Thiên 2 — Phẩm 2 – Thiên Đế Thích hỏi

 Phẩm Thiên Đế Thích hỏi, thứ hai (Đế Thích: vua của cõi trời Đao-lợi, vị thần hộ trì Phật pháp)

 Bấy giờ, Đế Thích cùng bốn vạn thiên tử (các vị trời), Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương) cùng hai vạn thiên tử, trời Phạm chúng (cõi trời thấp nhất của cõi Sắc, nơi dân chúng của Phạm thiên ở) cùng một vạn thiên tử, trời Phạm phụ (cõi trời của các quan phụ tá Phạm thiên) cùng năm nghìn thiên tử, đều đến hội họp mà ngồi. Ánh sáng do công đức đời trước của các thiên tử rực rỡ cao vời, nhờ thần lực của Phật mà càng sáng suốt chiếu soi (?).

 Đế Thích hỏi Thiện Nghiệp: "Các thiên tử họp đông đủ đây muốn nghe nói về Trí độ vô cực (trí tuệ đưa người qua bờ bên kia, không có giới hạn). Thế nào là Khải sĩ (bậc khai mở đạo cho người, tức Bồ-tát: người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ chúng sinh) Đại sĩ (bậc người lớn, danh hiệu tôn xưng Bồ-tát) đứng vững trong Đại minh (trí tuệ sáng suốt lớn lao)?"

 Thiện Nghiệp nói: "Các thiên tử! Ai ưa nghe thì hãy nghe tôi nói. Nhờ sức của Phật, tôi sẽ nói rộng về Trí độ. Thiên tử nào chưa cầu đạo Khải sĩ thì nay đều nên cầu. Người đã được đạo Câu Cảng (quả vị đầu tiên của người tu giải thoát, người đã vào dòng thánh) thì không thể được đạo Khải sĩ nữa. Vì sao? Vì đã đóng đường sinh tử rồi. Giả sử hạng người ấy mà cầu, tôi cũng vui thay cho họ, không làm dứt công đức. Tôi đều muốn khiến họ nắm lấy pháp tôn quý nhất trong kinh, để đưa lên đến quả Phật."

 Phật dạy: "Lành thay, lành thay! Ông khuyến khích Khải sĩ học đến thế sao?"

 Thiện Nghiệp bạch Phật: "Con phải báo ân, rốt cuộc không dám trái. Vì sao? Thuở xưa các Như Lai Vô Sở Trước Chánh Chân Đạo Tối Chánh Giác (danh hiệu của Phật: bậc không còn bám chấp, đạt đạo chân chính, giác ngộ chân chính cao nhất) đều cùng các đệ tử vì các Khải sĩ mà nói Trí độ; Như Lai khi ấy cũng ở trong đó học hạnh mầu nhiệm của kinh này, nay tự mình đạt đến thành Phật. Vì thế con phải báo ân.

 Con nói pháp như vậy, Khải sĩ nhận lấy, con khuyến khích. Khuyến khích bằng đạo lớn, khiến họ mau thành Phật. Điều Đế Thích muốn nghe, xin cứ hỏi."

 Hỏi: "Khải sĩ đứng vững trong Trí độ như thế nào?"

 Đáp: "Giữ lấy pháp không (thấy mọi vật không có tự thể cố định), đứng vững như vậy."

 Đế Thích hỏi (?): "Khải sĩ Đại sĩ khoác (?) áo giáp thệ nguyện lớn của Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu cứu độ tất cả chúng sinh); đối với năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân vật chất, thống là cảm thọ, tưởng là nhận biết hình tướng, hành là tâm tạo tác, thức là sự phân biệt nhận biết) thì không nên trụ trong đó.

 Câu Cảng, Tần Lai (quả vị thứ hai, chỉ còn sinh lại cõi đời một lần), Bất Hoàn (quả vị thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), Ứng Nghi (quả vị thứ tư, bậc đáng được cúng dường, đã dứt sạch phiền não), Duyên nhất giác (bậc tự quán nhân duyên mà giác ngộ, chỉ lo tự độ), cho đến Phật, đều không nên trụ trong đó. Năm ấm là vô thường (luôn biến đổi, không bền), không nên trụ trong đó. Đối với khổ vui, đẹp xấu, cái này là của ta, chẳng phải của ta, đều không nên trụ trong đó.

 Đạo Câu Cảng thành tựu không lay động, không nên trụ trong đó. Vì sao? Vì bảy lần chết, bảy lần sinh thì được độ thoát. Đạo Tần Lai thành tựu không lay động, không nên trụ trong đó. Vì sao? Vì một lần chết, một lần sinh thì được độ thoát. Đạo Bất Hoàn thành tựu không lay động, không nên trụ trong đó. Vì sao? Vì ở cõi trên mà diệt độ (nhập Niết-bàn, dứt hẳn sinh tử).

