Kinh Phật Tạng — Phẩm thứ bảy: Chuyện thời xưa
Phật bảo Xá-lợi-phất (vị đại đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật Thích-ca): Thuở quá khứ rất xa xưa, cách nay vô lượng, vô biên, không thể nghĩ bàn a-tăng-kỳ kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài trong vũ trụ luận Phật giáo; a-tăng-kỳ: con số lớn đến mức không đếm được), khi ấy có một vị Phật hiệu là Đại Trang Nghiêm Như Lai (Như Lai: "bậc đến từ chân như", danh hiệu của Phật), Ứng (bậc đáng được cúng dường), Chánh biến tri (bậc hiểu biết đúng đắn và trọn khắp mọi điều), Minh hạnh túc (bậc đầy đủ trí sáng suốt và đức hạnh), Thiện thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), Thế gian giải (bậc thấu hiểu mọi lẽ của thế gian), Vô thượng sĩ (bậc cao nhất, không ai hơn), Điều ngự trượng phu (bậc khéo dắt dẫn, uốn nắn con người), Thiên nhân sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn (bậc giác ngộ, được cả thế gian tôn kính).
Vị Phật ấy sống sáu mươi tám trăm vạn ức năm, có sáu mươi tám trăm vạn ức đại đệ tử. Sau khi vị Phật ấy diệt độ, xá-lợi (phần di cốt còn lại sau khi hỏa táng thân Phật hay bậc thánh) được phân chia, lưu truyền khắp nơi, giống như sau khi ta diệt độ, không có gì khác. Chánh pháp (giai đoạn giáo pháp của Phật còn được giữ gìn và thực hành đúng đắn) ở lại thế gian cũng năm trăm năm, giống như sau khi ta diệt độ, không có gì khác.
Sau khi vị Phật ấy diệt độ, trong hàng đại đệ tử, có ngày một trăm vị tỳ-kheo (người xuất gia nam đã thọ đủ giới) nhập Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử; ở đây chỉ việc mất đi của bậc đã giải thoát), có ngày hai trăm, ba trăm, bốn trăm, năm trăm vị nhập Niết-bàn; có ngày lại có tới mười vạn ức vị tỳ-kheo nhập Niết-bàn. Cứ lần lượt như thế, các đệ tử hiểu biết rộng, có thần thông lớn của vị Phật ấy, trong vòng ba tháng đều nhập Niết-bàn hết.
Xá-lợi-phất! Chánh pháp của Phật Đại Trang Nghiêm lan truyền rộng, được rất nhiều trời và người cùng nhau cúng dường. Xá-lợi-phất! Sau khi Phật Đại Trang Nghiêm và các đại đệ tử diệt độ, dần dần có nhiều người biết rằng pháp của sa-môn (người tu hành xuất gia) là yên ổn, an vui, nên xuất gia học đạo; nhưng họ không hiểu được nghĩa "không" (tức mọi sự vật đều không có tự tính cố định, không có thực thể riêng tồn tại độc lập) sâu xa, không gì sánh bằng, trong các kinh mà Phật đã giảng. Phần đông bị ác ma (loài ma xấu ác chuyên phá hoại người tu đạo) làm cho mê lầm. Bấy giờ những người thuyết pháp tâm không vững vàng, nói pháp không trong sạch; họ nói rằng có "ngã" (một cái tôi thường còn), có "nhân" (một con người thật), có "chúng sinh" (một chúng sinh thật), có "thọ mạng" (một sự sống thật, kéo dài thường còn), mà không nói rằng tất cả các pháp đều trống rỗng, vắng lặng.
