Thiên 9 — Quyển 9

 Kinh Đại Uy Đức Đà-la-ni (đà-la-ni: thần chú, cũng là pháp "tổng trì", tức nắm giữ trọn vẹn mọi nghĩa lý không để quên mất), quyển thứ chín.

 Đời Tùy, pháp sư Tam tạng (vị tăng thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Xà-na-quật-đa, người miền Bắc Ấn Độ, dịch.

 A-nan (vị đệ tử thường theo hầu Đức Phật)! Trong đó, thế nào là năm nhập (năm chỗ đi vào, tức năm nơi chúng sinh rơi vào để thọ sinh)? Vào địa ngục, vào súc sinh (cõi loài vật), vào cõi Diêm-la (cõi do vua Diêm-la cai quản, nơi chúng sinh chịu xét xử và chịu khổ, như cõi quỷ đói), vào cõi trời, vào cõi người. Đó gọi là năm loại nhập. Trong đó, vào địa ngục, súc sinh, cõi Diêm-la là chỗ vào của chúng sinh làm điều ác; còn vào cõi trời, cõi người là chỗ vào của chúng sinh làm điều lành. Vì sao gọi là nhập? Vì chúng sinh nhận lấy các lần sinh mà trôi lăn mãi, nên gọi là nhập. Thân làm ác đầy đủ, miệng làm ác đầy đủ, ý làm ác đầy đủ; vì đầy đủ những điều ác ấy nên sẽ vào địa ngục, súc sinh, cõi Diêm-la, cho nên gọi là nhập. Do tin vào quả báo của nghiệp lành rồi, sẽ thọ nhận đời sống chưa sinh (?), cho nên gọi là nhập. Đó gọi là năm nhập.

 Trong đó, thế nào là năm thú (năm nẻo đường mà chúng sinh đi tới để tái sinh)? Địa ngục, súc sinh, cõi Diêm-la, cõi trời, cõi người — đó là năm thú. Trong đó, thế nào là năm ấm tụ (năm khối kết hợp tạo nên con người)? Sắc (hình chất, thân thể vật chất), thọ (cảm nhận khổ, vui, không khổ không vui), tưởng (nhận biết hình ảnh, tên gọi), hành (các hoạt động tạo tác của tâm, ý muốn), thức (sự hay biết, phân biệt) — đó là năm ấm tụ. Lại có năm ấm tụ: khối đất, khối nước, khối lửa, khối gió, khối thức — đó là năm ấm tụ. Lại có năm ấm tụ: khối giới (giữ gìn giới luật), khối tam-muội (tâm định tĩnh chuyên nhất, không tán loạn), khối trí tuệ, khối giải thoát, khối giải thoát tri kiến (cái thấy biết rõ ràng rằng mình đã được giải thoát) — đó gọi là năm ấm tụ. Lại có năm ấm tụ: khối sức tinh tấn, khối lìa sự sinh, khối lìa tam hữu (ba cõi tồn tại: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), khối lìa tham đắm, khối tì-bà-xá-na không sợ hãi (tì-bà-xá-na: phép quán chiếu sáng suốt, thấy rõ bản chất các pháp) — đó gọi là năm ấm tụ. Lại có năm ấm tụ: khối trí sinh của Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ cho riêng mình), khối trí sinh của Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy, không ra giáo hóa rộng), khối trí sinh của Tam-miệu-tam-Phật-đà (bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, tức Đức Phật giác ngộ hoàn toàn), khối phát sức mạnh của chúng sinh, khối diệt các trói buộc — đó gọi là năm ấm tụ. Trong năm cách nói này, có một điều đã được nói mà chưa chứng biết thì sẽ sinh nghi. Điều nào đã nói mà chưa chứng thì sinh nghi? Đó là điều gọi là "khối diệt các trói buộc". Ở đây các thiện nam tử ấy nên giải bày như sau: Như Lai đã từng nói về Niết-bàn giới (cõi Niết-bàn, tức trạng thái dứt sạch phiền não và khổ đau). Niết-bàn có những giới nào? Có Niết-bàn giới hữu vi (thuộc về cái có tạo tác, có điều kiện) và Niết-bàn giới vô vi (thuộc về cái không tạo tác, không điều kiện, thường còn). Các ông đối với câu tu-đa-la (kinh, lời Phật dạy) này nên giảng nói việc nghĩa, chớ gây chướng ngại. Đó là năm ấm tụ.

 Trong đó, thế nào là năm bệnh? Đó là bệnh tham dục, bệnh giận dữ, bệnh si mê, bệnh làm tổn hại tâm, bệnh giúp sức cho ma. Nếu không thể nói rộng các pháp lành, đó gọi là năm bệnh. Lại có năm bệnh: người theo Thanh văn thừa (thừa: cỗ xe, chỉ con đường tu; Thanh văn thừa là con đường tu cầu giải thoát cho riêng mình nhờ nghe lời Phật) vì không thuận theo mà nghe nên mắc bệnh; người muốn cầu các pháp mà lại làm chướng ngại các pháp nên mắc bệnh; các chúng sinh trụ trong Bồ-tát thừa (con đường của Bồ-tát, người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh), trong trăm nghìn câu-trí (câu-trí: con số rất lớn, khoảng mười triệu) việc, mà không được nghe về tam luân thanh tịnh (ba phần đều trong sạch: người làm, người nhận và việc làm đều không bị chấp trước) nên mắc bệnh; lại có Bồ-tát vì ma gây chướng ngại nên mắc bệnh.

 Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến) nói sắc chân thật được sinh ra, cũng nói cái sắc giả tựa được sinh ra (?); Như Lai có nói pháp, cũng nói pháp giả tựa. Trong đó, cái gọi là pháp giả tựa: đối với người tu Thanh văn thừa hoặc người tu Bồ-tát thừa, thấy ở thế gian có lời nói gây chướng ngại (?). Nếu người ấy trụ trong Bồ-tát thừa thì ma gây chướng ngại, chứ không nhắm vào người tu Thanh văn thừa. Trong đó, Như Lai vì các Bồ-tát mà nói các ba-la-mật (pháp tu đưa người qua bờ bên kia, tức từ bờ khổ đau sang bờ giải thoát, như bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Ở đời vị lai, ma Ba-tuần (vua ma, chuyên phá hoại người tu) ở trong cõi Diêm-phù-đề (châu đất nơi loài người chúng ta sinh sống) này sẽ nói ra các kinh ba-la-mật giả tựa. Các kinh ấy sẽ có nhiều người thọ trì. A-nan, khi ấy những lời giả tựa, những ba-la-mật giả được nói ra, thì các chúng sinh trụ trong Bồ-tát thừa đối với các pháp sẽ vứt bỏ, xa lìa. Đây là vì nghe pháp giả tựa của Bồ-tát nên sẽ mắc bệnh. Cũng như người tu Thanh văn thừa bị dạy bảo trái ngược; nên biết Bồ-tát nghe ba-la-mật giả tựa cũng giống như vậy.

 A-nan, vì thế, Như Lai thấy các Bồ-tát ở đời vị lai có chướng ngại như vậy, nên dùng lời lẽ biện giải mà nói các ba-la-mật. Chỉ có tiếng nói rằng: "Đây là ba-la-mật, đây là kinh thuộc dòng ba-la-mật." Lại nữa, Như Lai có sự thành tựu viên mãn, vì các Bồ-tát nói bánh xe pháp thù thắng thanh tịnh thành tựu viên mãn (bánh xe pháp: giáo pháp ví như bánh xe lăn đi, nghiền nát phiền não), Bồ-tát tạng (kho kinh điển dành cho Bồ-tát), học xứ của Bồ-tát (những điều Bồ-tát phải học và giữ gìn). Những người như thế vì không được nghe những điều ấy, nên trụ vào chỗ bệnh của Bồ-tát, đối với Phật pháp bị tổn giảm.

 A-nan, vì thế, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân có lòng tin trong sạch, muốn cầu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn, tức quả vị Phật), sẽ thành tựu các Phật pháp, thì nên siêng năng tìm cầu tu học hai loại kinh. Những gì là hai? Đó là kinh Bồ-tát tạng phổ phát và kinh Đà-la-ni. Vì sao vậy? Vì Như Lai có trí tuệ như thế, biết rằng trong quá khứ có các Như Lai A-la-ha (bậc đáng được cúng dường, đã diệt sạch giặc phiền não) Tam-miệu-tam-Phật-đà; các Đức Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính) ấy sau khi đi vào việc này, đã nói Bồ-tát tạng "Ưu-đà-na của tất cả pháp" (ưu-đà-na: lời Phật tự nói ra, tóm yếu giáo pháp) này; đối với các ba-la-mật ấy, trí tuệ chân thật của chư Phật đều thâu vào trong đó. Ở đời vị lai sẽ có các Như Lai A-la-ha Tam-miệu-tam-Phật-đà; các Đức Phật Thế Tôn ấy cũng sẽ nói bản pháp Bồ-tát tạng "Ưu-đà-na của tất cả pháp" này. Và ở đời hiện tại, có các Như Lai A-la-ha Tam-miệu-tam-Phật-đà đang ở đời, cùng với ta, Như Lai A-la-ha Tam-miệu-tam-Phật-đà hiện nay, cũng nói như vậy. Vì thế nay ta cũng nói bản pháp Bồ-tát tạng "Ưu-đà-na của tất cả pháp" này. Pháp ta nói, trong câu kinh này, không có pháp nào không thể làm viên mãn sự giác ngộ của Phật; tất cả đều thâu nhiếp vào, không có gì không được nói.

 A-nan, vì thế, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn được lợi ích, muốn theo ta mà học, muốn thành tựu các Phật pháp, muốn dẫn dắt chúng tỳ-kheo (tỳ-kheo: người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ), thì nên tìm cầu những kinh như thế này. Pháp được chỉ bày trong kinh này, nên trụ đúng như vậy. Vì sao vậy? Vì Như Lai sau khi vì các Bồ-tát nói pháp tam luân thanh tịnh, thì Bồ-tát tạng ngay thẳng thuần nhất được gọi là "nhanh chóng làm trong sạch địa vị Bồ-tát" (địa: các bậc tu chứng của Bồ-tát); tạng ấy được gọi là "chỗ giữ gìn giới, địa vị trí tuệ nối tiếp hòa hợp tất cả các nghĩa". Vì những chúng sinh tu Bồ-tát thừa mới bắt đầu tạo sức nghiệp tu hành, nên trong Bồ-tát tạng nay ta đã nói xong. A-nan, trong bản pháp Bồ-tát tạng, ta đã lần lượt nói như vậy về trăm câu-trí địa vô sở tác (?), để cho các chúng sinh trụ trong Bồ-tát thừa không bị thiếu sót về pháp. A-nan, nếu có ai muốn thành tựu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, thì chư Như Lai đã cùng làm việc ấy trong kinh này rồi chăng (?). Nếu có ai đối với kinh này mà có thể theo học, thì họ sẽ làm trong sạch trí tuệ ấy; nhờ trí tuệ trong sạch, họ cũng sẽ có thể nói pháp giữa đại chúng như ta hôm nay.

