Thiên 10 — Phẩm 9 – Hiểu rõ giới

 Kinh Phật Tạng, phẩm thứ chín: Liễu Giới (hiểu rõ giới luật).

 Phật bảo Xá-lợi-phất (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất): “Có ba hạng người nghe nói kinh này thì trong lòng không vui thích. Ba hạng nào? Một là tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) phá giới. Hai là người tăng thượng mạn (người kiêu căng, chưa chứng đắc mà tự cho là đã chứng đắc). Ba là người thuyết pháp không trong sạch và người tham đắm vào cái ‘ta’. Những người ấy xa lìa kinh sâu xa thuận theo thật tướng (chân tướng của mọi sự vật, tức bản chất rốt ráo vốn không) này, và làm đầy đủ, chật kín bè đảng của những kẻ mù từ lúc mới sinh.

 Vì vậy, này Xá-lợi-phất, Ta đem kinh này tha thiết giao phó cho ông. Vì sao? Vì sau khi Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là ‘bậc đến từ chân như’) diệt độ, kinh này có thể khiến các tỳ-kheo giữ giới trong sạch sinh lòng vui mừng. Kinh sâu xa như thế, người giữ giới trong sạch thường gìn giữ; người hủy phá giới thường xa lánh. Vì sao? Vì kẻ ngu si nghe nói lời chân thật chân chính thì lấy làm khổ.

 Này Xá-lợi-phất, những hình tướng mà tỳ-kheo phá giới tạo thành, Như Lai đã nói rộng đầy đủ ở đây rồi. Này Xá-lợi-phất, theo lẽ thường của tỳ-kheo phá giới thì không thích giữ giới luật và luật nghi (các phép tắc, khuôn phép trong cử chỉ, hành vi của người xuất gia). Người ngu si không ưa trí tuệ. Người keo kiệt không muốn nghe nói về bố thí. Người tăng thượng mạn không muốn nghe pháp không kiêu mạn này; nếu nghe thì kinh sợ như rơi xuống hố sâu. Người ham lợi lộc thế gian thì tham đắm mùi vị ngon; nghe chê trách chuyện ăn uống thì trong lòng buồn bực. Người ưa đọc sách vở ngoài đạo thì đối với những sách ấy sinh ý nghĩ cho là chắc thật. Người tham đắm lời nói thì thích nói năng tán loạn. Người ưa trau chuốt lời lẽ, khéo nói cho hay thì đối với đệ nhất nghĩa (chân lý tối cao, nghĩa lý rốt ráo) của Phật không có tâm trong sạch, lại đối với pháp này không kính, không tin.

 Này Xá-lợi-phất, ví như người không có nam căn (người bị khuyết tật sinh lý nam), không có công dụng của người đàn ông, khi đến giữa những người đàn ông thì sinh ý tưởng rằng họ cũng không phải đàn ông, và nghĩ thế này: ‘Những người này cũng như ta, không khác gì.’ Cũng thế, người ưa đắm sách vở ngoài đạo thường thích trau chuốt lời văn khéo đẹp, đối với đệ nhất nghĩa của Phật thì trong lòng không cung kính. Này Xá-lợi-phất, trong số ấy có người nói kinh thanh tịnh, họ đối với người ấy cũng không cung kính, coi khinh các tỳ-kheo giữ giới trong sạch.

 Vì sao vậy? Này Xá-lợi-phất, sách vở của ngoại đạo (các đạo phái ngoài Phật giáo) không có lời chân thật, theo lẽ tự nhiên khiến người ta kiêu mạn, tự cao tự đại. Vì sao? Vì những điều ấy không giúp nhàm chán xa lìa thế gian, không giúp lắng diệt phiền não, không giúp đắc đạo, không đưa đến Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não và sinh tử, an lạc tuyệt đối). Người ấy vì đã hủy hoại các thiện căn (gốc rễ của điều lành, như lòng tin…) nên ở mọi nơi đều không tin có công đức; giống như người không có nam căn, đối với mọi người đều cho là giống như mình.

 Này Xá-lợi-phất, như người mù từ lúc mới sinh không thấy các màu sắc, tức là màu đen, màu trắng; không thấy người thấy được màu đen trắng; không thấy sắc đẹp, không thấy sắc xấu; không thấy các màu xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, tím, xanh nhạt; không thấy các hình sắc dài ngắn, thô mịn, sâu cạn; không thấy mặt trời, mặt trăng, các vì sao; không thấy người thấy mặt trời, mặt trăng, các vì sao. Người mù như thế liền nghĩ rằng: ‘Không có màu đen trắng, không có ai thấy màu đen trắng, không có sắc đẹp xấu, không có màu xanh, vàng, tím, xanh nhạt, không có hình sắc dài ngắn, thô mịn, sâu cạn, không có hình sắc mặt trời, mặt trăng, các vì sao, không có ai thấy mặt trời, mặt trăng, các vì sao; những người khác cũng đều như ta cả.’ Tâm người mù điên đảo, ở mọi nơi đều cho là tối đen.

