Kinh Phật Tạng, phẩm thứ mười: Chúc Lụy (dặn dò giao phó).
Bấy giờ A-nan (thị giả của Phật, đệ tử nghe nhiều nhớ giỏi bậc nhất) bạch Phật rằng: “Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, bậc được cả thế gian tôn kính), vào thời đó, các tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) tinh tấn trong pháp lành như thế nào?”
Phật bảo A-nan: “Hãy gác lại, đừng hỏi. Vì sao? Vì kinh điển do trí vô lượng của Phật nói ra, các tỳ-kheo thời ấy còn không thể tin, huống gì siêng năng thực hành. A-nan, trí tuệ của Như Lai (danh hiệu của Phật, ‘bậc đến từ chân như’) đối với các pháp hữu vi (những sự vật do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), tất cả các bậc Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không có thầy và không giáo hóa rộng), A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não) đều không thể hiểu biết. A-nan, pháp mà Như Lai biết, nếu nói cho ông nghe thì ông cũng mê mờ bối rối, huống gì những người kia có thể tin được. Nay Như Lai nói kinh như thế này mà kẻ ngu si thời ấy còn không tin, huống gì có thể tin những tội báo được nói ra.
A-nan, lẽ thường là như vậy: tự thân mình xấu ác thì cho người khác cũng xấu ác. Như tỳ-kheo lười biếng bậc nhất bây giờ, thì tỳ-kheo tinh tấn bậc nhất thời ấy cũng không bằng được; về giới đã giữ, oai nghi (phép tắc trong cử chỉ) và trí tuệ, không thể so sánh với nhau. Nếu Như Lai nói ra những việc người ấy làm, mọi tội lỗi và những gì phải chịu khi chuyển sang thân sau, thì người ấy không tin mà lại gây thêm tội nặng; các ông nếu nghe cũng sẽ lo sợ, không thể đo lường tội ác mà người ấy phải chịu.
A-nan, pháp sâu xa của Như Lai khó có người lãnh nhận. Ý ông nghĩ sao? Giường tốt, nệm êm, con heo con có thích không?”
“Bạch Thế Tôn, không thích.”
“A-nan, A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (giác ngộ tối thượng, chánh đẳng chánh giác của Phật) của Ta, pháp này sâu xa vi diệu, là điều bậc trí ưa thích. Những người kia không thể tin hiểu, thông suốt; được xuất gia rồi tự xưng là sa-môn (người xuất gia tu hành), nhưng không thể chịu nổi sự giáo hóa đúng như thật, ở trong pháp này không thể tu tâm, không được hương vị (của pháp), phủi tay bỏ đi, rơi vào đường ác, giống như con heo con bỏ giường nệm tốt.
Vì sao? A-nan, A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề này của Ta rất sâu xa thanh tịnh, không phải là điều mà những hạng sau đây có thể tin hiểu: kẻ khó giáo hóa, kẻ khó hàng phục, kẻ không có trí tuệ, kẻ khó làm cho thỏa mãn, kẻ khó nuôi, kẻ phá giới, kẻ khó nói chuyện, kẻ trụ vào pháp tà, kẻ làm hạnh tà, kẻ chuộng tiền của lợi lộc, kẻ coi áo mặc đồ ăn là trên hết, kẻ phá oai nghi, kẻ phá giới đức, kẻ bị đọa đỉnh (rơi khỏi bậc ‘đỉnh’ – một bậc tu tập trước khi thấy chân lý – tức thoái lui mất pháp lành), kẻ tồi tệ xấu ác, kẻ lười biếng, kẻ ít chí nguyện (?), kẻ ít tinh tấn, kẻ không biết hổ thẹn, kẻ chịu nhục mà trơ lì, kẻ vội vã lo toan công việc, kẻ chiên-đà-la (hạng người hạ tiện nhất trong xã hội Ấn Độ xưa, làm nghề đồ tể…, ở đây ví kẻ đê tiện) trong hàng sa-môn, kẻ là người thế tục trong hàng sa-môn, kẻ hư hỏng trong hàng sa-môn, kẻ đi đường tà trong hàng sa-môn, kẻ không phải sa-môn mà tự xưng là sa-môn, kẻ bị ma (kẻ quấy phá, cản trở việc tu đạo) nuốt chửng, kẻ hợp với nghĩa lý ngoại đạo (các đạo phái ngoài Phật giáo), kẻ không làm đúng như lời nói, kẻ ưa đám đông ồn ào, kẻ ưa lời tán loạn, kẻ có đầy đủ việc ma, kẻ bị ma làm suy hại phiền não, kẻ phiền não hừng hực, kẻ có ngã kiến (chấp có cái ‘ta’ thật), kẻ có nhân kiến (chấp có ‘người’ thật), kẻ có chúng sinh kiến (chấp có ‘chúng sinh’ thật), kẻ điên đảo. Những kẻ ấy mà đối với pháp này của Ta có thể tin hiểu, thông suốt thì không có lẽ ấy. Vì sao? A-nan, vì A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề của Ta thanh tịnh, an vui, rộng lớn, không tương xứng với những kẻ xấu ác ấy.