Một trăm năm sau khi vị Phật ấy diệt độ, các đệ tử chia thành năm bộ phái: thứ nhất tên là Phổ Sự, thứ hai tên là Khổ Ngạn, thứ ba tên là Tát-hòa-đa, thứ tư tên là Tương Khứ, thứ năm tên là Bạt-nan-đà. Xá-lợi-phất! Năm vị tỳ-kheo này — tỳ-kheo Phổ Sự, tỳ-kheo Khổ Ngạn, tỳ-kheo Tát-hòa-đa, tỳ-kheo Tương Khứ, tỳ-kheo Bạt-nan-đà — là thầy của đại chúng. Vị Phổ Sự thì hiểu nghĩa "không" chân thật mà Phật đã nói, tức là pháp "vô sở đắc" (không có gì để nắm bắt, không chấp vào bất cứ điều gì là có thật để đạt được). Bốn vị tỳ-kheo kia đều đi theo đường tà, thường nói có ngã, thường nói có nhân.
Xá-lợi-phất! Tỳ-kheo Phổ Sự bị bốn bộ kia coi thường, không có thế lực, bị nhiều người ghét bỏ, khinh rẻ. Bốn vị tỳ-kheo xấu kia đem con đường tà kiến (cái thấy sai lệch) dạy cho rất nhiều người. Trong Phật pháp, họ không kính trọng nhau; vì chống trái nhau nên làm cho Phật pháp bị diệt.
Xá-lợi-phất! Nếu có người hiểu pháp "không" do tỳ-kheo Phổ Sự giảng, tin nhận mà không chống trái, thì ta biết người ấy đời trước đã từng cúng dường năm nghìn vị Phật. Có sáu mươi tám ức na-do-tha (một con số rất lớn, cỡ hàng nghìn ức) người như thế đã nhập Niết-bàn. Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Vì những người này ở đời quá khứ đã gieo các thiện căn (gốc lành, tức những việc lành làm nền tảng cho quả tốt về sau) nơi chư Phật, tu tập pháp "không" vô sở đắc, nên đáng được nhập Niết-bàn.
Xá-lợi-phất! Tỳ-kheo Khổ Ngạn, tỳ-kheo Nhất Thiết Hữu (tức Tát-hòa-đa; tên này có nghĩa là "chủ trương mọi thứ đều có thật"), tỳ-kheo Tương Khứ, tỳ-kheo Bạt-nan-đà đều chấp rằng có cái để nắm bắt, nói có ngã, có nhân, có chúng sinh, có thọ mạng, nên đồ chúng của họ rất đông đúc, hưng thịnh. Bốn người xấu ác này khiến nhiều người tại gia và xuất gia đứng trong tà kiến, bỏ mất pháp "đệ nhất nghĩa" (chân lý tối cao), pháp "vô sở hữu" (không có gì thực sự tồn tại), pháp "tất cánh không" (cái không rốt ráo, trọn vẹn đến cùng), mà ham thích luận thuyết của ngoại đạo (các đạo giáo, học thuyết ngoài Phật giáo), như của phái Ni-kiền tử (một phái ngoại đạo tu khổ hạnh, thường đi lõa thể, tức Kỳ-na giáo).
Xá-lợi-phất! Bốn người xấu ác này, cùng với hết thảy đệ tử tại gia và xuất gia của họ, thường nối nhau theo đuổi như vậy cho đến khi chánh pháp diệt tận. Xá-lợi-phất! Trong số đó có người biết rõ việc ấy là trái pháp, mà vẫn nhận lấy cho là đúng pháp, chăm chỉ làm theo; người ấy còn chưa đạt được "thuận nhẫn" (mức nhận hiểu bước đầu, tâm thuận theo được chân lý), huống chi đạt được quả Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên trong bốn bậc thánh, bậc đã vào dòng thánh). Người ấy còn chưa xứng đáng tiêu nhận nổi của cúng dường, huống chi sinh ra được thuận nhẫn.
Xá-lợi-phất! Thuở ấy các đệ tử tại gia và xuất gia phần đông rơi vào đường ác (các cõi đau khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), không đến được đường lành. Những người xấu ác này diệt mất chánh pháp của Phật, lại còn gây cho rất nhiều người những tai họa, khổ não lớn.