 Này Xá-lợi-phất, tỳ-kheo phá giới, người tăng thượng mạn, tỳ-kheo sa vào luận thuyết ngoại đạo cũng lại như thế: đối với Phật pháp sâu xa, trong lòng không tin, không ưa, không thể thông suốt; nghe nói các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều không, không có gì cả, thì không tin, không ưa, không thể thông suốt.

 Này Xá-lợi-phất, những người như thế sợ các ông, họ rơi vào bờ cõi tà vạy, không được chánh pháp (?). Vì chánh pháp này được gọi là chân thật sa-môn (người xuất gia tu hành chân chính), nên pháp mà ông chứng được, những người ấy không tin, giống như người mù cho rằng không có các màu trắng đen. Này Xá-lợi-phất, những người ấy rơi vào bờ cõi tà vạy như thế, tìm cầu luận thuyết ngoại đạo, ưa những lời ồn ào giữa đám đông, làm tăng trưởng phiền não, tính xấu, pháp xấu. Những người ấy không thể tin các pháp là không, huống gì là thông suốt.

 Này Xá-lợi-phất, ý ông nghĩ sao? Con chó rừng giả làm sư tử, có thể đã rống, đang rống, sẽ rống tiếng sư tử, có thể đi dáng sư tử, đang đi, sẽ đi, đã đi được chăng?”

“Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), không thể được. Vì sao? Vì sắc vóc, sức lực, âm thanh của chó rừng không bằng sư tử. Chó rừng chỉ có thể kêu tiếng chó rừng; nếu muốn phát ra tiếng thì chỉ có tiếng chó rừng phát ra, chứ không phải tiếng sư tử.”

 “Cũng thế, này Xá-lợi-phất, tỳ-kheo phá giới, tỳ-kheo tăng thượng mạn, tự cho những việc ấy là cao hơn hết; kẻ thuyết pháp không trong sạch thì thọ nhận luận thuyết của Ni-kiền tử (một phái ngoại đạo tu khổ hạnh, lõa thể, tức đạo Kỳ-na), hoặc chấp vào một điều mà giữ chặt không chịu buông, tham chuộng lợi lộc thế gian, ưa đọc sách vở thế tục, không thể thông suốt thật tướng của các pháp. Những người ấy mà có thể tin nhận pháp vô tướng (pháp lìa mọi hình tướng, mọi sự phân biệt) thì không có lẽ ấy.

 Này Xá-lợi-phất, nếu có tỳ-kheo tuổi cao có đức, là bậc rồng (bậc xuất chúng) trong hàng tỳ-kheo, có trí tuệ sâu xa, thì người ấy có thể tin pháp ‘không có gì cả, tự tướng vốn không’ (tự thân mỗi pháp vốn trống rỗng, không có thực thể), pháp không có ‘ta’, không có ‘người’. Vì sao? Vì người ấy không ưa những lời tạp nhạp ồn ào giữa đám đông, không ưa đọc sách thế tục, ngủ nghỉ, lắm việc; không vì bạch y (người tại gia, đời mặc áo trắng) mà lo liệu công việc; không làm sứ giả đưa thư từ; không hành nghề thuốc, không đọc sách thuốc; không buôn bán; không ưa bàn luận chuyện thế gian, chỉ ưa nói lời xuất thế gian (vượt ra khỏi thế gian, dẫn đến giải thoát). Người ấy có thể tin tất cả các pháp đều không, đối với tất cả các pháp không thấy có sinh khởi, không thấy có hoại diệt. Người ấy liền có thể chứng được chân thật tế (chỗ chân thật rốt ráo, tức chân lý tối hậu), liền có thể rống tiếng sư tử chân chính đúng như thật (tức nói pháp chân thật một cách vững vàng không sợ hãi), chứ không phải tiếng kêu chó rừng.

