dứt sạch phiền não), Tam-miệu-tam-Phật-đà (bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn), đã vào trong giáo pháp của Ngài làm tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới), rồi nhập Niết-bàn vô dư (Niết-bàn: sự diệt tắt hoàn toàn mọi phiền não và khổ đau; "vô dư" là không còn sót lại cả thân xác chịu khổ) mà bát-niết-bàn (viên tịch, tức nhập diệt hoàn toàn).

 A-nan, như vậy, Bồ-tát lúc mới phát tâm Bồ-đề, vì tâm đã quyết định, liền gọi là dũng kiện. A-nan, Bồ-tát được tâm mới phát là có những điều như thế. A-nan, giả sử chúng sinh trong khắp tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ cực lớn gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới) đều biến thành dạ-xoa cướp oai lực, thì việc chúng khiến Bồ-tát ấy phải kinh sợ là không thể có, không có chỗ nào dung chứa điều ấy. A-nan, nếu có Bồ-tát mới bước vào cỗ xe giáo pháp, chính tâm phát khởi tu hành, thì tất cả dạ-xoa cướp oai lực kia, cho đến làm cho người ấy dựng tóc gáy cũng không thể được; huống nữa là người đã được nhẫn đối với các pháp không sinh (tức "vô sinh pháp nhẫn": trí tuệ an nhiên thấu rõ rằng mọi sự vật vốn không thật có sinh, có diệt).

 Vì sao vậy? A-nan, những bậc trượng phu hiền thiện như thế không bám vào sắc (hình sắc), tiếng, mùi, vị, sự xúc chạm, và đối với các pháp cũng không bám vào. Vì sao vậy? Vì bậc trượng phu hiền thiện ấy đã thành tựu điều tối thắng, cao nhất. A-nan, như thế, Bồ-tát thành tựu những pháp này là tối thắng, đã được giải thoát khỏi các tai ách hiểm nạn. Do những pháp nào mà được đầy đủ sự tối thắng? Đó là: vì khai mở chỉ bày trí tuệ; vì làm cho người khác vui mừng; không giả dối làm ra vẻ oai nghi; vì làm việc lợi ích cho người khác; vì buông bỏ ái luyến; vì nhẫn nhục, mềm mỏng, siêng năng tinh tấn; vì không báo oán (?); vì không ganh ghét; vì không keo kiệt; vì lời nói dựa theo sự thật; vì thực hành thiền định; vì dùng bát-nhã mà quán xét; vì trong mọi việc làm đều thực hành không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi vật vốn trống rỗng không có tự tính; không bám vào hình tướng; không mong cầu điều gì); vì không bỏ gánh nặng (trách nhiệm cứu độ chúng sinh); vì phàm muốn làm việc gì đều siêng năng tiến tới; vì thưa hỏi giáo pháp; vì kính trọng giáo pháp; vì nghe được pháp gì thì thọ trì; vì xa lìa tâm giả dối làm ra vẻ oai nghi; vì mềm mỏng, ngay thẳng thuần chất; vì thực hành bố thí; vì lòng đại bi; vì thành tựu những việc nhàn tĩnh; vì dùng lòng từ trải khắp tất cả chúng sinh.

 Những hạnh như thế mới có thể chứng thành A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Nếu ai có thể học trong pháp này, người ấy gọi là dũng kiện, người ấy gọi là dũng mãnh, người ấy gọi là sư tử, người ấy gọi là Đế Thích, người ấy gọi là Phạm (Phạm thiên, vị trời cai quản cõi trời thanh tịnh). Nên ở trong bản pháp Đà-la-ni này mà trước hết phát nguyện. Nói "nguyện trước" là: nếu không có nguyện, thì các pháp ấy không có chỗ để nguyện; người sẽ đắc đạo, điều này là hết sức hiếm có; khi không còn chỗ bám víu, người ấy cũng không nên phát nguyện nữa (?). Như thế, những chúng sinh ấy thành tựu sự dũng mãnh tối thắng bậc nhất. Nếu ai vào được chỗ tu tập này, thì các Bồ-tát như thế, ngay khi còn ở địa vị phàm phu, vì tất cả chúng sinh, được gọi là bậc dũng kiện nhất, cho nên gọi là bậc dũng mãnh nhất, gọi là bậc vô thượng (không ai hơn). Sau khi chứng A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, có thể gọi là thầy của tất cả chúng sinh; vì không sợ hãi nên làm thầy cho tất cả chúng sinh. Vì thế, họ có thể gọi là người mạnh mẽ, có thể gọi là người dũng mãnh.

 Trong đó, thế nào là "một con đường"? Nói "một con đường" tức là bát thánh đạo (tám con đường chân chính dẫn đến giải thoát: chính kiến, chính tư duy, chính ngữ, chính nghiệp, chính mạng, chính tinh tấn, chính niệm, chính định), đó gọi là một con đường. Lại gọi là một con đường, là vì không còn chỗ nào để tạo tác nữa; tức là điều Như Lai đã nói: từ chính kiến cho đến chính tam-muội (chính định). Trong đó, chính kiến (thấy biết đúng đắn) là không có điên đảo; ở mọi chỗ của chính kiến, Như Lai nói là không có cái thấy, cho nên gọi là chính kiến. Về chính phân biệt (tức chính tư duy: suy nghĩ đúng đắn), Như Lai nói là không phân biệt, nên gọi là chính phân biệt. Cho đến nói tóm lại là chính tam-muội: Như Lai nói là không phải tam-muội, nên gọi là chính tam-muội.