Lại nữa, những người xấu ác ấy sau khi chết rơi vào địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, đau đớn không có lúc nào ngớt): nằm ngửa chín trăm vạn ức năm, nằm sấp chín trăm vạn ức năm, nằm nghiêng bên trái chín trăm vạn ức năm, nằm nghiêng bên phải chín trăm vạn ức năm, trên tấm sắt nóng, bị thiêu đốt cháy nát; ở trong đó chết rồi lại sống lại. Ở địa ngục Chích (địa ngục bị nướng), địa ngục Đại Chích (địa ngục bị nướng cực nặng), địa ngục Hoạt (địa ngục bị giết rồi sống lại để chịu khổ tiếp), địa ngục Hắc Thằng (địa ngục bị trói, xẻ thân theo dây mực đen), họ đều chịu các khổ não với số năm như trên. Chết ở địa ngục Hắc Thằng rồi lại sinh trở về đại địa ngục A-tỳ.
Xá-lợi-phất! Do nhân duyên ấy, những người tại gia và xuất gia gần gũi những người này, cùng với các thiện tri thức (bạn bè, người thân quen dẫn dắt; ở đây chỉ những người qua lại thân thiết với họ) và các đàn-việt (thí chủ, người cúng dường cho người tu), tổng cộng có sáu trăm lẻ bốn vạn ức người, cùng sinh cùng chết với bốn vị thầy này, ở trong đại địa ngục chịu đủ các thứ thiêu nấu. Như vậy, Xá-lợi-phất! Những nhà thân quen của họ, những nhà thí chủ của họ, những đệ tử và những người theo thầy mà tu hành, phàm ai thuộc vào số ấy đều sinh vào địa ngục.
Xá-lợi-phất! Các ông không thể biết số lượng nhiều ít ra sao, chỉ có Như Lai mới biết được: số người cùng những kẻ xấu ác này rơi vào đại địa ngục, cùng sinh cùng chết, tổng cộng có sáu trăm lẻ bốn vạn ức người. Cứ lần lượt như thế chịu khổ suốt một kiếp; cho đến khi đại kiếp sắp bị lửa thiêu (cuối mỗi đại kiếp, thế giới bị lửa lớn hủy diệt), họ vẫn ở trong địa ngục. Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Vì họ phá hoại A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh và trọn vẹn của chư Phật) của chư Như Lai; tội ấy rất nặng, không phải là nhẹ.
Khi đại kiếp bị thiêu, bốn người xấu ác ấy cùng sáu trăm lẻ bốn vạn ức người từ đại địa ngục A-tỳ này chuyển sinh sang đại địa ngục ở phương khác. Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Vì tội nặng đã đủ thì quả báo không ít. Ở phương khác, họ chịu khổ não lớn trong vô số trăm nghìn vạn ức na-do-tha năm. Khi thế giới này hình thành trở lại, bốn kẻ có tội ấy cùng sáu trăm lẻ bốn vạn ức người, và những người khác chưa trả hết tội, chết ở nơi kia rồi lại sinh trở về đại địa ngục ở đây.
Xá-lợi-phất! Bốn kẻ có tội ấy cùng sáu trăm lẻ bốn vạn ức chúng sinh, sau rất lâu rất lâu, tuy thoát khỏi khổ não địa ngục, được sinh làm người, nhưng suốt năm trăm đời đều mù từ lúc mới sinh. Sau đó họ gặp được Phật Nhất Thiết Minh Như Lai, Ứng cúng, Chánh biến tri, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ, Điều ngự trượng phu, Thiên nhân sư, Phật Thế Tôn.
Xá-lợi-phất! Phật Nhất Thiết Minh có một ức na-do-tha đệ tử hàng thanh văn (những người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát). Thuở ấy thân người cao ba trăm chín mươi sáu khuỷu tay (đơn vị đo bằng chiều dài từ khuỷu tay đến đầu ngón tay), thân Phật cao gấp đôi, ánh sáng thường trực tỏa tròn chiếu xa mười vạn ức do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số).
