Kinh Thắng Thiên Vương Bát-nhã ba-la-mật (kinh về trí tuệ hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ, do Phật giảng cho vua Thắng Thiên), phẩm Hiện Tướng (chương nói về các hình tướng thị hiện), thứ bảy.
Lúc ấy, Xá-lợi-phất bậc đại trí (đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) hỏi vua Thắng Thiên: "Bồ-tát Ma-ha-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; ma-ha-tát nghĩa là bậc lớn) tu hành Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ hoàn hảo, thấy rõ thực chất của mọi pháp), thông suốt pháp tính (bản tính chân thật của mọi sự vật), thì lẽ ra phải ngồi ngay nơi đạo tràng (chỗ thành đạo giác ngộ) mà chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi), vì nhân duyên gì lại phải tu khổ hạnh (lối tu hành xác, chịu cực khổ) trước rồi mới hàng phục ác ma?"
Lúc ấy, vua Thắng Thiên đáp Xá-lợi-phất: "Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách xưng gọi người nghe)! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, thật ra không có khổ hạnh. Chỉ vì để hàng phục ngoại đạo (những người theo các đạo khác ngoài Phật pháp) nên mới thị hiện (tỏ bày ra cho người thấy) như thế; còn thiên ma (ma vương ở cõi trời, kẻ thống lĩnh cõi Dục, chuyên phá người tu) thật ra không thể phá hoại Bồ-tát, nhưng vì hắn là chúa cõi Dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dục lạc) nên Bồ-tát thị hiện hàng phục để giáo hóa chúng sinh.
"Xá-lợi-phất! Ngoại đạo tự cho rằng khổ hạnh là bậc nhất, vì vậy Bồ-tát thị hiện khổ hạnh để vượt hơn họ. Xá-lợi-phất! Có chúng sinh chỉ thấy Bồ-tát co một gối mà đứng, hoặc thấy Bồ-tát giơ hai tay mà đứng, hoặc thấy Bồ-tát nhìn mặt trời mà đứng, hoặc thấy Bồ-tát dùng năm lửa nướng thân (bốn đống lửa bốn phía và mặt trời trên đầu), hoặc thấy Bồ-tát đứng lộn ngược; hoặc thấy Bồ-tát nằm trên giường gai, hoặc nằm trên phân bò, hoặc ngồi trên đá vuông, hoặc nằm dưới đất, hoặc thấy nằm trên tấm ván, hoặc nằm trên chày, hoặc nằm trong bụi đất; hoặc mặc áo bằng ván gỗ, hoặc mặc áo cỏ mang (?), hoặc mặc áo cỏ, hoặc áo vỏ cây, hoặc trần truồng, hoặc mặc áo cỏ tranh; hoặc ngửa mặt về mặt trời, xoay theo mặt trời; hoặc ăn hạt cỏ lồng vực, hoặc thấy ăn lúa mạch, hoặc ăn rễ cỏ lẫn lá cây, ăn quả, ăn hoa, hoặc ăn củ mài, hoặc thấy ăn khoai môn, hoặc thấy ăn ngó sen; hoặc sáu ngày ăn một lần, hoặc thấy ăn đậu, hoặc ăn đậu nành, hoặc ăn thóc rang, hoặc thấy ăn vừng, hoặc thấy ăn gạo; hoặc thấy chỉ uống nước mà sống qua ngày; hoặc thấy Bồ-tát ăn một giọt (?) bơ sữa mà sống qua ngày, hoặc một giọt mật, hoặc một giọt sữa; hoặc không ăn gì cả, hoặc thấy đang ngủ say.
"Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát thị hiện đủ thứ khổ hạnh như thế, suốt sáu năm không bỏ sót việc nào. Thật ra Bồ-tát không có khổ hạnh như vậy, chỉ là chúng sinh thấy có; vì có những chúng sinh phải nhờ khổ hạnh mới được độ thoát, nên Bồ-tát vì họ mà thị hiện, khiến sáu mươi na-do-tha (đơn vị số rất lớn của Ấn Độ xưa, khoảng hàng trăm triệu) người an trụ trong tam thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác và Bồ-tát).