 Này Xá-lợi-phất, nếu có tỳ-kheo đắm vào nghĩa lý kinh sách ngoại đạo, người ấy là bỏ Phật pháp vi diệu, tụng giữ lời lẽ ngoại đạo, nói cho đại chúng nghe, chỉ là kêu tiếng chó rừng. Này Xá-lợi-phất, kẻ xấu ác như thế gọi là sa-môn mục nát. Vì sao? Vì nghĩa lý ngoại đạo ấy không phải là Phật pháp. Này Xá-lợi-phất, tỳ-kheo đắm vào pháp ngoại đạo không nên tự xưng là đệ tử Phật. Vì sao? Vì sa-môn con dòng họ Thích (tức người xuất gia theo Phật Thích-ca) không nói lời của Ni-kiền tử, ở giữa đại chúng chỉ nói lời Phật. Này Xá-lợi-phất, nếu người đắm vào lời không trong sạch mà muốn rống tiếng sư tử thì chỉ thành tiếng kêu chó rừng. Người ấy không thể hiểu đệ nhất nghĩa của Phật pháp.

 Này Xá-lợi-phất, nay Ta nói rõ cho ông: Nếu người giữ đầy đủ giới, thiền định (tập trung tâm ý vững chắc, lắng yên) và trí tuệ; không keo kiệt, không tham lam, không nhiễm sân hận và ngu si; không ôm lòng dua nịnh quanh co; có tâm nhàm chán thế gian; lời nói ắt chân thật; thường thích ở một mình, không ưa ngủ nghỉ; ưa hạnh không, vô tướng, vô nguyện (không mong cầu, không tạo tác vì ham muốn), vô sinh vô diệt (không sinh không diệt); sinh tâm lìa dục, cầu hiểu đệ nhất nghĩa của Phật pháp; không thích lời thế tục, ưa lời xuất thế; giữ trọn các giới; tất cả việc ác và ác tri thức (bạn xấu, thầy tà dẫn người vào đường sai) đều xa lìa hết; trụ vào pháp như thế thì có thể hiểu pháp ‘không, không có gì cả’.

 Vì sao? Này Xá-lợi-phất, hạnh ấy gọi là hạnh của bậc đại nhân; không phải hạnh của kẻ tham ưa lợi dưỡng (lợi lộc và sự cúng dường nuôi dưỡng), không phải hạnh của kẻ phàm phu ngu si, không phải hạnh của sa-môn hư hỏng, không phải hạnh của sa-môn như trấu cám (vô dụng), không phải hạnh của sa-môn chỉ có cái tên giả.

 Này Xá-lợi-phất, thật tướng của các pháp rốt ráo là không, vắng lặng, đó chính là Phật đạo; kẻ ham tiền của lợi lộc thế gian, ưa nói pháp không trong sạch thì không thể với tới được. Này Xá-lợi-phất, địa vị ấy gọi là địa vị của bậc đại trí, không phải địa vị của kẻ tham ưa ngoại đạo, không phải địa vị của kẻ nói ngã kiến (chấp có cái ‘ta’ thật), nhân kiến (chấp có ‘người’ thật).

 Này Xá-lợi-phất, nếu thật có ‘ta’, có ‘người’, thì kẻ nói có ‘ta’, có ‘người’ phải có tướng thật, và đúng như thật mà nên hỏi: Nếu có ‘ta’ thì ‘ta’ ấy màu gì? Xanh, vàng, đỏ hay trắng? Ở trong thân, hay ở ngoài thân, hay khắp cả thân như dầu ở trong hạt mè? Này Xá-lợi-phất, trong hạt mè có dầu, có thể ép ra, có thể chỉ cho thấy. Nếu ‘ta’ ở bên trong, kẻ nói có ‘ta’ phải nói ra được, chỉ ra được, như từ hạt mè ép ra dầu mà chỉ dầu cho thấy. Trong đệ nhất nghĩa, tìm cái ‘ta’ không thể được. Vì vậy nên biết: kẻ nói có ‘ta’, có ‘người’ thì còn chưa có giới của sa-môn, huống gì là địa vị sa-môn.

 Này Xá-lợi-phất, nên biết những kẻ tham đắm tà vạy như thế, tức là đắm vào ‘ta’, đắm vào ‘chúng sinh’, đắm vào ‘thọ mạng’ (một chủ thể sống thật, tồn tại suốt đời), thì bị đọa đỉnh (rơi khỏi bậc ‘đỉnh’ – một bậc tu tập trước khi thấy chân lý – tức là thoái lui, đánh mất pháp lành đã đạt). Người ấy vì tham đắm tà vạy như thế, còn không thể trừ được tâm tham lợi dưỡng, huống gì phiền não vi tế. Này Xá-lợi-phất, người thông suốt pháp không mà bị tham dục, sân hận, ngu si, lợi dưỡng che lấp thì không có lẽ ấy, cũng không bị đọa đỉnh.

