Thiên 9 — Phẩm 8 – Thấy biết thanh tịnh

 Phẩm thứ tám: Cái thấy trong sạch

 Phật bảo Xá-lợi-phất (vị đại đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật Thích-ca): Ta nhớ đời quá khứ, khi cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh và trọn vẹn của chư Phật), ta đã gặp ba mươi ức vị Phật, đều hiệu là Thích-ca Mâu-ni. Khi ấy ta đều làm chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp), suốt đời cúng dường các vị Phật cùng các đệ tử y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc men, để cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; nhưng các vị Phật ấy không thọ ký (lời Phật báo trước cho một người biết đời sau sẽ thành Phật) cho ta rằng: "Đời sau ông sẽ được thành Phật." Vì sao vậy? Vì ta còn có chỗ chấp có cái để nắm bắt.

 Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ đã gặp tám nghìn vị Phật, đều hiệu là Định Quang. Khi ấy ta đều làm chuyển luân thánh vương, suốt đời cúng dường các vị Phật cùng các đệ tử y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc men, để cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; nhưng các vị Phật ấy đều không thọ ký cho ta rằng: "Đời sau ông sẽ được thành Phật." Vì sao vậy? Vì ta còn có chỗ chấp có cái để nắm bắt.

 Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ đã gặp sáu vạn vị Phật, đều hiệu là Quang Minh. Khi ấy ta đều làm chuyển luân thánh vương, suốt đời cúng dường các vị Phật cùng các đệ tử y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc men, để cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; nhưng các vị Phật ấy cũng không thọ ký cho ta rằng: "Đời sau ông sẽ được thành Phật." Vì sao vậy? Vì ta còn có chỗ chấp có cái để nắm bắt.

 Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ đã gặp ba ức vị Phật, đều hiệu là Phất-sa. Khi ấy ta đều làm chuyển luân thánh vương, cúng dường bốn thứ (tứ sự: y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc men), mà các vị đều không thọ ký cho ta, vì ta còn có chỗ chấp có cái để nắm bắt.

 Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ đã gặp một vạn tám nghìn vị Phật, đều hiệu là Sơn Vương, kiếp (một khoảng thời gian cực kỳ dài trong vũ trụ luận Phật giáo) ấy tên là Thượng Bát. Ở nơi cả một vạn tám nghìn vị Phật ấy, ta đều cạo tóc, mặc pháp y (áo của người xuất gia), tu tập A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, mà các vị đều không thọ ký cho ta, vì ta còn có chỗ chấp có cái để nắm bắt.

 Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ đã gặp năm trăm vị Phật, đều hiệu là Hoa Thượng. Khi ấy ta đều làm chuyển luân thánh vương, đem tất cả mọi thứ cúng dường các vị Phật cùng các đệ tử, mà các vị đều không thọ ký cho ta, vì ta còn có chỗ chấp có cái để nắm bắt. Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ đã gặp năm trăm vị Phật, đều hiệu là Uy Đức. Ta đều cúng dường hết, mà các vị đều không thọ ký cho ta, vì ta còn có chỗ chấp có cái để nắm bắt.

 Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ đã gặp hai nghìn vị Phật, đều hiệu là Kiều-trần-như. Khi ấy ta đều làm chuyển luân thánh vương, đem tất cả mọi đồ cúng cúng dường các vị Phật, mà các vị đều không thọ ký cho ta, vì ta còn có chỗ chấp có cái để nắm bắt. Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ đã gặp chín nghìn vị Phật, đều hiệu là Ca-diếp. Ta đem bốn thứ cúng dường các vị Phật cùng chúng đệ tử, mà các vị đều không thọ ký cho ta, vì ta còn có chỗ chấp có cái để nắm bắt.

 Xá-lợi-phất! Ta nhớ thuở quá khứ, trong suốt một vạn kiếp không có Phật ra đời. Khi ấy, trong năm trăm kiếp đầu có chín vạn vị Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, nhưng không đi giáo hóa rộng rãi). Ta suốt đời đều cúng dường các vị ấy y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc men, tôn trọng, ngợi khen. Trong năm trăm kiếp kế tiếp, ta lại đem bốn thứ cúng dường tám vạn bốn nghìn ức vị Bích-chi Phật, tôn trọng, ngợi khen.