"Xá-lợi-phất! Lại có các trời và người, nhờ căn lành từ đời trước mà rất ưa Đại thừa (con đường tu lớn, cứu độ tất cả chúng sinh cùng thành Phật), thì thấy Bồ-tát ngồi trên đài bảy báu, thân tâm không động, mặt tươi cười, nhập tam-muội (trạng thái định, tâm chuyên chú vững vàng). Như vậy sáu năm mới xuất định. Xá-lợi-phất! Lại có chúng sinh rất ưa Đại thừa, muốn được nghe pháp, thì thấy Bồ-tát ngồi ngay ngắn nói pháp. Xá-lợi-phất! Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát dùng sức phương tiện (cách thức khéo léo, linh hoạt tùy hoàn cảnh để giáo hóa) tu hành Bát-nhã ba-la-mật, đem lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh) giáo hóa, cứu độ tất cả chúng sinh, hàng phục được thiên ma và các ngoại đạo. Bồ-tát Ma-ha-tát sau sáu năm xuất định, thuận theo lệ thường của thế gian, đi đến sông Ni-liên-thiền (con sông ở Ấn Độ, gần nơi Phật thành đạo), tắm xong lên đứng bên bờ sông. Có cô gái chăn bò vắt sữa một trăm con bò cho một con bò uống, rồi vắt sữa con bò ấy nấu thành cháo sữa dâng lên Bồ-tát. Lại có sáu ức (sáu trăm triệu) trời, rồng, dạ-xoa (một loài quỷ thần), càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời), mỗi vị cầm đồ ăn thức uống đến dâng, nói rằng: 'Bậc Đại sĩ (bậc người lớn, chỉ Bồ-tát)! Xin nhận lễ cúng của con. Bậc Chính sĩ (bậc người chân chính)! Xin nhận lễ cúng của con.' Bồ-tát đều nhận hết, mà cô gái chăn bò cùng trời, rồng, dạ-xoa không ai thấy ai, mỗi vị trời đều thấy Bồ-tát chỉ nhận thức ăn của riêng mình. Xá-lợi-phất! Những chúng sinh ấy nhờ thấy Bồ-tát nhận cúng dường mà ngộ đạo, cho nên Bồ-tát vì họ mà thị hiện; còn thật ra Bồ-tát không hề tắm gội hay nhận cúng dường.
"Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện thị hiện đi đến đạo tràng. Khi ấy có một vị thiên tử ở mặt đất tên là Diệu Địa, cùng các thiên thần quét dọn mặt đất, rải các thứ hoa đẹp, lấy đủ loại nước thơm mà tưới. Chúng trời ở dưới núi Tu-di (núi chúa ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp lại), trời Tứ Thiên Vương (tầng trời thấp nhất cõi Dục, do bốn vị vua trời cai quản) rưới mưa hoa trời; trời Tam Thập Tam (tầng trời trên đỉnh núi Tu-di, do Đế Thích làm chủ) và trời Dạ-ma ở trên không trung ca ngợi, trổi các thứ nhạc; vua San Đâu-suất-đà của trời Đâu-suất-đà lấy lưới bảy báu phủ khắp thế giới, bốn góc đều treo chuông bằng vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng ròng quý nhất), lại rưới mưa các thứ báu cúng dường Bồ-tát. Vua Thiện Hóa của chư thiên cõi trời Hóa Lạc lấy lưới vàng Diêm-phù-đàn phủ khắp thế giới, trổi các thứ nhạc, rưới đủ loại hoa cúng dường Bồ-tát. Các thiên tử cõi trời Tha Hóa Tự Tại (tầng trời cao nhất cõi Dục) cùng các trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh ghét, thường đánh nhau với trời), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca múa của cõi trời), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và các loài chẳng phải người, mỗi vị đều bày đủ thứ lễ cúng. Thiên tử Tự Tại cùng Đại Phạm thiên vương, chúa thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống), khi thấy Bồ-tát đi đến đạo tràng, liền bảo tất cả các vị Phạm thiên (các vị trời ở cõi Sắc, đã lìa dục): 'Các thiện nam tử! Các ông nên biết, vị Bồ-tát Ma-ha-tát này tự trang nghiêm bằng thân lớn vững chắc, không trái lời thề xưa, tâm không chán mỏi, mọi hạnh Bồ-tát đều đã viên mãn, thông suốt việc giáo hóa vô lượng chúng sinh, được tự tại trong các địa (các bậc tu hành của Bồ-tát); đối với chúng sinh, tâm Ngài trong sạch, khéo biết căn tính của họ; thông suốt kho tàng bí mật sâu