 A-nan, vì thế, ta theo nhân mà trụ, nhân duyên hòa hợp; Như Lai nói pháp như vậy chính là đạo tràng (nơi tu đạo, nơi thành đạo) của Bồ-tát. Các Bồ-tát nên tự cùng nhau tụ họp, khéo thọ trì. A-nan, nếu lại có người, đối với Bồ-tát tạng Đà-la-ni thù thắng vi diệu, đầy đủ tất cả tướng như thế — là chỗ chính niệm, chính hành, chính đắc, chỗ có thể làm tăng rộng trí tuệ, chỗ thâu tóm mọi căn lành — mà tâm không thuận theo, không sinh lòng tin trong sạch, không thọ trì, hoặc không đọc tụng, cũng không ôn tập, cũng không muốn thành tựu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, thì ta nói người ấy đang ở trong việc làm của ma.

 A-nan, ta nhớ thuở quá khứ vô lượng thời gian, có Đức Phật hiệu là Đăng Minh Như Lai A-la-ha Tam-miệu-tam-Phật-đà. Khi ấy, ở trong giáo pháp của Phật Đăng Minh, vì kinh Bồ-tát tạng này, ta đã theo một vị tỳ-kheo, hầu hạ cúng dường suốt sáu vạn năm. Khi ấy, tại chỗ vị tỳ-kheo ấy, ta dùng mọi vật dụng an vui, cúng dường hầu hạ trong nhiều năm tháng, mà vị ấy vẫn không trao cho ta kinh này. Rồi tùy ở một nơi nào đó, lại trải qua ba tháng an cư (ba tháng mùa mưa, tăng sĩ ở yên một chỗ để tu tập). Ta đối với vị tỳ-kheo ấy phát tâm tam luân thanh tịnh, như các Bồ-tát có tâm thanh tịnh, như Đức Như Lai ấy đã dạy. Như vậy, trong ba tháng ấy, vị tỳ-kheo kia chỉ dạy cho ta nghe, cũng không dạy cho ta đọc. Khi ấy ta không hề sinh tâm khác. Ta nghe được rồi, qua ba tháng ấy liền mạng chung. Nhờ ta đã làm trong sạch địa vị ấy, nên sẽ nhanh chóng làm trong sạch Bát-nhã (trí tuệ thấu suốt bản chất thật của mọi sự vật). Vì thế, Thế Tôn Đăng Minh nhanh chóng thọ ký (báo trước việc thành Phật trong tương lai) cho ta rằng: "Ở đời sau, ông sẽ được làm Phật, hiệu là Đa-đà-a-già-đa (Như Lai) A-la-ha Tam-miệu-tam-Phật-đà."

 A-nan, nay nếu ta thấy vị tỳ-kheo ấy đời này đang sinh trong địa ngục, thì A-nan, cho đến Như Lai A-la-ha Tam-miệu-tam-Phật-đà vì biết báo ân, cũng có thể vì vị tỳ-kheo ấy mà ở trong đại địa ngục trải qua số kiếp nhiều như cát sông Hằng (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) chịu khổ não lớn. Nếu vị tỳ-kheo ấy hiện có mặt trong chúng tỳ-kheo này, ta sẽ dùng hai tay màu vàng ròng nâng lấy, hoặc một tháng, hoặc nửa tháng, cõng mà đi, dùng mọi vật dụng an vui hầu hạ cúng dường, vì nhớ đến ân đức thuở xưa mà báo đáp. Thế mà dù ta làm việc như vậy, đối với vị tỳ-kheo ấy vẫn chưa thể báo đáp trọn chút ân nhỏ. A-nan, ý ông nghĩ sao? Như Lai có phải là người biết ơn, báo ơn chăng? A-nan thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn."

 Phật lại bảo A-nan: "A-nan, ở đời sau, có các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ giới đầy đủ), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ năm giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ năm giới), nếu nghe được tiếng nói về các ba-la-mật như thế, sẽ vượt qua bờ hiểm. A-nan, Như Lai biết được sự sợ hãi trong tương lai ấy, nên điều đó và các chỗ khác đã được nói trong câu kinh này, cũng không nói bằng danh từ chữ nghĩa thông thường. A-nan, vì thế, nghe pháp như vậy rồi nên trụ đúng như như (đúng như thật). A-nan, Như Lai đã nói bệnh này: kẻ ở trong việc làm của ma thì đối với các pháp sẽ không sinh ý tưởng chân thật; dù có sinh ý tưởng chân thật cũng không siêng đọc tụng. Vì sao vậy? A-nan, vì trong pháp lành (pháp trắng, pháp trong sạch) có nhiều chướng ngại. A-nan, nếu vào lúc ấy, đối với các kinh như thế, có người nghe rồi có thể thọ trì, đọc tụng, ôn tập, thì Như Lai dùng trí tuệ Phật biết người ấy, vì thuở xưa từng cúng dường chư Phật, nên ma Ba-tuần không thể gây chướng ngại.