 Này Xá-lợi-phất, kẻ có tâm chấp ‘ta’ thì cho là có thọ mạng; vì nhân duyên thọ mạng ấy nên bị lợi dưỡng lôi kéo, gây chướng ngại cho đạo. Này Xá-lợi-phất, kẻ có ngã kiến, nhân kiến, tuy xuất gia tu đạo trong pháp của Ta, nhưng kẻ ngu si như thế, ở trong pháp thanh tịnh, thì không phải là xuất gia. Vì sao? Vì Ni-kiền tử xuất gia đều do tâm chấp ‘ta’, có chỗ sở đắc (chấp rằng có cái gì đó thật để đạt được). Này Xá-lợi-phất, kẻ chấp có sở đắc, từ đời vô thủy (từ thuở không có khởi đầu) vẫn thường có kiến chấp ấy; dù được xuất gia mà kiến chấp ấy vẫn chưa dứt; đó gọi là xuất gia theo ngoại đạo, không gọi là xuất gia theo pháp của bậc thánh. Vì sao? Vì kẻ tồi tệ ấy không thể tin ưa pháp lớn, đối với pháp lớn thanh tịnh không có ý tưởng cho là chân thật.

 Này Xá-lợi-phất, những kẻ ấy do nhân duyên tội nặng phá pháp, tai ương còn lại chưa hết, nên không thể tin hiểu thật tướng của các pháp, gây nghiệp bất thiện: hoặc phỉ báng Bát chánh đạo (tám con đường chân chính của bậc thánh: thấy biết đúng, suy nghĩ đúng, nói năng đúng, hành động đúng, nuôi mạng đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng); hoặc đối với tỳ-kheo giữ giới trong sạch mà sinh ác tâm, bịa đặt lỗi lầm của họ, hoặc nói họ phá giới, phá kiến (sai lệch chánh kiến), phá mạng (nuôi sống bằng cách bất chính), phá oai nghi (phép tắc trong đi đứng nằm ngồi); hoặc không thấy lỗi người mà bịa đặt thị phi; hoặc dùng tâm đục ngầu giận ghét, đố kỵ mà nói xấu tên tuổi người khác; hoặc không hiểu nghĩa lý kinh Phật mà cho là không phải Phật pháp.

 Kẻ ác như thế đã thành tựu nghiệp ác phá pháp, đối với đệ nhất nghĩa của Phật, tâm không thông suốt, không thể vào, không vui thích. Do nhân duyên quả báo còn sót lại của tội nặng như thế, dù siêng năng tinh tấn vẫn còn không thể nắm được tướng của đối tượng quán tưởng (sở duyên – cái mà tâm hướng vào khi tu thiền), huống gì buộc tâm mà đắc được đạo quả (quả vị chứng ngộ trên đường tu). Lại nương tựa sâu vào ngã kiến, nhân kiến; kiến chấp như thế, cho đến chư Phật còn không thể nhổ được gốc rễ, huống gì hàng Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu chứng).

 Này Xá-lợi-phất, nếu người có sự tham đắm tà kiến bất thiện như thế, tức là ngã kiến, nhân kiến, chúng sinh kiến, thọ giả kiến, mạng giả kiến (các kiến chấp cho rằng có cái ta, người, chúng sinh, kẻ sống lâu, kẻ có mạng sống là thật), lại đối với cái không của đệ nhất nghĩa mà kinh ngạc, nghi ngờ, sợ hãi, thì nên biết người ấy đời trước đã thành tựu duyên tội phá pháp. Này Xá-lợi-phất, nếu người tham đắm điều tà ác bất thiện như thế, tức là tham ‘ta’, tham ‘người’, tham ‘thọ mạng’, thì dù trăm nghìn ức chư Phật dùng ba luân thị hiện (ba cách giáo hóa: hiện thần thông, biết rõ tâm người, và giảng dạy răn bảo) cũng không thể khiến người ấy tỉnh ngộ mà được đạo quả.

 Này Xá-lợi-phất, thà lấy dao bén cắt lưỡi, chứ không nên không thấy việc của người khác mà bịa đặt lỗi của họ là phá giới, phá kiến, phá mạng, phá oai nghi.