xa của Như Lai (danh hiệu Phật, bậc từ chân như mà đến), vượt qua mọi việc của ma, mọi căn lành không bị duyên ngoài lay chuyển, được vô lượng đức Phật che chở, có thể mở cửa giải thoát cho chúng sinh; là vị đại tướng, bậc dẫn đường phá tan các ma, là bậc dũng mãnh duy nhất trong đại thiên thế giới; khéo ban thuốc pháp, là vị vua thầy thuốc lớn; được quán đỉnh giải thoát (lễ rưới nước lên đầu, tượng trưng cho việc lên ngôi), nhận ngôi Pháp vương (vua của chánh pháp), phóng ánh sáng trí tuệ; tám pháp thế gian (tám thứ gió đời: được, mất, chê sau lưng, khen sau lưng, khen trước mặt, chê trước mặt, khổ, vui) không làm nhiễm được, như hoa sen lớn; thông suốt tất cả các đà-la-ni (pháp ghi nhớ, giữ gìn mọi điều lành không quên mất), sâu thẳm như biển, an trụ không lay như núi Tu-di; trí tuệ trong sạch không chút nhơ bẩn như viên ngọc ma-ni (ngọc báu trong suốt); đối với mọi pháp đều được tự tại, giữ phạm hạnh (hạnh sống trong sạch) thanh tịnh. Các thiện nam tử! Bồ-tát Ma-ha-tát tu Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện đi đến đạo tràng, muốn hàng phục ác ma, ngồi dưới cây bồ-đề, để thành tựu thập lực (mười sức trí tuệ đặc biệt của Phật), tứ vô úy (bốn sự không sợ hãi khi thuyết pháp), thập bát bất cộng pháp (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có), chuyển đại pháp luân, cất tiếng rống sư tử (lời thuyết pháp oai hùng, khiến tà thuyết phải khuất phục), lấy pháp mà bố thí, khiến mọi chúng sinh đều được no đủ; để làm trong sạch pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý) của chúng sinh, dùng chánh pháp vô thượng hàng phục ngoại đạo; muốn tỏ bày rằng bản nguyện của chư Phật đã thành tựu, được tự tại trong mọi pháp. Các thiện nam tử! Các ông nên đến cúng dường Bồ-tát.'
"Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện thị hiện đi đến đạo tràng, dưới bàn chân liền hiện hình bánh xe nghìn nan (một trong các tướng tốt của Phật) tỏa ánh sáng vi diệu. Tất cả chúng sinh ở địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (loài quỷ đói) gặp ánh sáng ấy đều thoát khổ và được an vui. Khi ánh sáng chiếu đến cung rồng, có long vương Gia-lê-gia gặp ánh sáng này, liền bảo các rồng: 'Ánh sáng vàng này chiếu đến cung rồng, khiến thân tâm các ngươi đều an vui. Ta thuở trước từng thấy tướng này, khi ấy có Phật ra đời; nay ánh sáng này giống hệt như xưa, nên biết chắc chắn sẽ có Phật xuất hiện ở thế gian. Hãy sắm sửa đủ thứ hương đốt, hương xoa, hương bột, vàng, bạc, trân châu, xà cừ, mã não, san hô, ngọc trắng, cờ phướn, hoa, tràng phan, lọng che, trổi các thứ âm nhạc, đến cung điện của Bồ-tát, đem hết vật quý dâng cúng.' Bấy giờ long vương Gia-lê-gia cùng quyến thuộc dấy khắp mây lớn, đổ mưa thơm, đến chỗ Bồ-tát, trổi các thứ nhạc, bày lễ cúng dường, đi vòng quanh bên phải Bồ-tát (cách đi vòng tỏ lòng tôn kính) mà ca ngợi: 'Ánh sáng vàng làm người vui mừng, chắc chắn là điều tối thắng, Phật ra đời không còn nghi ngờ. Đủ thứ báu trang hoàng mặt đất, mọi cây cỏ mọc từ đất đều biến thành báu, sông ngòi đều lặng yên không còn tiếng sóng gió; suy từ điềm lành này, Phật ra đời không còn nghi ngờ. Ánh sáng của Đế Thích (vua trời Tam Thập Tam), Phạm vương, mặt trời, mặt trăng đều không hiện, các đường ác đều trong sạch, Phật ra đời không còn nghi ngờ. Ví như có người mất cha mẹ từ nhỏ, đến khi lớn khôn bỗng gặp lại, trong lòng vô cùng vui mừng; cả thế gian thấy Phật ra đời cũng như vậy. Chúng ta đã từng cúng dường các đức Phật Thế Tôn quá khứ, nay lại gặp được Pháp vương, bậc sư tử trong loài người, thì đời này thọ sinh không uổng phí.'
"Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện lấy cỏ trải làm chỗ ngồi, đi vòng quanh cây bồ-đề bên phải bảy vòng, rồi giữ chánh niệm ngồi ngay ngắn. Đó là tướng mà chúng sinh căn tính thấp kém thấy. Xá-lợi-phất! Lại có các vị đại Bồ-tát hạnh cao thì thấy tám vạn bốn nghìn thiên tử trải tám vạn bốn nghìn tòa sư tử lớn (tòa ngồi của Phật) — làm bằng các thứ báu, có lưới bảy báu phủ bên trên, bốn góc chỗ nào cũng có chuông vàng, cờ phướn, hoa, tràng phan, lọng che, lụa màu bày la liệt. Khi ấy Bồ-tát ngồi khắp trên cả tám vạn bốn nghìn tòa ấy, mỗi tòa đều có Ngài ngồi, mà các thiên tử không thấy nhau, ai cũng cho rằng Bồ-tát chỉ ngồi trên tòa của mình mà thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn, tức quả vị Phật). Nhờ nhân duyên đó, họ sinh lòng vui mừng, được điều chưa từng có, đều chứng bậc A-tì-bạt-trí (bậc không còn thoái lui trên đường thành Phật).
"Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện liền phóng ánh sáng từ tướng lông trắng giữa hai chân mày (sợi lông trắng xoáy tròn giữa trán, một trong các tướng tốt của Phật), chiếu đến các cung ma; tất cả cung ma trong tam thiên đại thiên thế giới đều mất hết ánh sáng. Khi ấy các ma đều nghĩ: 'Vì nhân duyên gì mà ánh sáng cung điện của chúng ta không hiện ra nữa? Chẳng lẽ Bồ-tát đã ngồi nơi đạo tràng mà chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề rồi sao?' Chúng liền cùng nhau xem xét, mới thấy Bồ-tát đang ngồi ngay ngắn dưới cây bồ-đề nơi đạo tràng. Khi ấy các ác ma tụ họp ma quân vô lượng nghìn ức tại cung điện của mình, đủ thứ màu sắc, đủ thứ hình dạng, đủ thứ tướng mạo, đủ thứ đầu mặt, cầm đủ thứ binh khí, đủ thứ cờ phướn, phát ra đủ thứ âm thanh, ai nghe thấy thì tai, mũi, miệng đều chảy máu. Lúc ấy Bồ-tát dùng sức đại bi khiến chúng ma quân không thể phát ra tiếng. Xá-lợi-phất! Đó gọi là sức phương tiện của Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật.
"Xá-lợi-phất! Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện, trong vô lượng ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài) tu bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn (siêng năng), thiền định, trí tuệ, từ bi hỉ xả (bốn tâm rộng lớn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo niềm vui của người, buông bỏ không thiên vị), niệm xứ (bốn phép quán chú tâm vào thân, cảm thọ, tâm và các pháp), chính cần (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều lành chưa sinh, tăng điều lành đã sinh), thần túc (bốn nền tảng của thần thông), căn (năm căn lành: tin, siêng, nhớ, định, tuệ), lực (năm sức mạnh do năm căn ấy phát triển), giác (bảy yếu tố giác ngộ), đạo (tám con đường chân chính), xa-ma-tha (phép chỉ: dừng lắng tâm ý), tì-bà-xá-na (phép quán: quán sát để thấy rõ sự thật), tam minh (ba trí sáng suốt: biết các đời trước, thấy sự sống chết của chúng sinh, dứt sạch phiền não) và giải thoát; Ngài đưa cánh tay phải màu vàng tự xoa từ đỉnh đầu cho đến khắp thân, nói rằng: 'Chúng sinh khổ não, ta muốn cứu vớt nên khởi lòng đại bi.' Khi ấy, ma vương cùng quyến thuộc nghe lời Bồ-tát liền ngã nhào hết. Bồ-tát Ma-ha-tát dùng sức đại bi khiến chúng ma nghe tiếng nói từ không trung: 'Các ngươi nên quy y vị tiên có sức giữ giới (chỉ Bồ-tát), Ngài có thể ban sự không sợ hãi, cứu giúp tất cả chúng sinh.' Ma cùng quyến thuộc nghe tiếng ấy rồi, vẫn còn nằm rạp dưới đất mà nói: 'Cúi xin bậc Chính sĩ, bậc Đại sĩ cứu mạng chúng con!' Xá-lợi-phất! Khi ấy Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện phóng ánh sáng lớn, ai gặp được đều lìa sợ hãi. Ma cùng quyến thuộc thấy sức thần thông ấy, vừa sợ hãi vừa vui mừng, hai tâm trạng đan xen.
"Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, có chúng sinh thấy việc hàng ma này, cũng có người không thấy việc ấy; có chúng sinh chỉ thấy Bồ-tát trải cỏ mà ngồi, hoặc thấy Bồ-tát ngồi trên đài báu sư tử lớn, hoặc thấy Bồ-tát ngồi trên đất, hoặc thấy giữa không trung tự nhiên có tòa sư tử và Bồ-tát ngồi yên trên đó; có chúng sinh thấy cây A-thuyết-tha (loại cây đa Ấn Độ) là cây bồ-đề, hoặc thấy cây Ba-lợi-chất-đa-la (cây thần ở cõi trời), hoặc thấy cây bồ-đề do các thứ báu hợp thành; có chúng sinh thấy cây bồ-đề cao bằng bảy cây đa-la (cây cọ cao của Ấn Độ), có chúng sinh thấy cây bồ-đề cao tám vạn bốn nghìn do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), tòa sư tử cao bốn vạn hai nghìn do-tuần; có chúng sinh từ xa thấy Bồ-tát dạo chơi giữa không trung, hoặc thấy Bồ-tát ngồi dưới cây bồ-đề. Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện thị hiện đủ thứ biến hóa thần thông như vậy để giáo hóa, cứu độ chúng sinh.
"Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện hiện ngồi nơi đạo tràng. Vô lượng vô biên Bồ-tát Ma-ha-tát ở các thế giới nhiều như cát sông Hằng khắp mười phương (nhiều vô kể) đều đến tụ họp, đứng giữa hư không, cất tiếng an ủi cho Bồ-tát được an vui mừng rỡ: 'Lành thay! Mau chóng dũng mãnh tinh tấn, điềm lành lớn, chớ sinh sợ hãi. Tâm như kim cương (thứ cứng chắc nhất, không gì phá nổi), dạo chơi trong thần thông mà làm lợi ích chúng sinh.' Chỉ trong khoảnh khắc một niệm, nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) hiện ra. Xá-lợi-phất! Khi Bồ-tát Ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, ma đến quấy phá cũng không sinh giận; trong một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn), tâm tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật, những gì cần biết, cần thấy, cần giác ngộ đều thông suốt. Xá-lợi-phất! Khi ấy các đức Phật Như Lai ở các thế giới nhiều như cát sông Hằng khắp mười phương cùng đồng thanh khen ngợi: 'Lành thay, bậc Đại sĩ! Đã thông suốt trí tự nhiên, trí không ngăn ngại, trí bình đẳng, trí không cần thầy, được trang nghiêm bằng đại bi.'
"Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện có thể thị hiện đủ thứ như vậy. Có chúng sinh thấy Bồ-tát nay mới thành đạo, có người thấy Bồ-tát đã thành đạo từ lâu xa; có người thấy Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời hộ thế) của một thế giới dâng bát, có người thấy Tứ Thiên Vương của các thế giới nhiều như cát sông Hằng khắp mười phương dâng bát. Xá-lợi-phất! Khi ấy Bồ-tát vì độ chúng sinh nên nhận hết các bát, chồng lên nhau trong lòng bàn tay rồi hợp làm một. Các vị thiên vương không ai thấy ai, đều cho rằng Thế Tôn chỉ dùng bát của mình. Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện thị hiện việc này." Khi nói pháp môn (bài pháp, cửa vào đạo) này, trong hội có ba vạn Bồ-tát Ma-ha-tát được vô sinh pháp nhẫn (sự chứng biết vững chắc rằng các pháp vốn không sinh không diệt); ba vạn sáu nghìn Bồ-tát đều không còn thoái lui khỏi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; tám vạn người và trời xa lìa bụi bặm, dứt sạch nhơ bẩn, được pháp nhãn thanh tịnh (con mắt thấy chân lý trong sạch, tức bước đầu thấy được đạo); vô lượng vô biên chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
"Xá-lợi-phất! Lại có sáu vạn thiên tử đến dâng cúng trước, vì nguyện lực đời trước của họ là: 'Nếu Bồ-tát thành đạo, xin được Ngài nhận lễ cúng của chúng con trước tiên.' Khi ấy, Bồ-tát Ma-ha-tát nhờ sức phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật, thị hiện muốn chuyển pháp luân. Phạm vương Thi-khí, chúa thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống), cùng sáu mươi tám vạn Phạm thiên (các vị trời ở cõi Sắc), đến chỗ Thế Tôn, cúi đầu làm lễ, đi vòng quanh bên phải bảy vòng mà thưa rằng: 'Cúi xin bậc đại bi chuyển pháp luân vô thượng! Cúi xin bậc đại bi chuyển pháp luân vô thượng!' Khi ấy liền hiện ra tòa sư tử lớn cao bốn vạn hai nghìn do-tuần, đủ thứ trang hoàng, vững chắc an ổn. Vô lượng Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua trời Tam Thập Tam) khắp mười phương cũng đều vì Như Lai trải tòa sư tử như vậy. Khi ấy Bồ-tát dùng sức thần thông khiến mỗi vị trời đều thấy Bồ-tát ngồi trên tòa của mình mà chuyển pháp luân. Bồ-tát Ma-ha-tát vừa ngồi lên tòa, vô lượng vô biên thế giới mười phương đều chấn động, phóng ánh sáng lớn, Ngài liền nhập tam-muội Vô Biên Cảnh Giới (định có cảnh giới không bờ bến). Tất cả chúng sinh