 A-nan, Như Lai nay chỉ nói như vậy. A-nan, nếu những chúng sinh ấy nay có mặt ở trước, Như Lai sẽ vì họ chỉ bày kinh này. Ta nay lẽ ra phải tự tay nắm lấy tay họ mà khuyên mời họ: để an ủi tâm những người còn kiêu mạn, để khuyên thọ trì ở đời sau, để cho các pháp này không bị đoạn diệt. Vì sao vậy? Vì người ấy được lợi ích cho chính mình, cũng là cúng dường ta, và vì lời khuyên mời của ta không phải hư giả. Nếu họ có thể khéo thọ nhận chính pháp, thì những gì họ nói đều không hư dối. Vì tất cả chúng sinh thỉnh cầu nói pháp, họ sẽ trụ trong trí tuệ chân thật. Nếu ai có thể khéo trụ trong pháp này, khi người ấy đến đạo tràng nên nghĩ thế này: "Chúng ta đã từng được Thích-ca Như Lai A-la-ha Tam-miệu-tam-Phật-đà khuyên mời." Cứ lần lượt như vậy thì sẽ thoát khỏi bệnh ấy.

 A-nan, thế nào là năm hoạn (năm mối tai hại)? Đó là hoạn nơi thân sinh ra, hoạn nơi tâm, hoạn do thọ quả báo của nghiệp, hoạn do bị người khác trù ếm, hoạn do không có trí tuệ. Gọi là hoạn nơi thân: do đủ thứ duyên khởi mà tranh đấu lẫn nhau, trói buộc nhau từ xa, nối tiếp không dứt. Giả sử không có bệnh, vì ở chung với kẻ ác nên bệnh liền sinh. Hoặc ăn không tiêu nên sinh thổ tả; hoặc bị đè ép mạnh mà sinh ghẻ lở ẩm ướt; hoặc đau đầu, đau óc, đau trán, đau miệng, đau lưỡi, đau răng, đau mắt, đau tai, đau họng, đau khi thở ra thở vào, đau bắp tay (?), đau lưng, đau sườn, đau bụng, đau tim; hoặc nương vào những thứ ấy mà khởi lên chứng đau do phong (chứng bệnh do khí trong người rối loạn); hoặc do nằm ngồi không ngay ngắn mà đau quặn dưới rốn; do đại tiện, tiểu tiện bị tắc mà sinh đau; đau đùi, đau gối, đau ống chân, đau mắt cá, đau bàn chân, các khớp đều nhức nhối. Những chứng đau thô nặng ấy do đâu mà khởi? Tất cả đều khởi do không thận trọng, do ở chỗ xấu, do không khéo giữ gìn thân, do ăn đồ sống lạnh. Thế nào là sinh lạnh? Do ăn nhiều đồ béo dầu mỡ nên sinh lạnh. Do lạnh ấy mà khí lạnh sinh ra; do khí lạnh sinh ra mà làm cho tăng thêm; do tăng thêm mà khí xông ngược lên. Người ấy bèn tự kêu lên: "Ta nằm không đúng cách, ta ăn không biết đủ, ta uống không biết đủ." Vì thế mà phong khởi, hoàng khởi (hoàng: chất mật vàng trong người, khi rối loạn gây nóng sốt), đàm (chất đờm nhớt) tích, khí lạnh tích, mắt mờ tối. Hoặc do được vật mà tham, nên bệnh khởi lên.

 Bệnh lớn nhất là tham đắm các dục. Các bệnh khác thì thầy thuốc ở thế gian còn có thể chữa được; còn bệnh tham dục xấu ác này thì tất cả chúng sinh rốt cuộc không thể chữa được, chỉ trừ chư Phật Như Lai A-la-ha Tam-miệu-tam-Phật-đà. Mà tham dục này do điên đảo (thấy biết trái ngược với sự thật) mà sinh ra một cách hư vọng; vì sinh ra hư vọng nên trụ trong điên đảo mà ôm lòng tin ưa. Đã ôm lòng tin ưa ấy, thì đối với Phật, Pháp, Tăng (ba ngôi báu: Đức Phật, giáo pháp và đoàn thể tăng sĩ) lại bỏ mất lòng tin ưa. Người bỏ mất lòng tin ưa đối với Phật, Pháp, Tăng thì không có con đường tu nào để đi. Người ấy bỏ lòng tin ưa ở đâu? Đó là đối với Phật, đối với Pháp, đối với Tăng, cho đến đối với cõi trời cũng không có lòng tin ưa. Người ấy tin ưa, đắm chấp ở đâu? Tin ưa, đắm chấp vào thịt và máu. Cứ thế lần lượt nối tiếp, sinh lòng tin, sinh lòng ưa thích vào xương tủy. Cứ như vậy, như vậy, lần lượt nối tiếp sinh lòng tin ưa vào ruột gan bụng dạ và chỗ kín.

 Lúc ấy, trong chúng hội có một vị trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) tên là Tuyển Trạch, đang ngồi trong hội. Trưởng giả Tuyển Trạch ấy có người vợ tên là Quang Thắng Lập Thế Chủ. Bấy giờ người phụ nữ Quang Thắng ấy có sắc đẹp bậc nhất thế gian, đoan trang đặc biệt, ai cũng thích nhìn, thân thể sáng bóng nhất đời. Lúc ấy, trưởng giả Tuyển Trạch từ chỗ ngồi đứng dậy, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, xin chớ nói như vậy rằng những người đàn ông đắm dục là đắm vào chỗ đại tiện, tiểu tiện. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, Tăng Trưởng Thế Chủ (?) của con, đang tuổi trẻ khỏe mạnh, tên là Quang Thắng. Bạch Thế Tôn, con thà bỏ hết của cải, đầu, mắt, chứ quyết không thể bỏ Quang Thắng dù chỉ chốc lát. Bạch Thế Tôn, nàng giống như hoa bà-lợi-sư-ca (một loài hoa nhài thơm, nở vào mùa mưa); con đối với nàng luôn nghĩ như vậy. Bạch Thế Tôn, ví như có người đàn ông lấy vòng hoa bằng vàng đội lên đầu mình mà không hề xấu hổ; bạch Thế Tôn, cũng như vậy, bụi đất dưới chân Quang Thắng, con liền lấy đặt lên đầu mình, mà con vì nàng không hề hổ thẹn hay hối tiếc."