 Xá-lợi-phất! Qua một nghìn kiếp ấy rồi, không còn Bích-chi Phật nữa. Khi ấy ta chết ở cõi Diêm-phù-đề (cõi đất loài người chúng ta ở), sinh lên cõi Phạm thiên (cõi trời thanh tịnh ở tầng trên, đã lìa ham muốn ái dục), làm Đại Phạm vương (vị vua của cõi Phạm thiên). Cứ lần lượt như thế, trong năm trăm kiếp ta thường sinh ở cõi Phạm thiên làm Đại Phạm vương, không sinh xuống Diêm-phù-đề. Qua năm trăm kiếp ấy rồi, ta sinh xuống Diêm-phù-đề, cai trị, giáo hóa cõi Diêm-phù-đề; chết đi thì sinh lên cõi trời Tứ Thiên Vương (cõi trời thấp nhất, do bốn vị thiên vương trấn giữ bốn phương); chết ở đó lại sinh lên cõi trời Đao-lợi (cõi trời ba mươi ba vị trời, ở trên đỉnh núi Tu-di), làm Thích-đề-hoàn-nhân (tức vua trời Đế Thích, vị chúa của cõi trời Đao-lợi). Cứ lần lượt như thế đủ năm trăm kiếp; sinh ở Diêm-phù-đề đủ năm trăm kiếp; rồi sinh ở cõi Phạm thiên làm Đại Phạm vương.

 Xá-lợi-phất! Trong chín nghìn kiếp, ta chỉ sinh ở Diêm-phù-đề một lần; trong chín nghìn kiếp chỉ sinh trên cõi trời. Khi kiếp tận, lửa thiêu thế giới, ta sinh lên cõi trời Quang Âm (cõi trời thuộc tầng thiền thứ hai, không bị lửa cuối kiếp thiêu tới); khi thế giới hình thành trở lại, ta lại sinh về cõi Phạm thiên. Trong chín nghìn kiếp ta không hề sinh vào loài người. Xá-lợi-phất! Trong chín nghìn kiếp ấy không có Phật, cũng không có Bích-chi Phật, rất nhiều chúng sinh rơi vào đường ác (các cõi đau khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).

 Xá-lợi-phất! Qua một vạn kiếp ấy rồi, có Phật ra đời, hiệu là Phổ Thủ Như Lai (Như Lai: "bậc đến từ chân như", danh hiệu của Phật), Ứng cúng (bậc đáng được cúng dường), Chánh biến tri (bậc hiểu biết đúng đắn và trọn khắp mọi điều), Minh hạnh túc (bậc đầy đủ trí sáng suốt và đức hạnh), Thiện thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), Thế gian giải (bậc thấu hiểu mọi lẽ của thế gian), Vô thượng sĩ (bậc cao nhất, không ai hơn), Điều ngự trượng phu (bậc khéo dắt dẫn, uốn nắn con người), Thiên nhân sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn (bậc giác ngộ, được cả thế gian tôn kính).

 Khi ấy ta chết ở cõi Phạm thiên, sinh xuống Diêm-phù-đề làm chuyển luân thánh vương, hiệu là Cộng Thiên. Bấy giờ con người sống chín vạn năm. Ta suốt đời đem tất cả mọi thứ đồ dùng vui sướng cúng dường vị Phật ấy cùng chín mươi ức tỳ-kheo (người xuất gia nam đã thọ đủ giới), trong chín vạn năm, để cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Phật Phổ Thủ ấy cũng không nói với ta rằng: "Đời sau ông sẽ được thành Phật." Vì sao vậy? Vì lúc ấy ta chưa thông đạt được thật tướng (bản chất chân thật) của các pháp, còn tham đắm, chấp có ngã, có cái thấy chấp vào cái để nắm bắt.

 Xá-lợi-phất! Trong kiếp ấy có một trăm vị Phật ra đời, danh hiệu mỗi vị khác nhau. Khi ấy ta đều làm chuyển luân thánh vương, suốt đời cúng dường các vị cùng các đệ tử, để cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; nhưng các vị Phật ấy cũng không thọ ký cho ta rằng: "Đời sau ông sẽ được thành Phật", vì ta còn có chỗ chấp có cái để nắm bắt.

 Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ, trong a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số lớn đến mức không đếm được) thứ bảy trăm (?), ta gặp được một nghìn vị Phật, đều hiệu là Diêm-phù-đàn. Ta suốt đời cúng dường bốn thứ, mà các vị cũng không thọ ký cho ta, vì ta còn có chỗ chấp có cái để nắm bắt.

 Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ, cũng trong a-tăng-kỳ kiếp thứ bảy trăm, ta gặp được sáu trăm hai mươi vạn vị Phật, đều hiệu là Kiến Nhất Thiết Nghĩa. Khi ấy ta đều làm chuyển luân thánh vương, đem tất cả mọi thứ đồ dùng vui sướng, suốt đời cúng dường các vị cùng các đệ tử, mà các vị cũng không thọ ký cho ta, vì ta còn có chỗ chấp có cái để nắm bắt.

 Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ, cũng trong a-tăng-kỳ kiếp thứ bảy trăm, ta gặp được tám mươi bốn vị Phật, đều hiệu là Đế Tướng. Khi ấy ta đều làm chuyển luân thánh vương, đem tất cả mọi thứ đồ dùng vui sướng, suốt đời cúng dường các vị cùng các đệ tử, mà các vị cũng không thọ ký cho ta, vì ta còn có chỗ chấp có cái để nắm bắt.

 Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ, cũng trong a-tăng-kỳ kiếp thứ bảy trăm, ta gặp được sáu mươi lăm vị Phật, đều hiệu là Nhật Minh. Khi ấy ta đều làm chuyển luân thánh vương, đem tất cả mọi thứ đồ dùng vui sướng, suốt đời cúng dường các vị cùng các đệ tử, mà các vị cũng không thọ ký cho ta, vì ta còn có chỗ chấp có cái để nắm bắt.

 Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ, cũng trong a-tăng-kỳ kiếp thứ bảy trăm, ta gặp được sáu mươi hai vị Phật, đều hiệu là Thiện Tịch. Khi ấy ta đều làm chuyển luân thánh vương, đem tất cả mọi thứ đồ dùng vui sướng, suốt đời cúng dường, mà các vị cũng không thọ ký cho ta, vì ta còn có chỗ chấp có cái để nắm bắt.

 Cứ lần lượt như thế, cho đến khi gặp Phật Định Quang (cũng gọi là Phật Nhiên Đăng), ta mới đạt được vô sinh nhẫn (sự nhận hiểu vững chắc rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt). Ngài liền thọ ký cho ta rằng: "Đời sau, qua a-tăng-kỳ kiếp, ông sẽ được thành Phật, hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai, Ứng cúng, Chánh biến tri, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ, Điều ngự trượng phu, Thiên nhân sư, Phật Thế Tôn."

 Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ có mười hai ức vị chuyển luân thánh vương, đều tên là Đảnh Sinh. Lại nữa, Xá-lợi-phất! Đời quá khứ có ba mươi ức vị chuyển luân thánh vương, đều tên là Ma-ha Na-ma-đà-na. Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ có bốn mươi ức vị chuyển luân thánh vương, đều tên là Ma-ha Đề-bà. Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ có một ức vị chuyển luân thánh vương, đều tên là Ức Luy (?). Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ có một ức vị chuyển luân thánh vương, đều tên là Xưng Mị (?). Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ có một vạn vị chuyển luân thánh vương, đều tên là Chiếu Minh. Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ có hai vạn vị chuyển luân thánh vương, tên mỗi vị khác nhau. Xá-lợi-phất! Ta nhớ đời quá khứ có mười sáu ức vị chuyển luân thánh vương, tên mỗi vị khác nhau. Về các vị vua này, ở chỗ khác ta đã nói cho A-nan (vị đệ tử thị giả của Phật, nghe nhiều nhớ giỏi bậc nhất) nghe rồi. Xá-lợi-phất! Ý ông thế nào? Ông cho rằng các vị vua ấy là người nào khác chăng? Chính là thân ta đó.

 Xá-lợi-phất! Ta nhớ thuở quá khứ có Phật hiệu là Thiện Minh. Khi ấy Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca; Bồ-tát là người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) làm chuyển luân thánh vương, tên là Chiếu Minh, lần đầu phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Bấy giờ chúng sinh sống tám vạn bốn nghìn năm. Phật Thiện Minh thuyết pháp ba hội: hội đầu có chín mươi sáu ức người cùng một lúc đắc đạo; đại hội thứ hai có chín mươi bốn ức người cùng một lúc đắc đạo; đại hội thứ ba có chín mươi hai ức người cùng một lúc đắc đạo.

 Khi ấy nhà vua thấy Phật thuyết pháp ba hội, độ được vô lượng người, trong lòng rất vui mừng, liền trong một vạn năm đem tất cả mọi thứ cúng dường Phật và các đệ tử, phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nguyện rằng: "Vào đời sau, lúc chúng sinh dễ độ, ta sẽ thành Phật, có tuổi thọ và số tỳ-kheo tăng vây quanh giống như thế này." Xá-lợi-phất! Ta biết việc ấy đã trải qua vô lượng thời gian kể từ đó (?).

 Xá-lợi-phất! Sau khi Di-lặc phát tâm bốn mươi kiếp, ta mới phát tâm, lần đầu gieo thiện căn (gốc lành, tức những việc lành làm nền tảng cho quả tốt về sau) ở nơi Phật Vô Thắng. Trong một nghìn năm, ta đem tất cả mọi thứ đồ dùng vui sướng cúng dường vị Phật ấy, lại dâng lên năm trăm tấm vải bông. Sau khi vị Phật ấy diệt độ, ta dựng tháp bằng bảy thứ báu, cao một do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số), bề dọc bề ngang nửa do-tuần, đều làm bằng vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xa cừ, mã não, chân châu đỏ. Trong lòng ta thường phát nguyện: "Vào lúc chúng sinh khổ não, không có ai cứu độ, gặp phải pháp ác, phần nhiều rơi vào đường ác, thì vào lúc ấy ta sẽ thành Phật đạo."