Xá-lợi-phất! Những người ấy xuất gia trong giáo pháp của Phật Nhất Thiết Minh, suốt mười vạn ức năm siêng năng tinh tấn tu hành, gấp rút như người cứu lửa đang cháy trên đầu mình, mà vẫn không đạt được thuận nhẫn, huống chi đạt được đạo quả (các quả vị chứng ngộ). Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Vì đã gây ra nhân duyên của tội nghiệp phá hoại A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nên theo lẽ tự nhiên phải như vậy. Sau khi chết, họ lại sinh trở về đại địa ngục A-tỳ, do nhân duyên đã gây nghiệp bất thiện nặng nề từ trước.
Xá-lợi-phất! Những người ấy cứ lần lượt như thế, cho đến tận bây giờ khi ta ra đời, trong khoảng giữa đó đã gặp được chín mươi chín ức vị Phật, mà ở nơi các vị Phật ấy họ đều không đạt được thuận nhẫn. Vì sao vậy? Vì Phật giảng kinh sâu xa mà những người này không tin, lại phá hoại, chống trái, chê bai, phỉ báng các bậc hiền thánh và các tỳ-kheo giữ giới, bới móc lỗi lầm của các vị ấy, tạo nhân duyên của nghiệp phá pháp; theo lẽ tự nhiên phải như vậy.
Xá-lợi-phất! Ông hãy xem đó: phỉ báng bậc thánh, không tin lời bậc thánh, thì chịu khổ não vô lượng vô biên như thế, không được giải thoát. Xá-lợi-phất! Những chúng sinh gây tội nghiệp phá pháp, chống trái, không tin, số lượng nhiều vô kể; trải qua nơi chín mươi chín ức vị Phật, suốt a-tăng-kỳ kiếp, mà không có lấy một người được nhập Niết-bàn.
Xá-lợi-phất! Ai là người có thể phá hoại lời dạy của chư Phật, không tin, chống trái? Chỉ có kẻ phàm phu (người thường chưa chứng ngộ) ngu si, những tỳ-kheo xấu ác mang tâm tăng thượng mạn (tự cho mình đã chứng đắc điều mình chưa chứng, kiêu mạn quá mức), và những tỳ-kheo thuyết pháp không trong sạch. Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Ba hạng người này không được gọi là người tu hành, không được gọi là người chứng đắc. Những người này vì không tin pháp của Như Lai nên chê bai, phỉ báng, chống trái.
Xá-lợi-phất! Nếu ông hỏi: tỳ-kheo Khổ Ngạn thuyết pháp không trong sạch thuở ấy là ai? Đó chính là kẻ ngu si Điều-đạt (tức Đề-bà-đạt-đa, người em họ của Phật, từng tìm cách hại Phật và chia rẽ tăng đoàn). Ông hỏi: tỳ-kheo Nhất Thiết Hữu thuyết pháp không trong sạch là ai? Đó chính là tỳ-kheo Câu-ca-ly (một tỳ-kheo theo phe Điều-đạt, từng phỉ báng ngài Xá-lợi-phất và Mục-kiền-liên). Xá-lợi-phất! Ông hỏi: tỳ-kheo Tương Khứ thuyết pháp không trong sạch là ai? Đó chính là tỳ-kheo Ca-la. Ông hỏi: tỳ-kheo Bạt-nan-đà thuyết pháp không trong sạch là ai? Đó chính là vị sa-môn lõa thể Ba-lợi-ma-đà.