 Này Xá-lợi-phất, ở đời vị lai sẽ có tỳ-kheo khéo giữ hai trăm năm mươi giới (toàn bộ giới luật của tỳ-kheo), nhưng người ấy sinh tâm ngã mạn mà nghĩ rằng: ‘Ta là người giữ giới, những người khác không như vậy’, coi khinh người khác, trong lòng không cung kính; ‘Ta là người nghe nhiều học rộng, họ không phải người nghe nhiều.’ Này Xá-lợi-phất, khi ấy có nhiều tỳ-kheo chỉ chuộng giữ giới, thực hành nhiều hạnh a-lan-nhã (hạnh sống ở nơi vắng vẻ, xa xóm làng để tu), có thể khéo giữ giới và làm đúng như lời dạy, siêng năng đọc kinh, cầu thông suốt Phật pháp. Những người như thế sinh ra cái mạn ‘ta nghe nhiều’, cái mạn ‘ta tu nơi vắng vẻ’, lại hay sân hận, tâm thường nhơ đục, ôm sâu lòng keo kiệt tham lam, tâm sân hận độc ác, ngu đần không biết gì, vì nhân duyên nhỏ mà gây chuyện lớn. Những người ấy bị sân hận che lấp tâm, cùng nhau vạch lỗi, nói nhau phá giới, phá kiến, phá mạng, phá oai nghi.

 Này Xá-lợi-phất, trong tăng chúng như thế có tỳ-kheo tốt, tâm không thiên vị phe phái, đứng ở giữa, mà cũng bị coi như cùng ở trong đám xấu ác kia; họ chê bai bàn tán lẫn nhau, tranh cãi kiện tụng không dứt, không được an ổn ngồi thiền đọc kinh; người tại gia lẫn người xuất gia đều bị quấy nhiễu.

 Như thế, này Xá-lợi-phất, khi ấy có nhiều tỳ-kheo mới một tuổi hạ, hai tuổi hạ, ba tuổi hạ cho đến chín tuổi hạ (số năm kể từ khi thọ giới tỳ-kheo) mà coi khinh bậc thượng tọa (tỳ-kheo trưởng lão, có nhiều năm tu), không chút cung kính. Những người ấy xuất gia thọ giới phần nhiều không đúng pháp, bắt chước nhau mà đối với hòa thượng (thầy truyền giới, thầy chính dạy dỗ) và a-xà-lê (thầy dạy phép tắc, khuôn phép) cũng không cung kính. Này Xá-lợi-phất, khi ấy các tỳ-kheo trẻ tuổi và những người xuất gia trước không có chỗ nương tựa (không theo thầy học), cùng nhau coi khinh đồ chúng do các tỳ-kheo mười tuổi hạ nuôi dạy; các đồ chúng ấy đều không có sự cung kính, oai nghi, phép tắc, cũng không đúng pháp. Này Xá-lợi-phất, khi ấy những kẻ xấu ác đầy đủ tham dục, sân hận, ngu si, coi khinh lẫn nhau, không chút cung kính; vì chống trái nhau nên pháp của Ta liền diệt. Này Xá-lợi-phất, khi ấy những kẻ ngu si phần nhiều gây tội nghiệp phá pháp; gây tội ấy rồi sẽ đọa vào đường ác.

 Này Xá-lợi-phất, nay Ta nói rõ cho ông: tỳ-kheo hiền thiện muốn cầu lợi ích cho chính mình, vào lúc ấy không nên vào trong chúng, cho đến chỉ một đêm, trừ bậc A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) đã đoạn phiền não, và tỳ-kheo bệnh có nhân duyên ở trong đó. Vì sao? Này Xá-lợi-phất, vì người thời ấy chất độc tham dục, sân hận, ngu si rất mạnh, nỗi sợ không sống nổi thường bức bách. Người hiền cầu lợi ích chân chính nên thường tự ở nơi núi rừng vắng lặng, cho đến hết đời, chết như thú hoang.

 Này Xá-lợi-phất, nay Ta nói rõ cho ông: pháp chân thật này của Ta không ở lâu trên đời. Vì sao? Vì phúc đức và thiện căn của chúng sinh đã hết, đời ác trược (đời ô uế, nhơ đục) đã gần kề. Tỳ-kheo hiền cầu lợi ích cho mình nên sinh tâm nhàm chán như thế này: ‘Ta làm sao nỡ thấy pháp bị phá hoại rối loạn? Thấy lúc sa-môn ở đời ác gặp tai nạn này, ta phải siêng năng tinh tấn, sớm được đạo quả.’