 Xá-lợi-phất! Ông hãy xem đó: A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thật rất khó tu tập. Xá-lợi-phất! Ta tu tập A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, trải qua vô số đời chịu đủ các khổ não; nếu ta kể ra, ông nghe sẽ buồn rầu. Mọi khổ nhọc, lo buồn mà ta đã chịu đều là để cầu được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Xá-lợi-phất! Ông hãy xem các vị Bồ-tát Tát-hòa-đàn, Bồ-tát Cầu Thiện Pháp, Bồ-tát Thường Bi, Bồ-tát Bất Phóng Dật, Bồ-tát Thường Tinh Tấn, đã cúng dường bao nhiêu vị Phật, chịu bao nhiêu khổ não, mà còn khó đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; huống chi những kẻ ngu si kia, không có lấy một niệm cầu Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử). Xá-lợi-phất! Người tu hành như thế còn thấy rất khó, huống chi kẻ không tu hành.

 Vì thế, Xá-lợi-phất! Nay ta nói rõ cho ông biết: dùng pháp thấp thì không đạt được pháp cao; dùng pháp cao mới đạt được pháp cao. Thế nào là pháp thấp? Đó là nghiệp ác của thân, nghiệp ác của miệng, nghiệp ác của ý. Pháp thấp là không thể siêng năng tu tập pháp lành. Pháp thấp là lười biếng, trễ nải, phá giới đã thọ. Xá-lợi-phất! Đó gọi là hạng thấp nhất trong các hạng thấp. Lại có hạng thấp nhất trong các hạng thấp nữa: là người xuất gia trong giáo pháp của ta mà sinh ra cái thấy chấp vào cái để nắm bắt, ngã kiến (chấp có cái tôi thật), nhân kiến (chấp có con người thật), chúng sinh kiến (chấp có chúng sinh thật).

 Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Như Lai biết rõ ràng, hiện tiền về việc này: người chấp vào cái để nắm bắt thì còn không có thuận nhẫn (mức nhận hiểu bước đầu, tâm thuận theo được chân lý), huống chi đạt được đạo quả (các quả vị chứng ngộ). Xá-lợi-phất! Đối với người chấp vào cái để nắm bắt, dù có trăm nghìn vạn ức vị Phật dùng ba bánh xe (tam luân: thần thông, đọc biết tâm người, và lời dạy răn) thị hiện cho người ấy, nếu người ấy không chịu bỏ kiến chấp ấy, thì còn không xứng đáng tiêu nổi một miếng ăn uống của người khác cúng, huống chi đạt được đạo quả.

 Xá-lợi-phất! Nếu người có ngã kiến, nhân kiến mà đạt được Niết-bàn, thì tất cả phàm phu (người thường chưa chứng ngộ) đều phải được diệt độ. Vì sao vậy? Vì ngã kiến, nhân kiến đều là tà kiến (cái thấy sai lệch), mà các phàm phu phần nhiều tham đắm chấp trước vào cái thấy về ta, của ta, nhân kiến, chúng sinh kiến; cho nên tất cả phàm phu đều phải được Niết-bàn.

 Xá-lợi-phất! Nếu có người nghĩ rằng có ngã, có nhân, mà người ấy không bỏ kiến chấp ấy vẫn được vào Niết-bàn, thì tất cả phàm phu đều phải được thánh đạo. Vì sao vậy? Vì tất cả phàm phu đều có ngã kiến, nhân kiến. Cho nên nếu người có ngã kiến, nhân kiến mà vào được Niết-bàn, thì tất cả phàm phu đều vào thánh đạo, và đối với thánh đạo họ không thiếu gì cả.

 Xá-lợi-phất! Nếu có người nghĩ rằng có ngã kiến thì có Niết-bàn, thì người ấy đạt thánh đạo ấy mà không cần nghĩ gì khác. Vì sao vậy? Vì ngã kiến, nhân kiến của tất cả phàm phu không thiếu chút nào. Kẻ ngu si như thế mắc phải lỗi này: cho rằng các phàm phu đều vào thánh đạo, mà thánh đạo không có gì ràng buộc (?), thì người ấy lúc tu hành cũng có thể giết hại, hưởng thụ năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, sự xúc chạm êm ái), gây năm tội nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá hòa hợp tăng). Cho nên đối với kẻ ngu si, trong thánh đạo cũng có năm tội nghịch. Vì sao vậy? Vì tất cả phàm phu đều nói có ngã, có chúng sinh.