 Vì sao vậy? Như Lai nói pháp đều là để lìa bỏ mọi kiến chấp (những quan điểm mà người ta bám chặt). Như Lai không phải vì bám chấp các kiến chấp mà nói pháp; Như Lai nói pháp là để lìa bỏ sự nhiễm đắm; Như Lai không phải vì bị nhiễm đắm mà nói pháp. Trong đó, con đường là khi không còn phân biệt. Vì sao vậy? Nếu phân biệt về con đường, thì sẽ phân biệt theo lòng khát ái nơi ngũ dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, tiếng hay, mùi thơm, vị ngon, xúc chạm êm ái), lấy cái ưa thích của năm dục làm con đường. Vì thế, không có chỗ nào là không có đạo (?). Như Lai nói: do phân biệt mà sinh ra ham muốn. Như Lai thường nói về gốc rễ của các pháp giống như ví dụ chiếc bè (người qua sông dùng bè, qua đến bờ rồi thì bỏ bè lại, không vác theo; ý nói giáo pháp chỉ là phương tiện, đạt mục đích rồi thì không còn bám giữ). Nên hiểu như thế: người đã chứng biết thì ngay cả pháp còn phải buông bỏ, huống nữa là cái không phải pháp.

 Ngay lúc ấy, trong đại chúng có một vị tỳ-kheo tên là A-ba-la (tiếng Tùy dịch là "Đến"), đang ngồi trong hội, liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cho đến bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), xin đừng nói như thế, nói rằng chính kiến chẳng phải là cái thấy." Vị tỳ-kheo ấy nói như vậy xong, tức thì lưỡi rơi rụng xuống đất, và ngay hiện thân liền rơi vào đại địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, khổ đau không lúc nào ngừng).

 Khi ấy Thế Tôn bảo trưởng lão A-nan rằng: A-nan, đời vị lai sẽ có những tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ đủ giới), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ giới quy y), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ giới quy y). Những người ấy vào thời đó sẽ có thứ trí tuệ chán lìa từng phần như thế (?). Họ sẽ chỉ được cái vẻ bề ngoài của đạo, chỉ được cái vẻ bề ngoài của giới, sẽ có cái vẻ học rộng nghe nhiều mà buông lung. Thời ấy, những tỳ-kheo sống ở a-lan-nhã (nơi vắng vẻ yên tĩnh như rừng núi để tu hành), vì chỉ mới đạt được bốn tầng thiền mà tưởng mình đã chứng đắc. Họ phỉ báng các kinh điển tu-đa-la (kinh điển ghi lời Phật dạy) như thế này, mỗi người cậy vào kiến chấp của mình, không cùng nhau bàn luận. Khi thân hoại mạng chung, họ liền rơi vào địa ngục.

 A-nan, ý ông nghĩ sao? Như Lai vì lợi ích gì mà nói pháp? A-nan đáp: "Bạch Thế Tôn, Ngài vì sự an lạc của tất cả chúng sinh, vì Niết-bàn mà nói." Phật lại bảo A-nan: A-nan, ông hãy quán xét cảnh giới của Như Lai. A-nan, Niết-bàn này là điều Như Lai nói ra vì thế gian; Như Lai nói ra là vì bậc có trí tuệ cao. Nếu ai biết được thì sẽ sinh lòng tôn kính đối với Như Lai. A-nan, đời vị lai sẽ có những tỳ-kheo xấu ác, không thuận theo, không chịu điều phục như thế; họ sẽ làm cho A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề mà Ta đã thành tựu trong a-tăng-kỳ câu-trí kiếp (a-tăng-kỳ: số nhiều không đếm xuể; câu-trí: một con số rất lớn, thường hiểu là mười triệu; kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài) phải bị chìm mất.

 Vì thế, Như Lai vì muốn dứt trừ những kẻ ấy mà nói pháp như thế này. Như Lai không nhớ nghĩ đến Niết-bàn, không suy tư về Niết-bàn, đối với chỗ Niết-bàn cũng không nhớ nghĩ; không khởi ý nghĩ "đây là Niết-bàn", cũng không nghĩ "đây là chỗ Niết-bàn", cũng không nhớ nghĩ "ta muốn vào Niết-bàn". A-nan, Như Lai nói pháp như thế là để nhổ dứt mọi tư tưởng, vì đó là con đường bậc nhất hướng tới Niết-bàn. Nếu ai tu học theo hạnh như thế, họ sẽ được bát-niết-bàn chăng?

 Nếu ai không tu học trong đó, thì họ sẽ chăm chăm theo đuổi việc mua bán; trong việc bùa chú thì bị người khác sai khiến; đi khắp nơi này nơi khác, dùng mánh khóe để kiếm sống; hoặc làm ruộng; hoặc làm việc thế tục, dựng nhà cất cửa, để mưu sinh. Họ sẽ gây ra tranh cãi, phá hại lẫn nhau, kiện tụng lẫn nhau, mỗi người quay lưng với nhau, chỉ trỏ lẫn nhau, nói lời độc ác chửi mắng nhau, không kính trọng nhau, không biết hổ thẹn, kết bè kéo đảng, mưu cướp đoạt của người khác, mà luân chuyển mãi trong sinh tử. Tuy tay cầm bát (của người xuất gia) mà chẳng khác gì kẻ chiên-đà-la (hạng người làm nghề đồ tể, hành quyết, bị xã hội Ấn Độ xưa coi là thấp hèn nhất).

 A-nan, vì thế đối với bản pháp này, nên dùng căn trí tuệ mà khéo suy nghĩ, khéo nhớ nghĩ, quán xét kỹ. Vì thế Như Lai dùng nhiều lời lẽ khác nhau để nói về tám phần của thánh đạo này. Nếu ai biết được những lời lẽ khác nhau ấy, những người đó sẽ chán lìa các đường lối khác, tức là thứ nói theo hình tướng "đây là đạo, đây không phải đạo". A-nan, nói "đạo", là trong đó không có gì sinh ra; đó gọi là đạo.

 A-nan, thế nào là bảy chỗ mà các sa-môn (người xuất gia tu hành) là con dòng họ Thích (tức đệ tử xuất gia của Phật Thích-ca) an trú vào đó thì sẽ hướng tới Niết-bàn? Bảy chỗ là gì? Chỗ của giới, chỗ của tam-muội, chỗ của bát-nhã, chỗ của chân thật, chỗ của buông xả, chỗ của tịch diệt (sự lặng tắt hoàn toàn mọi phiền não), chỗ thoát khỏi mọi trói buộc. A-nan, đó gọi là bảy chỗ.