A-nan, ví như khoảng cách giữa trăm nghìn ức tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp thành một cõi lớn) xa xôi rộng lớn thế nào, thì những kẻ tồi tệ xấu ác ấy xa pháp sa-môn cũng còn như thế, huống gì được thuận nhẫn (trí nhẫn tùy thuận chân lý, một bậc hiểu biết trước khi chứng ngộ), huống gì được Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não và sinh tử). A-nan, những việc như thế nói không thể hết. Sa-môn đời sau tồi tệ xấu ác, hèn kém thấp hèn, ôm sâu lòng keo kiệt tham lam, ôm sâu lòng sân hận, ôm sâu lòng không tin, tam độc (ba thứ độc: tham, sân, si) hừng hực, tâm ý hành động thô bạo, khó mà kiềm chế.
A-nan, ví như ruộng tốt lúa đã chín mà tự lấy lửa đốt; món ăn ngon ngọt mà tự bỏ thuốc độc vào; nhà cửa của cải mà tự lấy lửa thiêu; như thế có nên chăng?”
“Bạch Thế Tôn, không nên.”
“A-nan, cũng như thế, kẻ ngu si đời vị lai nhờ pháp của Ta mà được nhận cúng dường, nhưng không tin hiểu công đức của Như Lai, lại không thể tin những kinh như thế này, không thể chịu đựng khi bị nói đúng sự thật lỗi lầm của mình; tự biết mình có ung nhọt mà lại chống trái lời Ta. Kẻ ngu si như thế nương vào Phật để sống mà lại chống trái pháp này. A-nan, khi ấy trong Diêm-phù-đề (châu lục phía nam theo vũ trụ quan Phật giáo, tức thế giới loài người chúng ta) đầy dẫy những kẻ ngu si như thế. A-nan, hãy gác lại; tìm hiểu những kẻ ngu si xấu ác ấy làm gì, những việc ác họ làm chỉ uổng công sống, uổng công già.”
Bấy giờ A-nan bạch Phật rằng: “Bạch Thế Tôn, nên gọi kinh này tên là gì? Phụng trì như thế nào?”
Phật bảo A-nan: “Kinh này tên là Phật Tạng (kho tàng của Phật), cũng gọi là Phát Khởi Tinh Tấn, cũng gọi là Hàng Phục Phá Giới, cũng gọi là Tuyển Trạch Chư Pháp (chọn lựa phân biệt các pháp). Hãy phụng trì như thế. A-nan, nếu người tụng trì kinh này thì công đức có được vô lượng vô biên. Vì sao? Vì tỳ-kheo phá giới còn không thể tin, đọc tụng, dạy người, huống gì ở trong kinh này mà được tâm vui mừng. Vì sao? A-nan, ví như tên giặc ác không dám tự lộ mặt trước vua và đại thần; kẻ trộm của người khác không tự nói mình là giặc. Cũng thế, A-nan, tỳ-kheo phá giới đã thành tựu pháp không phải sa-môn, còn không tự nhận mình là xấu ác, huống gì có thể nói với người khác, tự nhận mình là kẻ có tội. A-nan, kinh như thế này, tỳ-kheo phá giới hễ được nghe thì có thể tự hàng phục, liền biết hổ thẹn; tỳ-kheo giữ giới thì được tự tăng trưởng.”
Khi nói kinh này, vô số chư thiên đối với các pháp được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy pháp trong sạch, tức sự thấy rõ chân lý ở bậc chứng ngộ đầu tiên). Ác ma và các quyến thuộc đều vô cùng lo buồn, như rơi vào mười sáu loại hố lớn (?), khóc lớn mà nói rằng: “Sa-môn Cù-đàm (họ của Phật Thích-ca) đã biết ta, đã nhận ra ta. Suốt đêm dài (thời gian rất lâu), ta thường mong rằng sau khi Phật diệt độ sẽ phá những người giữ giới, giúp những kẻ phá giới, muốn khiến các tỳ-kheo xấu ác không hiểu Phật pháp, chỉ biết đọc tụng; ta muốn ở trong Phật pháp phá hoại tâm an ổn, nói rằng: ‘Đây không phải Phật pháp, không có ý nghĩa gì.’ Nay Cù-đàm ở giữa đại chúng trời người giữ gìn pháp này, ngăn cản điều ta mong muốn.” Ma nói như vậy rồi, ôm lòng lo buồn phiền não, bỗng nhiên biến mất.