 Nếu có người nói rằng: "Kẻ phạm năm tội nghịch thì không vào Niết-bàn, còn người nói có ngã, có nhân thì được vào Niết-bàn", thì đó là nói dối, cũng là phỉ báng Phật; ở trong giáo pháp của ta, người ấy cũng không thể xuất gia một cách trong sạch được.

 Xá-lợi-phất! Nay ta nói rõ cho ông biết: người chấp vào cái để nắm bắt thì không có Niết-bàn. Nếu người chấp vào cái để nắm bắt mà có Niết-bàn, thì chư Phật chẳng cần ra đời, tất cả phàm phu đều vào Niết-bàn cả. Vì sao vậy? Vì tất cả phàm phu đều có ngã kiến, nhân kiến, đều chấp vào cái để nắm bắt, đều là tà kiến.

 Xá-lợi-phất! Ông hãy xem ta: đã bao lâu ta mang cái thấy chấp vào cái để nắm bắt, không phải hạnh của bậc hiền thánh, nên chư Phật không thọ ký cho ta rằng: "Đời sau ông sẽ được thành Phật." Xá-lợi-phất! Ta tu hành như thế còn không được thọ ký, huống chi kẻ ngu si chỉ dựa vào việc giữ giới, đa văn (nghe nhiều, học rộng), thiền định (sự tập trung tâm ý cho đến khi lắng yên) v.v. mà sinh ra ngã kiến, nhân kiến, chúng sinh kiến. Xá-lợi-phất! Ta nói người ấy không gọi là người tu hành, không gọi là người chứng đắc. Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Vì suốt đêm dài (ví thời gian luân hồi lâu dài trong mê tối) tham đắm chấp trước vào tà kiến như thế nên không được diệt độ (dứt hết phiền não, nhập Niết-bàn).

 Kẻ ngu si như thế không chịu nghĩ rằng: "Sao chúng ta không thử tu tập pháp không có ngã, không có nhân? Biết đâu chúng ta có thể dứt được khối khổ đau chồng chất." Xá-lợi-phất! Ví như người mù từ lúc mới sinh chạy trốn con chó dữ, lại rơi xuống hố lửa sâu. Xá-lợi-phất! Ta nói kẻ ngu si tu tập ngã kiến, nhân kiến, cái thấy chấp vào cái để nắm bắt như thế, rồi dùng những kiến chấp ấy mong đạt được sự trong sạch; người ấy tham đắm chấp trước điều gì thì liền muốn dùng chính điều đó để đạt Niết-bàn. Ta nói người ấy sẽ rơi vào đường ác.

 Xá-lợi-phất! Ví như người mù ở trong hố lửa sâu mà lại cảm thấy yên ổn; kẻ ngu si cũng thế, ở trong ngã kiến, nhân kiến, cái thấy chấp vào cái để nắm bắt mà lại cảm thấy yên ổn. Người ấy suốt đêm dài chấp vào điều gì thì bị chính điều ấy lừa dối, rồi lại càng chấp vào điều ấy; ở trong giáo pháp của ta mà nhận cúng dường. Kẻ ngu si như thế suốt đêm dài suy sụp khổ não, rơi vào đường ác.

 Xá-lợi-phất! Ví như một vị đại vương đã làm lễ quán đảnh (nghi lễ rưới nước lên đầu khi vua lên ngôi), trong đất nước mình cai trị có uy thế, tự do quyết định: người này nên tước đoạt, người kia nên đuổi đi. Nếu có dân chúng không thuận ý vua, nói xấu lỗi của vua, làm lung lạc lòng người, không chịu bảo vệ thành, mưu tính phản loạn, thì vua biết người ấy là giặc lớn, nên ở giữa đại chúng đánh trống báo tội ác (?), trị tội nghiêm khắc, đuổi ra khỏi nước. Vì không hết lòng trung thành bảo vệ thành nên người ấy phải chịu khổ não như vậy.

 Xá-lợi-phất! Phật cũng như thế: trong vô lượng kiếp tu tập A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, làm vua lớn của chánh pháp, trong đất nước của chánh pháp có uy lực lớn. Trong hàng đệ tử có người biết được mùi vị của pháp, dù mất mạng cũng không làm hỏng lời dạy của ta, trời và người trong thế gian không ai phá hoại được họ; đối với lời dạy đã nhận, họ tự mình không làm điều xấu ác, chống trái, cũng không dạy người khác làm. Ta ở giữa đại chúng có uy lực lớn, tự tại đặt ra lời dạy để bảo vệ thành trì của chánh pháp, không cho bọn giặc xấu ác phá hoại, lọt vào được, lén lấy pháp bí mật mà Như Lai đã nói, đem nói cho bọn giặc thù có tà kiến.