 Lại có bảy chỗ khác. Bảy chỗ là gì? Phúc đức đã làm từ thuở trước; được hoàn cảnh nhàn rỗi để tu tập; gặp lúc Phật ra đời, (được sự) tịch tĩnh; đối với lợi lộc cúng dường nhận được thì không sinh lòng tham đắm; vì được xuất gia; gần gũi thiện tri thức (người thầy, người bạn tốt dẫn dắt mình trên đường đạo); và ở trong đó phát khởi sự siêng năng tinh tấn. Đó là bảy chỗ.

 Lại có bảy chỗ khác mà các tỳ-kheo nên an trú. Bảy chỗ là gì? Nên quyết định lìa bỏ những lời bàn chuyện thế gian; đối với những lời phá hoại thì không nên nhiễm đắm; nên khéo léo siêng năng tìm cầu trong kinh điển tu-đa-la; cũng không được nói "tôi" (cái ta); nên tôn trọng nơi a-lan-nhã; không nên tin vào toàn thể ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc: toàn bộ thế giới luân hồi); cũng nên tìm cầu chỗ thoát ra. Đó là bảy chỗ. Nếu ai thọ nhận bảy chỗ này, thì sẽ thọ trì được tất cả pháp lành; như nương vào chỗ này thì được thọ trì gần một nghìn bài kệ (?).

 Trong đó, thế nào là năm thứ tan vỡ? Trong sự trôi lăn của sinh tử có năm thứ tan vỡ. Năm thứ là gì? Mắt tan vỡ, tai tan vỡ, mũi tan vỡ, lưỡi tan vỡ, thân tan vỡ, ý tan vỡ; sắc tan vỡ, tiếng tan vỡ, mùi tan vỡ, vị tan vỡ, xúc chạm tan vỡ, pháp (đối tượng của ý) tan vỡ. Như thế, trong sự trôi lăn sinh tử của năm đường (năm nẻo luân hồi: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời), phàm ở nơi nào có sinh ra đều đi đến chỗ năm ấm tan vỡ (năm ấm: năm yếu tố hợp thành con người — sắc là thân xác, thọ là cảm giác, tưởng là tri giác, hành là ý chí tạo tác, thức là sự nhận biết), cho nên gọi là năm tan vỡ.

 Chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba (cõi trời do vua Đế Thích cai quản, trên đỉnh núi Tu-di) khi sắp rơi rụng khỏi cõi trời thì có năm tướng suy, cho nên gọi là năm tan vỡ. Người ở Diêm-phù-đề (châu lục ở phía nam núi Tu-di, tức thế giới loài người chúng ta) khi sắp chết cũng có năm tướng suy. Nếu có tướng như thế, hình trạng như thế, thì nên biết chẳng bao lâu nữa ắt sẽ chết: chân lạnh; tâm như bị kẻ khác cướp mất; thân hóa màu vàng; mũi bị cong vẹo, mắt thâm đen sâu hoắm; hoặc thân hóa màu xanh. Những điều này gọi là năm tướng suy, tướng tan vỡ của người Diêm-phù-đề.

 Lại có năm thứ tan vỡ khác. Khi người đàn bà sắp chết thì đường đại tiện và đường thai bị vỡ. Khi người đàn bà sắp chết thì cổ họng và mạch hai bên họng chuyển động. Khi người đàn ông hay đàn bà sắp chết thì tám vạn loài trùng nương ở trong thân, những loài đang ở đó cũng tan vỡ như vậy. Khi người đàn ông hay đàn bà sắp chết, những vị thần, vị trời hộ vệ của người ấy, vốn đi theo sau, vốn ban oai lực, vốn làm cho người ấy được hơn người, thì lúc lâm chung mang oai lực ấy quay lưng bỏ đi; khi họ đã quay lưng bỏ đi rồi, thì tiếng nói lời nói của người ấy liền tắt hết. Như thế, một sự tan vỡ sẽ thành hai sự tan vỡ (?). Thế gian ấy vốn cùng song hành với sự tan vỡ, không lìa sự tan vỡ liên tiếp, vỡ rồi lại vỡ. Đó gọi là năm tan vỡ theo cách khác.

 Lại có năm tan vỡ: phá hoại bạn bè, phá hoại sự hòa hợp, phá hoại khối giới luật, phá hoại tháp Phật, phá hoại tăng đoàn. Những điều này gọi là năm sự phá hoại khác. Lại có năm sự phá hoại khác: vỡ đồ chứa; vỡ vì nước cuốn trôi (?); phá sự hòa hợp của cha mẹ; phá bằng cách gây ra tội vô gián, rơi vào chốn tối tăm lớn (vô gián: những trọng tội khiến người phạm rơi vào địa ngục chịu khổ không ngừng nghỉ) (?); phá bằng bùa chú. Những điều này gọi là năm tan vỡ.

 Trong đó, đối với các tỳ-kheo lại có năm tan vỡ. Năm thứ là gì? Quay lưng với giới là tan vỡ; quay lưng với chính kiến là tan vỡ; quay lưng với hạnh tu là tan vỡ; chỗ ở tan vỡ; và giới tan vỡ. Những điều này gọi là năm tan vỡ.