Xá-lợi-phất! Ông hỏi: thuở ấy người đã nói về sự giác ngộ của chư Phật một cách trong sạch, đúng như thật, làm lợi ích cho vô lượng chúng sinh là ai? Đó chính là lời giảng trong sạch của Phú-lâu-na Di-đa-la-ni tử (một đại đệ tử của Phật, được khen là thuyết pháp bậc nhất). Những người theo học vị ấy đều được gặp năm nghìn vị Phật, và có sáu mươi tám ức na-do-tha người đều đã diệt độ (dứt hết phiền não, nhập Niết-bàn).
Xá-lợi-phất! Nếu có người nói thật: ai là bậc pháp sư cao nhất, quyết đoán thông suốt nghĩa lý của pháp, giảng nói trong sạch? Thì nên nói đó là Phú-lâu-na. Xá-lợi-phất! Phú-lâu-na tâm vững vàng, quyết đoán thông suốt, nói ra không có gì vướng mắc, không có điều gì để người khác nghi ngờ mà sinh ra tranh luận.
Xá-lợi-phất! Nếu có người nói thật: ai là bậc pháp sư thông đạt mọi nhân duyên (?)? Thì nên nói đó là Phú-lâu-na. Xá-lợi-phất! Phú-lâu-na đời đời sinh ra đều thường vì chúng sinh mà làm Phật sự (công việc của Phật, tức giáo hóa, cứu độ chúng sinh). Trong giáo pháp của chín mươi ức vị Phật, vị ấy thường làm pháp sư, thuyết pháp trong sạch; ở nơi chư Phật, suốt cả đời mình, vị ấy luôn tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, không dâm dục) và thuyết pháp trong sạch.
Xá-lợi-phất! Phú-lâu-na cũng đã làm pháp sư trong giáo pháp của sáu vị Phật trước, và cũng làm đại pháp sư trong giáo pháp của ta, đã thành A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), tâm được giải thoát. Nếu có người nói thật: ai là người đời đời cúng dường chư Phật, gieo các thiện căn? Thì nên nói đó là Phú-lâu-na.
Xá-lợi-phất! Phú-lâu-na trong giáo pháp của chín mươi ức vị Phật đã chuyên cần cầu học, nghị luận quyết đoán, có trí tuệ sâu xa; vì thế Như Lai nói vị ấy là bậc nhất trong các pháp sư. Xá-lợi-phất! Nếu ta suốt một ngày một đêm khen nói công đức của Phú-lâu-na cũng không hết; nếu quá một ngày một đêm cũng vẫn không hết. Vì sao vậy? Vì Phú-lâu-na bố thí pháp (đem giáo pháp giảng cho người khác) mà không vì duyên cớ thế tục, không ham lợi dưỡng (lợi lộc và sự cung phụng). Pháp sư Phú-lâu-na đạt được bốn trí không ngăn ngại (tứ vô ngại trí: thông suốt không vướng mắc về giáo pháp, về nghĩa lý, về ngôn ngữ, và về tài biện thuyết); trừ Như Lai ra, trong mọi thế gian không ai hơn được vị ấy về lời lẽ và nghĩa lý.
Xá-lợi-phất! Nay ta bảo ông: nếu có người muốn đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề mà thuyết pháp cho người khác, thì được phúc đức vô lượng vô biên, cũng làm lợi ích được cho vô lượng chúng sinh. Xá-lợi-phất! Nếu có người phá hoại, chống trái, không tin pháp này, thì gây ra nhân duyên của tội nặng vô lượng. Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Ác có ác báo, thiện có thiện báo.
Vì lẽ ấy, nay ta đem kinh này phó thác cho ông, ông hãy vì tứ chúng (bốn hạng đệ tử Phật: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ tại gia, nữ cư sĩ tại gia) mà giảng rộng, phân tích rõ ràng. Xá-lợi-phất! Nếu nghe kinh này mà trong lòng tin tưởng, vui mừng, thì được phúc đức vô lượng vô biên; nếu nghe mà không tin, trong lòng không vui thích, thì mắc tội nặng vô lượng vô biên. Xá-lợi-phất! Nên biết người ấy gọi là tỳ-kheo phá giới (người phạm, làm hỏng giới luật đã thọ), hoặc là kẻ tăng thượng mạn thuyết pháp không trong sạch. Xá-lợi-phất! Nếu ai chống trái lời dạy như vậy, thì đời đời sinh ra thường bị mù, không có mắt.