Bấy giờ Thế Tôn muốn làm sáng tỏ việc này, liền nói kệ (bài thơ tụng) rằng:
Các pháp Ta đã nói, đều thuận theo đệ nhất nghĩa (chân lý tối cao, nghĩa lý rốt ráo);
Pháp hữu vi không bền chắc, như điều thấy trong giấc mộng.
Nay Ta nói pháp này, quở trách việc đời sau;
Thuận theo đệ nhất nghĩa, ngăn chặn những kẻ ác.
Vào thời đời ác ấy, tâm tỳ-kheo rối động;
Tranh cãi sinh thị phi, không thể được Niết-bàn.
Sa-môn với người thế tục, lời nói không khác nhau;
Bấy giờ pháp này của Ta, không khác gì pháp thế tục.
Họ nói với người tại gia: “Các người biết ta hiếm có:
Ta trong Phật pháp, đã được quả đầu tiên của đạo đầu (tức quả Tu-đà-hoàn, quả thánh thứ nhất).”
Lại có tỳ-kheo nói: “Điều ta nói chẳng khác thế;
Người ấy cũng như ta, ta thật là người thấy pháp.”
Kẻ thấy pháp hay chẳng thấy, đều vì lôi kéo người thế tục;
Mỗi người trong pháp của mình, mà sinh ra nghị luận.
Kẻ nói “tất cả đều có”, kẻ nói “tất cả đều không”;
Không trụ nơi chánh đạo, tính ác hủy pháp Ta.
“Các người chớ gần kẻ ấy, hãy đến thân cận ta;
Ta nói pháp thật cho, như ta mau đắc đạo.”
Những tiếng nói như thế, lan truyền khắp xa gần;
Đồng lòng kết bè giúp nhau, phá giáo pháp Ta dạy.
Ví như bọn giặc ác, cùng ác kết làm bạn;
Làm phản phá nước nhà, cả thành ấp xóm làng.
Bấy giờ các tỳ-kheo, khó mà giáo hóa được;
Căn tính chậm lụt, tham đắm sâu, ít trí, nương vào “ta”, “người”;
Không hiểu những pháp mà Như Lai, tùy theo căn cơ mà nói ra.
Nói pháp hữu lậu (còn phiền não rò rỉ) là cao siêu, tự nói mình đã đắc đạo.
Ở trong đại hội ấy, có rất nhiều tỳ-kheo;
Đều nói mình có trí tuệ, tìm người trí chẳng được một.
Nếu trong đại hội ấy, may có một tỳ-kheo,
Đúng thật có trí tuệ, thì đều chê là không trí.
Các thiên thần trông thấy, đạo của Pháp vương (vua của chánh pháp, tức Phật) tan hoại;
Thảy đều ôm lo buồn, nhìn nhau mà khóc lóc.
Trong đó các thần cây, từ trên cây rơi xuống đất;
Đều nói: “Pháp mầu của Thích sư tử (Phật Thích-ca, ví như sư tử giữa loài người), nay sắp hoại hết rồi.
Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo, ở đời chưa được lâu;
Cớ sao ngay hôm nay, thảy đều sắp tan hoại?
Chúng ta không còn được nghe, pháp do Như Lai nói;
Ngu tối không biết gì, đạo vô thượng nay sắp diệt.”
Bấy giờ các thần đất, đều cất tiếng lớn rằng:
“Ngọn đuốc pháp lớn của Như Lai, nay sắp tắt hết rồi.
Chư thiên cùng các thần, về sau chớ có hối hận,
Mà nói rằng chẳng thấy nghe: ‘Phật đạo nay đã diệt.’
Như Lai trải vô lượng kiếp (thời gian cực kỳ dài), lợi mình cũng lợi người;
Nhẫn chịu bao khổ não, phát nguyện được thành Phật.
Bậc đại thánh Thích sư tử, đấng hóa độ chúng sinh,
Pháp thanh tịnh vi diệu, nay sắp diệt hết rồi.
Bọn giặc ngu si xấu ác, nay sắp được thế lực;
Không có lòng thương xót, cùng phỉ báng hại nhau.