 Trong đó, Như Lai có năm cách phá. Năm cách là gì? Dùng khối trí tuệ vô lượng mà quyết phá lưới nghi của tất cả chúng sinh. Dùng khối trí tuệ vô lượng mà phá tất cả sự trôi lăn sinh tử, sinh, già, bệnh, chết. Vì có vô lượng việc phúc đức nên hơn hẳn tất cả chúng sinh, biết rõ những niềm tin và hạnh khác nhau của tất cả chúng sinh. Vì dùng trí giải thoát mà nói pháp, dùng kim cương tam-muội tuyệt diệu nhất (thứ định vững chắc như kim cương, phá tan mọi thứ) mà phá tất cả lậu hoặc (phiền não khiến tâm rò rỉ, trôi lăn trong sinh tử). Vì đạt đến trí tuệ tuyệt diệu hơn tất cả chúng sinh, vì biết rồi thì dứt mối nghi cho tất cả chúng sinh, nên phá gốc rễ của tướng hiểm ác vô minh (sự mê muội không thấy chân lý). Vì nói pháp như thế nên có năm cách phá này. Mọi việc có như thế nào thì nên ghi nhớ như thế.

 Thế nào là năm sức mạnh? Sức mạnh của lòng tin đi trước. Sức mạnh của giới không hối hận. Sức mạnh của bát-nhã đối với tất cả các pháp là tối thắng, vi diệu, là sự điều phục đầu tiên. Sức mạnh không keo kiệt đối với đời này và đời sau. Vì niềm tin thù thắng sinh ra khi Bồ-tát mới phát tâm, nên đối với tất cả chúng sinh là sức mạnh tối thắng; tâm thệ nguyện này sinh ra là đứng đầu, là vi diệu, là đặc biệt, không thể khuất phục, là cao nhất, lớn nhất, đứng đầu. Đó gọi là năm sức mạnh.

 Trong đó, sức mạnh của lòng tin, Như Lai nói là hạt giống. Hạt giống của cái gì? Của các pháp lành. Những pháp lành nào? Đó là: nếu tất cả pháp hữu vi (những sự vật do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) thì tin rằng chẳng phải lành, vì không nhiễm đắm (?). Trong đó, thế nào là sức mạnh của giới thế gian? Đó là biết rằng giới của hàng phàm phu là không chân chính, là tà kiến. Vì sao vậy? Như Lai không nói rằng mọi phàm phu đều có giới đầy đủ. Trong đó có thứ giới riêng, chỉ trừ những người phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (?). Vì nhân duyên này, Như Lai không khen ngợi sự sinh ra (do giới phàm phu). Dù là phàm phu, vì giữ giới đầy đủ, nhờ hạnh lành mà được sinh lên cõi trời; nhưng nhân sinh ở đó, tuy được thân tốt đẹp, về sau lại sa sút rơi xuống. Ví như chúng sinh rơi vào địa ngục A-tỳ, lúc chịu khổ thì chỉ toàn khổ não; thịt máu của họ tan rã rồi lại sinh ra, sinh ra rồi lại có ý tưởng là vui (?). Như thế, Như Lai không nói đó là sự sinh ra tốt đẹp. Như vậy, khối giới này cần được thanh tịnh. Khối giới nào cần được thanh tịnh? Nếu không chấp lấy giới mà khởi lên ý tưởng, đó là điều Như Lai gọi là giới thanh tịnh.

 Thế nào là sức mạnh của sự nghe nhiều? Nghe tiếng người, nghe tiếng loài phi nhân (các loài quỷ thần không phải người), nghe tiếng đàn bà, nghe tiếng đàn ông, nghe tiếng bé trai, nghe tiếng bé gái, tiếng chim ưng, tiếng chim kên kên, tiếng quạ, tiếng múa may đùa giỡn, tiếng ca hát, tiếng của pháp, tiếng không phải pháp, tiếng phúc đức, tiếng không phải phúc đức. Nghe những tiếng ấy rồi, theo nghĩa đã nghe mà quán xét và hiểu rõ. Thế nào là nghe? Không có người nghe, cho nên gọi là nghe; và người nói kia cũng không thể nắm bắt được, cho nên nói là nghe.

 Lại nữa, thế nào là "cái nghe chân thật" kia? Vì không có cái thật, cho nên nói là thật. Vì sao vậy? Đây là tiếng Phạn (tiếng Ấn Độ cổ), cho nên gọi là thật (?). Nếu những người con dòng họ Thích nói "thật", thì đó là danh sắc (danh là phần tinh thần, sắc là phần thân xác của con người), là tên gọi; những thứ ấy không thể nắm bắt được và không bám chấp vào. Như thế là pháp tên gọi. Trong đó, thế nào là tên gọi? Cái do người tạo ra gọi là tên gọi. Lại nữa, ai là người tạo ra tên gọi? Người tạo ra không thể nắm bắt được. Vì người tạo ra không thể nắm bắt được, nên ở nơi ấy cũng không thể nắm bắt được. Nếu nói có tên gọi thì không có lẽ ấy.

 Khi ấy trưởng lão A-nan bạch Phật rằng: Bạch Thế Tôn, nếu có người nói thế này: "Nếu tất cả các pháp không có tên gọi, lời nói cũng không thể nắm bắt được, thì ngay trong đó, cái 'không thể gọi tên' và lời nói ấy, há chẳng phải chính là tên gọi và lời nói sao? Tức là chính câu 'tất cả các pháp không thể có tên' vậy?" A-nan nói như thế xong, Phật bảo trưởng lão A-nan rằng: Lành thay, lành thay, A-nan! Nếu có vị tỳ-kheo có trí tuệ, vị tỳ-kheo ấy nên nói thế này: "Nếu ông vặn hỏi tôi về nghĩa của tên gọi, thì ông hãy tự nói ra. Vì sao vậy? Tôi đã nói rằng tất cả các pháp đều không thể nắm bắt được. Tôi hỏi lại ông, tùy theo chỗ ông hiểu mà giải thích cho tôi: có hay chăng một pháp nhỏ nhiệm nào đó, hoặc sắc, hoặc thọ, hoặc tưởng, hoặc hành, hoặc thức (năm yếu tố hợp thành con người: thân xác, cảm giác, tri giác, ý chí tạo tác, sự nhận biết), mà là thường còn chăng, không lay động chăng, tự tại chăng, là pháp không biến đổi chăng, hòa hợp không tan hoại, và là kẻ có sinh mạng?"