Xá-lợi-phất! Nay ta nói rõ cho ông biết: điều ta nói hôm nay không như người thợ gốm nâng niu những chiếc bình hỏng. Nay ta rõ ràng, vì tứ chúng mà nói rộng pháp đệ nhất nghĩa, tất cánh không; cái gì bền chắc thì còn, cái gì không bền chắc thì vỡ. Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Phật đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, không thuyết pháp cho kẻ xấu ác có tà kiến, không thuyết pháp cho người có ngã kiến (chấp có cái tôi thật), nhân kiến (chấp có con người thật), chúng sinh kiến (chấp có chúng sinh thật), thọ mạng kiến (chấp có sự sống thường còn). Vì sao vậy? Vì mọi sự tham đắm chấp trước ấy đều gọi là tà kiến. Xá-lợi-phất! Người có ngã kiến, nhân kiến như thế còn không đạt được thuận nhẫn, huống chi đạt được đạo quả.
Xá-lợi-phất! Nói rằng người có ngã kiến, nhân kiến, chúng sinh kiến, thọ mạng kiến, đoạn kiến (chấp rằng chết là hết, không còn gì), thường kiến (chấp rằng có cái gì đó tồn tại mãi mãi) mà đạt được thuận nhẫn, đạt được đạo quả, thì không có lẽ ấy. Vì thế, Xá-lợi-phất! Nếu ai mang những kiến chấp như vậy, thì trong giáo pháp của ta, ta không cho phép họ nhận các thứ cúng dường. Người ấy không phải là người tu hành, cũng không phải là người chứng đắc, chỉ là kẻ nương vào giáo pháp của ta để kiếm sống mà thôi.
Xá-lợi-phất! Ta dạy rằng người ngoại đạo muốn vào Phật pháp thì phải thử thách bốn tháng. Vì sao vậy? Vì những người ngoại đạo phần nhiều có ngã kiến, nhân kiến, chúng sinh kiến, thọ mạng kiến, đoạn kiến, thường kiến. Xá-lợi-phất! Các đệ tử của ta không có ngã kiến, nhân kiến, chúng sinh kiến, thọ mạng kiến, đoạn kiến, thường kiến. Các đệ tử của ta chỉ nói về "không", "vô tướng" (không chấp vào hình tướng nào), "vô nguyện" (không mong cầu, không tạo tác vì ham muốn), và "vô sở đắc nhẫn" (sự nhận hiểu vững chắc rằng không có gì để nắm bắt); nói rằng "thức" (tâm hiểu biết, phân biệt) không có chỗ nào để trụ lại.
Xá-lợi-phất! Nếu ai thành tựu được sự nhận hiểu như vậy, ta cho phép người ấy xuất gia, thọ giới (nhận giữ giới luật một cách chính thức), được nhận cúng dường y phục, thức ăn uống, đồ nằm và thuốc men. Nếu ai không có sự nhận hiểu ấy, thì phải thử thách trước, trước hết dạy cho họ an trụ vào lẽ "các pháp đều không có ngã".
Xá-lợi-phất! Nếu đối với sự nhận hiểu này mà trong lòng không vui, nghe nói về "đệ nhất nghĩa không" thì kinh hãi, nghi ngờ, chê bai, quở trách, còn nghe nói về ngã kiến thì trong lòng vui mừng, thì nên biết người ấy bị ma sai khiến, hoặc trước kia vốn là người ngoại đạo. Xá-lợi-phất! Người có trí đối với việc này không nên lo buồn, mà chỉ nên khởi lòng thương xót người ấy. Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Vì người nào mang cái xấu ác như thế, thì ác báo mà họ phải nhận nói không thể hết.