 Này Xá-lợi-phất, pháp của Ta không có các việc khó khăn, không cần lo nghĩ áo mặc, đồ ăn, đồ nằm, thuốc men. Các ông chỉ nên siêng năng thực hành Phật đạo, đừng chuộng tiền của, lợi lộc, sự cúng dường của thế gian. Này Xá-lợi-phất, ông nay hãy khéo lắng nghe, Ta sẽ nói cho ông: Nếu có tỳ-kheo một lòng tu đạo, thì nghìn ức thiên thần đều cùng đồng lòng, đem các vật dùng vui sướng muốn cùng cúng dường. Này Xá-lợi-phất, việc người đời cúng dường tỳ-kheo ngồi thiền không bằng thiên thần cúng dường. Vì vậy, này Xá-lợi-phất, ông chớ lo nghĩ không đủ tự nuôi thân; nên thuận theo sự giáo hóa chân thật của Phật mà thực hành. Đừng lấy cái không của đệ nhất nghĩa mà vạch ra lỗi lầm của người khác (?). Vì sao? Này Xá-lợi-phất, điều hiểm nạn lớn chính là cái gọi là ‘được không’ (hiểu sai về tánh không mà tự cho là đã chứng).

 Hoặc có tỳ-kheo nhờ pháp của Ta mà xuất gia thọ giới, ở trong pháp này siêng năng tinh tấn, dù các thiên thần và người đời không nghĩ đến, nhưng chỉ cần một lòng siêng năng tu đạo thì rốt cuộc cũng không phải lo nghĩ đến áo mặc, đồ ăn và những thứ cần dùng. Vì sao? Vì kho phúc đức của Như Lai vô lượng, khó mà dùng hết. Này Xá-lợi-phất, sau khi Như Lai diệt độ, phúc đức trong tướng bạch hào (sợi lông trắng xoáy giữa hai chân mày của Phật, một trong ba mươi hai tướng tốt) chia làm trăm nghìn ức phần, chỉ một phần trong đó dùng để cúng dường xá-lợi (di cốt của Phật sau khi trà tỳ) và các đệ tử. Này Xá-lợi-phất, giả sử tất cả người trong thế gian đều cùng xuất gia, thuận theo pháp mà tu, thì một phần trong trăm nghìn ức phần của tướng bạch hào cũng không dùng hết. Này Xá-lợi-phất, phúc đức của Như Lai vô lượng như thế, nên đồ ăn thức uống và những vật cần dùng mà các tỳ-kheo nhận được đều vừa đủ. Này Xá-lợi-phất, các tỳ-kheo ấy nên nghĩ như thế, không nên vì vật cần dùng mà làm các việc tà mạng (nuôi sống bằng cách bất chính) và pháp xấu ác.

 Này Xá-lợi-phất, nếu tỳ-kheo mặc nạp y (áo chắp vá từ vải vụn), nhặt vải cũ rách trong đống rác (phấn tảo – đồ người ta vứt bỏ), thì nên khởi tâm thế này: ‘Ta dùng thứ này để che lạnh và tu đạo thánh. Nay ta đem vải cũ rách này may làm tăng-già-lê (áo đại y, áo lớn nhất trong ba y của tỳ-kheo) mà mặc, siêng năng tinh tấn.’ Nếu cứ ở mãi trong thân phận phàm phu (?) thì dù chỉ một đêm cũng không nên mặc áo này. Tỳ-kheo ấy giặt sạch, may lại mà mặc. Nếu tỳ-kheo ấy đối với tấm nạp y này sinh tâm tham đắm thì phải bỏ ngay; Ta không cho mặc, huống gì là áo khác. Vì sao? Này Xá-lợi-phất, vì tỳ-kheo ấy đối với tấm áo này đã sinh tâm trái với pháp tỳ-kheo; tỳ-kheo ấy không còn nên mặc nữa, huống gì vật khác. Này Xá-lợi-phất, khi ấy tỳ-kheo thà lấy lá sắt nung đỏ tự quấn quanh thân mình, chứ không nên mặc tấm nạp y này. Vì sao? Vì đối với tấm áo này đã có tâm nhiễm đắm yêu thích.

 Này Xá-lợi-phất, tỳ-kheo mặc nạp y nên nghĩ thế này: ‘Ta mặc tấm nạp y này để che lạnh nóng, để giúp tu đạo; nay ta không mặc thêm áo nào khác; ta sẽ chứng được quả Tu-đà-hoàn (quả thánh thứ nhất, bậc đã vào dòng thánh), quả Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, bậc chỉ còn trở lại cõi người một lần), quả A-na-hàm (quả thánh thứ ba, bậc không còn trở lại cõi dục), quả A-la-hán (quả thánh cao nhất, dứt sạch phiền não).’ Này Xá-lợi-phất, tỳ-kheo mặc nạp y chuyên tâm cầu đạo như thế thì Ta cho phép mặc.