 Vị sa-môn con dòng họ Thích ấy nhận câu vặn hỏi đó rồi, có tự tính của mình (?), nên đáp thế này: "Không có sắc nào mà sắc ấy thường còn, không lay động, tự tại, là pháp không biến đổi; cũng không có thọ, tưởng, hành, thức nào mà thường còn, không lay động, tự tại, không biến đổi." Lại hỏi: "Có hay chăng sắc nào mà tiếng gọi 'sắc' có thể đặt tên được cho nó?" Người kia đáp: "Không." Như sắc kia không có tiếng gọi "sắc" để có thể đặt tên, thì cũng không có thọ, tưởng, hành, thức; như thức kia không có tiếng gọi "thức" để có thể đặt tên. Nên nói với người ấy như thế này: "Thưa trưởng lão, không có sắc nào có thể nắm bắt được, hoặc thường, hoặc không lay động, hoặc tự tại, hoặc là pháp không biến đổi; những thứ ấy cũng không có chăng? Ai là sắc kia, hoặc thọ, tưởng, hành, thức?" Cho đến nói tóm lại: vì nghĩa này mà sắc là không (trống rỗng, không có thực thể riêng). Ai có sắc này? Sắc cũng là không; âm thanh và tên gọi của sắc cũng là không. Thọ, tưởng, hành, thức cũng là không. Ai có thức kia? Thức ấy cũng là không. Tùy theo mọi tên gọi của thọ kia, cũng đều là không chăng? Vì nghĩa như thế mà các pháp rốt ráo là không.

 "Ông nên vì tôi mà hiểu như thế: tất cả các pháp đều không thể nắm bắt được. Lại nữa, giữa các kiến chấp thì không có tranh cãi. Thưa trưởng lão, ông đã chấp lấy một bên cực đoan, đó là cái 'không'. Vì sao vậy? Như Lai đã nói về chỗ kiến chấp có và không. Thưa trưởng lão, ý tôi muốn nói rằng tất cả các pháp không có cái gì được thành tựu. Tất cả các pháp đã không thành tựu thì trong đó không có có, cũng không có không. Vì thế chúng tôi có chính kiến, còn ông là tà kiến."

 A-nan, trong lời nói ấy, nếu còn khởi lên tranh cãi thì không có lẽ ấy; chỉ trừ vì sân hận mà phỉ báng các kinh điển tu-đa-la như thế này. Ví như hiện nay các nhà biện luận ngoại đạo (những người theo các giáo phái ngoài Phật giáo), không hiểu những việc hỏi đáp của Như Lai, liền nổi giận, đứng dậy khỏi chỗ ngồi bỏ đi. A-nan, đúng như thế, đúng như thế; vì không chấp nhận pháp của Ta, nổi lòng sân hận, nên đứng dậy khỏi chỗ ngồi quay lưng bỏ đi. Vì nghĩa này, nếu có quyến thuộc học rộng nghe nhiều, có quyến thuộc hiểu biết dứt khoát, thì nhờ nghe nhiều mà có trí tuệ. Vì thế, người ở cõi Diêm-phù-đề này gọi đó là "bát-nhã".

 Lại nữa, A-nan, ở biên giới phía đông của cõi Diêm-phù-đề này có một thành tên là Thiên Sinh (sinh từ trời); ở đó bát-nhã được gọi là tát-bà-đa-la-bà-đế (tiếng Tùy dịch là "Đến Chủ Của Tất Cả"). A-nan, lại ở phương bắc này có một thành tên là Bất Mạn (không kiêu mạn); ở đó bát-nhã gọi là tỳ-la-bà-đàn-để. Ở phương bắc ấy lại có một thành tên là Tỳ-la-ma; trong đó bát-nhã gọi là tỳ-lợi-dương-ca-lợi. A-nan, ở phương nam này lại có một thành tên là Phục Oán (hàng phục kẻ thù); trong đó bát-nhã gọi là tỳ-già-đa-ma-đế. Loài dạ-xoa Phúc Bát Túc (dạ-xoa "chân như cái bát úp") gọi bát-nhã là bố-la-xế-đà. Loài dạ-xoa Trì Man (dạ-xoa "đeo vòng hoa") gọi bát-nhã là tát-đà-la-đa-na. Loài dạ-xoa Thường Túy (dạ-xoa "luôn say") gọi bát-nhã là ba-la-xả-bà-đa-bạt-đế. Chư thiên sinh ở cõi trời Tứ Đại Thiên Vương (cõi trời của bốn vị vua trời hộ vệ bốn phương) gọi bát-nhã là ba-lợi-đô-sắt-tra-dạ. Chư thiên cõi trời Ba Mươi Ba gọi bát-nhã là tô-già-lợi-đa.

 A-nan, những pháp như thế Như Lai đều đã chứng biết: đủ loại lời lẽ, đủ loại tên gọi, đủ loại âm thanh, đủ loại tên gọi bằng lời nói. Mọi lời nói và tên gọi mà người Diêm-phù-đề dùng để kêu gọi, Như Lai trong đây đều đã nói hết.

 Trong đó, thế nào là xả (buông bỏ, cho đi)? Đó là có sự bố thí buông bỏ. Nói "xả" là điều mà chư thiên còn thiếu (?). Lại nói "xả" là điều mọi người đều biết là khó bỏ mà bỏ được. Lại nói "xả" là bỏ khối năm ấm, bỏ phiền não, bỏ sự sinh ra. Lại nói "xả" là cái cao cả nhất trong mọi sự buông bỏ, tức là xả pháp; đây là tối thắng, đầy đủ mọi sự buông bỏ, nếu ai phát được tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Vì sao vậy? A-nan, người an trú trong Bồ-tát thừa (cỗ xe của Bồ-tát, tức con đường tu hành cầu thành Phật để cứu độ mọi người), trong các đời sinh tử, đã bỏ vợ con, trai gái, vàng bạc châu báu, đất nước, ngôi vua, thành ấp xóm làng, đầu, mắt, tai, cho đến bỏ cả thân mạng mình. Mọi thứ y phục, đồ ăn uống, đủ loại đồ chơi trong thế gian, đều đã bỏ hết. Mọi đồ vui thú trong thế gian cũng đều đã bỏ. Đây là tối thắng.