chịu khổ ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) trong các thế giới nhiều như cát sông Hằng khắp mười phương liền được an vui, đều lìa tam độc (ba thứ độc: tham, giận, si), đối với nhau như mẹ với con, không còn tâm ác. Lúc ấy tam thiên đại thiên thế giới này không còn chỗ trống, chật kín như một lỗ chân lông; trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và các loài chẳng phải người đều đầy khắp trong ấy. Nếu có chúng sinh nên nhờ pháp khổ mà được giáo hóa thì nghe Phật nói về khổ; những người nên nhờ pháp vô ngã (không có cái ta thật), không, vắng lặng, xa lìa, vô thường (mọi thứ đều đổi thay) mà được giáo hóa thì cũng như vậy; người nên nhờ pháp như huyễn (như trò ảo thuật, không thật) mà được giáo hóa thì nghe nói như huyễn; người nên nhờ pháp như mộng, như trăng dưới nước, như bóng, như tiếng vang mà được giáo hóa thì cũng như vậy; người nên nhờ pháp không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp không có thực thể, không có hình tướng cố định để bám, không còn mong cầu tạo tác) mà được giáo hóa thì nghe Phật nói pháp không, vô tướng, vô nguyện; hoặc nghe Như Lai nói mọi pháp đều từ nhân duyên sinh ra; hoặc nghe nói về các ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân thể, cảm giác, nhận biết, tâm tạo tác, sự hay biết), hoặc nghe nói về các giới (mười tám yếu tố của nhận thức), hoặc nghe nói về các nhập (mười hai chỗ nhận thức đi vào: sáu giác quan và sáu đối tượng); hoặc nghe tiếng nói về khổ, hoặc nghe tiếng nói về tập (nguyên nhân gây ra khổ), hoặc nghe tiếng nói về đạo (con đường dứt khổ); hoặc nghe nói về niệm xứ, hoặc nghe nói về chính cần, hoặc nghe nói về thần túc, hoặc nghe nói về căn, hoặc nghe nói về lực, hoặc nghe nói về giác, hoặc nghe nói về đạo, hoặc nghe nói về xa-ma-tha, hoặc nghe nói về tì-bà-xá-na, hoặc nghe nói pháp Bích-chi-phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không cần thầy), hoặc nghe nói pháp Đại thừa. Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện thị hiện đủ cách chuyển pháp luân, khiến vô lượng chúng sinh tùy theo căn tính của mình mà được vui mừng và lợi ích."
Lúc ấy, Xá-lợi-phất nói với vua Thắng Thiên: "Cảnh giới rất sâu của Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật bằng sức phương tiện thật khó biết, khó suy lường, khó đi vào."
Lúc ấy, vua Thắng Thiên đáp Xá-lợi-phất: "Những việc công đức thù thắng của Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, điều tôi nói nay chưa bằng một phần trăm, chưa bằng một phần trăm nghìn vạn ức, cho đến dùng con số hay thí dụ cũng không sánh được một phần; chỉ có Như Lai mới nói hết được. Phần ít ỏi tôi nói nay đều nhờ uy lực thần thông của Như Lai. Vì sao? Cảnh giới của các đức Phật, đến Bồ-tát Ma-ha-tát nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật) còn không thể biết hết, huống gì các Bồ-tát khác. Xá-lợi-phất! Cảnh giới của các đức Phật vắng lặng, không thể nói bằng lời, chỉ trí vô phân biệt đạt được về sau (?) mới có thể hiểu rõ. Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát muốn vào cảnh giới của các đức Phật thì nên học Bát-nhã ba-la-mật cùng các tam-muội: tam-muội Thủ-lăng-nghiêm (định kiên cố, mạnh mẽ như vị tướng dũng mãnh), tam-muội Như Huyễn (định thấy mọi pháp như ảo thuật), tam-muội Kim Cương Dụ (định ví như kim cương, phá được mọi thứ), tam-muội Kim Cương, tam-muội Bất Động Ý (định tâm ý không lay động), tam-muội Biến Thông Đạt (định thông suốt khắp nơi), tam-muội Bất Duyên Cảnh Giới (định không bám vào cảnh), tam-muội Sư Tử Tự Tại, tam-muội Tam-muội Vương (định vua của các định), tam-muội Công Đức Trang Nghiêm, tam-muội Tịch Tĩnh Ý (định tâm ý vắng lặng), tam-muội Siêu Xuất (định vượt lên trên), tam-muội Vô Trước (định không bám chấp), tam-muội Ý Trang Nghiêm Vương, tam-muội Vô Đẳng Đẳng (định không gì sánh bằng), tam-muội Đẳng Giác, tam-muội Chính Giác, tam-muội Duyệt Ý (định làm tâm vui thích), tam-muội Hoan Hỉ, tam-muội Thanh Tịnh, tam-muội Hỏa Diệm (định như ngọn lửa), tam-muội Quang Minh, tam-muội Nan Thắng (định khó ai thắng nổi), tam-muội Thường Hiện Tiền (định luôn hiện ra trước mắt), tam-muội Bất Tương Cận (?), tam-muội Vô Sinh, tam-muội Thông Đạt, tam-muội Tối Thắng, tam-muội Quá Ma Giới (định vượt khỏi cõi ma), tam-muội Nhất Thiết Trí Ý, tam-muội Tràng Tướng (định có tướng như cờ phướn cao), tam-muội Đại Bi, tam-muội Hoan Hỉ, tam-muội Ái Niệm (định thương nhớ), tam-muội Bất Kiến Pháp (định không thấy có pháp nào).
"Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện thông suốt vô lượng vô biên trăm nghìn ức tam-muội nhiều như cát sông Hằng như thế rồi, mới có thể vào cảnh giới của các đức Phật. Tâm Ngài an ổn, không còn chút sợ hãi, như sư tử chúa không sợ chim muông. Vì sao? Bồ-tát Ma-ha-tát tu các tam-muội như thế rồi, đi đến đâu cũng không sợ hãi, không thấy trước mặt có một kẻ thù nào. Vì sao? Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện, tâm không bám vào đâu, cũng không dừng trụ ở đâu. Ví như có người sinh vào cõi Vô sắc (cõi trời không còn thân hình, chỉ còn tâm), trong tám vạn bốn nghìn kiếp chỉ có một thức, không có chỗ trụ, cũng không có gì để bám; Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật cũng vậy, tâm không có chỗ trụ, cũng không có gì để bám. Vì sao? Vì tâm không đi, nên không có chỗ đi; tâm không có ý tưởng, nên không có chỗ để tưởng; tâm không bám, nên không có chỗ để bám; tâm không chấp, nên không có chỗ để chấp; tâm không loạn, nên không có chỗ để loạn; tâm không cao không thấp, không thuận theo, cũng không trái nghịch, không vui không buồn; không phân biệt, lìa phân biệt; lìa cả xa-ma-tha (phép dừng lắng tâm ý) và tì-bà-xá-na (phép quán sát thấy rõ sự thật), tâm không chạy theo trí. Tâm không tự trụ nơi mình, cũng không trụ nơi khác; không nương vào mắt mà trụ, không nương vào tai, mũi, lưỡi, thân, ý mà trụ; không nương vào hình sắc mà trụ, không nương vào âm thanh, mùi hương, vị, xúc chạm, các pháp (đối tượng của ý) mà trụ. Tâm không ở trong cũng không ở ngoài, tâm không bám vào pháp, tâm không bám vào trí, không trụ nơi quá khứ, tương lai, hiện tại.
"Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật không nắm giữ một pháp nào. Đối với mọi pháp, Ngài biết và thấy không ngăn ngại; vì tâm hạnh trong sạch nên thấy mọi pháp đều không nhơ bẩn, không nắm lấy tướng của cái thấy, thấy mà không phân biệt, lìa mọi hí luận (những lời bàn suông, suy diễn vô ích). Xá-lợi-phất! Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát Ma-ha-tát không tương ứng với nhục nhãn (mắt thịt thông thường), không tương ứng với thiên nhãn (mắt của trời, thấy xa không bị ngăn che), cũng đều không tương ứng với tuệ nhãn (mắt trí tuệ, thấy lẽ không của các pháp), pháp nhãn (mắt thấy rõ các pháp để cứu độ người), Phật nhãn (mắt của Phật, thấy biết trọn vẹn); không tương ứng với thiên nhĩ (tai của trời, nghe được mọi âm thanh xa gần), không tương ứng với tha tâm trí (trí biết tâm người khác), không tương ứng với túc mệnh trí (trí biết các đời trước), không tương ứng với thần thông trí (trí biến hóa tự tại), không tương ứng với lậu tận trí (trí dứt sạch mọi phiền não). Xá-lợi-phất! Bát-nhã ba-la-mật này không tương ứng với mọi pháp, mà cũng chẳng phải không tương ứng. Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng sức phương tiện, đối với mọi pháp được trí bình đẳng, có thể quán thấy tâm hạnh của mọi chúng sinh, biết đúng như thật mọi điều nhiễm ô và trong sạch; đối với thập lực (mười sức trí tuệ đặc biệt của Phật), tứ vô úy (bốn sự không sợ hãi khi thuyết pháp), thập bát bất cộng pháp (mười tám đức riêng chỉ Phật mới có) và nhất thiết trí (trí biết tất cả) của Phật, đều không quên mất. Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, dùng tâm vô công dụng (tâm tự nhiên mà làm, không cần gắng sức) thông suốt mọi pháp, không có tâm, ý, thức (các hoạt động phân biệt của tinh thần), luôn ở trong tam-muội vắng lặng; không rời tam-muội mà vẫn giáo hóa chúng sinh, làm Phật sự (công việc của Phật: cứu độ chúng sinh) không ngừng nghỉ; đối với các pháp của Phật được trí không ngăn ngại, tâm không nhiễm trước.