 Này Xá-lợi-phất, tỳ-kheo khất thực (đi xin ăn để nuôi thân tu hành) nên đối với các pháp không có sự phân biệt, thường thu nhiếp tâm, không để tán loạn mà vào tụ lạc (xóm làng), lấy các thiền định để tự trang nghiêm. Xin được thức ăn rồi tâm không nhiễm ô; mang thức ăn đã xin được ra khỏi xóm làng, đến bên dòng nước sạch, nơi có thể tu đạo, đặt thức ăn qua một bên, rửa chân rồi ngồi, để thức ăn trước mặt. Nên sinh ý tưởng nhàm chán xa lìa, ý tưởng không sạch, ý tưởng phân và nước tiểu, ý tưởng hôi thối rữa nát, ý tưởng đồ nôn mửa, ý tưởng thuốc bôi lên vết lở, ý tưởng ghê tởm, ý tưởng ăn thịt con mình, ý tưởng trái cây thối, ý tưởng nặng nề. Lại đối với thân mình nên sinh ý tưởng về cái chết, ý tưởng xác bầm xanh, ý tưởng mủ, ý tưởng thối rữa hư hoại.

 Này Xá-lợi-phất, tỳ-kheo nên sinh ý tưởng như thế, dùng tâm không tham đắm rồi mới ăn, chỉ để nuôi thân, trừ bệnh đói khát, khiến được tu đạo. Nên nghĩ thế này: ‘Ta ăn món ăn này để phá cái khổ trước (đói), không sinh cái khổ sau (ăn quá no), tâm được vui vẻ, điều hòa không lo lắng, thân thể nhẹ nhàng, đi đứng an ổn.’ Lại nghĩ: ‘Ăn món ăn này rồi, ta phải chứng được quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, quả A-la-hán và vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ thấu suốt các pháp vốn không sinh không diệt, an trụ vững vàng không lay động).’ Này Xá-lợi-phất, tỳ-kheo ăn như thế thì Ta cho phép khất thực.

 Này Xá-lợi-phất, nếu tỳ-kheo khất thực đối với thức ăn xin được mà sinh tâm tham mùi vị, cho là ngon ngọt mà nghĩ rằng: ‘Ta ăn món ăn này sẽ được sắc mặt đẹp, khí lực dồi dào’, mà không nghĩ rằng: ‘Ta ăn món ăn này để siêng năng tu đạo thánh’, thì tỳ-kheo như thế Ta không cho nhận dù một ngụm nước, huống gì cơm ăn. Này Xá-lợi-phất, nếu đối với thức ăn mà không thấy lỗi lầm của nó, không thấy con đường ra khỏi (sinh tử) mà cứ ăn, thì thà tự lấy tay cắt thịt đùi mình mà ăn. Vì sao? Vì Ta chỉ cho phép ‘người đang tu hành’ và ‘người đã chứng đắc’ nhận sự cúng dường của người khác, không cho phép những người khác.

 Này Xá-lợi-phất, thế nào gọi là người tu hành? Nếu có tỳ-kheo quyết định phát tâm: ‘Ngay trong đời này ta sẽ đoạn trừ các kết sử (phiền não trói buộc và sai khiến con người), sẽ vào vô dư Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân ngũ uẩn)’, tu tập đạo thánh gấp như cứu lửa đang cháy trên đầu, lại phải dứt trừ các pháp bất thiện xấu ác; đó gọi là người tu hành. Lại có thể một lòng tin hiểu không, vô tướng, vô nguyện, để chứng quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, quả A-la-hán, đoạn các phiền não; gọi là người tu hành. Cầu các pháp lành, thường đi thưa hỏi; gọi là người tu hành. Lại có thể phát tâm độ thoát tất cả; gọi là người tu hành. Siêng năng tu tập các pháp trợ đạo (các pháp hỗ trợ cho việc chứng đạo), đối với các kinh, đúng như lời dạy mà làm, và người một lòng cầu Phật đạo; này Xá-lợi-phất, trong Phật pháp, đó gọi là người tu hành.

 Thế nào gọi là người đã chứng đắc? Tức là người chứng quả Tu-đà-hoàn, thoát khỏi ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), gọi là người đã chứng đắc. Các bậc Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán đã đoạn các phiền não, việc cầu đạo đã dừng, việc cần làm đã làm xong, khéo học tam học (ba môn học: giới, định, tuệ); đó gọi là người đã chứng đắc. Ta cho phép những người ấy được nhận cúng dường. Những người ấy nếu nhận cúng dường thì gọi là khéo nhận cúng dường.