 Đạo Ứng Nghi thành tựu không lay động, không nên trụ trong đó. Vì sao? Vì đạo Ứng Nghi thành rồi thì dứt hết trong diệt độ mà diệt xong. Đạo Duyên nhất giác thành tựu không lay động, không nên trụ trong đó. Vì sao? Vì không đạt được Phật đạo đã diệt xong. Vì thế không nên trụ trong đó.

 Như Lai Vô Sở Trước Chánh Chân Đạo Tối Chánh Giác vì vô lượng người mà làm công đức, ta đều sẽ khiến họ diệt xong, chính ở trong Phật mà trụ. Việc Phật làm đều đã rốt ráo rồi mới diệt xong, cũng không nên trụ trong đó."

 Thu Lộ Tử hỏi: "Giả sử Khải sĩ Đại sĩ không nên trụ ở năm ấm, Câu Cảng, Tần Lai, Bất Hoàn, Ứng Nghi, Duyên nhất giác, cho đến Phật, thì nên trụ như thế nào?" Thiện Nghiệp nói: "Như Lai Vô Sở Trước Chánh Chân Đạo Tối Chánh Giác có chỗ trụ chăng?"

 Đáp: "Không. Vì sao? Phật không có chỗ trụ, cũng không trụ ở chỗ lay động hay chỗ không lay động, cũng chẳng phải không trụ, cũng không có cái không trụ; hết thảy không có gì như chỗ Như Lai trụ (?). Nên trụ như vậy: không nên trụ ở chỗ không trụ, cũng không nên trụ ở chỗ vô trụ. Nên trụ như vậy, học cái không có chỗ trụ."

 Bấy giờ các thiên tử trong lòng nghĩ: "Lời nói của các loài quỷ thần đều có thể hiểu rõ. Nay kinh đạo mà tôn giả Thiện Nghiệp nói thì hoàn toàn không thể hiểu."

 Thiện Nghiệp biết trong lòng họ nghĩ gì, nói với các thiên tử: "Kinh này khó hiểu, thật khó hiểu. Vì sao? Những gì tôi nói, tôi dạy, tôi khởi ra đều là không. Vì thế khó nghe, nghe rồi cũng khó hiểu."

 Các thiên tử trong lòng lại nghĩ: "Lời này phải hiểu, phải hiểu. Nay tôn giả Thiện Nghiệp đã vào sâu trong Pháp thân (thân chân thật của Phật, tức chính chân lý)."

 Thiện Nghiệp liền bảo các thiên tử: "Giả sử muốn cầu Câu Cảng, Tần Lai, Bất Hoàn, Ứng Nghi, Duyên nhất giác hay đạo Vô thượng chánh chân (đạo chân chính cao nhất, sự giác ngộ hoàn toàn của Phật), nếu muốn trụ trong đạo ấy, đều nên học Minh độ (trí tuệ sáng suốt đưa người qua bờ bên kia), nên giữ gìn."

 Các thiên tử trong lòng lại nghĩ: "Nói đến như thế ư. Còn phải tìm thầy giảng kinh ở đâu nữa?"

 Thiện Nghiệp lại bảo các thiên tử: "Muốn biết pháp tôi nói, thì như người huyễn (người do ảo thuật hóa ra, không thật), không có gì để nghe, không có gì để hành."

 Các vị trời hỏi: "Người đang nghe pháp ở đây, người ấy chẳng phải là huyễn sao?"

 Thiện Nghiệp nói: "Người như huyễn, huyễn như người. Như cầu Câu Cảng, Tần Lai, Bất Hoàn, Ứng Nghi, Duyên nhất giác hay đạo chánh chân, thì người như huyễn, huyễn như Phật đạo."

 Các thiên tử lại hỏi: "Cho đến Phật cũng như huyễn, như người sao?"

 Đáp: "Cho đến diệt độ cũng như huyễn, như người."

 Các thiên tử nói: "Diệt độ cũng như huyễn, như người sao?"

 Đáp: "Giả sử có pháp nào vượt hơn diệt độ, thì cũng như huyễn, như người."

 Thiện Nghiệp bảo các thiên tử: "Huyễn này, người này, Nê-hoàn (Niết-bàn) đều là không, đều không có gì cả."

 Tôn giả Thu Lộ Tử và Mãn Chúc Tử hỏi: "Nói Minh độ (?) như vậy thì ai có thể giữ gìn và vâng làm?"

 Đáp: "Thưa hiền giả! Khải sĩ Đại sĩ bất thoái chuyển (không còn lùi bước trên đường tu) có thể giữ gìn vâng làm; còn hàng Ứng Nghi thì không ai có thể nhận giữ. Vì sao? Pháp tôi nói là không có gì để nói, cũng không có pháp nào có nơi chốn; đã không có pháp nào có nơi chốn, đã không có pháp nào để phó thác, vì thế cũng không có ai có thể nhận giữ."