 Lúc ấy, Thế Tôn hiện sức thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có). Hiện thần thông xong, ngay tại chỗ ngồi, cách đại chúng không xa, Ngài hóa ra ngôi nhà nơi Quang Thắng ở; trong ngôi nhà ấy thấy có Quang Thắng do Phật hóa ra. Bấy giờ, trưởng giả ấy nhận ra vợ mình, liền nhanh chóng khởi lòng yêu đắm, ở trước Thế Tôn vội đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đi đến bên người phụ nữ hóa hiện ở chỗ ấy. Lúc ấy người phụ nữ hóa hiện thấy trưởng giả liền đứng dậy chạy tránh. Trưởng giả lại xét kỹ, biết đó thật là vợ mình, bèn nói: "Tăng Trưởng Thế Chủ…", rồi như ở trong nhà mình vẫn làm các việc thế nào, thì cũng như vậy cùng nhau trò chuyện. Lúc ấy Thế Tôn lại làm phép thần thông biến hóa như thế này: khiến người nữ hóa hiện ở trước mặt trưởng giả, kéo vạt áo của ông trải xuống đất mà ngồi. Khi ấy người nữ hóa hiện ấy thải phân dơ hôi thối lên vạt áo. Ngay lúc ấy Thế Tôn lại làm thần thông, khiến từ đống phân dơ ấy bò ra vô lượng trăm nghìn con giòi. Bấy giờ đại chúng ngửi thấy mùi phân hôi ấy, ai nấy đều bịt mũi. Lúc ấy trưởng giả cũng không chịu nổi, nhìn khắp bốn phía xem chỗ nào có thứ hôi thối như vậy.

 Lúc ấy trong hội có một người dòng họ Thích (dòng họ của Đức Phật), tên là Bà-nan-đà. Trưởng giả nhìn Bà-nan-đà, rồi hai người nhìn mặt nhau. Trưởng giả nhìn Bà-nan-đà xong, nói với Bà-nan-đà: "Thưa tôn giả Bà-nan-đà, chỗ nào có mùi phân mà hôi thối dữ vậy?" Lúc ấy Thế Tôn làm thần thông như thế, mà Bà-nan-đà thấy chỗ vạt áo của trưởng giả có phân dơ, liền bảo trưởng giả: "Thật lạ lùng, ông trưởng giả ngu đần đến thế! Chính Tăng Trưởng Thế Chủ Quang Thắng của ông thải phân dơ ra trên vạt áo mà ông lại không thấy!" Rồi ông lại nhìn mặt người khác mà nói tiếp: "Có nhiều phân dơ, mùi hôi thối quá!" Thế mà ông trưởng giả này vì yêu Tăng Trưởng Thế Chủ Quang Thắng nên vẫn không thể bỏ đống phân dơ đáng ghê tởm ấy. Ông liền đáp: "Thưa tôn giả Bà-nan-đà, Tăng Trưởng Thế Chủ của tôi không có phân dơ." Bà-nan-đà liền đáp: "Trưởng giả, nay ông hãy đứng dậy xem phân dơ ở trong vạt áo." Ông lại đáp: "Ai nghi rằng vợ tôi có thứ phân dơ ghê tởm ấy thì cứ bảo người ấy đứng dậy xem." Lúc ấy Bà-nan-đà bảo trưởng giả: "Trưởng giả, nếu vậy thì nay ông nên tự xem vạt áo." Ông vẫn không chịu xem.

 Bấy giờ Bà-nan-đà nổi giận, bỗng từ chỗ ngồi đứng dậy, liền bảo ông: "Ông trưởng giả ngu đần! Ông há không biết Như Lai Thế Tôn đang ngồi trước mặt chúng ta sao? Không nên mang cái túi phân này đến chỗ này!" Khi ấy Bà-nan-đà liền dùng tay phải ấn đầu trưởng giả, đè vào đống phân dơ trong vạt áo. Trưởng giả liền kêu la. Bà-nan-đà dùng tay trái ôm lấy, lại dùng tay phải nắm lấy trưởng giả, từ giữa đại chúng nhấc bổng mang ra, ném ra chỗ xa, nói: "Đây chẳng phải trưởng giả! Ai đặt tên người này là trưởng giả? Nên biết đây là trưởng giả phân dơ!"