Sứ giả của ma và dân của ma, căn tính chậm lụt khó giáo hóa;
Tâm dua nịnh, lười biếng, sân hận phá Phật pháp.
Chỉ ở trong rừng vắng, ngồi thiền đủ ba tháng,
Tự nói là A-la-hán, thiền còn chưa có, huống đắc đạo.
Chưa được mà nói đã đắc đạo, chết thì nói vào Niết-bàn;
Mọi người tin mà dựng tháp, còn mình thì vào địa ngục.
Những kẻ ngu chấp không như thế (?), cùng nhau khinh miệt giận ghét;
Điều Ta đạt được qua vô lượng kiếp, nay bị phá hoại hết.”
Bấy giờ các thần hư không, cùng thấy Thích sư tử,
Pháp mầu bị hủy hoại, đều cất tiếng khóc than.
Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời hộ thế ở bốn phương) nghe việc ấy, đều cùng ôm lo buồn;
Liền cùng với các thiên thần, tất cả cùng nhau xuống.
Từ thành A-la-ca-bàn (thành của vua trời phương Bắc, nơi ở của dạ-xoa), chúng thần dạ-xoa (một loài quỷ thần, có loài hộ pháp) kéo đến;
Thảy đều khóc lớn, phát ra tiếng đáng sợ.
Có những thành bảy báu (bảy thứ báu như vàng, bạc, lưu ly…), trang hoàng vô cùng tuyệt đẹp,
Đều mất sắc như đất bùn, chư thiên không vui ở nữa.
Thương xót kêu gào khóc lớn, khắp nơi đều kéo đến họp;
Ai nấy ôm lo buồn, nhìn nhau chẳng nói nên lời.
Lăn lộn nằm trên đất, phát ra tiếng như thế:
“Cùng đi khắp Diêm-phù-đề, thấy điều đáng sợ lớn này:
Con Phật cùng tranh đấu, phá pháp mà chia lìa.”
Đều từ trên trời xuống, cùng đến nơi Ta sinh ra;
Các thành báu của thiên thần, bảy ngày không ánh sáng.
Mỗi vị ngồi khóc lóc, suốt bảy ngày không đứng dậy:
“Cớ sao bậc đại tinh tấn, dũng mãnh, đấng tôn quý của thế gian,
Chúng ta từng thấy ở đây, nay sẽ không còn thấy nữa?”
Cùng nhau đến Kỳ-hoàn (tinh xá Kỳ Viên, nơi Phật thường ở thuyết pháp), nhìn nhau mà khóc lóc:
“Phật ở đây nói Tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ), chúng ta đã nghe ở nơi này.
Thế gian sắp tối tăm mù mịt, cùng nhau khinh miệt giận ghét kiêu mạn;
Chỉ gây các nghiệp ác, rồi lại đọa vào đường ác.
Cung điện đẹp của chư thiên, đáng tiếc nay sắp trống không;
Chư thiên thần chúng ta, không còn ai cứu độ nữa.”
Bấy giờ Diêm-phù-đề, hư hoại không còn uy sắc;
Nơi đi kinh hành (đi chậm rãi qua lại để tu tập), dưới gốc cây, hang núi chẳng còn người hiền.
Tất cả mọi thế gian, thảy đều rúng động lớn;
Chư thiên và các thần lớn, tiếng nói đáng sợ hãi.
Bấy giờ trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai của cõi dục, trên đỉnh núi Tu-di, nơi ở của vua trời Đế Thích), giơ tay khóc than lớn;
Ai nấy ở trong cung điện, cất tiếng mà gào khóc.
Trong cung điện chư thiên, đều nhắc lại lời Ta nói:
“Mãi mãi lìa xa Đại thánh vương, đấng nói pháp cho ta.”
Trời Đao-lợi sáu tháng, không ăn món ăn tu-đà (món ăn cam lộ của chư thiên),
Không nghe tiếng nhạc múa, lo buồn như mất con.
Các chúng A-tu-la (loài thần hiếu chiến, thường đánh nhau với chư thiên), nghe có việc như thế,
Đều gọi nhau tụ họp, muốn đánh trời Đao-lợi.
Khi ấy các vua Diêm-phù-đề, đều đem quân đánh phạt nhau;
Chư thiên và A-tu-la, cũng đều cùng chiến đấu.
Bấy giờ các tỳ-kheo, cùng các tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ giới đầy đủ),
Phần nhiều đọa vào đường ác, ít có người thoát khỏi.
Những người thế tục phá giới, thuận theo tỳ-kheo ác;
Vì nhân duyên ấy, đều đi vào đường ác.