 Mời gọi khắp mọi tiếng (?), tức là: nếu Bồ-tát phát tâm Bồ-đề thì trong tam thiên đại thiên thế giới mời gọi các chúng sinh, vì muốn bố thí pháp cho họ. Nếu ai trong thế gian này dùng lợi lộc thế gian mà bố thí thì đó là có giới hạn. Ở đây Bồ-tát không coi đó là đệ nhất nghĩa (chân lý tối cao), tức là lợi lộc thế gian. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát ấy biết rõ rằng nơi tự thân không có lợi ích gì, cho đến chưa thể chứng được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; đây là chỗ tận cùng của mọi sự ngu si của Bồ-tát (?). Cho đến khi chưa chuyển bánh xe pháp vô thượng (tức chưa thuyết giảng giáo pháp tối cao của một vị Phật), người ấy sẽ làm đầy đủ mọi sức mạnh; cho đến khi về sau chuyển bánh xe pháp vô thượng. Như thế, an trú trong mười sức mạnh của Như Lai (mười thứ trí lực đặc biệt chỉ Phật mới có, như biết rõ điều gì hợp lý và không hợp lý, biết rõ nghiệp báo, biết rõ căn cơ chúng sinh...), vì tất cả chúng sinh, để diệt lòng tham dục mà nói pháp cho họ, để diệt lòng sân hận mà nói pháp cho họ, để diệt sự ngu si mà nói pháp cho họ. Sức mạnh mà Như Lai đã nói như thế, nên biết hàng Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) không có sức mạnh này.

 Tất cả chúng sinh trong các thế giới nhiều như cát sông Hằng (ví cho số lượng nhiều không đếm xuể) ở phương đông, nam, tây, bắc, mọi căn lành của tất cả những chúng sinh ấy; tùy theo căn lành ấy, có các Thanh văn và Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không cần thầy, nhưng không đi giáo hóa rộng) có căn lành đầy đủ vượt hơn họ. Nếu lại đem mọi căn lành của tất cả chúng sinh ấy và mọi căn lành của các Bích-chi-phật mà so với mọi căn lành của vị Bồ-tát mới phát tâm Bồ-đề, thì không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, một phần trăm nghìn, không bằng một phần ca-la (phần cực nhỏ, như một sợi lông chẻ ra trăm phần), một phần theo phép đếm, một phần theo thí dụ, một phần ưu-ba-ni-sa-đà (phần nhỏ đến cùng tận, không còn chia được). Bồ-tát như thế là bậc có sức dũng kiện lớn, siêng năng tinh tấn lớn, đã qua được bờ bên kia (tức đã vượt qua biển khổ sinh tử).

 A-nan, trong đó, thế nào là năm loại sự việc của lời nói? Sự việc lời nói về quá khứ, sự việc lời nói về vị lai, sự việc lời nói và âm thanh về hiện tại, sự việc lời nói về điều đã chứng biết, và sự việc lời nói đem lại sự không sợ hãi cho tất cả chúng sinh. Đó là năm loại sự việc của lời nói. A-nan, sự việc lời nói về quá khứ thì nằm ẩn (tùy miên: trạng thái tiềm ẩn, nằm im dưới đáy tâm, chưa hiện ra) ở hai chỗ. Hai chỗ là gì? Nằm ẩn ở chỗ đã thấy, và nằm ẩn ở vị lai (?). Trong đó, sự việc lời nói về vị lai thì ở hai chỗ ấy không thể đặt tên mà nói được, vì không ở ngay trước mắt, cũng không có được sự vật. Ở chỗ ấy có sự việc lời nói về hiện tại; trong mọi sự việc lời nói, nó được xem là bậc nhất.

 Trong đó, những điều này sau khi đã tổng kết, đã hòa hợp, đã làm ra, đã quán thấy và biết, đã thật sự quán thấy, đã quán thấy ngược lại, đã ấn định bằng phép đếm; trong sự ấn định của phép đếm, trong sự ấn định chân thật, sau khi đã vào trong phép đếm, thì nói là một chăng, nói là hai chăng, nói là ba chăng, nói là bốn chăng, nói là năm chăng; nói rằng đây là việc đếm số một, hai, ba, bốn, năm của người châu Diêm-phù. Thấy việc đếm đến mười, và nhân duyên của những việc không phải là việc, lần lượt đến số trăm, đến số hai trăm, cho đến số nghìn. Tất cả những chỗ này đã đi vào trong sự việc lời nói rồi, mà nói như thế: trăm cho đến trăm nghìn. Nên biết rằng tất cả những chỗ này đều đã được nói bằng sự việc lời nói.

 Như thế, đi vào trong số căng-ca-la (tên một con số rất lớn; các tên số sau đây cũng đều là những con số lớn dần lên, mỗi số gấp bội số trước); từ số căng-ca-la đến tần-bà-la; từ số tần-bà-la đến a-du-đa; từ số a-du-đa đến na-do-đa. Trong đó lại có một số tên là ô-cương-lương-đa-tỳ-bộ-mê; đây là tên số của người Uất-đan-việt (châu lục phía bắc núi Tu-di, nơi người sống sung sướng và thọ lâu).