 Lúc ấy trưởng giả rất xấu hổ, nói với người vợ hóa hiện: "Nay vì sao bà đến giữa đại chúng làm cho tôi phải nhục nhã?" Người ấy liền đáp: "Trưởng giả, nếu ông yêu đắm cái hố phân dơ này, chìm đắm trong đó mà còn tưởng là vui sướng, thì từ trước ông đã đáng phải xấu hổ rồi." Khi ấy trưởng giả sinh ý chán lìa, muốn bỏ chiếc áo, nhưng vì xấu hổ nên không thể vứt bỏ. Giống như ông trưởng giả, chiếc áo dính phân ấy ông không nhận, không lấy, mà tự mình xấu hổ vì phân dơ ấy làm dơ bẩn thân mình (?). Lúc ấy Bà-nan-đà bảo trưởng giả: "Trưởng giả, Tăng Trưởng Thế Chủ của ông có phân và nước tiểu không?" Ông liền đáp: "Đúng vậy, thưa tôn giả Bà-nan-đà, có. Nhưng nay tôi không thở được nữa, sắp chết đến nơi." Bà-nan-đà bảo trưởng giả: "Trưởng giả, ông nên vì không thở được mà chết như thế, vậy là hợp lẽ. Còn nếu chúng tôi vì phân của người khác mà không thở được rồi chết, thì thật không hợp lẽ. Nay ông trưởng giả, nên mau rời khỏi chỗ này đi; chúng tôi cũng vì mùi hôi thối của Tăng Trưởng Thế Chủ của ông mà khổ sở." Trưởng giả nói: "Thưa tôn giả Bà-nan-đà, có phương cách nào giúp chúng tôi thoát khỏi sự không có trí tuệ chăng?" Bà-nan-đà liền đáp: "Có phương cách ấy: nếu trước mắt chúng tôi không thấy ông nữa, thì được thoát."

 Lúc ấy trưởng giả nói với Bà-nan-đà: "Lạ thay ông Bà-nan-đà dòng họ Thích, lại có thể nói ra những lời thô ráp như thế." Bà-nan-đà bảo trưởng giả: "Lạ thay ông trưởng giả này, lại ngu đần đến thế." Trưởng giả lại nói: "Thưa tôn giả Bà-nan-đà, ông chớ mắng nhục tôi trước mặt đại hội này." Khi ấy người nữ hóa hiện, như người uống thuốc xổ (?), ngay tại chỗ ấy lại thải ra. Trưởng giả nói với Tăng Trưởng Thế Chủ: "Nay bà lại làm việc như thế sao? Khiến tôi trước đại chúng phải chịu nhục nhã lớn." Người ấy liền đáp: "Ông đáng phải xấu hổ, vì ông yêu đắm cái túi phân." Lúc ấy Tứ Đại Thiên Vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương) đứng trên không trung, bảo trưởng giả: "Lạ thay, có ông trưởng giả ngu đần đến thế! Lại có thể ở trước các chúng trời mà thấy vợ mình chìm trong đống phân!"

 Lúc ấy trưởng giả nói với Bà-nan-đà: "Thưa tôn giả Bà-nan-đà, nay tôi đã biết các lỗi hại của vợ mình. Thưa tôn giả Bà-nan-đà, xin cho tôi được theo Như Lai rời nhà xuất gia." Bà-nan-đà đáp: "Nếu ông trong trăm nghìn câu-trí năm dùng đủ thứ hương xoa xông thân mình để diệt mùi phân, nếu được như thế, ông mới được theo Như Lai rời nhà xuất gia." Ông lại đáp: "Thưa tôn giả, xuất gia rồi tôi sẽ ở nơi a-lan-nhã (chốn rừng vắng, xa làng xóm, thích hợp tu hành) vắng vẻ, không ở trong chúng tỳ-kheo này. Thưa tôn giả, ai biết được mạng sống, khi nào chết khi nào sống?" Lúc ấy Thế Tôn duỗi cánh tay màu vàng ròng, bảo trưởng giả: "Này trưởng giả, ông có thể suốt đời giữ hạnh thanh tịnh, tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, dứt bỏ dâm dục) không?" Ông liền đáp: "Vì tất cả chúng sinh mà tu phạm hạnh, con còn có thể làm được, huống chi là vì lợi ích cho chính mình mà lại không làm được sao?" Do nhân duyên ấy, Thế Tôn dùng lời dịu dàng bảo trưởng giả: "Lành thay ông đến, này tỳ-kheo, hãy tu phạm hạnh." Nói lời ấy xong, trưởng giả lập tức thành người đã cạo tóc, thân mặc ca-sa (áo của người xuất gia), tay cầm bình bát (bát khất thực đúng phép), ngay lúc ấy thành tựu việc xuất gia, được cụ túc giới (giới đầy đủ của tỳ-kheo).

 Lúc ấy Bà-nan-đà bảo vị trưởng giả ấy: "Lại đây, ông trưởng giả, nay có thể lấy áo." Ông liền đáp: "Thưa tôn giả Bà-nan-đà, tôi không phải trưởng giả, tôi là tỳ-kheo." Bà-nan-đà lại bảo: "Không phải chỉ cạo tóc mà gọi là tỳ-kheo." Ông liền hỏi: "Thế nào gọi là tỳ-kheo?" Tôn giả Bà-nan-đà liền nói bài kệ (bài thơ tụng trong kinh):

 Nếu dứt được ham muốn mong cầu, lại dứt sạch các lậu (lậu: phiền não rỉ chảy ra từ sáu giác quan, khiến tâm nhơ bẩn),

 Đối với các pháp không mong cầu, không thể nói là có pháp nào,

 Thuận theo mà hướng về Niết-bàn, thuận theo mà đi tới chán lìa,

 Vào lòng tin, đến bờ bên kia — người ấy thành tỳ-kheo.

 Nếu thuận theo tì-ni (giới luật của người xuất gia), đi vào chỗ cảnh giới,

 Có thể trụ trong khối giới, sẽ được thoát các trói buộc.