Nên đối với người ấy khởi tâm muốn làm lợi ích, dạy cho họ rằng các pháp không có ngã, các pháp trống rỗng vắng lặng, các pháp không có ai tạo tác, không có ai thọ nhận. Nếu người ấy yêu mến Phật pháp, nghe những điều này mà trong lòng vui thích, thì các tỳ-kheo khác tu hạnh "không", vô sở đắc đều nên chỉ bảo, dạy dỗ, làm cho lợi ích, vui mừng, an ủi tâm họ, và giảng cho họ về lẽ "các pháp không có gì, đều là không". Nếu họ nghe mà kinh sợ, thì nên ở giữa đại chúng nói với hòa thượng (thầy truyền giới, thầy chính của người xuất gia) và a-xà-lê (thầy dạy bảo, hướng dẫn oai nghi phép tắc) của họ.
Ai tu hạnh "không" như trong kinh đã nói, lại hiểu rõ được những tướng riêng biệt của các pháp, thì ta làm thầy cho họ (?); ta không làm thầy cho những kẻ có ngã kiến, nhân kiến, tà kiến điên đảo, tham đắm chấp trước vào việc giữ giới. Như Lai cho phép người có chánh kiến cùng nhau làm lễ bố-tát (buổi họp định kỳ nửa tháng một lần của tăng chúng để tụng giới, sám hối lỗi lầm), không cho phép người phá giới, tà kiến, phá oai nghi (phá hỏng phép tắc cư xử đúng mực của người xuất gia) cùng làm lễ bố-tát.
Đệ tử của trưởng lão nghe nói pháp vắng lặng, không có gì, mà trong lòng không tin, không ưa thích, chí hướng về ngoại đạo, thì Phật không cho phép cùng với ngoại đạo làm lễ bố-tát. Nếu người ấy không chịu bỏ kiến chấp ấy, thì không nên cho họ được tham dự tăng sự (các công việc, nghi thức chung của tăng đoàn), cũng không nhận "dục" của họ (sự ủy thác bày tỏ đồng ý của người vắng mặt trong buổi tăng sự). Làm như thế rồi mà họ vẫn không chịu bỏ, thì nên biết người ấy không thể ở lại trong đạo, tức là bị bỏ hẳn; nên nói với hòa thượng và a-xà-lê của họ, không nên thu nhận giữ lại nữa.
Xá-lợi-phất! Nếu tăng chúng làm được như thế thì đó là cúng dường ta, cũng là khéo phá được tà kiến của ngoại đạo. Đó gọi là thuyết giới và bố-tát trong sạch. Xá-lợi-phất! Nay ta nói rõ cho ông biết: nếu ai nhận lấy ngã kiến, nhân kiến, chúng sinh kiến, kiến chấp có và không, thì người ấy không gọi là cúng dường ta, không gọi là theo ta xuất gia thọ giới, mà gọi là theo lục sư (sáu vị thầy ngoại đạo nổi tiếng ở Ấn Độ thời Phật) xuất gia, lấy lục sư làm thầy.
Xá-lợi-phất! Nếu ai đối với pháp chân thật, trong sạch này mà không thể nhận hiểu, lại nhận của cúng dường, thì những gì người ấy nhận đều là nhận một cách sai trái. Xá-lợi-phất! Người ấy tuy xuất gia trong giáo pháp của ta, giữ gìn giới trong sạch, nhưng đối với pháp "đệ nhất nghĩa không", vô sở đắc thì trong lòng không tin hiểu, kinh hãi sợ sệt, nghi ngờ hối hận; nên biết người ấy chỉ coi trọng việc giữ giới, đa văn (nghe nhiều, học rộng) và thiền định (sự tập trung tâm ý vào một đối tượng cho đến khi lắng yên).