 Này Xá-lợi-phất, người giữ giới trong sạch, người khai mở giáo hóa đàn-việt (thí chủ, người bố thí cúng dường), và người học rộng nghe nhiều, đọc tụng kinh điển, tức là đọc tụng kinh Tu-đa-la (kinh văn xuôi trực tiếp giảng giáo pháp), Kỳ-dạ (kệ tụng lặp lại ý văn xuôi), kinh Thọ ký (lời Phật báo trước sự thành Phật của đệ tử), Già-đà (kệ tụng độc lập), Ưu-đà-na (lời Phật tự nói ra không ai hỏi), Ni-đà-na (kể nhân duyên của việc thuyết pháp, chế giới); các kinh như thế, cùng kinh Bổn sinh (chuyện tiền thân của Phật), kinh Phương quảng (kinh giảng giáo lý rộng lớn, sâu xa), kinh Vị tằng hữu (chuyện thần biến chưa từng có), A-ba-đà-na (truyện thí dụ), kinh Luận nghị (phần biện luận, phân tích giáo lý); người ấy lại có thể giữ giới trong sạch, không có tì vết, không nhơ không đục, tự tại không chấp đắm, được bậc trí khen ngợi, có thể tự đầy đủ, thuận theo thiền định, thường thích ngồi thiền; tỳ-kheo như thế Ta cũng cho phép nhận cúng dường.

 Này Xá-lợi-phất, người tự thân chứng pháp, không còn nghi ngờ hối tiếc, Ta cho phép người ấy lên tòa cao thuyết pháp. Dù là phàm phu nhưng giữ giới trong sạch, tâm không tham đắm nghĩa lý kinh sách ngoại đạo, một lòng siêng năng cầu quả vị cao của sa-môn, không tham lợi dưỡng, nói pháp khéo léo, quyết định, học rộng, thí dụ phong phú như biển lớn, cho đến mất mạng cũng không nói dối, không ưa tranh cãi, lợi mình lợi người, chỉ nói nghĩa chân thật đệ nhất thanh tịnh, nói thế nào thì làm thế ấy; này Xá-lợi-phất, người nói như thế Ta cho phép thuyết pháp. Những điều Như Lai nói có thể khiến các pháp không trái nghịch nhau, tức là nói về giới, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ ràng rằng mình đã giải thoát).

 Này Xá-lợi-phất, tỳ-kheo cầu lợi, vì Phật mà xuất gia nhưng lại phá giới, thì thuyết pháp để làm gì? Vì sao? Này Xá-lợi-phất, trong kinh Ta có nói: Nếu người tự mình không khéo lắng yên, tự mình không thể giữ gìn, mà có thể khiến người khác khéo lắng yên, tự giữ gìn, thì không có lẽ ấy. Như người tự mình chìm trong bùn lầy mà muốn kéo người khác ra, thì không có lẽ ấy. Nếu người có thể tự khéo lắng yên, có thể ra khỏi bùn lầy, mà muốn kéo người khác ra, thì mới có lẽ ấy.

 Vì vậy, này Xá-lợi-phất, nay Ta nói rõ cho ông: phỉ báng Như Lai thì tội không nhẹ. Tỳ-kheo nói lời chân thật mới nên được phép thuyết pháp; tỳ-kheo giữ giới, không nói dối, mới có thể làm pháp thí (bố thí bằng giáo pháp). Này Xá-lợi-phất, lên tòa cao thuyết pháp, quyết định dứt trừ nghi ngờ, là việc cao quý nhất. Nếu giữ giới không trong sạch, đắm vào nghĩa lý ngoại đạo, thì Ta không cho phép; kẻ nói dối, kẻ chuộng thú vui thế gian, kẻ cầu lợi dưỡng, kẻ ưa tranh cãi, Ta cũng không cho phép. Ta cho phép người giữ giới trong sạch, người có tâm ngay thẳng, người thông suốt thật tướng các pháp lên tòa cao thuyết pháp.

 Này Xá-lợi-phất, tỳ-kheo phá giới thà nên bỏ giới (hoàn tục), chứ đừng mặc tấm cà-sa (áo của người xuất gia) mang tướng bậc thánh để che giấu tội lỗi nhơ bẩn, lén làm các điều ác mà nhận của tín thí (vật cúng dường do lòng tin của thí chủ). Này Xá-lợi-phất, vì nhân duyên nhỏ ấy mà phải chịu thân địa ngục lâu dài.”

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video