 Lúc ấy, Thế Tôn vì vị tỳ-kheo vốn là trưởng giả ấy, giảng rộng về Khổ thánh đế (chân lý cao quý về sự khổ) để ông được an trụ; chỉ bày, làm sáng tỏ, phân tích, diễn rộng lời dạy; giảng đúng về khổ đế, khổ tập (nguyên nhân gây ra khổ), khổ diệt (sự chấm dứt khổ), và con đường dẫn đến diệt khổ — các thánh đế; nói về danh nghĩa để ông được an trụ; chỉ bày, phân tích, tuyên dương, nói rõ. Lúc ấy vị tỳ-kheo ấy nghe pháp thù thắng xong, ngay tại chỗ ấy sinh pháp vô lậu (pháp không còn phiền não), tâm được giải thoát. Bấy giờ vị tỳ-kheo ấy từ chỗ ngồi đứng dậy, nói như vầy: "Nay con đã được giải thoát khỏi phân dơ của dục. Bạch Thế Tôn, những kẻ phàm phu mao đạo (tiếng Phạn gọi là bà-la, đời Tùy dịch là mao đạo; chỉ kẻ phàm phu ngu muội, tâm không định, như sợi lông bay theo gió) này, vì lòng tin sai lầm, rồi sẽ làm gì đây?"

 Bấy giờ vị tỳ-kheo ấy qua hết đêm ấy, khi mặt trời đã ở phương đông, đúng lúc ấy mặc y phục, vào thành Xá-bà-đề (kinh thành nước Câu-tát-la, nơi Phật thường thuyết pháp) đi tuần tự khất thực. Khi ấy Tăng Trưởng Thế Chủ gặp ông trên đường, nói: "Ông trưởng giả đã xuất gia rồi! Ở nơi này ông đã bỏ tôi, vứt tôi, lìa tôi, chán tôi, chia tay tôi và bỏ nhà rồi." Ông liền đáp: "Tôi đã xuất gia, là sự xuất gia bậc nhất trong hàng thánh. Bà đã làm lợi ích cho tôi. Thế nhưng bà ở trước đại chúng đã dùng phân dơ làm bẩn vạt áo tôi." Người nữ nói với ông: "Ông trưởng giả, ông vu khống tôi rồi." Ông nói với người nữ: "Tôi không vu khống bà. Như Lai Thế Tôn là người làm chứng cho tôi, và cả Bà-nan-đà dòng họ Thích, giữa đại chúng đã túm lấy tôi và bà, nắm bắt ôm lấy rồi ném ra chỗ xa." Lúc ấy ác ma Ba-tuần ở trên hư không nói: "Đó không phải là bà ấy. Đó là người do hóa hiện; Như Lai hóa hiện nhiều cách như vậy để khiến chúng sinh được xuất gia sao?" Lúc ấy vị tỳ-kheo ấy bảo ma Ba-tuần: "Ba-tuần, đúng vậy, đúng vậy. Ông và người phụ nữ, cùng với người hóa hiện kia, tất cả đều như huyễn hóa. Tất cả các pháp đều giống như dương diệm (ảo ảnh nước do hơi nóng bốc lên, như sóng nắng); tất cả các pháp đều giống như trò ảo thuật."

 Lúc ấy người nữ nghe pháp về không (lẽ mọi sự vật không có tự thể cố định) xong, ngay tại chỗ ấy suy xét nghĩa này đúng như thật. Khi suy xét, bà xa lìa bụi bặm, lìa cấu nhơ, đối với các pháp sinh pháp nhãn tịnh (con mắt pháp trong sạch, tức lần đầu thấy rõ chân lý). Bấy giờ người nữ đã thấy các pháp, được vào các pháp, chứng vào các pháp, không còn nghi ngờ, biết được pháp của bậc thầy dạy. Lúc ấy người nữ nói với vị tỳ-kheo: "Ông đã làm điều lành, đã làm việc đáng làm nhất. Tỳ-kheo, nếu ông lìa nhà, không theo nếp nhà mà xuất gia, thì nay tôi cũng theo mà xuất gia." Bấy giờ người phụ nữ bỏ nhà, lìa nhà, xuất gia học đạo, lại suy nghĩ như vầy về các pháp không; suy xét như thế rồi, liền chứng được đạo A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), là quả tối thắng cao nhất.

 Thế Tôn liên tục tùy lúc mà nói pháp; vì biết pháp nối tiếp nhau, vì văn câu của kinh không bị đứt đoạn hư hoại, liền bảo trưởng lão A-nan: "A-nan, pháp Như Lai nói là để diệt phiền não thuận miên (phiền não nằm ngầm, như ngủ yên trong tâm, gặp duyên thì trỗi dậy). Đó là bệnh nặng nhất: tức là đối với dục, phiền não thuận miên ở trong đó khiến đắm chấp, khởi lên rộng khắp các khổ. Gọi là khổ, ấy là do trôi lăn sinh tử trong năm đường mà khởi lên; sự thọ nhận ấy gọi là khổ. Thế nào là thọ nhận? Gọi là thọ nhận tức là sa đọa. Thế nào là sắc sa đọa? Tức là nhiễm đắm. Lấy gì làm nhiễm đắm? Tức là có điên đảo. Cái gì là điên đảo? Tức là nói dối, hư vọng. Thế nào là hư vọng? Tức là không thật. Thế nào là không thật? Tức là phân biệt chuyện không có. Thế nào là phân biệt chuyện không có? Tức là đối với các pháp vốn không mà khởi tưởng là 'ta'; đó gọi là không thật. Cứ lần lượt như vậy, trong cái không thật mà sinh khởi sắc, gọi là chỗ thuận miên. Đó gọi là chỗ bệnh hoạn, chỗ mong cầu chăng? Gọi là khổ, tức là năm ấm tụ. Nếu có nhiễm đắm, trong năm ấm tụ mà thọ nhận các ấm tụ, đó là không có trí tuệ. Cứ lần lượt như vậy, khổ và năm tụ; nếu đối với năm tụ mà không có trí tuệ, thì đó là hoạn lớn. Vì sao gọi là hoạn? Vì hướng về địa ngục, súc sinh, cõi Diêm-ma-la; ở trong địa ngục, trong súc sinh, trong cõi Diêm-ma-la, ở trong tất cả tam giới (ba cõi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), không thể phân biệt được việc ác của thân, việc ác của miệng, việc ác của ý, cho nên gọi là hoạn. Đó là năm hoạn."

