Thiên 5 — Phẩm 5 – Phương tiện trí tuệ (Biến mưu minh tuệ)

 Phẩm Biến Mưu Minh Tuệ (trí tuệ sáng suốt trong việc chuyển hướng công đức, tức hồi hướng), thứ năm.

 Bấy giờ Khai sĩ Từ Thị (tức Bồ-tát Di-lặc, vị Phật tương lai) nói với Thiện Nghiệp (tức Tu-bồ-đề, đại đệ tử của Phật, bậc hiểu lẽ "không" giỏi nhất): "Khai sĩ đại sĩ (tức bồ-tát ma-ha-tát: người tu hành lớn cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) có pháp phần công đức tùy hỷ (vui mừng theo điều thiện của người khác) tôn quý nhất; so với phần công đức do bố thí, giữ giới mà giữ được, pháp này tôn quý không gì cao hơn, đức che phủ không có bờ bến."

 Thiện Nghiệp nói: "Nên theo pháp phần công đức tùy hỷ này. Vì sao? Trong vô lượng cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa) ở mười phương, mỗi một cõi có vô số vị Phật đã diệt độ (nhập Niết-bàn, dứt hết sinh tử), từ lúc ban đầu phát tâm cầu Vô thượng Chánh chân đạo Tối chánh giác (đạo chân chính không gì cao hơn, sự giác ngộ chân chính tột bậc, tức quả Phật) cho đến nơi tự đạt diệt độ, công đức ấy là đức do các độ (các pháp tu đưa sang bờ giác) tột bậc đem lại. Phần công đức bố thí, giữ giới, giữ pháp mà các đệ tử làm, đức ấy tôn quý nhất, vượt hơn công đức của bậc không còn dính mắc.

 Tất cả giới thân, định thân, tuệ thân, thân không chướng ngại (tức giải thoát thân), độ tri kiến thân (tức giải thoát tri kiến thân) của Thiên Trung Thiên (bậc trời trong các trời, danh xưng tôn kính Phật) — đó là năm phần pháp thân, tức năm phẩm chất công đức tạo nên thân chân lý của Phật: giới hạnh, định lực, trí tuệ, sự giải thoát và sự thấy biết rõ về giải thoát — cùng lòng đại từ an ổn, không thể tính đếm hết. Các công đức học được trong kinh, đem tính gộp, chất chứa tất cả lại, thì đức phước tùy hỷ vẫn tôn quý không gì cao hơn. Đem hạnh vui theo này để cầu Vô thượng Chánh chân đạo, trong tâm nghĩ rằng: 'Đem điều này hồi hướng (đem công đức mình có mà dâng hướng về quả Phật; nguyên văn là "trao tặng"), ta sẽ thành Vô thượng Chánh chân đạo; nên làm hạnh như vậy.' Từ khi khởi tâm cầu đến nay, đều sẽ được lại cả."

 Từ Thị nói với Thiện Nghiệp: "Cái tâm đã cầu như thế từ trước, thì không thể lấy lại được để làm việc hồi hướng ấy (?)."

 Thiện Nghiệp nói: "Nếu không hồi hướng thì từ đâu mà được? Cũng không có gì để giữ, thì từ đâu mà sinh ra? Nếu ý bị điên đảo (?) (thấy sai lệch, lộn ngược với sự thật) mà quay lui, ấy là rơi vào bốn điên đảo mà hồi hướng — vô thường cho là thường, khổ cho là vui, không cho là thật, không có thân (không có cái tôi thật) cho là có thân. Ý điên đảo mà quay lui thì lòng tin cũng thoái lui. Phải đem tâm này cầu Phật, làm việc hồi hướng này, để thành Vô thượng Chánh chân đạo."

 Từ Thị nói với Thiện Nghiệp: "Không nên giảng trí tuệ này trước mặt người nam nữ mới học. Vì sao? Vì e rằng lòng tin, niềm vui và gốc công đức họ đã gây dựng sẽ mất đi, quay lui; nên vì bậc bất thoái chuyển (bậc không còn thối lui trên đường thành Phật) mà nói. Nếu là người đã gần gũi bạn lành lâu ngày thì giảng giải cho họ, người ấy không sợ. Như vậy, tùy hỷ là tôn quý tột bậc. Đem điều này hồi hướng để thành Nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ tất cả, tức trí tuệ của Phật); giữ tâm này làm việc hồi hướng tùy hỷ, mà tâm này đã diệt hết, không có chỗ ở, không thể thấy tâm nào làm việc hồi hướng này để được Vô thượng Chánh chân đạo. Tâm nào là tâm ấy? Tâm không có hai (cùng lúc), tâm không có hình thân, thì lấy gì mà hồi hướng?"

 Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) nói: "E rằng người mới học có khi sợ hãi mà chí nguyện lui sụt. Thế nào là làm công đức hồi hướng tùy hỷ tôn quý nhất? Thế nào là nhờ hồi hướng mà được Vô thượng Chánh chân đạo?"

 Thiện Nghiệp nói: "Khai sĩ đại sĩ ở cõi này đã cúng dường đầy đủ chư Phật, phá trừ mọi điều ác, làm hạnh bình đẳng như một, hàng phục bè đảng tà ma, vứt bỏ gánh nặng; mọi phước đức, tội lỗi nhơ bẩn đều lặng; giới, định, tuệ, giải thoát, độ tri kiến (sự thấy biết rõ về giải thoát) và điều nguyện đều đã đạt. Chư Phật ở vô số cõi mười phương đã diệt độ xong, phần công đức các ngài đã làm tôn quý vô thượng. Vì sao? Vì Khai sĩ không có tưởng điên đảo, tâm điên đảo. Thế nào là không điên đảo? Là tâm không có chỗ để tưởng.

 Đem điều này hồi hướng làm hạnh cao, giả sử trong tâm nghĩ đến, tự biết rõ điều ấy, khởi những tưởng như thế, thì là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, và kiến điên đảo (?). Giả sử tâm nghĩ lại biết rõ là tâm này làm việc hồi hướng, đó là tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo. Giả sử Khai sĩ giữ tâm mình, biết rõ việc mình làm, đó là cái biết của tưởng: lấy cái gì để hồi hướng? Lấy tâm nào để biết rõ cái biết này? Lấy cái gì để hồi hướng? Lấy tâm nào để biết rõ các pháp của tâm này? Lấy pháp nào để hồi hướng cho bình đẳng? Như thế là chưa đạt được việc hồi hướng này.

 Hết thảy công đức của chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại, cùng của các đệ tử chưa đắc đạo, các trời, rồng, quỷ thần và những người nghe kinh mới phát tâm học, gộp chung chất chứa lại mà tùy hỷ, là tôn quý nhất. Đem công đức ấy, lại biết rằng pháp ấy đã diệt hết, không có chỗ ở, cũng không có pháp, mà làm việc hồi hướng thì không có tưởng điên đảo, không có tâm điên đảo, không có kiến điên đảo. Làm như vậy thì không bị lui sụt, đó là hồi hướng về Vô thượng Chánh chân đạo, có phần công đức cho người khác. Nếu không thấu rõ điều đó thì không làm được việc hồi hướng này. Vì sao? Vì chỗ đạt được là không có gì, phần công đức tùy hỷ cũng là không. Khai sĩ phải thấu rõ điều này.

 (Nghĩ rằng:) 'Công đức hồi hướng của các vị Phật đã diệt độ, khiến ta đều được y như vậy' — biết như thế thì việc làm để thành Vô thượng Chánh chân đạo ấy không nằm trong tưởng; những gì đã biết trong quá khứ đều đã diệt hết; tưởng không có chỗ; nếu khởi tưởng, khởi niệm cho là được, thì khởi tưởng ấy không phải là hồi hướng; không khởi tưởng ấy mới là hồi hướng. Nên học như vậy; Khai sĩ đại sĩ nên tìm quyền đức (phương tiện khéo léo để dẫn dắt chúng sinh) trong đó. Chưa được Minh độ (trí tuệ đưa người sang bờ giác ngộ, tức Bát-nhã ba-la-mật) thì không vào được pháp này; trong phần công đức mình giữ, không được khởi cái biết về thân như vậy (?).