 Nếu là người Diêm-phù-đề thì đếm từ một cho đến nghìn, trăm nghìn; từ trăm nghìn đến số câu-trí; từ số câu-trí đến số a-do-đa; từ số a-do-đa đến số na-do-đa; từ số na-do-tha đến số cương-ca-la; từ số cương-ca-la đến số tần-bà-la; từ số tần-bà-la đến số u-la-phá. Chỉ có bậc thượng tọa (bậc trưởng lão đáng tôn kính) Xá-lợi-phất (đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) biết được số này; ở Diêm-phù-đề không có một chúng sinh nào khác biết số này. Từ số u-la-phá đến số đế-trì-bà-lam-bà. Như thế, chỉ có thượng tọa Xá-lợi-phất biết được tên gọi ở chỗ đế-trì-bà-lam-bà. Đến hê-đô-hê-la; từ hê-đô-hê-la đến ca-la-ba; từ ca-la-ba đến hê-đô-nhân-đà-la; từ hê-đô-nhân-đà-la đến sa-ma-đa-la-bà. Số sa-ma-đa-la-bà này đi đến ni-la-bà-già; từ ni-la-bà-già đến mâu-đà-la-ba-la; từ mâu-đà-la-ba-la đến a-già-la-mâu-đà-la; từ a-già-la-mâu-đà-la đến tát-bà-bà-la; từ tát-bà-bà-la đến tỳ-tát-xà-bà-đế; từ tỳ-tát-xà-bà-đế đến tát-bà-tăng-nhã; từ tát-bà-tăng-nhã đến tỳ-bộ-đăng-già-ma; từ tỳ-bộ-đăng-già-ma đến bà-la-xoa.

 Như thế, trong số bà-la-xoa này, núi chúa Tu-di (ngọn núi khổng lồ ở trung tâm mỗi thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) có thể đem vào mà đếm được. Thượng tọa Xá-lợi-phất chỉ dùng một hùng-ca-trì (?) mà đều biết hết. Như thế, trên số này lại có số tên là "Đặt Trên Đầu Cờ"; từ "Đặt Trên Đầu Cờ" lại đến số tên là "Diệt"; từ "Diệt" lại đến số tên là y-tra; từ y-tra lại đến số tên là ca-lưu-noa-tra-tất-đa; từ ca-lưu-tra-tất-đa lại đến số tên là "Thâu Vào Tất Cả". Trong số ấy thâu vào hết số cát sông Hằng; thượng tọa Xá-lợi-phất vẫn biết số này, và thượng tọa Mục-kiền-liên (đệ tử của Phật, nổi tiếng thần thông bậc nhất) cũng biết số này. Trên số ấy lại có số tên là "Bền Chắc Nhất"; trong số ấy làm thành trăm câu-trí la-xoa (la-xoa: một trăm nghìn), và cát sông Hằng đều thâu vào hết trong số ấy. Từ số ấy trở lên thì thượng tọa Xá-lợi-phất không biết. Như thế, thượng tọa Xá-lợi-phất có trí tuệ lớn hiếm có.

 Nếu như hạt cải củ nhỏ nhất như thế mà có thể đem vào trong số câu-trí trăm nghìn này, rồi lại đem vào số kia, thì Như Lai biết rõ, còn tất cả chúng sinh không thể biết rõ; những bậc như thượng tọa Xá-lợi-phất cũng không ai biết. Đó gọi là thâu vào hết mọi sự việc của đường lối lời nói.

 Lại có sự việc đường lối lời nói được thâu vào hết: đó là tên gọi và số lượng của chúng sinh, do cha mẹ đặt cho đầy đủ. Những tên ấy như: Bạt-đà-ra (nghĩa là Hiền), Bạt-đà-ra-bà-la (nghĩa là Hiền Lực), Bạt-đà-ra-bà-hầu (nghĩa là Hiền Lý), Bạt-đà-ra-bà-đế (nghĩa là Hiền Chủ), Thi-ra (nghĩa là Đầu), Thi-ra-ưu-đô-thi-ra-bà-đô (nghĩa là Đầu Lớn), Nan-đà (nghĩa là Vui), Tu-nan-đà (nghĩa là Vui Tốt), A-nan-đà (nghĩa là Hoan Hỷ), Bà-nan-đà. Những tên như thế, sắc như thế, tướng như thế, giống như tên gọi của chúng sinh, là cảnh giới của sự việc đường lối lời nói.

 Lại có sự việc đường lối lời nói là chỗ nương ở để ra khỏi thế gian; nương vào đó mà sống phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới của người tu hành), biết rõ mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Trong đó, thế nào gọi là mắt? Nói "mắt" là: nhãn căn (cơ quan thấy), hề-la-na, tị-hề-la-na, ba-thi-la, tị-ba-thi-la, a-bà-thi-la, a-khí, hề-đố, đô-đà, mị-đế, ma-ha-đà-ma, a-mục-hầu, a-đế, ưu-thụ, phú-ra-đế, hề-la-na, địa-xá, mục-khư, cù-thác-ra, nhân-địa-lệ-dạ, bô-lợi-bà, ba-thi-ca, bát-thi, mạt-ba-đà, đê-lê-nị-nê, đê-ra-noa, thúc-bà, ưu-ba-thúc-bà, giá-đố-lợi, đà-đố, bát-ra-bà-đà-na, đậu-lưu-ba-đà-na, đậu-lưu-ba-đà, đậu-ra-nô-nê-dạ (cách ngắt các tên này không chắc chắn) (?).

 A-nan, những từ này là tên của mắt, theo cách người đời kêu gọi. Trong đó, "mắt" này là một tên. Nhưng con mắt này lại được nói gọi là mắt, là vì dùng mắt mà nên buông bỏ mắt. Thế nào là dùng mắt mà buông bỏ mắt? Dùng con mắt trí tuệ mà nên buông bỏ con mắt thịt. Thế nào là nên buông bỏ? Như vứt bỏ đi. Thế nào là vứt bỏ? Như là không nên nắm giữ. Vì nắm giữ nên thành mắt; vì thấy được nên thành mắt. Nếu không nắm giữ thì không có được; tự nó đã không có, thì còn có gì để được? Thế nào là không có mắt? Không có tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Không có, vì để buông bỏ, nên nói gọi là mắt. Quán xét và phát khởi việc như thế thì sẽ có trí tuệ, sẽ có sự ghi nhớ, sẽ có tài biện thuyết. Vì sao vậy? Vì con mắt ấy không có giới hạn, đó là tuệ nhãn (con mắt trí tuệ thấy rõ bản chất thật của sự vật).