Xá-lợi-phất! Người ấy không gọi là cúng dường, cung kính, tôn trọng ta. Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Từ vô thủy (thuở không có khởi đầu) đến nay, không có chúng sinh nào là chưa từng đạt được tứ thiền (bốn tầng thiền định của cõi Sắc). Nếu chỉ biết đạt được tứ thiền mà cho đó là lợi ích của sa-môn, thì người ấy sao có thể gọi là cúng dường ta?
Vì thế, Xá-lợi-phất! Nay ta nói rõ cho ông biết: người đời sau, trong giáo pháp của ta, sẽ tham đắm chấp trước đủ điều, có đủ thứ tà kiến, phá hoại giáo pháp của ta. Xá-lợi-phất! Nếu ai chỉ coi trọng việc giữ giới, đa văn và thiền định, thì nên biết người ấy không thể thực hành trong sạch các pháp của sa-môn; ta không nói người ấy được gọi là sa-môn hay bà-la-môn (ở đây chỉ người tu hành thanh tịnh chân chính).
Xá-lợi-phất! Nếu ai đối với tất cả các pháp không có ngã mà biết đúng như thật là không có ngã, đối với tất cả các pháp vốn xưa nay không có gì, là không, mà biết được đúng như thật là không có gì, là không, thì người ấy không coi giữ giới là cao nhất, không coi đa văn là cao nhất, không coi thiền định là cao nhất. Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Vì thật tướng (bản chất chân thật) của các pháp là không sinh, không khởi; trong đó không có pháp nào để cho là cao nhất. Xá-lợi-phất! Trong cái "như thật" (đúng như bản chất vốn có) của các pháp, không có người giữ giới, không có người phá giới, huống chi lại tham đắm chấp trước mà cho đó là cao nhất.
Xá-lợi-phất! Đó gọi là A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề của chư Phật, tức là tất cả các pháp đều không có tướng, tự tướng (đặc tính riêng của từng pháp) cũng là không, không có ngã, không có nhân. Nếu ai có được sự nhận hiểu ấy, thì người ấy gọi là người tu hành, gọi là người chứng đắc; người ấy gọi là người vì lòng tin mà xuất gia, xứng đáng nhận cúng dường và làm lễ bố-tát trong sạch; người ấy là bậc trời ở giữa loài người.
Xá-lợi-phất! A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề của chư Phật chỉ có một nghĩa duy nhất, đó là "lìa". Thế nào là lìa? Là lìa các dục (sự ham muốn) và các kiến (sự chấp vào quan điểm). Dục chính là vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý); kiến chính là ức niệm (sự nhớ nghĩ, tưởng tượng phân biệt). Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp đều lấy ức niệm làm gốc; mọi sự nghĩ tưởng đều là kiến, mà kiến tức là tà.
Xá-lợi-phất! Ngay cả cái thấy chấp vào pháp lành, ta cũng gọi là tà kiến. Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Vì trong sự lìa dục, vắng lặng diệt tận, không có pháp, không có phi pháp, không có thiện, không có ác; những điều ấy đều là không. Xa lìa mọi kết (những sợi dây phiền não trói buộc chúng sinh vào sinh tử) và mọi ức niệm, nên gọi là "lìa".
Xá-lợi-phất! Trong đạo vô thượng, mọi dục đều dứt hẳn. Những dục nào? Đó là những ý nghĩ tà, bất thiện: nào là "ta", nào là "của ta" (ngã sở: những gì thuộc về cái tôi), nào là tướng của việc tạo tác, tướng của sự việc (?). Đó gọi là mọi dục đều dứt hẳn trong A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Kinh Phật Tạng, quyển giữa (hết).
Kinh Phật Tạng, quyển cuối.
Đời Diêu Tần, ngài Tam tạng (bậc thông suốt ba kho tàng kinh điển: Kinh, Luật, Luận) người nước Quy Tư là Cưu-ma-la-thập dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video