 Đế Thích trong lòng nghĩ: "Tôn giả Thiện Nghiệp đang mưa xuống báu vật Pháp, ta nên hóa ra hoa để rải lên ngài." Bèn hóa ra hoa thơm ngọt, rải lên Phật, Thiện Nghiệp và các Tỷ-khưu (người xuất gia đã thọ giới đầy đủ), hoa ngập đến đầu gối.

 Thiện Nghiệp liền biết, nói: "Hoa này không phải từ cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai của cõi Dục, nơi Đế Thích làm vua) mà ra; hoa Đế Thích rải là từ huyễn mà ra thôi."

 Đế Thích nói: "Hoa này chẳng phải từ cây mà ra. Như điều hiền giả Thiện Nghiệp nói, việc này vốn lặng, tự từ cây huyễn mà ra."

 Đế Thích nói (?): "Hoa này từ cây huyễn mà ra. Không từ cây mà ra thì chẳng phải là hoa thật; chẳng phải là hoa thật thì chẳng phải là hoa."

 Đế Thích nói: "Minh độ thật sâu xa vi diệu."

 Đáp: "Đúng vậy! Vì sao? Vì không có gì đạt được, cũng không có gì để nói."

 Đế Thích nói: "Tôn giả ở trong Minh độ sâu xa vi diệu, đối với pháp không tranh cãi, ở chỗ không có gì, đối với pháp không lay động."

 Đáp: "Đúng vậy! Pháp chẳng phải là pháp lay động, nên học như vậy. Học như vậy là không học đạo Câu Cảng, Tần Lai, Bất Hoàn, Ứng Nghi, Duyên nhất giác. Học như thế là học Nhất thiết trí (trí biết hết thảy, tức trí tuệ của Phật), sinh ra các pháp, là không sinh năm ấm. Học nhận lấy hạnh của thân (?), không học nhận lấy pháp khác."

 Thu Lộ Tử hỏi: "Như vậy là không học nhận lấy Nhất thiết trí chăng? Không học sự mất đi, không học nhận lấy pháp khác chăng?"

 Đáp: "Đúng vậy! Đó là học Nhất thiết trí, sinh ra các pháp."

 Đế Thích nghe pháp, bèn hỏi Thu Lộ Tử: "Phải tìm trong đó như thế nào?"

 Đáp: "Hãy tìm trong phẩm Minh độ của Thiện Nghiệp."

 Đế Thích hỏi: "Thiện Nghiệp nương ân uy thần của ai mà học biết được?"

 Đáp: "Nương ân uy thần của Như Lai mà biết. Điều Đế Thích hỏi: 'Minh độ thì Khải sĩ Đại sĩ phải tìm như thế nào?' Không thể tìm từ năm ấm, cũng không thể lìa năm ấm mà tìm. Vì sao? Minh độ chẳng phải là năm ấm, cũng không lìa năm ấm, không khởi năm ấm, là không bám chấp, không xuất ra, không nương tựa; không nương tựa chính là Minh độ."

 Đế Thích hỏi: "Đại sĩ là Đại minh không bờ, không đáy chăng?"

 Đáp: "Năm ấm đều không có bờ, vì thế nên biết pháp không có bờ; người không có đáy, nên biết pháp không có đáy. Thân và việc làm, rồi lại làm (?), vì thế nên biết rằng cùng với Đại minh ngang bằng không khác, không có giữa, không có bờ, cũng không có đầu mối gốc, không thể hạn lượng, hết thảy không thể nắm được. Vì thế Minh độ không bờ không đáy, không thể tính đếm là nhiều."

 Đế Thích hỏi: "Người sao lại không có đáy?"

 Thiện Nghiệp nói: "Ý Đế Thích thế nào, trong pháp nào gọi là người? Trong các pháp không thấy có cái gì gọi là người. Vì sao? Vì không thấy có chỗ từ đó mà đến. Vì sao? Vì người cả gốc lẫn ngọn đều là không, không có gì cả. Giả sử có người đến, có người dừng ở, cũng chỉ là tên mà thôi. Vì sao? Học trong tên chữ, có cái gì là có thật chăng?"

 Đáp: "Không."

 Thiện Nghiệp nói: "Vì tên chữ không có gì là có thật, nên không có ai tạo ra cái ta; vì thế người không có đáy. Giả sử Như Lai Vô Sở Trước Chánh Chân Đạo Tối Chánh Giác sống lâu đến số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều như cát sông Hằng, miệng cứ nói tên người, người rồi lại người, thì có ai sinh ra hay diệt đi chăng?"

 Đế Thích nói: "Hết thảy đều không có ai sinh ra hay diệt đi."

 Thiện Nghiệp nói: "Vì sao vậy? Vì hết thảy người đều thanh tịnh. Không có gì khởi lên, tên hay chẳng phải tên đều không thể nắm được, vì thế người không có đáy. Minh độ vô cực gọi là không có đáy, nên biết như vậy."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video