 Người có đức này, hễ có tưởng liền dính mắc, trái lại muốn ở trong khổ; Như Lai, Vô Sở Trước, Chánh Chân Đạo, Tối Chánh Giác (các hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến, bậc không còn dính mắc, bậc của đạo chân chính, bậc giác ngộ chân chính cao nhất) không vui lòng với việc nắm giữ mà hồi hướng; nắm giữ mà hồi hướng thì thấy như hư không (?). Vì sao? Vì đã được cái lớn tột, thấy Phật đã diệt độ xong (?). Người có tưởng thì hồi hướng bị chướng ngại; đó là thối lui lớn, không nên thối lui như vậy. Việc hồi hướng của Như Lai phải xét cho kỹ. Vì sao? Vì hồi hướng có tưởng là xen lẫn bệnh độc.

 Ví như nấu cơm ngon lại trộn chất độc vào, màu đẹp, rất thơm, ai cũng thích. Không biết trong cơm có độc, kẻ ngu ăn vào vui vẻ no nê, đến khi thức ăn sắp tiêu thì ắt nguy đến tính mạng. Người không biết nghĩa của việc nắm lấy mà hồi hướng, không hiểu cái khó của hai chướng ngại cần phòng giữ, ắt sẽ như chuyện cơm độc ấy.

 Nếu bậc cao sĩ (người tu hành cao quý, chỉ bồ-tát) muốn hồi hướng, nên như giới thân, định thân, tuệ thân, giải thoát thân, độ tri kiến tuệ thân của chư Phật xưa nay và sau này, cùng các công đức mà các đệ tử làm trong đó, những điều Phật và Duyên Nhất Giác (tức Duyên giác, bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên) hồi hướng; đem công đức ấy tất cả đều tùy hỷ mà hồi hướng để thành Vô thượng Chánh chân đạo. Khi giữ tưởng ấy mà hồi hướng thì là điên đảo, cho là có chỗ dùng; cho nên ví như cơm trộn độc.

 Như vậy, người có đức nên tỉnh biết thế này: 'Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại hồi hướng thế nào? Do nhân gì mà thành tựu Vô thượng Chánh chân đạo?' Theo lời dạy của Như Lai, đem điều ấy hồi hướng, biết công đức mình đã làm và tướng thân lúc sinh ra. Những gì có được từ kinh, biết rõ lúc thành tựu, ta làm việc tùy hỷ này, tự đạt Phật đạo không sai lầm. Rốt cuộc không rời pháp của Như Lai, không xen độc.

 Nên hồi hướng như vầy: như giới, như định, như tuệ, như giải thoát, như độ tri kiến, cái thân do tuệ hiện ra, không ở cõi Dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn), không ở cõi Sắc (cõi của chúng sinh đã lìa ham muốn nhưng còn thân hình), không ở cõi Không (cõi Vô Sắc, nơi chỉ còn tâm thức), cũng không có gì từ xưa, nay, sau từ trong đó mà đến. Ví như không có gì, các pháp được hồi hướng cũng không có gì, đó là thành tựu việc hồi hướng không có độc. Nếu hồi hướng theo cách khác thì là làm hồi hướng ngược. Chỉ có sự hồi hướng của Khai sĩ, pháp ấy như Phật. Đều biết rõ thêm rằng, làm việc hồi hướng như vậy thì tự đạt thành Phật. 'Nay ta đã hồi hướng, sẽ thành Vô thượng Chánh chân đạo.'"

 Phật nói: "Lành thay, lành thay! Thiện Nghiệp! Việc làm của ông như Phật. Lại nữa, khiến người trong cõi tam thiên đại thiên (một nghìn triệu thế giới) đều niệm bốn tâm bình đẳng (bốn tâm vô lượng: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả), cũng không bằng việc hồi hướng trên, tôn quý không gì hơn. Lại nữa, người trong cõi tam thiên đại thiên đều tu Vô thượng Chánh chân đạo, khiến người trong các cõi Phật nhiều như cát sông Hằng cùng cúng dường họ: y áo, đồ ăn uống, giường nằm, thuốc men chữa bệnh, mọi thứ đầy đủ, suốt số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều như cát sông Hằng, tùy ý ưa thích. Thế nào, phước ấy có nhiều chăng?"

 Thiện Nghiệp nói: "Rất nhiều, bạch Thiên Trung Thiên!"

 Phật nói: "Công đức tùy hỷ, phước còn vượt hơn thế."

 Thiện Nghiệp nói: "Công đức ấy, dù các cõi Phật nhiều như cát sông Hằng cũng không chứa hết."