Các ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia đã quy y) xấu ác, vì thuận theo thầy ác,
Cũng lại vào đường ác; thế gian đều rối động.
Có người vào thành, xóm làng, có người đến núi rừng;
Đông tây ôm lo buồn, vì thế tổn hại tuổi thọ.
Bấy giờ nhiều giặc ác, có nhiều đường hiểm trở;
Gieo năm thứ lúa không mọc, nếu mọc bị sâu ăn.
Bấy giờ dân chúng thế gian, đói kém nhiều người chết đói;
Chết đọa vào ngạ quỷ (loài quỷ đói), lâu dài chịu các khổ não.
Người thời ấy cúng vật cho Phật, cho tháp và cho tăng bốn phương (tăng chúng chung của khắp mười phương, không riêng một chùa),
Liền cùng nhau chia ra mà ăn; tăng sau khi Ta diệt độ là như thế.
A-nan, các ông nên, gắng sức siêng tinh tấn;
Chớ để thấy đời mạt về sau, những việc ác như thế.
Tất cả các phàm phu, ngu si không có trí;
Gây các nghiệp phàm phu, mau đọa vào đường ác.
Các ông siêng đọc tụng, đó gọi là nhân của trí tuệ;
Nếu vì trí tuệ, mau được đến chốn thù thắng.
Ta học chánh kiến của đời, các ông cũng học như Ta;
Dứt những việc chướng ngại của đời, mau được đến chốn thù thắng.
Siêng thực hành Bát thánh đạo (tám con đường chân chính của bậc thánh), sẽ mau được Niết-bàn.
Suy xét cầu lợi ích cho mình, điều Ta nói là như thế.
Sau khi kiếp này qua đi, sáu mươi kiếp không có Phật;
Còn không có tiếng Phật, huống gì có người đắc đạo.
Dân chúng đời bấy giờ, bị đói khát bức bách;
Không có lòng hiếu thảo nhân từ, ăn thịt mẹ, ăn thịt con.
Khi ấy các nhà sinh con, thường giữ gìn sợ người khác ăn.
Ai nghe việc ác ấy, còn gây nghiệp sinh tử nữa?
Mọi khổ lấy si làm gốc, năm ấm (năm nhóm tạo thành con người: sắc thân, cảm thọ, tưởng, hành, thức) lấy tham làm gốc;
Nếu không ưa năm dục (năm thứ ham muốn: tiền của, sắc đẹp, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ), phải dứt các tham đắm.
Khi hưởng quả báo phúc đức, sinh tâm tham đắm sâu nặng;
Vì nhân duyên tham đắm, gây ác đọa đường ác.
Pháp vô lậu (pháp không còn phiền não) là không, vắng lặng; thế gian không gì bền chắc.
Nếu biết được như thế, các ông nên mau tu hành.
Không có tâm mà sinh ý tưởng có tâm, rồi tự mình kinh sợ lớn:
“Ta làm hay không làm, việc ấy là thế nào?”
Những phàm phu như thế, suy nghĩ mà tính toán:
“Ta phải làm thế nào?” Như thế thường khóc lóc.
Không có ấm mà sinh ý tưởng có ấm, không có ta mà sinh ý tưởng có ta;
Nghe pháp tự tướng vốn không (tự thân mỗi pháp vốn trống rỗng, không có thực thể), như thế cũng mê mờ bối rối.
Không biết Phật đúng như thật, đã nói nghĩa các ấm;
Nghe thì cho là cố định, chỗ đáng sợ lại nghĩ là không đáng sợ.
Ta nói quá khứ, vị lai, hiện tại, các ấm đều không, vắng lặng;
Ba đời thảy bình đẳng, giống như hư không.
Tất cả chư Phật quá khứ, cũng nói tự tướng vốn không;
Chư Phật đời vị lai, cũng nói tự tướng vốn không;
Nay Ta ra đời, cũng nói tất cả pháp,
Tự tính, tự tướng đều không; ba đời không có khác.
Người đời sau không biết, nghĩa chân thật Phật đã nói;
Tham đắm “ta”, “chúng sinh”, thường đọa vào đường ác.
Đời sau sẽ như thế, đại ác rất đáng sợ;
Các ông siêng tinh tấn, chớ để thấy đời ác ấy.
Phật nói kinh này xong, trưởng lão Xá-lợi-phất (đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) và các tỳ-kheo, tất cả đại chúng trời người trong thế gian, nghe lời Phật nói đều rất vui mừng, tin nhận lời Phật.
Kinh Phật Tạng, quyển hạ.
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video