 Xá-lợi-phất! Như Lai hiện nay khéo bảo vệ thành trì chánh pháp; bốn vị đại đệ tử trí tuệ sâu xa; nay thành trì chánh pháp của ta không sợ bị phá hoại. Kẻ nào gây chướng ngại cho thành trì chánh pháp, đó là giặc lớn phá hoại thành trì chánh pháp, lấy trộm pháp bí mật của ta đem nói cho ngoại đạo (các đạo giáo, học thuyết ngoài Phật giáo). Kẻ ấy thường đến chỗ ta, ta cùng nói chuyện với họ, chỉ dạy giáo pháp nhưng không nói điều bí yếu. Kẻ ấy vì muốn cầu giáo pháp được chỉ dạy mà xin xuất gia thọ giới (nhận giữ giới luật một cách chính thức). Ta biết người ấy về sau sẽ đắc đạo, nên cho phép xuất gia nhưng thử thách trong bốn tháng. Vì sao vậy? Để bảo vệ thành trì chánh pháp, và cũng để giặc ở đời sau không nổi lên nữa.

 Như thế, Như Lai khéo bảo vệ thành trì chánh pháp, không để cho chúng có dịp lợi dụng; tức là làm cho họ nhận lời Phật dạy, bỏ những điều xấu ác, tà vạy vốn có. Các vị tỳ-kheo đều nên vui mừng; cho phép họ xuất gia, sau khi đã thọ giới thì trời và người trong thế gian không thể làm lay chuyển được họ.

 Xá-lợi-phất! Những ai là người cần phải thử thách? Đó là người ngoại đạo và người ưa thích pháp ngoại đạo. Xá-lợi-phất! Thế nào là ưa thích pháp ngoại đạo? Đó là người chấp vào cái để nắm bắt, người có ngã kiến, người có nhân kiến, người có chúng sinh kiến, người tham lam, người tà vạy, người sinh lòng nghi ngờ đối với pháp "tự tướng không" (đặc tính riêng của mỗi pháp cũng là không, không có thực thể), người nhận và làm theo đủ thứ pháp tà vạy, hư dối, không thể vào được "đệ nhất nghĩa không" (cái không thuộc chân lý tối cao), đi theo các đường tà. Những người ấy gọi là ưa thích pháp ngoại đạo.

 Xá-lợi-phất! Không thể dựa vào các màu áo để mà xét; dù là người áo trắng (người tại gia) hay người mặc áo ca-sa (áo của người xuất gia), hễ có cái thấy chấp vào cái để nắm bắt, bất thiện như vậy, thì đều gọi là ngoại đạo. Những người ấy muốn xuất gia thọ giới trong giáo pháp của ta thì phải thử thách. Vì sao vậy? Vì người chấp vào cái để nắm bắt, trong giáo pháp của ta chính là tà kiến; đó gọi là giặc lớn, là giặc ở giữa trời và người của tất cả thế gian; đó gọi là kẻ thù của tất cả thế gian, giặc lớn của chư Phật. Xá-lợi-phất! Người tà kiến như thế, ta không cho phép xuất gia thọ giới.

 Xá-lợi-phất! Tất cả các pháp đều không có ngã. Nếu ai đối với điều đó mà không thể nhận hiểu, đối với lẽ tất cả các pháp là không, không có ngã, không có nhân, không có chúng sinh, không có thọ mạng mà không thể tin hiểu, thì những đồ cúng dường người ấy nhận trong giáo pháp của ta gọi là không trong sạch. Người ấy là không cúng dường Phật, không cúng dường Pháp, không cúng dường Tăng; gượng ép vào giáo pháp của ta, hình dáng là sa-môn (người tu hành xuất gia) mà tâm là ngoại đạo, là kẻ trộm pháp.

 Xá-lợi-phất! Vào đời sau sẽ có những tỳ-kheo không tu thân, không tu giới, không tu tâm, không tu tuệ. Những người ấy chê cười những điều Như Lai đã nói, những điều Như Lai đã làm. Như Lai thường đối với "đệ nhất nghĩa không" mà cung kính, cúng dường, luôn ưa thích thực hành điều ấy; còn những tỳ-kheo kia thì chê cười pháp "chân tế" (bờ mé chân thật, tức cõi chân lý rốt ráo), pháp "tất cả cánh không" (cái không rốt ráo, trọn vẹn đến cùng) mà Như Lai thực hành.

 Xá-lợi-phất! Bấy giờ cho đến các tỳ-kheo tu khổ hạnh cũng cùng chê cười. Nay trong các đệ tử của ta có người thực hành hạnh "không", ta khen ngợi điều hay của họ, an ủi tâm họ; còn thuở ấy, những người kia lại khinh miệt hạnh "không", chỉ cầu những việc không bền chắc, đem những chuyện như có ngã và có các pháp để làm cho lòng chúng vui thích. Nếu ai nói rằng tất cả các pháp đều là không thì họ cũng khinh người ấy.

 Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Theo lẽ tự nhiên là như thế: khi thiện căn của chúng sinh sắp bị đứt thì có dấu hiệu sẵn có này, là pháp mầu chân thật hiện ra ở thế gian mà không có ai đón nhận. Ví như kẻ ngu si coi gỗ hương chiên-đàn (một loại gỗ thơm quý) cũng như gỗ tạp vô giá trị.

 Xá-lợi-phất! Phật Ca-diếp (vị Phật ra đời trước Phật Thích-ca) đã nói rằng: "Vào đời sau, các đệ tử của Phật Thích-ca Mâu-ni vì lợi dưỡng (lợi lộc và sự cung phụng) mà giảng 'đệ nhất nghĩa không' cho người áo trắng. Bấy giờ có rất nhiều người tại gia và xuất gia ngu si không chịu nhận, chống trái, không tin, lại còn phỉ báng, mất đi lợi ích lớn. Vì nhân duyên ấy mà họ sẽ rơi vào đường ác."

 Xá-lợi-phất! Thuở ấy có nhiều sự chống trái, tranh cãi: luận về ngã, luận về nhân, luận về chúng sinh, luận về thọ giả, luận về mạng giả; ít mong cầu pháp lành, chỉ ưa thích lợi dưỡng. Thật ra là ngu si mà tự cho là có trí, chống trái lẫn nhau, thường cùng nhau kiện cáo, ưa thích xử đoán việc tranh chấp (?), sinh lòng oán hận ganh ghét. Những người ấy bỏ pháp của sa-môn, chỉ cầu lợi dưỡng, ưa nhiều công việc, lo toan không phải một việc; thường thích rình tìm điểm hay dở của người khác, giấu lỗi của mình, khoe nói công đức của mình — không như các tỳ-kheo ngày nay che giấu công đức của mình mà tự nói ra lỗi lầm của mình.

 Vào lúc ấy, họ đều không thể giữ gìn giới nặng, vì không hiểu biết gì nên phá bỏ phép tắc, rồi nói rằng: "Các pháp là không, tự tướng là không, thì làm được gì?" Ví như người làm trò Na-la (người diễn trò ảo thuật, biến hóa) biến ra đủ thứ, kẻ không biết thấy vậy cười lớn. Vì sao vậy? Vì họ không biết phép làm trò, vì thuật ấy được giấu kín, nên sinh lòng lạ lùng, kinh ngạc mà cười lớn. Cũng như thế, Xá-lợi-phất! Thuở ấy, khi tỳ-kheo chân thật nói pháp vắng lặng, không, thì những kẻ chỉ cầu kiếm sống đều cùng nhau chế giễu. Vì sao vậy? Vì những người ấy không hiểu nghĩa lý của Phật pháp, nên nghe nói pháp "không" thì kinh ngạc, nghi ngờ, sợ hãi.

 Xá-lợi-phất! Ông hãy xem những người này: ở chỗ yên ổn thì sinh lòng cho là suy tổn, khổ não; ở chỗ suy tổn, khổ não thì sinh lòng cho là yên ổn. Những người ấy điên đảo, làm ngược với pháp lành, làm thuận theo pháp ác. Xá-lợi-phất! Những kẻ ngu si như thế phần nhiều ôm lòng keo kiệt tham lam, giận dữ, ngu si, làm đủ cả ba gốc bất thiện (tham, sân, si).

 Xá-lợi-phất! Ta vì lợi ích cho các tỳ-kheo giữ giới mà nói kinh hai trăm năm mươi giới (bộ giới luật dành cho tỳ-kheo). Những kẻ ngu si như thế lại vì những duyên cớ nhỏ nhặt ở thế gian mà đem nói cho người tại gia, thậm chí chép ra để cho người áo trắng xem. Xá-lợi-phất! Những kẻ ngu si như thế nói rằng: "Các pháp là không, tự tướng là không, thì làm được gì?" Vì sao vậy? Vì những kẻ ngu si như thế còn không trừ được phiền não keo kiệt, tham lam, huống chi dứt được vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý).

 Xá-lợi-phất! Thuở ấy các tỳ-kheo trì luật (chuyên giữ gìn, nghiên cứu giới luật) không khéo học, những người thuyết pháp cũng không khéo học, những người đọc tụng tu-đố-lộ (tức kinh điển) cũng không khéo học. Xá-lợi-phất! Thế nào gọi là tỳ-kheo trì luật không khéo học? Trong kinh, Như Lai nói có ba môn học: khéo học về giới, khéo học về tâm (tức định), khéo học về tuệ. Những người ấy đối với ba môn học không khéo học, chỉ dựa vào việc nghe nhiều mà khinh mạn người khác; người ấy là kẻ gây chướng ngại cho pháp lành. Những kẻ ngu si như thế còn không thể trả lời câu hỏi đúng theo pháp, huống chi đối với lẽ "tất cánh không, không có gì" mà phát khởi tinh tấn được.