 Phật nói: "Lành thay, lành thay! Người giữ Minh độ, việc hồi hướng ấy là từ gốc vốn có, phước vượt lên trên."

 Bấy giờ Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương) cùng hai vạn thiên tử cúi đầu mặt sát chân Phật, rồi lui ra thưa Phật: "Đức hóa của lòng từ rộng lớn, ban khắp Minh độ, lồng lộng vô thượng, lại đến mức này sao! Vì sao? Vì đó là điều Khai sĩ đại sĩ học Minh độ vui thích."

 Các thiên tử ở trời Đao-lợi, trời Diêm (tức trời Dạ-ma), trời Đâu-thuật (tức trời Đâu-suất), trời Bất Kiêu Lạc (tức trời Hóa Lạc), trời Hóa Ứng Thanh (tức trời Tha Hóa Tự Tại) — đều là các cõi trời thuộc cõi Dục —, mỗi vị lấy cây báu, hoa quý, các thứ hương rải lên Phật, đem lọng lụa, cờ trời, đoàn kỹ nhạc, vui lòng dâng Phật mà khen rằng: "Hồi hướng thật lớn lao, bạch Thiên Trung Thiên! Quyền đức của bậc đại sĩ mới làm được việc hồi hướng này; đức học Minh độ là điều đại sĩ vui thích."

 Các thiên tử ở trời Phạm Chúng, trời Phạm Phụ, trời Đại Phạm, trời Thủy Hành, trời Thủy Vi, trời Vô Lượng Thủy, trời Thủy Âm, trời Ước Tịnh, trời Biến Tịnh, trời Tịnh Minh, trời Thủ Diệu, trời Huyền Diệu, trời Phước Đức, trời Đức Thuần, trời Cận Tế, trời Khoái Kiến, trời Vô Kết Ái — đều là các tầng trời thuộc cõi Sắc — đều cúi đầu mặt sát chân Phật, nói rằng: "Khai sĩ học Minh độ là điều hiếm có trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc)."

 Phật bảo các thiên tử: "Gác lại việc người trong cõi tam thiên đại thiên đều tu Vô thượng Chánh chân đạo; lại có người trong các cõi Phật khác nhiều như cát sông Hằng cùng cúng dường các Khai sĩ đại sĩ ấy, công đức theo ý vui thích của họ lại vượt hơn thế nữa, cũng không bằng tùy hỷ hồi hướng. Giới thân, định thân, tuệ thân, giải thoát thân, độ tri kiến thân của chư Phật Thiên Trung Thiên trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), cùng công đức các đệ tử làm trong đó, tất cả chất chứa gộp lại; dù vậy, tùy hỷ vẫn vượt trên."

 Thiện Nghiệp hỏi: "Từ trong đó được gì?"

 Phật nói: "Người có đức cầu đạo Khai sĩ nên biết rằng pháp xưa, nay, sau không lấy không buông, không tưởng không thấy. Trong pháp này không có pháp sinh ra, không có pháp diệt tận, không có pháp tâm đến đi. (Mà nghĩ:) 'Ta làm việc hồi hướng tùy hỷ này, mau được Vô thượng Chánh chân đạo.' Lại nữa, tùy hỷ với việc bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm (thiền định), trí tuệ sáng suốt mà chư Phật ba đời đã làm — đó là pháp không chướng ngại; vị lai chưa thành cũng không chướng ngại; chư Phật hiện tại ở vô số cõi mười phương, các pháp không dính, không buộc, không thoát. Đem pháp này mà thành Vô thượng Chánh chân đạo, việc hồi hướng tùy hỷ này không gì vượt được, không ai phá được. Như các cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, tuổi thọ tính bằng kiếp của các Khai sĩ cũng nhiều như vậy, khiến người ở đó cúng dường ngần ấy Khai sĩ đại sĩ, đầy đủ suốt nhiều kiếp như thế; hay tu các pháp giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, rồi làm bố thí, cũng đều không bằng tùy hỷ, đức tôn quý của tùy hỷ vượt trên không thể tính lường."

 Hết quyển thứ hai của Kinh Minh Độ.

 Kinh Đại Minh Độ, quyển thứ ba.

 Cư sĩ Chi Khiêm, người nước Nguyệt Chi (một nước ở vùng Trung Á), sống ở nước Ngô (thời Tam Quốc), dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video