"Xá-lợi-phất! Ví như hóa Phật (thân Phật do thần thông biến hiện ra) lại hóa ra Phật khác; vị Phật được hóa ra ấy không có tâm, ý, thức, không có thân và việc làm của thân, không có miệng và việc làm của miệng, không có tâm và việc làm của tâm, mà vẫn làm được mọi Phật sự, lợi ích chúng sinh. Vì sao? Vì sức thần thông của Phật. Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát do Bát-nhã ba-la-mật mà hóa hiện cũng như vậy: không có thân và việc làm của thân, không có miệng và việc làm của miệng, không có ý và việc làm của ý, dùng tâm vô công dụng mà thường làm Phật sự, lợi ích chúng sinh. Vì sao? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật, thông suốt mọi pháp như tướng huyễn, tâm không phân biệt; mà chúng sinh thì luôn được nghe nói pháp. Xá-lợi-phất! Trí tuệ như vậy của Bồ-tát Ma-ha-tát không trụ nơi pháp hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), không trụ nơi pháp vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh không diệt), không trụ nơi các ấm, không trụ nơi giới, nhập, không trụ nơi trong hay ngoài, không trụ nơi pháp lành hay pháp chẳng lành, không trụ nơi thế gian hay xuất thế gian (vượt ra khỏi thế gian), không nhiễm cũng không tịnh, không trụ nơi hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn trong sinh tử), không trụ nơi vô lậu (đã hết phiền não), không trụ nơi quá khứ, tương lai, hiện tại, không trụ nơi số duyên diệt (sự diệt nhờ sức trí tuệ xét chọn mà có, tức niết-bàn), không trụ nơi phi số duyên diệt (sự diệt không nhờ trí tuệ, mà do thiếu duyên nên pháp không sinh ra). Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật như vậy, tâm không trụ vào đâu mà thông suốt được mọi pháp, dùng trí không ngăn ngại và sức vô công dụng mà nói pháp cho chúng sinh, luôn ở trong vắng lặng mà việc giáo hóa không ngừng nghỉ. Xá-lợi-phất! Vì nguyện lực đời trước của Bồ-tát Ma-ha-tát mạnh mẽ, nên dùng tâm vô công dụng mà nói pháp cho người.
"Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát nhờ sức phương tiện của Bát-nhã ba-la-mật nên không có điều gì sợ hãi. Vì sao? Vì thần Chấp Kim Cương (vị thần cầm chày kim cương, chuyên hộ trì chánh pháp) luôn giữ gìn che chở; dù đi, dù đứng, dù ngồi, dù nằm, thần luôn không rời xa. Xá-lợi-phất! Bồ-tát Ma-ha-tát nghe nói Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà tâm không kinh, không sợ, không nghi, không hối, nên biết người ấy đã được thọ ký (Phật báo trước sẽ thành Phật). Vì sao? Vì tin nhận Bát-nhã ba-la-mật là gần với cảnh giới Phật. Nhờ một tâm này mà thông suốt được mọi pháp của Phật; vì thông suốt pháp Phật nên làm lợi ích chúng sinh, không thấy chúng sinh và pháp Phật khác nhau. Vì sao? Vì lẽ thật vốn không có hai."
Hết quyển thứ tư Kinh Thắng Thiên Vương Bát-nhã ba-la-mật.
Kinh Thắng Thiên Vương Bát-nhã ba-la-mật, quyển thứ năm.
Nguyệt-bà-thủ-na, vương tử nước Ưu-thiền-ni (một vương quốc xưa ở miền Tây Ấn Độ), dịch vào đời nhà Trần (một triều đại ở phương Nam Trung Quốc, thế kỷ thứ sáu).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video