 Trong đó, thế nào là năm căn (căn: gốc rễ, năng lực làm nảy sinh)? Đó là tín căn (gốc lòng tin), tinh tấn căn (gốc siêng năng), niệm căn (gốc ghi nhớ, tỉnh giác), tam-muội căn (gốc định tâm), bát-nhã căn (gốc trí tuệ). Đó là năm căn. Lại có năm căn. Thế nào là năm căn? Đó là nhãn căn (mắt), nhĩ căn (tai), tị căn (mũi), thiệt căn (lưỡi), thân căn (thân). Trong đó, ý căn là căn ở bên trong; nó do hai chỗ hòa hợp mà vận hành; trong pháp nhập (chỗ đối tượng của ý, tức các pháp mà ý nhận biết) được gọi là nhập. Đó là năm căn. Lại có năm căn. Thế nào là năm căn? Đó là nữ căn (cơ quan, tính chất nữ), nam căn (cơ quan, tính chất nam), thuận nhẫn căn, tâm chuyển căn; có khi tâm diệt rồi thì liền sinh nữ căn; lại có một căn, trong khoảnh khắc thì sinh nữ căn, trong khoảnh khắc lại sinh nam căn. Đó là năm căn. Lại có năm căn. Thế nào là năm căn? Đó là căn địa ngục, căn súc sinh, căn trong cõi Diêm-ma-la, căn trong cõi người, căn trong cõi trời. Đó là năm căn.

 Trong đó, nên biết chỗ thù thắng của các căn. Nếu từ đại địa ngục A-tì-chi (địa ngục Vô Gián, nơi khổ đau không lúc nào ngừng) chết đi rồi sinh ra, thì có hai loại căn: một tên là căn Phổ Nhiệt Não (nóng bức khắp nơi), hai tên là căn Phác Đắc (?). Sắc như thế, hình tướng như thế, ví như hoa thù-đề (?). Từ đại địa ngục Hợp Hội (địa ngục nơi núi đá dồn ép tội nhân) chết đi rồi sinh ra, thì có hai tướng căn: một tên là căn Tả Hành (đi lệch trái), hai tên là căn Chuyển Quả. Sắc như thế, hình tướng như thế, ví như hoa chân-thủ-ca (một loài hoa màu đỏ thắm). Từ đại địa ngục Khiếu Hoán (địa ngục nơi tội nhân kêu gào thảm thiết) chết đi rồi sinh ra, thì có hai tướng căn: một tên là căn Đa Ngũ, hai tên là căn Thường Siêu Việt. Có sắc như thế, hình tướng như thế, ví như hoa tì-li-na-ca (?). Từ đại địa ngục Hoạt (địa ngục nơi tội nhân bị giết rồi lại sống lại để chịu khổ) chết đi rồi sinh ra, thì có hai loại tướng căn: một tên là căn Đọa Lạc Nhãn, hai tên là căn Sự Cảnh Giới. Sắc như thế, hình tướng như thế, ví như hoa mục-chân-lân-đà, hoa khổng tước, hoặc như màu chim công. Từ đại địa ngục Hắc Thằng (địa ngục nơi tội nhân bị căng dây đen rồi cưa xẻ) chết đi rồi sinh ra, thì có hai loại tướng căn: một tên là căn Hữu Ưu Sầu (có buồn rầu), hai tên là Ni-tư-đa-ba-đế-đà-diệm (đời Tùy dịch là "xuất sinh"). Sắc như thế, hình tướng như thế, ví như hoa chiêm-ba-ca (một loài hoa màu vàng, rất thơm). Đó là năm tướng căn.

 Những ai từ đại địa ngục chết đi mà sinh ra, vì sao lại gọi là căn? Vì do cảnh giới, vì các căn sinh ra. Nếu ở nơi này gọi là căn, thì ở những nơi khác tùy theo từng nước, hoặc gọi là Y-lê-da-đề, cũng gọi là Hồ-cầu-ma-đế, cũng gọi là Đa-mị-đế, cũng gọi là Ni-tây-tì-đa, cũng gọi là Tác Xứ, cũng gọi là Tác Tướng, cũng gọi là Rừng Bát-nhã, cũng gọi là Rừng Tưởng, cũng gọi là Sinh, cũng gọi là Thắng, cũng gọi là Trù Thắng, cũng gọi là Lô-chi-da, cũng gọi là A-ba-đồ-bà-sa-na. A-nan, tên gọi của các căn ấy, Như Lai biết đủ mọi lời lẽ, nên phân biệt diễn nói.

 Kinh Đại Uy Đức Đà-la-ni, quyển thứ chín.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video