 A-nan, nếu có tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, sau khi phẩm lời nói này đã được giảng như thế, thì đối với những tướng chữ, tên, văn, câu như thế (tức các yếu tố của lời nói: chữ, từ ngữ, văn từ, câu), những điều được nói như thế, nên thọ nhận, nên gìn giữ. Và những người mới bắt đầu tu tập phẩm Ba Vòng (tam luân thanh tịnh: ba yếu tố người làm, người nhận và việc làm đều trong sạch, không bám chấp) thì làm trong sạch địa vị Bồ-tát, thực hành khối phúc đức, thực hành khối trí tuệ, thực hành khối chính niệm thù thắng, thực hành khối giới cấm. Như thế, tài biện thuyết và ba vòng đều thanh tịnh; sức mạnh của nhất tâm là sức mạnh của các Bồ-tát. Người đầy đủ sức mạnh Bồ-tát sẽ nhận lấy khối trí tuệ nhiều như thế, mà không thể đo lường được.

 Nhưng A-nan, nay Ta vì ông mà nói thêm một thí dụ; nhờ thí dụ mà người có trí biết được nghĩa đã nói. A-nan, tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới, tất cả những gì thuộc về chúng sinh, cho đến nhiều như những hạt bụi nhỏ nhiệm, đều được thân người. Mỗi một chúng sinh đều có đầy đủ sức mạnh đến mức có thể đem cả tam thiên đại thiên thế giới này đặt lên vai mà đi tùy ý. A-nan, nếu có Bồ-tát mới bắt đầu tu tập, đầy đủ sức mạnh của ba vòng thanh tịnh, thì khối phúc đức có được do một lần phát tâm, nếu khối phúc đức ấy có hình sắc, thì các chúng sinh kia gánh vác đầy đủ, mang đi hết, mà khối phúc đức có được từ một lần phát tâm ấy vẫn không thể đo lường được.

 A-nan, ý ông nghĩ sao? Khối phúc đức mà Bồ-tát mới phát tâm có được do một lần phát tâm là bao nhiêu? A-nan, cho đến tất cả những chúng sinh ấy đều có đầy đủ sức mạnh như thế, mang khối phúc đức như thế đi; mỗi một chúng sinh gánh vác gánh nặng nhiều như số cát sông Hằng mà đi. Như thế, nay Ta lần lượt chỉ bày, nói rõ nghĩa này: như số cát trong sông Hằng, trong số cát ấy lấy đi một hạt; thì số cát sông Hằng kia vẫn có thể đo lường được, biết được bao nhiêu đã đi, bao nhiêu còn lại. A-nan, nhưng khối phúc đức kia thì không thể đo lường được, không thể nói là có bao nhiêu khối phúc đức. A-nan, Ta dùng chút ít thí dụ để chỉ bày nghĩa này, là để giúp người hiểu vào nghĩa này.

 A-nan, nay Ta lại muốn giảng rõ thêm nghĩa này. A-nan, trong tam thiên đại thiên thế giới này có trăm câu-trí con sông Hằng, trăm câu-trí năm con sông lớn. A-nan, lại giả sử ở phương đông có bấy nhiêu thế giới như số cát trong trăm câu-trí con sông ấy; cũng như thế, phương nam, tây, bắc, bốn phương phụ, phương trên, phương dưới cũng mỗi phương có bấy nhiêu thế giới. A-nan, trong cát sông của những thế giới ấy, lấy đi một hạt; A-nan, số cát còn lại vẫn có thể đo lường được, còn phần còn lại của khối phúc đức kia thì không thể đo lường được; tức là khối phúc đức mà Bồ-tát ba vòng thanh tịnh có được do một lần phát tâm.

 A-nan, hãy tạm gác lại các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có địa vị cao), là bậc đại thương chủ (người dẫn đầu đoàn buôn, ví như người dẫn dắt chúng sinh), bậc mặc áo giáp lớn (ví lòng quyết tâm vững chắc như áo giáp), bậc đại đạo sư (người dẫn đường lớn), bậc đầy đủ trí tuệ không thể nghĩ bàn. A-nan, nếu có người đàn bà hay đàn ông nào, đối với vị Bồ-tát đầy đủ ba vòng thanh tịnh như thế, chỉ đem một tâm từ mà nhìn và nhớ nghĩ, thì Ta có nói chút ít thí dụ cũng không đủ. Thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy, đối với vị Bồ-tát ba vòng thanh tịnh kia, khởi một tâm từ nhìn và nhớ nghĩ rồi, sẽ thâu được bấy nhiêu căn lành.

 A-nan, vì thế nay Ta bảo ông, nay Ta nói với ông: những chúng sinh ấy được lợi ích tốt đẹp. Nếu lại phát được tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, những chúng sinh ấy được lợi lành lớn. Nếu đã phát được tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề rồi, lại phát được tâm ba vòng thanh tịnh, những chúng sinh ấy được lợi ích tốt đẹp. Nếu có chúng sinh nào đối với các Bồ-tát như thế, khởi được tâm từ nhìn và nhớ nghĩ, thì về sau sẽ thực hành, và hiện nay đã thực hành. Như thế, A-nan, những bậc trượng phu ấy đầy đủ vô lượng pháp công đức.

 A-nan, nếu ai phát được ba vòng thanh tịnh này, và đối với năm loại sự việc lời nói này có thể quán xét đúng đắn như thế rồi, thì nên thọ trì mọi chỗ tu hành; sẽ được vượt trội, sẽ được tài biện thuyết không thể nghĩ bàn, sẽ được tài biện thuyết vô lượng vô biên, sẽ được tài biện thuyết không ai sánh bằng. Trong phẩm này, nếu nghe một lần, người ấy sẽ thọ nhận đầy đủ trăm bài kệ.

 Kinh Đại Uy Đức Đà-la-ni, quyển thứ tám.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video