 Xá-lợi-phất! Thuở ấy những tỳ-kheo phá giới (phạm, làm hỏng giới luật đã thọ) ưa làm việc vặt cho người áo trắng, làm kẻ đưa tin truyền lời, làm nghề chữa bệnh để tự nuôi sống. Xá-lợi-phất! Nay ông hãy xem những kẻ xấu ác này: xuất gia thọ giới trong giáo pháp của ta, được nhận cúng dường, mà lại coi ta như kẻ thù. Xá-lợi-phất! Bấy giờ Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương), Thích-đề-hoàn-nhân (vua trời Đế Thích), Đại Phạm Thiên Vương (vua của cõi trời Phạm thiên), cho đến trăm nghìn vạn ức vị trời, thấy giáo pháp của ta bị hủy hoại như thế, đều rất lo buồn, khóc lóc rơi lệ.

 Xá-lợi-phất! Những kẻ ấy thật không nên nương vào ta mà lại đi làm việc vặt, lo công chuyện cho người áo trắng. Vì sao vậy? Vì đệ tử của Phật Thích-ca Mâu-ni, đến cả các vị trời và long thần (các vị thần loài rồng) còn không nên làm kẻ sai vặt cho họ; trái lại chính các vị trời và long thần làm kẻ sai vặt cho đệ tử của ta. Những kẻ ngu si như thế gần gũi người áo trắng, mà nói rằng có thể tu tập thông đạt "đệ nhất nghĩa không" của các pháp thì không có lẽ ấy.

 Xá-lợi-phất! Thuở ấy những tỳ-kheo phá giới, thậm chí chỉ vì được một chén rượu mà giảng nói Phật pháp cho người áo trắng. Ý ông thế nào? Kẻ nhiều tham, sân, si, ưa đọc nhiều sách vở, tham cái lợi của kinh sách ngoài đạo, làm điều không trong sạch, người ấy có thể tin hiểu được pháp "không có gì, tất cánh không", có thể đạt được đầy đủ quả sa-môn (các quả vị chứng ngộ của người tu hành) không? — Thưa Thế Tôn, không thể.

 Xá-lợi-phất! Nếu có tỳ-kheo chỉ cần có đủ y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc men, giữ giới trong sạch, không ưa chỗ đông đúc ồn ào và lời nói tán loạn, không tham nghĩa lý ngoài đạo, ngày đêm siêng năng gấp rút như cứu lửa đang cháy trên đầu, một lòng chuyên cần thực hành tám con đường chân chánh của bậc thánh (bát chánh đạo: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng), thì người ấy đối với pháp "không", vô sở đắc (không có gì để nắm bắt) còn khó thông đạt, huống chi những kẻ ngu si kia, không có chí mong cầu sâu xa, không có lòng tin hiểu.

 Xá-lợi-phất! Ông hãy xem những người này: vì không biết nghĩa lý vô thượng của Như Lai nên phá hoại chánh pháp của ta, tự gây suy tổn khổ não lớn cho bản thân và cho người khác. Những giặc lớn như thế, những kẻ thù của thế gian như thế, kinh này nói rằng nên xa lánh. Những người ấy đối với Phật còn không biết ơn. Họ nên tự nghĩ: "Chúng ta xuất gia để làm gì? Trong pháp này, chỗ nào không nên đi theo thì không nên đi theo."

 Vì thế, Xá-lợi-phất! Như Lai muốn ngăn chặn những điều xấu ác ấy ở đời sau nên nói kinh như vậy. Nếu có tỳ-kheo phá giới đã thọ, phá hỏng oai nghi (phép tắc cư xử đúng mực của người xuất gia), và phá bỏ chánh kiến (cái thấy đúng đắn), được nghe kinh này thì sẽ sợ hãi mà xả bỏ giới (trả giới, rời bỏ đời sống xuất gia). Vì sao vậy? Vì người phá giới không nên, dù chỉ trong khoảng một cái búng tay, mang hình tướng của bậc thánh trong tấm áo ca-sa. Nếu ai nghe kinh này mà trong lòng vui mừng, thì người ấy gọi là cúng dường chư Phật, giữ gìn Phật đạo. Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Vì đây gọi là chân tế của Phật đạo.

 Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân (người con trai lành, người con gái lành, tức người có lòng tin theo Phật) muốn đạt được pháp của sa-môn, thì để được nghe kinh này, dù phải đi qua trăm nghìn vạn ức do-tuần cũng nên đi. Vì sao vậy? Vì chư Phật Như Lai lâu lắm mới ra đời, mà dù có ra đời, cũng phải đến đúng lúc mới nói kinh này.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video